en-gb	Draft Budget 2020-21 
cy-gb	Cyllideb Ddrafft 2020-21

en-gb	A Budget to build a more prosperous, more equal and greener Wales 
cy-gb	Cyllideb i greu Cymru fwy llewyrchus, mwy cyfartal a gwyrdd

en-gb	December 2019
cy-gb	Rhagfyr 2019

en-gb	Welsh Government
cy-gb	Llywodraeth Cymru

en-gb	gov.wales
cy-gb	llyw.cymru

en-gb	Table of Contents 
cy-gb	Tabl Cynnwys 

en-gb	I am today publishing our budget proposals for 2020-21, the final year of this Assembly term.  
cy-gb	Heddiw, rwy'n cyhoeddi cynigion ein Cyllideb ar gyfer 2020-21, sef blwyddyn olaf tymor y Cynulliad hwn. 

en-gb	This Budget delivers on our promises, and commits new funding to deliver new ambitions to help protect the future of our planet. 
cy-gb	Mae'r Gyllideb hon yn gwireddu'n haddewidion, ac yn ymrwymo cyllid newydd i gyflawni uchelgeisiau newydd i helpu i ddiogelu dyfodol ein planed. 

en-gb	Our proposals underpin the delivery of our Programme for Government, and key pledges we made to the people of Wales on our NHS, affordable housing, all-age apprenticeships, childcare, help for small businesses, and much more.  
cy-gb	Mae ein cynigion yn sail i gyflawni ein Rhaglen Lywodraethu, a’n haddewidion allweddol i bobl Cymru ynglŷn â'n Gwasanaeth Iechyd Gwladol (y GIG), tai fforddiadwy, prentisiaethau i bobl o bob oed, gofal plant, cymorth i fusnesau bach, a llawer mwy. 

en-gb	This Budget has been prepared ahead of the outcome of the general election and we present these plans against the most challenging and uncertain financial times. 
cy-gb	Paratowyd y Gyllideb hon cyn canlyniad yr etholiad cyffredinol ac rydym yn cyflwyno'r cynlluniau hyn mewn cyfnod heriol ac ansicr iawn yn ariannol. 

en-gb	We do not know what form our exit from the EU will take, we do not know what our budget will be after March 2021 - despite the promise of a Comprehensive Spending Review this year - and we do not have certainty on replacement EU funding.  
cy-gb	Nid ydym yn gwybod beth fydd natur ein hymadawiad â'r UE, ac nid ydym yn gwybod beth fydd ein cyllideb ar ôl mis Mawrth 2021 - er yr addewid y byddai Adolygiad Cynhwysfawr o Wariant yn cael ei gynnal eleni - ac nid ydym wedi cael sicrwydd o ran y cyllid a ddaw yn lle cyllid yr UE. 

en-gb	We are also faced with the prospect of a UK Budget before we finalise our spending plans for 2020-21 which could impact on the resources available next year.   
cy-gb	Hefyd, mae’n bosibl y bydd Llywodraeth y DU yn cyhoeddi Cyllideb cyn inni gael cyfle i gwblhau ein cynlluniau gwariant ar gyfer 2020-21 a gallai hyn gael effaith ar yr adnoddau sydd ar gael y flwyddyn nesaf.   

en-gb	While the Spending Round in September delivered a real terms increase to our funding, it is important to note that these increases still mean that our Budget for 2020-21 will remain nearly £300m lower in real terms compared with 2010-11.   
cy-gb	Er bod y Cylch Gwario ym mis Medi wedi darparu cynnydd i'n cyllid mewn termau real, mae'n bwysig nodi y bydd y cynnydd yn dal i olygu bod ein Cyllideb ar gyfer 2020-21 yn parhau i fod £300m yn is mewn termau real o'i gymharu â 2010-11.   

en-gb	Despite these challenges, I am proud that this Budget, which outlines our plans for more than £18bn of spending next year, puts this Government’s core values of fairness and equality into action.  
cy-gb	Er gwaethaf yr heriau hyn, rwy'n falch bod y Gyllideb hon, sy'n amlinellu ein cynlluniau ar gyfer gwariant o dros £18bn y flwyddyn nesaf, yn rhoi gwerthoedd craidd y Llywodraeth, sef tegwch a chydraddoldeb, ar waith. 

en-gb	Equality can only be achieved with a foundation of sustainable public services which are truly accessible and responsive to everyone, and built for future generations. 
cy-gb	Yr unig ffordd o gyflawni cydraddoldeb yw gyda sylfaen o wasanaethau cyhoeddus cynaliadwy sy'n gwbl hygyrch, yn ymateb i anghenion pawb, ac yn addas ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol. 

en-gb	We are ensuring that our vital public services upon which people rely, including our NHS, schools and local government - all receive funding increases. 
cy-gb	Rydym yn sicrhau bod cynnydd yn y cyllid ar gyfer pob un o’r gwasanaethau cyhoeddus hanfodol y mae pobl yn dibynnu arnynt, gan gynnwys ein GIG, ein hysgolion a llywodraeth leol.  

en-gb	We are investing an above-inflation increase of more than £400m in health and social care, bringing our total investment next year to more than £8.7bn; 
cy-gb	Rydym yn buddsoddi cynnydd uwchlaw lefel chwyddiant o fwy na £400m mewn iechyd a gofal cymdeithasol, gan ddod â chyfanswm ein buddsoddiad y flwyddyn nesaf i dros £8.7bn; 

en-gb	alongside almost £4.5bn for local government, with £200m extra delivered through the local government revenue and capital settlement next year. Through the local government settlement and through our £1.8bn education budget we are investing in an education system that is a source of national pride which includes more than £200m invested in our educational infrastructure.     
cy-gb	yn ogystal â bron i £4.5bn ar gyfer llywodraeth leol, gyda £200m ychwanegol yn cael ei ddarparu drwy setliad refeniw a chyfalaf llywodraeth leol y flwyddyn nesaf. Drwy'r setliad llywodraeth leol a thrwy ein cyllideb addysg £1.8bn, rydym yn buddsoddi mewn system addysg sy'n destun balchder cenedlaethol, gan gynnwys mwy na £200m o fuddsoddiad yn ein seilwaith addysgol. 

en-gb	Our commitment to a more preventative approach has led to us focusing our Budget preparations on eight cross-cutting priority areas of early years, social care, housing, employability and skills, better mental health, decarbonisation, poverty, and biodiversity. 
cy-gb	Mae ein hymrwymiad i ddull mwy ataliol wedi ein harwain i ganolbwyntio paratoadau ein Cyllideb ar wyth maes blaenoriaeth trawsbynciol, sef y blynyddoedd cynnar, gofal cymdeithasol, tai, cyflogadwyedd a sgiliau, gwell iechyd meddwl, datgarboneiddio, tlodi, a bioamrywiaeth. 

en-gb	These priority areas are integrating activity across Government in the areas where we can have the greatest impact over the longer-term. 
cy-gb	Mae'r meysydd blaenoriaeth hyn yn integreiddio gweithgareddau ar draws y Llywodraeth yn y meysydd lle gallwn gael yr effaith fwyaf yn yr hirdymor. 

en-gb	This is the first Budget since our declaration of a climate emergency and provides for a new package of more than £140m of capital funding to support our ambitions for decarbonisation and to protect our wonderful environment. 
cy-gb	Dyma ein Cyllideb gyntaf ers inni ddatgan argyfwng hinsawdd ac mae'n darparu ar gyfer pecyn newydd o fwy na £140m o arian cyfalaf i gefnogi ein huchelgais i ddatgarboneiddio a diogelu ein hamgylchedd rhyfeddol. 

en-gb	This includes investment in active travel and an electric bus fleet, new ways of building housing, enhancing our most ecologically important sites and the development of a National Forest to extend the full length of our country. 
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys buddsoddiad mewn teithio llesol a fflyd o fysiau trydan, ffyrdd newydd o adeiladu tai, gwella ein safleoedd pwysicaf yn ecolegol a datblygu Coedwig Genedlaethol a fydd yn ymestyn hyd ein gwlad. 

en-gb	This package of investment is an important next step on our journey to a greener Wales. 
cy-gb	Mae'r pecyn buddsoddi hwn yn gam nesaf pwysig ar ein taith i greu Cymru wyrddach. 

en-gb	Over this Assembly term we will have invested £2bn in housing recognising the importance of good quality housing to support thriving communities. 
cy-gb	Yn ystod tymor y Cynulliad hwn byddwn wedi buddsoddi £2bn mewn tai gan gydnabod pwysigrwydd tai o ansawdd i gefnogi cymunedau sy'n ffynnu. 

en-gb	In 2020-21 we are allocating more than £175m capital taking our total housing investment next year to more than £400m.   
cy-gb	Yn 2020-21 rydym yn bwriadu dyrannu mwy na £175m o gyfalaf gan fynd â chyfanswm ein buddsoddiad mewn tai y flwyddyn nesaf i fwy na £400m.   

en-gb	Building on investments totalling £1bn next year we are allocating an additional £19m in a package of measures which are specifically targeted to help some of the most vulnerable people living in poverty in our communities. 
cy-gb	Gan adeiladu ar gyfanswm buddsoddiadau o £1bn y flwyddyn nesaf rydym yn dyrannu £19m ychwanegol mewn pecyn o fesurau sydd wedi'u targedu yn benodol i helpu rhai o'r bobl fwyaf agored i niwed sy'n byw mewn tlodi yn ein cymunedau. 

en-gb	Measures include new funding to extend PDG Access, ongoing funding to tackle period poverty, as well as extending provision for the School Holiday Enrichment Programme.  
cy-gb	Mae'r mesurau yn cynnwys cyllid newydd i ymestyn y Grant Datblygu Disgyblion - Mynediad, cyllid parhaus i fynd i'r afael â thlodi mislif, yn ogystal â darpariaeth estynedig ar gyfer y Rhaglen Cyfoethogi Gwyliau Ysgol.  

en-gb	We are providing a package of investments worth more than £120m to support a more prosperous Wales. 
cy-gb	Rydym yn darparu pecyn o fuddsoddiadau gwerth mwy na £120m i gefnogi Cymru ffyniannus. 

en-gb	With a focus on enhancing employability and skills, I am allocating an extra £9m to support apprenticeships bringing the total investment in 2020-21 to more than £97m.  
cy-gb	Gyda ffocws ar wella cyflogadwyedd a sgiliau, rwy'n dyrannu £9m ychwanegol i gefnogi prentisiaethau gan ddod â chyfanswm y buddsoddiad yn 202021 i fwy na £97m. 

en-gb	We are providing additional funding to take action to change employer attitudes, reduce the stigma and better support employers to recruit and retain disabled people. 
cy-gb	Rydym yn darparu cyllid ychwanegol i weithredu i newid agweddau cyflogwyr, lleihau stigma a rhoi gwell cefnogaeth i gyflogwyr i recriwtio a chadw pobl anabl. 

en-gb	We are investing £219m in sustainable travel sitting alongside more than £700m in digital, road, rail, air and sea infrastructure.
cy-gb	Rydym yn buddsoddi £219m mewn teithio cynaliadwy a hynny ochr yn ochr â mwy na £700m mewn seilwaith ym meysydd digidol, ffyrdd, rheilffyrdd, awyr a môr.

en-gb	From April this year, some £5bn of devolved and local tax revenue is raised in Wales and stays in Wales. 
cy-gb	O fis Ebrill eleni, mae tua £5bn o refeniw trethi lleol a datganoledig yn cael ei godi yng Nghymru, ac yn aros yng Nghymru. 

en-gb	This gives us the ability to consider how our tax policies can contribute to our wider ambitions for Welsh public services. 
cy-gb	Mae hyn yn ein galluogi i ystyried sut gall ein polisïau trethi gyfrannu at ein dyheadau ehangach ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus Cymru. 

en-gb	We will not raise Welsh Rates of Income Tax in 2020.  
cy-gb	Ni fyddwn yn codi cyfraddau Treth Incwm Cymru yn 2020. 

en-gb	At this stage in the budget process I do not intend to make any changes to Land Transaction Tax rates and bands, but I will keep them under review.  
cy-gb	Yn y cam hwn o broses y gyllideb nid wyf yn bwriadu gwneud unrhyw newidiadau i gyfraddau a bandiau'r Dreth Trafodiadau Tir, ond byddaf yn parhau i'w hadolygu. 

en-gb	Landfill Disposals Tax rates will increase in line with inflation.   
cy-gb	Bydd cyfraddau'r Dreth Gwarediadau Tirlenwi yn cynyddu yn unol â chwyddiant.   

en-gb	I am committed to using the budget process to drive improvements for the longerterm, continuing to embed the Well-being of Future Generations Act. 
cy-gb	Rwyf wedi ymrwymo i ddefnyddio proses y gyllideb i gymell gwelliannau hirdymor, a pharhau i wreiddio Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol. 

en-gb	Building on the ‘journey checker’ developed by the Future Generations Commissioner, we are for the first time publishing a Budget Improvement Plan which sets out how we intend to change and improve the way we allocate funding.  
cy-gb	Gan adeiladu ar y teclyn gwirio a ddatblygwyd gan Gomisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol, rydym yn cyhoeddi Cynllun Gwella’r Gyllideb am y tro cyntaf sy'n nodi sut yr ydym yn bwriadu newid a gwella'r modd yr ydym yn dyrannu cyllid.  

en-gb	Despite ongoing austerity imposed at a UK level undermining our ability to deliver the investment our country truly deserves, I am proud to introduce a Budget that continues to invest in our vital public services while supporting our ambitions for a more equal, prosperous and greener Wales. 
cy-gb	Er bod y cyni parhaus ar lefel y DU yn tanseilio ein gallu i gyflawni'r buddsoddiad y mae ein gwlad yn ei haeddu, rwy'n falch o gyflwyno Cyllideb sy'n parhau i fuddsoddi yn ein gwasanaethau cyhoeddus hanfodol ac yn cefnogi ein huchelgais am Gymru fwy cyfartal, ffyniannus a gwyrdd. 

en-gb	Chapter 1: 
cy-gb	Pennod 1: 

en-gb	Strategic context 
cy-gb	Y cyd-destun strategol 

en-gb	Overview 
cy-gb	Trosolwg 

en-gb	1.01 The Welsh Government today publishes its draft Budget for 2020-21 which is the fourth and final budget of the Fifth Assembly. 
cy-gb	1.01 Heddiw, mae Llywodraeth Cymru'n cyhoeddi ei Chyllideb ddrafft ar gyfer 2020-21, sef pedwaredd gyllideb a chyllideb olaf y Pumed Cynulliad. 

en-gb	The Budget sets out the Welsh Government’s revenue and capital spending plans for 2020-21, the final year for which we have a settlement. 
cy-gb	Mae'r Gyllideb yn nodi cynlluniau gwario refeniw a chyfalaf Llywodraeth Cymru ar gyfer 2020-21, y flwyddyn olaf y mae gennym setliad ar ei chyfer.  

en-gb	1.02 Throughout our budget preparations this year we have faced significant uncertainties and challenges.  In March, the UK Government confirmed its plans to undertake a multi-year Comprehensive Spending Review.   
cy-gb	1.02 Drwy gydol ein paratoadau ar gyfer y gyllideb eleni rydym wedi wynebu ansicrwydd a heriau sylweddol  Ym mis Mawrth, cadarnhaodd Llywodraeth y DU ei chynlluniau i gynnal Adolygiad Cynhwysfawr o Wariant amlflwyddyn.  

en-gb	1.03 However, in the place of a Comprehensive Spending Review, the UK Government conducted a ‘fast-tracked’ Spending Round in September setting out its spending plans for 2020-21 only.   
cy-gb	1.03 Fodd bynnag, yn lle Adolygiad Cynhwysfawr o Wariant, cynhaliodd Llywodraeth y DU Gylch Gwario ‘llwybr cyflym’ ym mis Medi, yn nodi ei chynlluniau gwario ar gyfer 2020-21 yn unig.   

en-gb	1.04 While we had hoped to be in a position to provide longer-term financial certainty for our partners, we are now only able to set revenue plans for a further year and make additional allocations to previously published indicative capital plans for 2020-21.  
cy-gb	1.04 Er ein bod wedi gobeithio bod mewn sefyllfa i ddarparu sicrwydd ariannol tymor hwy i'n partneriaid, y cyfan yr ydym yn gallu ei wneud bellach yw gosod cynlluniau refeniw ar gyfer blwyddyn arall a gwneud dyraniadau ychwanegol i gynlluniau cyfalaf dangosol a gyhoeddwyd gynt ar gyfer 2020-21.  

en-gb	1.05 Much uncertainty still remains. 
cy-gb	1.05 Mae llawer o ansicrwydd o hyd. 

en-gb	Coupled with the ongoing position around Brexit, the lack of clarity in relation to the UK’s fiscal prospects creates an unprecedented challenge for us in developing spending plans for the future.  
cy-gb	Yn ogystal â'r sefyllfa bresennol o ran Brexit, mae'r diffyg eglurder ynghylch rhagolygon cyllidol y DU yn creu her ddigynsail inni wrth ddatblygu cynlluniau gwario ar gyfer y dyfodol.  

en-gb	1.06 In these uncertain times, our approach has been to maximise the impact of available resources by continuing to invest in our vital public services while supporting our ambitions for a more equal, prosperous and greener Wales.   
cy-gb	1.06 Yn y cyfnod ansicr hwn, rydym wedi mynd ati i fanteisio i'r eithaf ar yr adnoddau sydd ar gael trwy barhau i fuddsoddi yn ein gwasanaethau cyhoeddus hanfodol, gan gefnogi hefyd ein huchelgeisiau ar gyfer Cymru fwy cyfartal, llewyrchus a gwyrdd.  

en-gb	1.07 We face the opportunities and challenges of an ageing and changing population and the advances in technology impacting on the future of our economy and the associated skills needed. 
cy-gb	1.07 Rydym yn wynebu cyfleoedd a heriau poblogaeth sy'n newid ac yn heneiddio a'r datblygiadau mewn technoleg sy'n effeithio ar ddyfodol ein heconomi a'r sgiliau cysylltiedig y mae eu hangen. 

en-gb	We also continue to face the need to tackle poverty and inequality within our society and the urgent response required to tackle climate change and the decline in biodiversity. 
cy-gb	Rydym hefyd yn parhau i wynebu'r angen i fynd i'r afael â thlodi ac anghydraddoldeb yn ein cymdeithas a'r ymateb brys sydd ei angen i fynd i’r afael â’r newid yn yr hinsawdd a’r dirywiad mewn bioamrywiaeth. 

en-gb	It is against this backdrop we have developed plans for 2020-21. 
cy-gb	Yn erbyn y cefndir hwn yr ydym wedi datblygu ein cynlluniau ar gyfer 2020-21. 

en-gb	Implications of the UK Government’s Spending Round 
cy-gb	Goblygiadau Cylch Gwario Llywodraeth y DU  

en-gb	1.08 The Spending Round provided a Wales Resource Departmental Expenditure Limit (DEL) in 2020-21, setting our revenue budgets for the first time, which was 2.3 per cent higher in real terms than the 2019-20 baseline.  
cy-gb	1.08 Darparodd Cylch Gwario'r DU Derfyn Gwariant Adrannol (DEL) ar gyfer Cymru yn 2020-21, yn pennu ein cyllidebau refeniw am y tro cyntaf, a oedd 2.3 y cant yn uwch mewn termau real na llinell sylfaen 2019-20.  

en-gb	1.09 The Spending Round also included an increase of £18m to our capital budget which had already been set for 2020-21. 
cy-gb	1.09 Roedd y Cylch Gwario hefyd yn cynnwys cynnydd o £18m i'n cyllideb gyfalaf a oedd eisoes wedi'i phennu ar gyfer 2020-21. 

en-gb	Our capital budget will be 2.4 per cent higher in real terms than in 2019-20.   
cy-gb	Bydd ein cyllideb gyfalaf 2.4 y cant yn uwch mewn termau real nag yn 2019-20.   

en-gb	1.10 The UK Spending Round was based on forecasts from March and a previous administration’s fiscal policy. 
cy-gb	1.10 Roedd Cylch Gwario'r DU yn seiliedig ar ragolygon mis Mawrth a pholisi cyllidol gweinyddiaeth flaenorol. 

en-gb	Without new fiscal forecasts, it is unclear how these spending announcements will be financed. 
cy-gb	Heb ragolygon cyllidol newydd, nid yw'n glir sut y caiff y cyhoeddiadau gwario hyn eu hariannu. 

en-gb	That introduces an additional element of uncertainty for us when planning our budget for next year. 
cy-gb	Mae hynny'n cyflwyno elfen ychwanegol o ansicrwydd i ni wrth inni gynllunio ein cyllideb ein hunain gyfer y flwyddyn nesaf.  

en-gb	1.11 It is unclear whether the spending plans announced will be sustainable.  
cy-gb	1.11 Nid yw'n glir a fydd y cynlluniau gwario a gyhoeddwyd yn gynaliadwy. 

en-gb	It is likely that the next UK Budget will have a considerable bearing on the Welsh Government’s finances for 2020-21. 
cy-gb	Mae'n debygol y bydd Cyllideb nesaf y DU yn cael effaith sylweddol ar yr arian a fydd gan Lywodraeth Cymru ar gyfer 2020-21. 

en-gb	However, at this stage, plans for a UK Government Budget remain unclear.   
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw'r cynlluniau ar gyfer Cyllideb Llywodraeth y DU yn glir ar hyn o bryd.  

en-gb	1.12 Funding implications for our Budget beyond 2020-21 will be determined as part of the next UK Comprehensive Spending Review. 
cy-gb	1.12 Penderfynir ar y goblygiadau cyllido ar gyfer ein cyllideb y tu hwnt i 2020-21 fel rhan o Adolygiad Cynhwysfawr o Wariant nesaf y DU. 

en-gb	As announced by the UK Government at the end of August, a full multi-year Comprehensive Spending Review is planned for 2020. 
cy-gb	Fel y cyhoeddwyd gan Lywodraeth y DU ddiwedd Awst, mae Adolygiad Gwario Cynhwysfawr amlflwyddyn llawn wedi'i gynllunio ar gyfer 2020.  

en-gb	1.13 To support financial planning beyond this year, the Chief Economist’s report, which is published alongside the draft Budget, provides an analysis of the medium-term fiscal projections which will help to inform scenarios for future resource spending in Wales. 
cy-gb	1.13 I cefnogi cynllunio ariannol y tu hwnt i eleni, mae adroddiad y Prif Economegydd, a gyhoeddir ochr yn ochr â'r Gyllideb ddrafft, yn dadansoddi'r amcanestyniadau cyllidol tymor canolig a fydd yn helpu i gynllunio gwariant ar adnoddau yng Nghymru yn y dyfodol. 

en-gb	Further details on the financial and economic context for the budget are available in chapter two. 
cy-gb	Mae manylion pellach y cyd-destun ariannol ac economaidd ar gyfer y gyllideb ar gael ym mhennod dau.  

en-gb	Fiscal responsibilities and funding 
cy-gb	Cyfrifoldebau cyllidol ac ariannu 

en-gb	1.14 The Welsh Government is primarily funded by a block grant from the UK Government. 
cy-gb	1.14 Mae Llywodraeth Cymru'n cael ei hariannu'n bennaf gan grant bloc oddi wrth Lywodraeth y DU. 

en-gb	However, in the past four years the devolution of tax powers - Welsh Rates of Income Tax, Land Transaction Tax, Landfill Disposals Tax and the financial devolution of Non-Domestic Rates - have ensured some 20 per cent of Welsh Government spending is now funded from tax revenue. 
cy-gb	Er hynny, yn y pedair blynedd diwethaf mae datganoli pwerau treth - cyfraddau Treth Incwm Cymru, y Dreth Trafodiadau Tir, y Dreth Gwarediadau Tirlenwi a datganoli ariannol Ardrethi Annomestig - wedi sicrhau bod rhyw 20 y cant o wariant Llywodraeth Cymru bellach yn cael ei ariannu o refeniw trethi.  

en-gb	1.15 The illustration on the following page highlights the Welsh Government’s sources of funding. 
cy-gb	1.15 Mae'r darlun ar y dudalen nesaf yn tanlinellu ffynonellau cyllid Llywodraeth Cymru.  

en-gb	1.16 Further information about tax policy and revenues is provided in chapter four and in the Wales Tax Policy Report 2019, which is published alongside this draft Budget. 
cy-gb	1.16 Ceir gwybodaeth bellach am bolisi a refeniw trethi ym mhennod pedwar ac yn yr Adroddiad ar Bolisi Trethi Cymru 2019, a gyhoeddir ochr yn ochr â'r Gyllideb ddrafft hon.  

en-gb	1.17 As part of the arrangements supporting the devolved taxes, new capital borrowing powers, a Wales Reserve to manage budgets across financial years, and an adjustment to the Barnett formula as applied to Wales have been agreed in a fiscal framework for the Welsh Government. 
cy-gb	1.17 Fel rhan o'r trefniadau sy'n cefnogi'r trethi datganoledig, cytunwyd ar y canlynol mewn fframwaith cyllidol i Lywodraeth Cymru: pwerau benthyca cyfalaf newydd, Cronfa Wrth Gefn Cymru i reoli cyllidebau ar draws blynyddoedd ariannol, ac addasiad i Fformiwla Barnett fel y mae'n gymwys i Gymru. 

en-gb	Investment in government priorities 
cy-gb	Buddsoddi ym mlaenoriaethau'r llywodraeth 

en-gb	1.18 This Budget underpins the delivery of the Programme for Government Taking Wales Forward,  the national strategy Prosperity for All  aligned to delivering this Government’s ambitions of 21 st  Century Socialism  for a more equal, prosperous and greener Wales through strategic investments in our eight priority areas.  
cy-gb	1.18 Mae'r Gyllideb hon yn sail i’r gwaith o gyflawni’r Rhaglen Lywodraethu Symud Cymru Ymlaen  a’r strategaeth genedlaethol Ffyniant i Bawb  ac yn cyd-fynd â uchelgeisiau Sosialaeth yr 21ain Ganrif y Llywodraeth yma , sef sicrhau Cymru fwy cyfartal, llewyrchus a gwyrdd trwy fuddsoddi’n strategol yn ein hwyth maes blaenoriaeth.  

en-gb	1.19 Over this Assembly term the government has maximised the available resources to support delivery of its key pledges.  
cy-gb	1.19 Dros dymor y Cynulliad hwn mae'r Llywodraeth wedi manteisio i'r eithaf ar yr adnoddau sydd ar gael i gefnogi’r gwaith o gyflawni ei haddewidion allweddol.  

en-gb	Further details on the prioritisation of resources to support our key priorities are set out in chapter six. 
cy-gb	Nodir manylion pellach am flaenoriaethu adnoddau i gefnogi ein blaenoriaethau allweddol ym mhennod chwech. 

en-gb	1.20 In setting plans for 2020-21, our preparations have been shaped by eight cross–cutting priority areas of early years, social care, housing, employability and skills, better mental health, decarbonisation, poverty and biodiversity. 
cy-gb	1.20 Wrth bennu cynlluniau ar gyfer 2020-21, mae ein paratoadau wedi'u llywio gan wyth maes trawsbynciol, sef y blynyddoedd cynnar, gofal cymdeithasol, tai, cyflogadwyedd a sgiliau, gwell iechyd meddwl, datgarboneiddio, tlodi a bioamrywiaeth. 

en-gb	These are the areas where we can have the greatest impact over the longerterm.  
cy-gb	Dyma'r meysydd y gallwn ddylanwadu arnynt fwyaf dros y tymor hwy.  

en-gb	1.21 We are ensuring that our vital public services upon which people rely, including our NHS, schools and local government all receive funding increases. 
cy-gb	1.21 Rydym yn sicrhau bod ein gwasanaethau cyhoeddus hanfodol y mae pobl yn dibynnu arnynt, gan gynnwys ein GIG, ysgolion a llywodraeth leol i gyd yn cael codiadau cyllid.  

en-gb	1.22 An over-arching priority in this budget is the new spending decisions we can take to respond to the climate emergency we declared in March of this year.  
cy-gb	1.22 Blaenoriaeth drosfwaol yn y gyllideb newydd hon yw'r penderfyniadau gwario newydd y gallwn eu gwneud i ymateb i'r argyfwng hinsawdd a ddatganwyd gennym ym mis Mawrth eleni. 

en-gb	In line with this we are allocating more than £140m of additional funding to support activities that promote decarbonisation and further enhance our rich biodiversity.  
cy-gb	Yn unol â hynny rydym yn dyrannu cyllid ychwanegol o fwy na £140m i gefnogi gweithgareddau sy'n hyrwyddo datgarboneiddio ac sy'n gwella ein bioamrywiaeth gyfoethog ymhellach. 

en-gb	This investment complements the wider commitments we are making to tackling climate change, including the comprehensive approach set out in the Low Carbon Delivery Plan.   
cy-gb	Mae'r buddsoddiad yn cydategu'r ymrwymiadau ehangach yr ydym yn eu gwneud o ran mynd i'r afael â'r newid yn yr hinsawdd, gan gynnwys y dull gweithredu cynhwysfawr a nodir yn y Cynllun Cyflawni Carbon Isel. 

en-gb	1.23 Chapter six sets out how we have taken further steps as part of this year’s budget process to tackle some of the most fundamental challenges facing our country and maximise the impact of new investments across government. 
cy-gb	1.23 Mae pennod chwech yn nodi sut yr ydym wedi cymryd camau pellach fel rhan o broses y gyllideb eleni i fynd i’r afael â rhai o’r heriau mwyaf sylfaenol sy'n wynebu ein gwlad ac i sicrhau bod buddsoddiadau newydd ar draws y llywodraeth yn cael yr effaith fwyaf bosibl.  

en-gb	Budget process 
cy-gb	Proses y gyllideb 

en-gb	1.24 In light of the external factors that have influenced the timing of this year’s budget, the Welsh Government has, with the agreement of the National Assembly’s Business Committee and Finance Committee, triggered exceptional arrangements in relation to this year’s budget process. 
cy-gb	1.24 Oherwydd y ffactorau allanol sydd wedi dylanwadu ar amseriad y gyllideb eleni, mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi trefniadau eithriadol ar waith o ran proses y gyllideb, a hynny gyda chytundeb Pwyllgor Busnes a Pwyllgor Cyllid y Cynulliad Cenedlaethol. 

en-gb	This includes publishing together the strategic spending plans for revenue and capital, and taxation and borrowing proposals, as well as the detailed portfolio budget proposals.   
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cyhoeddi gyda'i gilydd y cynlluniau gwario strategol ar gyfer refeniw a chyfalaf, a chynigion ar drethiant a benthyca, yn ogystal â chynigion portffolio manwl y gyllideb.   

en-gb	1.25 Following scrutiny of these plans by the National Assembly, we will publish the final Budget 2020-21 on 25 February. 
cy-gb	1.25 Ar ôl i'r Cynulliad Cenedlaethol graffu ar y cynlluniau hyn, byddwn yn cyhoeddi Cyllideb Derfynol 2020-21 ar 25 Chwefror.  

en-gb	Well-being of Future Generations Act and the Budget Improvement Plan 
cy-gb	Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol 2015 a Chynllun Gwella'r Gyllideb 

en-gb	1.26 The Well-being of Future Generations Act 2015 continues to provide the foundation that guides our budget process. 
cy-gb	1.26 Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol 2015 yn parhau i ddarparu'r sylfaen sy'n arwain ein proses gyllidebol. 

en-gb	Despite the challenges and unprecedented uncertainty that have impacted on our plans, our budget preparations remain focused on maximising the impact of our available resources. 
cy-gb	Er gwaethaf yr heriau a'r ansicrwydd digynsail sydd wedi effeithio ar ein cynlluniau, mae ein paratoadau ar gyfer y gyllideb yn canolbwyntio o hyd ar fanteisio i'r eithaf ar yr adnoddau sydd gennym. 

en-gb	Chapter five sets out how the Act has shaped our budget.  
cy-gb	Mae pennod pump yn nodi sut y mae'r Ddeddf wedi llywio ein cyllideb.  

en-gb	Building on the ‘journey checker’ developed by the Future Generations Commissioner, we are publishing a Budget Improvement Plan which sets out how we intend to change and improve the budget process over the coming years.  
cy-gb	1.27 Gan adeiladu ar y teclyn ar gyfer gwirio hynt y gyllideb  a ddatblygwyd gan Gomisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol, rydym yn cyhoeddi Cynllun Gwella'r Gyllideb, sy'n nodi sut yr ydym yn bwriadu newid a gwella'r broses gyllidebol dros y blynyddoedd nesaf.  

en-gb	This has been published as annex E alongside the draft Budget documentation at: 
cy-gb	Mae hwn wedi'i gyhoeddi fel atodiad E ochr yn ochr â dogfennau’r Gyllideb ddrafft yn: 

en-gb	https://gov.wales/budget-improvement-plan
cy-gb	https://llyw.cymru/cynllun-gwella-y gyllideb

en-gb	Budget agreements 
cy-gb	Cytundebau'r gyllideb 

en-gb	1.27 In 2017, the Welsh Government reached a two-year agreement with Plaid Cymru on a number of specific measures where we have shared ambitions and policy priorities. 
cy-gb	1.28 Yn 2017, gwnaeth Llywodraeth Cymru gytundeb dwy flynedd â Phlaid Cymru ar nifer o fesurau penodol lle mae gennym uchelgeisiau a blaenoriaethau polisi cyffredin. 

en-gb	This agreement covered the two years, 2018-19 and 2019-20.  
cy-gb	Roedd y cytundeb hwn yn cynnwys y ddwy flynedd 2018-19 a 2019-20.  

en-gb	1.28 In recognition of the many shared priorities identified in this agreement, we are continuing to maintain investment in a number of measures in setting our plans for 2020-21.   
cy-gb	1.29 I gydnabod y llu o flaenoriaethau cyffredin a nodir yn y cytundeb hwn, rydym yn parhau i fuddsoddi mewn nifer o fesurau wrth bennu ein cynlluniau ar gyfer 2020-21.  

en-gb	Chapter 2: 
cy-gb	Pennod 2: 

en-gb	Financial and economic context 
cy-gb	Y cyd-destun ariannol ac economaidd 

en-gb	Impact of austerity on the Welsh Budget 
cy-gb	Effaith cyni ar Gyllideb Cymru 

en-gb	2.01 The Welsh Budget saw deep real terms cuts in the first half of the current decade. 
cy-gb	2.01 Gwnaed toriadau llym mewn termau real i gyllideb Cymru yn hanner cyntaf y degawd hwn. 

en-gb	There have been some increases in recent years which are set to continue in 2020-21 following the UK Government’s Spending Round in September. 
cy-gb	Cafwyd rhywfaint o gynnydd dros y blynyddoedd diwethaf, sef cynnydd a fydd yn parhau yn 2020-21 yn dilyn Cylch Gwario Llywodraeth y DU ym mis Medi. 

en-gb	However, the Welsh Government’s Budget in 2020-21 will still be lower than it was a decade ago, as illustrated in figure one below. 
cy-gb	Fodd bynnag, bydd Cyllideb Llywodraeth Cymru yn 2020-21 yn dal i fod yn is nag yr oedd ddegawd yn ôl, fel y dangosir yn ffigur un isod. 

en-gb	Figure one: Welsh Budget* in real terms, 2018-19 prices (£m) 
cy-gb	Ffigur un: Cyllideb Cymru* mewn termau real, prisiau 2018-19 (£m) 

en-gb	* excluding repayable financial transactions 
cy-gb	* ac eithrio trafodiadau ariannol ad-daladwy 

en-gb	2.02 Figure two on the following page shows that if spending on public services had kept pace with growth in GDP since 2010-11, the Welsh Government would have nearly £4bn extra to spend on public services in 2020-21. 
cy-gb	2.02 Mae ffigur dau ar y dudalen ganlynol yn dangos, pe bai gwariant ar wasanaethau cyhoeddus wedi parhau i gynyddu o leiaf yn unol â’r twf yn y GDP ers 2010-11, y byddai gan Lywodraeth Cymru bron £4bn yn ychwanegol i’w wario ar wasanaethau cyhoeddus yn 2020-21. 

en-gb	Figure two also shows that if the Budget had grown in line with the long-term trend in public spending the Welsh Government would have around £6bn extra to spend on public services next year. 
cy-gb	Mae ffigur dau hefyd yn dangos pe bai'r Gyllideb wedi cynyddu yn unol â'r duedd hirdymor o ran gwariant cyhoeddus y byddai gan Lywodraeth Cymru tua £6bn yn ychwanegol i'w wario ar wasanaethau cyhoeddus y flwyddyn nesaf. 

en-gb	Figure two: 
cy-gb	Ffigur dau: 

en-gb	Welsh Government Budget scenarios, 2018-19 prices (£m) 
cy-gb	Sefyllfaoedd Cyllideb Llywodraeth Cymru, prisiau 2018-19 (£m) 

en-gb	2.03 The UK departmental plans for 2020-21 which were set out in the Spending Round in September represent a substantial increase in the level of spending assumed in the Office for Budget Responsibility’s (OBR) most recent economic and fiscal outlook published in March this year. 
cy-gb	2.03 Mae cynlluniau adrannol y DU ar gyfer 2020-21 a nodwyd yn y Cylch Gwario ym mis Medi yn cynrychioli cynnydd sylweddol o ran lefel y gwariant tybiedig a nodwyd yn rhagolwg economaidd a chyllidol diweddaraf y Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol (OBR) a gyhoeddwyd ym mis Mawrth eleni. 

en-gb	Beyond 2020-21 there are no firm plans for public expenditure in the UK to inform a view of the medium-term outlook for public finances. 
cy-gb	Y tu hwnt i 2020-21 nid oes unrhyw gynlluniau pendant o ran gwariant cyhoeddus yn y DU i lywio barn ynghylch rhagolwg tymor canolig ar gyfer cyllid cyhoeddus. 

en-gb	UK fiscal context 
cy-gb	Cyd-destun cyllidol y DU 

en-gb	2.04 While the recent one-year Spending Round for 2020-21 announced some increases in day-to-day spending, analysis by the OBR indicates that, following an unprecedented decade of real reductions in spending on public services, future fiscal prospects depend crucially on the performance of the wider economy. 
cy-gb	2.04 Er bod y Cylch Gwario un flwyddyn diweddar ar gyfer 2020-21 wedi cyhoeddi rhywfaint o gynnydd mewn gwariant o ddydd i ddydd, mae gwaith dadansoddi'r OBR yn dangos, yn dilyn degawd nas gwelwyd ei fath o'r blaen o doriadau real mewn gwariant ar wasanaethau cyhoeddus, bod perfformiad yr economi ehangach yn allweddol o ran rhagolygon cyllidol y dyfodol. 

en-gb	The UK economy has grown only weakly since the recession of 2007 with a particularly lacklustre performance since the EU referendum.  
cy-gb	Prin y mae economi'r DU wedi tyfu ers dirwasgiad 2007, ac mae perfformiad wedi gwaethygu ymhellach ers y refferendwm ar ymadael â'r UE. 

en-gb	Decisions to be made by the incoming UK Government about the timing of Brexit and on the form it will take will be important influences on future economic performance.  
cy-gb	Bydd penderfyniadau sydd i'w gwneud gan Lywodraeth newydd y DU ynghylch amseriad Brexit, a phan fath o Brexit a fydd, yn ffactorau pwysig sy'n dylanwadu ar berfformiad economaidd yn y dyfodol.  

en-gb	2.05 The OBR’s longer-term fiscal projections indicate the UK’s public finances are fiscally unsustainable, in the sense that meeting their central projections for the demand for public services without tax increases would result in everincreasing public debt. 
cy-gb	2.05 Mae rhagolygon cyllidebol tymor hwy yr OBR yn dangos bod cyllid cyhoeddus y DU yn anghynaliadwy o ran codi cyllid, oherwydd byddai cyflawni eu hamcanestyniadau canolog ar gyfer y galw am wasanaethau cyhoeddus heb gynyddu trethiant yn arwain at ddyled gyhoeddus gynyddol. 

en-gb	Decisions by the incoming UK Government about levels of taxation and borrowing will determine the resources available to fund public services. 
cy-gb	Bydd faint o adnoddau sydd ar gael i ariannu gwasanaethau cyhoeddus yn dibynnu ar benderfyniadau gan Lywodraeth newydd y DU ynghylch lefelau trethiant a benthyca. 

en-gb	Wales’ medium-term fiscal prospects 
cy-gb	Rhagolygon cyllidol tymor canolig Cymru 

en-gb	2.06 As highlighted in the Chief Economist’s report, which is published alongside this draft Budget, Wales’ fiscal prospects depend, to a certain extent, on the UK Government’s fiscal position, as this determines the size of the block grant and to a lesser but still significant extent, on the revenues raised from devolved taxes. 
cy-gb	2.06 Fel yr amlygwyd yn adroddiad y Prif Economegydd, a gyhoeddir ochr yn ochr â'r Gyllideb ddrafft hon, mae rhagolygon cyllidol Cymru yn dibynnu, i ryw raddau, ar sefyllfa gyllidol Llywodraeth y DU, gan fod y sefyllfa honno yn penderfynu maint y grant bloc, ac maent hefyd yn dibynnu i raddau llai, ond sylweddol o hyd, ar y refeniw a godir o drethi datganoledig. 

en-gb	Following the one-year Spending Round in September this year, the incoming UK Government will need to carry out a further Spending Round or multi-year Spending Review next year. 
cy-gb	Yn dilyn y Cylch Gwario un flwyddyn ym mis Medi eleni, bydd angen i Lywodraeth newydd y DU gynnal Cylch Gwario pellach neu Adolygiad o Wariant amlflwyddyn y flwyddyn nesaf. 

en-gb	We do not know what impact this will have on the Welsh budget or the period for which we will have a firm settlement.
cy-gb	Ni wyddys beth fydd effaith hyn ar gyllideb Cymru, ac nid oes unrhyw sicrwydd o ran am ba hyd y bydd gennym setliad cadarn.

en-gb	2.07 The previous UK Government set out medium-term plans for health and schools spending in England, both of which represent substantial real terms increases over the next few years. 
cy-gb	2.07 Roedd Llywodraeth flaenorol y DU wedi nodi cynlluniau tymor canolig ar gyfer gwariant ar iechyd ac ysgolion yn Lloegr, sef cynlluniau sy'n golygu cynnydd sylweddol mewn termau real dros y blynyddoedd nesaf. 

en-gb	The Welsh Government will receive increases to its budget via the Barnett formula if these plans are maintained. 
cy-gb	Bydd cyllideb Llywodraeth Cymru yn cynyddu yn unol â Fformiwla Barnett os yw'r cynlluniau hyn yn cael eu gweithredu. 

en-gb	However, without knowing the expenditure plans for other public services which are devolved in Wales, it is not possible to say with any certainty what the outlook for the overall Welsh Government budget will look like. 
cy-gb	Fodd bynnag, heb wybod manylion y cynlluniau gwario ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus eraill sydd wedi'u datganoli i Gymru, nid yw'n bosibl dweud gydag unrhyw sicrwydd beth fydd y rhagolygon ar gyfer cyllideb gyfan Llywodraeth Cymru. 

en-gb	In the absence of a firm settlement beyond 2020-21, the analysis by the OBR in its March Economic and Fiscal Outlook  forms the starting point to assess fiscal prospects in the medium-term.
cy-gb	Yn absenoldeb setliad cadarn y tu hwnt i 2020-21, gwaith dadansoddi'r OBR yn ei Ragolwg Economaidd a Chyllidol a gyhoeddwyd ym mis Mawrth yw'r man cychwyn o ran asesu rhagolygon cyllidol tymor canolig.

en-gb	2.08 Using the growth in overall UK DEL assumed by the OBR in its spring forecast would mean the Wales resource budget would on average increase by a little over 1 per cent a year in real terms over the three years after 2020-21 (see figure three on the following page). 
cy-gb	2.08 Byddai defnyddio'r twf cyffredinol o ran DEL y DU a dybir gan yr OBR yn ei rhagolwg gwanwyn yn golygu y bydd cyllideb adnoddau Cymru yn cynyddu gan ychydig dros 1 y cant y flwyddyn ar gyfartaledd mewn termau real dros y tair blynedd ar ôl 2020-21 (gweler y ffigur ar y dudalen ganlynol). 

en-gb	This would represent somewhat slower growth than seen in 2019-20 and 2020-21, but faster than in recent years.
cy-gb	Byddai hyn yn golygu twf sydd rywfaint yn arafach na'r hyn a welwyd yn 2019-20 a 202021, ond sy'n gyflymach na'r hyn a welwyd yn y blynyddoedd diwethaf.

en-gb	2.09 A possible no deal Brexit scenario is also outlined in figure three. 
cy-gb	2.09 Mae sefyllfa bosibl o ran Brexit heb gytundeb wedi ei hamlinellu hefyd yn ffigur tri. 

en-gb	This assumes that existing plans for 2020-21 are sustained but that there is a 6 per cent real terms reduction in 2021-22. 
cy-gb	Mae hyn yn tybio bod y cynlluniau presennol ar gyfer 2020-21 yn parhau, ond bod lleihad o 6 y cant mewn termau real yn 2021-22. 

en-gb	This is in line with the Bank of England’s assessment of the broader impact of worst case disorderly no deal Brexit on the UK economy. 
cy-gb	Mae hyn yn unol ag asesiad Banc Lloegr o effeithiau ehangach y math gwaethaf posibl o Brexit anhrefnus, heb gytundeb, ar economi'r DU. 

en-gb	It would mean a £900m to £1bn reduction in the resource budget each year.
cy-gb	Byddai'n golygu lleihad o rhwng £900m ac £1bn yn y gyllideb adnoddau bob blwyddyn.

en-gb	2.10 Over the longer term (2023-24 to 2029-30), future UK Government fiscal position and policies are, of course, uncertain and several scenarios are therefore presented in the Chief Economist’s report. 
cy-gb	2.10 Dros y tymor hwy (2023-24 i 2029-30) nid oes unrhyw sicrwydd, wrth gwrs, o ran sefyllfa gyllidol a pholisïau cyllidol Llywodraeth y DU yn y dyfodol, felly cyflwynir nifer o sefyllfaoedd posibl yn adroddiad y Prif Economegydd. 

en-gb	However, the analysis undertaken by the OBR implies that until the policies adopted by the present UK Government are known, it would be prudent to assume a prolonged period of fiscal restraint. 
cy-gb	Fodd bynnag, mae gwaith dadansoddi'r OBR yn awgrymu, hyd nes y gwyddys beth fydd y polisïau a gaiff eu mabwysiadu gan Lywodraeth newydd y DU, y byddai'n ddoeth tybio y bydd cyfnod estynedig o gyfyngiadau cyllidol. 

en-gb	This would be necessary unless the UK Government were to increase the overall tax take as a share of GDP well above its historic levels.
cy-gb	Byddai hyn yn angenrheidiol oni bai bod Llywodraeth y DU yn cynyddu'r trethiant a gymerir fel cyfran o GDP i lefel sy'n uwch o lawer na'i lefelau hanesyddol.

en-gb	Figure three: 
cy-gb	Ffigur tri: 

en-gb	Medium-term projection for Welsh Government resource budget in real terms (£m, 2018-19 prices) 
cy-gb	Amcanestyniad tymor canolig ar gyfer cyllideb adnoddau Llywodraeth Cymru mewn termau real (£m, prisiau 2018-19) 

en-gb	UK economic context 
cy-gb	Cyd-destun economaidd y DU 

en-gb	2.11 Brexit uncertainty continues to weigh on growth prospects for Wales and the UK as a whole; 
cy-gb	2.11 Mae ansicrwydd ynghylch Brexit yn pwyso o hyd ar y rhagolygon twf ar gyfer Cymru a'r DU gyfan. 

en-gb	if the incoming UK Government continues with a plan to leave the EU, the severity of the impact will depend on the form that Brexit takes and on the extent of the dislocation associated with the process of leaving. 
cy-gb	Os bydd Llywodraeth newydd y DU yn parhau â chynllun i ymadael â'r UE, bydd difrifoldeb effaith hynny yn dibynnu ar ba fath o Brexit a fydd, a hefyd ar faint o ddadleoli sy'n gysylltiedig â'r broses o ymadael. 

en-gb	The prospect of leaving the EU without a trade deal remains a possibility, and even if this is averted, it is likely that a prolonged period of uncertainty while new trade arrangements are negotiated and implemented will reduce growth.  
cy-gb	Mae ymadael â'r UE heb gytundeb masnach yn parhau i fod yn bosibilrwydd o hyd, a hyd yn oed pe bai'n bosibl osgoi hynny, mae'n debygol y bydd cyfnod estynedig o ansicrwydd wrth negodi a gweithredu trefniadau masnach newydd yn lleihau twf. 

en-gb	Wales would be hit disproportionately by a “hard” Brexit. 
cy-gb	Byddai Brexit “caled” yn cael effaith andwyol anghyfartal ar Gymru o gymharu â gweddill y DU. 

en-gb	2.12 As noted in last years’ Chief Economist report, slow productivity growth over the last decade has resulted in very little growth in people’s real wages and incomes and contributed to the challenges faced in funding public services. 
cy-gb	2.12 Fel y nodwyd yn adroddiad y Prif Economegydd y llynedd, mae twf araf o ran cynhyrchiant dros y degawd diwethaf wedi arwain at braidd dim twf o ran cyflogau real ac incwm real pobl, ac mae hyn wedi cyfrannu at yr heriau a wynebir wrth ariannu gwasanaethau cyhoeddus. 

en-gb	The reasons for this trend, which is unprecedented in modern economic history – and which has affected the UK particularly badly – are not completely understood.  
cy-gb	Ni wyddys yn union beth yw'r rhesymau am y duedd hon, nas gwelwyd ei math o'r blaen yn hanes economeg modern, ond mae wedi cael effaith eithriadol o wael ar y DU. 

en-gb	If the trend continues, it may result in profound social and political challenges.   
cy-gb	Os yw'r duedd yn parhau, gall arwain at heriau cymdeithasol a gwleidyddol difrifol.  

en-gb	Welsh economic performance 
cy-gb	Perfformiad economaidd Cymru 

en-gb	2.13 Over the short to medium term, the performance of the economy in Wales is mainly driven by developments across the UK as a whole. 
cy-gb	2.13 Dros y tymor byr i'r tymor canolig, datblygiadau ar draws y DU gyfan yw'r prif ddylanwad ar berfformiad yr economi yng Nghymru. 

en-gb	2.14 The performance of the economy in Wales since devolution has been mixed; 
cy-gb	2.14 Cymysg fu perfformiad yr economi yng Nghymru ers datganoli. 

en-gb	a significant relative improvement in employment rates – driven by reduced inactivity, and concentrated in West Wales and the South Wales Valleys – has been accompanied by continued weaknesses in productivity and in pay, which are closely related.  
cy-gb	Ar un llaw gwelwyd gwelliant cymharol sylweddol o ran cyfraddau cyflogaeth oherwydd lleihad mewn anweithgarwch, yn y gorllewin ac yng nghymoedd y de yn bennaf, ond ar y llaw arall, mae'r gwendidau o ran cynhyrchiant a chyflogau wedi parhau, ac mae perthynas agos rhyngddynt.  

en-gb	2.15 However, over the period between 2010 and 2017 (the most recent available year), the gap in Gross Value Added (GVA) per head between Wales and the UK has narrowed – something achieved by only one other region (the West Midlands). 
cy-gb	2.15 Fodd bynnag, dros y cyfnod rhwng 2010 a 2017 (sef y flwyddyn ddiweddaraf y mae ystadegau ar gael ar ei chyfer), mae'r bwlch o ran Gwerth Ychwanegol Gros (GVA) y pen rhwng Cymru a gweddill y DU wedi lleihau - sef rhywbeth sydd ond wedi ei gyflawni gan un rhanbarth arall (Gorllewin Canolbarth Lloegr). 

en-gb	2.16 Future improvements in Wales’ relative economic performance will depend crucially, but not exclusively, on the success of policies to improve education and skill levels and on better transport and communication links. 
cy-gb	2.16 Bydd llwyddiant polisïau i wella lefelau addysg a sgiliau a sicrhau gwell cysylltiadau trafnidiaeth a chyfathrebu yn allweddol o ran gwella perfformiad economaidd cymharol Cymru yn y dyfodol, ond mae ffactorau eraill o bwys ar waith hefyd o ran hynny.  

en-gb	EU exit and the implications for Wales  
cy-gb	Ymadael â'r UE a'r goblygiadau i Gymru  

en-gb	2.17 Throughout the period of uncertainty since the referendum, we have sought to ensure that preparedness work we are funding or undertaking ourselves will be useful under any Brexit scenario. 
cy-gb	2.17 Drwy gydol y cyfnod o ansicrwydd ers y refferendwm, rydym wedi ceisio sicrhau y bydd y gwaith paratoi rydym yn ei ariannu neu'n ei gynnal ein hunain yn ddefnyddiol o dan unrhyw sefyllfa Brexit. 

en-gb	This has enabled us to adjust plans quickly to ensure we can respond to the developing Brexit scenarios as they have arisen. 
cy-gb	Mae hyn wedi ein galluogi i addasu cynlluniau yn gyflym i sicrhau y gallwn ymateb i sefyllfaoedd Brexit wrth iddynt ddatblygu. 

en-gb	We have used the time during the UK election period to continue our preparations. 
cy-gb	Rydym wedi defnyddio cyfnod etholiad y DU i barhau â'n gwaith paratoi. 

en-gb	2.18 We have allocated just over £46m of the £50m European Transition Fund announced at the start of 2018, of which our spending plans for 2020-21 provide for £8.6m revenue and £500k capital.  
cy-gb	2.18 Rydym wedi dyrannu ychydig dros £46m o'r £50m o'r Gronfa Bontio Ewropeaidd a gyhoeddwyd ddechrau 2018, ac mae ein cynlluniau gwario ar gyfer 2020-21 yn darparu ar gyfer £8.6m o arian refeniw a £500k o arian cyfalaf.  

en-gb	2.19 This has already enabled many businesses and organisations to prepare for the impact Brexit will have on them, and to cope with the uncertainty involved.  
cy-gb	2.19 Mae hyn wedi galluogi llawer o fusnesau a sefydliadau i baratoi ar gyfer effaith Brexit, ac i ymdopi â'r ansicrwydd sydd ynghlwm â'r broses. 

en-gb	In September, we published our Action Plan for a no deal Brexit which set out the steps we are taking to be prepared for this scenario.  
cy-gb	Ym mis Medi cyhoeddwyd ein Cynllun Gweithredu ar gyfer Brexit heb gytundeb sy'n nodi'r camau a gymerir gennym i baratoi ar gyfer y sefyllfa honno. 

en-gb	We made it clear to the previous UK Government that the support to address even a proportion of the impact of a no deal Brexit within Wales cannot be delivered from within existing resources. 
cy-gb	Fe wnaethom ddweud yn glir wrth Lywodraeth flaenorol y DU nad yw'r adnoddau sy'n bodoli eisoes yn ddigonol i ddarparu'r gefnogaeth sydd ei hangen i fynd i'r afael â hyd yn oed cyfran fach o effaith Brexit heb gytundeb ar Gymru. 

en-gb	We will require substantial additional funding and flexibilities. 
cy-gb	Bydd angen cyllid a hyblygrwydd ychwanegol sylweddol arnom. 

en-gb	In addition, many of the macro financial levers including welfare benefits and taxation rest at the UK level.  
cy-gb	Yn ogystal, Llywodraeth y DU sy'n gyfrifol am lawer o'r ysgogiadau ariannol macro, gan gynnwys budddaliadau lles a threthiant.  

en-gb	2.20 The Welsh Government has taken steps to ensure that the Development Bank of Wales has made more than £200m funding available to support businesses of all sizes in Wales. 
cy-gb	2.20 Mae Llywodraeth Cymru wedi gweithredu i sicrhau bod gan Fanc Datblygu Cymru dros £200m o gyllid ar gael i gynorthwyo busnesau o bob maint yng Nghymru. 

en-gb	It is vital that the UK Government also takes steps to influence commercial and retail banks to make finance available to small businesses who may face short-term cash flow difficulties as a consequence of Brexit. 
cy-gb	Mae'n hanfodol bod Llywodraeth y DU hefyd yn gweithredu i ddylanwadu ar fanciau masnachol a banciau manwerthu i sicrhau bod cyllid ar gael i fusnesau bach a allai wynebu anawsterau llif arian byr dymor o ganlyniad i Brexit. 

en-gb	2.21 The shape of the future remains unknown but since the referendum on EU membership, through our White Paper – ‘Securing Wales’ Future’  and subsequent policy papers on trade, migration, regional investment and devolution, we have published evidence, analysis and detailed proposals on the way forward on Brexit. 
cy-gb	2.21 Yn amlwg, ni ellir rhagweld y dyfodol, ond ers y refferendwm ar ein haelodaeth o'r UE, mae Llywodraeth Cymru, drwy ein Papur Gwyn – ‘Diogelu Dyfodol Cymru’ a phapurau polisi dilynol ar fasnach, mudo, buddsoddi rhanbarthol a datganoli, wedi cyhoeddi tystiolaeth, dadansoddiadau a chynigion manwl ynghylch y ffordd ymlaen o ran Brexit. 

en-gb	2.22 Leaving the EU without a deal would be catastrophic for Wales and leaving with a deal would still make us worse off economically. 
cy-gb	2.22 Byddai ymadael â'r UE heb gytundeb yn drychinebus i Gymru, a byddai ymadael gyda chytundeb yn dal i gael effaith andwyol ar yr economi. 

en-gb	We have set out our position on these challenges in ‘A Brighter Future for Wales ’. 
cy-gb	Rydym wedi nodi ein safbwynt o ran yr heriau hyn yn yr adroddiad Dyfodol Mwy Disglair i Gymru . 

en-gb	Robust and credible economic assessments, including the previous UK Government’s own, make clear that Wales would be harder hit than the UK as a whole. 
cy-gb	Mae asesiadau economaidd cadarn a chredadwy, gan gynnwys asesiadau Llywodraeth flaenorol y DU, yn nodi'n glir y bydd Brexit yn cael mwy o effaith andwyol ar Gymru nag ar y DU gyfan. 

en-gb	That is why the Welsh Government has called for a second referendum. 
cy-gb	Dyna pam fod Llywodraeth Cymru wedi galw am ail refferendwm. 

en-gb	2.23 Even if the exit deal proposed by the previous UK Government is ratified, a no-deal Brexit remains a real possibility at the end of the transition period.  
cy-gb	2.23 Hyd yn oed os caiff y cytundeb ymadael a gynigiwyd gan Lywodraeth flaenorol y DU ei gadarnhau, mae Brexit heb gytundeb yn parhau i fod yn bosibilrwydd go iawn ar ddiwedd y cyfnod pontio. 

en-gb	This would be likely to lead to a deep downturn and in all probability a recession.  The Bank of England has assessed that a no-deal Brexit could result in a deep recession in the medium term. 
cy-gb	Byddai hyn yn debygol o arwain at ddirywiad economaidd difrifol, ac at ddirwasgiad yn ôl pob tebyg.Yn ôl asesiad Banc Lloegr, gallai Brexit heb gytundeb arwain at ddirwasgiad sylweddol yn y tymor canolig. 

en-gb	The lesson of previous recessions is that it is people who are already disadvantaged who will be hardest hit. 
cy-gb	Mae dirwasgiadau blaenorol wedi dangos y bydd Brexit yn cael yr effaith fwyaf ar bobl sydd eisoes o dan anfantais. 

en-gb	Given the scale of the potential recession, in our view the incoming UK Government should develop a significant fiscal package in response. 
cy-gb	Oherwydd maint y dirwasgiad posibl, rydym o’r farn y dylai Llywodraeth newydd y DU ddatblygu pecyn cyllidol sylweddol i ymateb i hynny. 

en-gb	2.24 It also remains essential that withdrawal from the EU does not mean the UK Government takes money away from our communities. 
cy-gb	2.24 Mae hefyd yn parhau i fod yn hanfodol nad yw ymadael â'r UE yn golygu y bydd Llywodraeth y DU yn mynd ag arian oddi wrth ein cymunedau. 

en-gb	It should not limit our ability to continue to invest in our economy and the people of Wales. 
cy-gb	Ni ddylai hynny gyfyngu ar ein gallu i barhau i fuddsoddi yn ein heconomi a phobl Cymru. 

en-gb	The Welsh Government’s block grant from the UK Government must be readjusted positively from the point of EU exit to reflect the real loss of European funding. 
cy-gb	Rhaid i grant bloc Llywodraeth Cymru oddi wrth Lywodraeth y DU gael ei hail-addasu yn gadarnhaol o'r pwynt y byddwn yn ymadael â'r UE i adlewyrchu'r gwir golled o gyllid Ewropeaidd. 

en-gb	A “Barnett-ised” share of UK funding will not be acceptable; 
cy-gb	Ni fyddai cyfran o gyllid y DU ar sail fformiwla Barnett yn dderbyniol; 

en-gb	nor would an approach where Wales would need to bid into a system at the behest of UK Ministers.  
cy-gb	nac ychwaith unrhyw ddull gweithredu lle y byddai angen i Gymru wneud cais i system a reolir gan Weinidogion y DU.  

en-gb	2.25 Wales must receive at least the funding we would have received if the UK had remained part of the EU. 
cy-gb	2.25 Rhaid i Gymru dderbyn o leiaf yr un lefel o gyllid ag y byddem wedi ei derbyn pe bai'r DU wedi aros yn rhan o'r UE. 

en-gb	This is currently estimated to be at least £700m per annum. 
cy-gb	Amcangyfrifir bod y cyllid hwnnw yn £700m y flwyddyn o leiaf. 

en-gb	We also need not to lose any flexibility in how we use our funding. 
cy-gb	Rhaid inni beidio â cholli unrhyw hyblygrwydd o ran sut rydym yn defnyddio ein cyllid ychwaith. 

en-gb	In preparing this Budget, and in response to the ongoing uncertainty linked to Brexit, we have planned on the basis that in 2020-21 we will receive either from the UK Government, or from the EU, the same level of funds which have historically come to Wales from the EU. 
cy-gb	Wrth lunio'r Gyllideb hon, ac er mwyn ymateb i'r ansicrwydd parhaus o ran Brexit, rydym wedi cynllunio ar y sail y byddwn yn derbyn yr un lefel o gyllid yn 2020-21, naill ai oddi wrth Lywodraeth y DU neu'r UE, ag a gafwyd yn hanesyddol o'r UE. 

en-gb	2.26 The previous UK Government has provided a guarantee, should we leave the EU without a deal, for EU funding programmes which were approved prior to our exit from the EU. 
cy-gb	2.26 Pe baem yn ymadael â'r UE heb gytundeb, mae Llywodraeth flaenorol y DU wedi rhoi gwarant o ran parhad rhaglenni cyllido'r UE a gymeradwywyd cyn inni ymadael â'r UE. 

en-gb	This guarantee provides limited assurance for current funds but we still have no clarity on farm funding beyond 2019 or on structural funds beyond 2021.  
cy-gb	Mae'r gwarant hwn yn rhoi sicrwydd cyfyngedig o ran cyllid cyfredol, ond nid oes unrhyw eglurder o hyd o ran cyllid i ffermwyr ar ôl 2019 nac o ran cronfeydd strwythurol ar ôl 2021. 

en-gb	While no deal has been taken off the table for the moment, it remains a real prospect we must plan for in January 2020. 
cy-gb	Er bod y posibilrwydd o Brexit heb gytundeb wedi ei ohirio am y tro, mae'n dal i fod yn bosibilrwydd go iawn ym mis Ionawr 2020 a rhaid inni gynllunio ar gyfer hynny. 

en-gb	UK funding and fiscal arrangements 
cy-gb	Trefniadau ariannu a chodi cyllid y DU 

en-gb	2.27 Brexit has big implications for the constitutional future of the UK. 
cy-gb	2.27 Mae goblygiadau mawr o ran dyfodol cyfansoddiadol y DU yn sgil Brexit. 

en-gb	Devolution has been an established part of the UK constitution for over 20 years and we are pleased that successive UK governments have confirmed they will respect this well-established constitutional settlement.  
cy-gb	Mae datganoli wedi bod yn rhan sefydledig o gyfansoddiad y DU ers dros 20 mlynedd, ac rydym yn falch bod llywodraethau'r DU, un ar ôl y llall, wedi cadarnhau y byddant yn parchu'r setliad cyfansoddiadol hir-sefydledig hwn. 

en-gb	There is now a need for a fundamentally different constitutional relationship between devolved governments and the UK Government based on mutual respect. 
cy-gb	Bellach mae angen perthynas gyfansoddiadol sylfaenol wahanol rhwng y llywodraethau datganoledig a Llywodraeth y DU - ar sail parch o'r ddwy ochr. 

en-gb	The UK Government cannot bypass the devolution settlement or take back decisions and funding that have been under Wales’ control for nearly 20 years. 
cy-gb	Ni all Llywodraeth y DU osgoi'r setliad datganoli na chymryd yn ôl benderfyniadau a chyllid a fu o dan reolaeth Cymru ers bron 20 mlynedd. 

en-gb	2.28 Currently, in some devolved policy areas such as the economy, agriculture and the environment, there are coherent – but not uniform – approaches in place across the UK as a result of policies agreed at an EU level. 
cy-gb	2.28 Ar hyn o bryd, mewn rhai meysydd polisi datganoledig megis yr economi, amaethyddiaeth a'r amgylchedd, mae dulliau gweithredu cydlynol - ond nid unffurf - ar waith ledled y DU o ganlyniad i bolisïau a gytunwyd ar lefel yr UE. 

en-gb	As the UK leaves the EU, we will need a new consensus-based way of reaching agreement on common approaches (‘frameworks’) where it makes sense for there to be some continued degree of coherence across the UK, such as ensuring businesses can trade freely across the UK. 
cy-gb	Os bydd y DU yn ymadael â'r UE, bydd angen inni fabwysiadu ffordd newydd sy'n seiliedig ar gonsensws o ddod i gytundeb o ran dulliau gweithredu cyffredin (‘fframweithiau’) pan fo'n gwneud synnwyr i gael rhywfaint o gydlyniant parhaus ledled y DU, megis sicrhau y gall busnesau fasnachu'n rhydd ar draws y DU. 

en-gb	2.29 Existing inter-governmental mechanisms are not fit-for-purpose to enable such agreements to be reached, nor to resolve disagreements or disputes. 
cy-gb	2.29 Nid yw'r systemau rhynglywodraethol presennol yn addas at y diben i alluogi dod i gytundebau o'r fath, nac i ddatrys achosion o anghytuno neu anghydfodau. 

en-gb	Our ‘ Brexit and Devolution’  and ‘ Reforming our Union’  publications set out our thinking on how these new constitutional arrangements should be developed. 
cy-gb	Mae ein cyhoeddiadau Brexit a Datganoli  a Diwygio ein Hundeb  yn nodi ein barn o ran sut y dylid datblygu'r trefniadau cyfansoddiadol newydd hyn. 

en-gb	They are intended as a constructive contribution to the important debate needed across the UK. 
cy-gb	Nod y dogfennau hyn yw gwneud cyfraniad adeiladol i'r drafodaeth bwysig sydd ei hangen ledled y DU. 

en-gb	The devolved governments and UK Government need to find new ways of working together to enable agreement. 
cy-gb	Mae angen i'r llywodraethau datganoledig a Llywodraeth y DU ddod o hyd i ffyrdd newydd o gydweithio er mwyn gallu dod i gytundeb. 

en-gb	2.30 Above all, to underpin a successful economic future the Welsh Government’s position is that we need full and unfettered access to the Single Market and participation in a Customs Union to protect the 60 per cent of Welsh direct goods exports that go to the EU, and to retain and increase job creation investment. 
cy-gb	2.30 Yn bennaf oll, er mwyn gosod sail ar gyfer dyfodol economaidd llwyddiannus, safbwynt Llywodraeth Cymru yw bod angen inni barhau i gael mynediad llawn a dirwystr at y Farchnad Sengl a chymryd rhan mewn Undeb Tollau i ddiogelu'r 60 y cant o allforion nwyddau uniongyrchol o Gymru sy'n mynd i'r UE, a chadw a chynyddu buddsoddiad sy'n creu swyddi. 

en-gb	This goes hand in hand with a migration system linked closely to employment so we can recruit the doctors, nurses, engineers and other workers we need while protecting workers from exploitation. 
cy-gb	Mae hyn yn mynd law yn llaw â system fudo newydd sy'n cysylltu mudo yn agos â chyflogaeth er mwyn gallu recriwtio meddygon, nyrsys, peirianwyr a gweithwyr angenrheidiol eraill, tra'n amddiffyn gweithwyr rhag unrhyw gamfanteisio. 

en-gb	Chapter 3: 
cy-gb	Pennod 3: 

en-gb	Key achievements 
cy-gb	Cyflawniadau allweddol 

en-gb	Delivering our Programme for Government
cy-gb	Cyflwyno ein Rhaglen Lywodraethu

en-gb	3.1  In 2016 we published Taking Wales Forward,  a five-year programme for government. 
cy-gb	3.1  Yn 2016, gwnaethom gyhoeddi Symud Cymru Ymlaen , rhaglen bum mlynedd ar gyfer y llywodraeth. 

en-gb	It outlined our key priorities for delivering improvements to our economy and public services; 
cy-gb	Roedd yn amlinellu ein prif flaenoriaethau ar gyfer gwella ein heconomi a'n gwasanaethau cyhoeddus; 

en-gb	for creating jobs and prosperity and to improve the well-being for everyone living in Wales.  
cy-gb	i greu swyddi a ffyniant, ac i wella llesiant pawb sy'n byw yng Nghymru. 

en-gb	The series of ambitious measures were aimed at making a difference for everyone, at every stage in their lives, providing stability for our core services whilst taking tangible steps to deliver our ambitions for our country.  
cy-gb	Nod y gyfres hon o fesurau uchelgeisiol oedd gwneud gwahaniaeth i bawb, ar bob cam yn eu bywydau, gan ddarparu sefydlogrwydd i’n gwasanaethau craidd a chymryd camau penodol ar yr un pryd i wireddu ein huchelgeisiau ar gyfer ein gwlad.  

en-gb	3.2  Despite the successive cuts we have seen to our budget since the start of the decade, our priority has been to do all we can to protect frontline services against the worst impacts of the UK Government’s policy of austerity.  
cy-gb	3.2  Er gwaetha'r toriadau niferus yr ydym wedi'u gweld i’n cyllideb ers dechrau'r degawd, rydym wedi rhoi blaenoriaeth i wneud popeth yn ein gallu i ddiogelu gwasanaethau rheng flaen rhag effeithiau gwaethaf polisi Llywodraeth y DU o gyni.  

en-gb	Investing in our NHS and social services is at the heart of our spending plans. 
cy-gb	Mae buddsoddi yn ein Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG) a'n gwasanaethau cymdeithasol wrth wraidd ein cynlluniau gwario.

en-gb	Over this Assembly term, we will have invested £37bn in our Welsh NHS, to ensure high quality treatment for all. 
cy-gb	Yn ystod tymor y Cynulliad hwn, byddwn wedi buddsoddi £37bn yn GIG Cymru i sicrhau triniaethau o ansawdd uchel i bawb. 

en-gb	In 2020-21 our investment of a further £342m in our NHS, will take total NHS funding for next year to more than £8bn in a single year. 
cy-gb	Yn ystod 2020-21, byddwn yn buddsoddi £342m arall yn ein GIG, felly bydd cyfanswm cyllid y GIG ar gyfer y flwyddyn nesaf yn fwy na £8bn mewn un flwyddyn. 

en-gb	Investing in local government and our public services.
cy-gb	Buddsoddi mewn llywodraeth leol ac yn ein gwasanaethau cyhoeddus.

en-gb	Between 201617 and 2020-21 we will have provided local government with funding of more than £25bn. 
cy-gb	Rhwng 2016-17 a 2020-21, byddwn wedi darparu mwy na £25bn o gyllid i lywodraeth leol. 

en-gb	Despite falling budgets, we have protected local government from the excessive cuts seen in England which have disproportionately impacted upon deprived communities.  
cy-gb	Er bod cyllidebau'n lleihau, rydym wedi diogelu llywodraeth leol rhag y toriadau eithafol a welir yn Lloegr, toriadau sydd wedi cael effaith anghymesur ar gymunedau difreintiedig.  

en-gb	3.3  At the heart of our programme for government are six key commitments we made to the people of Wales at the start of this administration.  
cy-gb	3.3  Rydym wedi gwneud chwe ymrwymiad allweddol i bobl Cymru ar ddechrau’r weinyddiaeth hon ac maent yn rhan ganolog o’n rhaglen lywodraethu. 

en-gb	Over this Assembly term we will have: 
cy-gb	Dros dymor y Cynulliad hwn, byddwn wedi: 

en-gb	Invested £80m for the New Treatment Fund, which has cut the waiting time for new drugs from 90 days to just 10.
cy-gb	Buddsoddi £80m ar gyfer y Gronfa Triniaethau Newydd, sydd wedi lleihau’r amser aros ar gyfer cyffuriau newydd o 90 o ddiwrnodau i 10 diwrnod yn unig.

en-gb	We are allocating £16m in 2020-21.  
cy-gb	Rydym yn neilltuo £16m yn ystod 2020-21.  

en-gb	Provided more than £200m to deliver the childcare offer for working parents. 
cy-gb	Darparu mwy na £200m i ddarparu’r cynnig gofal plant ar gyfer rhieni sy'n gweithio.

en-gb	In 2020-21 we are increasing funding for the childcare offer by £20m providing a total budget of £60m towards expected demand. 
cy-gb	Yn ystod 2020-21, rydym yn sicrhau cynnydd o £20m yn y cyllid ar gyfer y cynnig gofal plant, felly bydd cyfanswm y gyllideb ar gyfer ymateb i’r galw disgwyliedig yn £60m. 

en-gb	Allocated £575m to provide 100,000 high quality apprenticeships for all ages. 
cy-gb	Neilltuo £575m i ddarparu 100,000 o brentisiaethau o ansawdd uchel i bobl o bob oed.

en-gb	We are allocating an additional £9m in 2020-21 in support of our apprenticeship programme, bringing our total investment next year to £97m.  
cy-gb	Rydym yn neilltuo £9m arall yn 2020-21 i gynorthwyo â’n rhaglen brentisiaethau, felly byddwn yn buddsoddi cyfanswm o £97m y flwyddyn nesaf.  

en-gb	Invested more than £580m through the permanent small business rates relief scheme, supporting small businesses with their rates bills. 
cy-gb	Buddsoddi mwy na £580m drwy'r cynllun rhyddhad ardrethi parhaol i fusnesau bach, gan gynorthwyo busnesau bach â'u biliau ardrethi.

en-gb	More than 70,000 ratepayers receive non-domestic rates relief and half of all businesses pay no rates at all. 
cy-gb	Mae mwy na 70,000 o dalwyr ardrethi yn cael rhyddhad ar ardrethi annomestig ac nid yw hanner yr holl fusnesau yn talu ardrethi o gwbl. 

en-gb	In 2020-21 we are directly supporting SMEs by providing £125m in support towards their nondomestic rates bills.  
cy-gb	Yn 2020-21, rydym yn rhoi cymorth uniongyrchol i fusnesau bach a chanolig drwy ddarparu £125m i helpu â'u biliau ardrethi annomestig.  

en-gb	Delivered an extra £100m to improve school standards, with funding of £25.5m allocated in 2020-21. 
cy-gb	Darparu £100m arall i wella safonau ysgolion,  gan neilltuo £25.5m o gyllid yn 2020-21. 

en-gb	Fulfilled our pledge two years earlier than planned to double the capital people can keep when entering residential care to £50,000. 
cy-gb	Gwireddu ein haddewid ddwy flynedd yn gynharach na'r hyn a gynlluniwyd i ddyblu'r cyfalaf y gall pobl ei gadw wrth symud i ofal preswyl i £50,000.

en-gb	Since April 2019, people in Wales have been able to keep up to £50,000 of their savings, investments or other capital to use as they wish, without having to use this to pay for their residential care.  
cy-gb	Ers mis Ebrill 2019, mae pobl yng Nghymru wedi gallu cadw hyd at £50,000 o'u cynilon, eu buddsoddiadau neu gyfalaf arall sydd ganddynt er mwyn ei ddefnyddio fel y mynnant, heb orfod ei ddefnyddio i dalu am ofal preswyl. 

en-gb	3.4  Over this Assembly term, we have also delivered significant investment though our infrastructure plans, including: 
cy-gb	3.4  Yn ystod tymor y Cynulliad hwn, rydym hefyd wedi darparu buddsoddiad sylweddol drwy ein cynlluniau seilwaith, gan gynnwys: 

en-gb	£2bn on housing, delivering more than 20,000 affordable homes. 
cy-gb	£2bn ar dai, gan ddarparu mwy na 20,000 o dai fforddiadwy.

en-gb	We are allocating an additional £175m in 2020-21 towards the delivery of this commitment. 
cy-gb	Rydym yn neilltuo £175m arall yn 2020-21 tuag at gyflawni'r ymrwymiad hwn. 

en-gb	More than £650m on our 21 st  Century Schools and Colleges Programme to give children the best environment to learn. 
cy-gb	Mwy na £650m ar ein Rhaglen Ysgolion a Cholegau ar gyfer yr 21ain Ganrif i roi’r amgylchedd gorau i blant i ddysgu.

en-gb	Our education infrastructure budget in 2020-21 is more than £200m. 
cy-gb	Mae ein cyllideb ar gyfer seilwaith addysg yn 2020-21 yn fwy na £200m. 

en-gb	More than £100m on direct business support to create jobs and support entrepreneurs. 
cy-gb	Mwy na £100m ar gymorth busnes uniongyrchol er mwyn creu swyddi a chefnogi entrepreneuriaid.

en-gb	Our budget of £21m in 2020-21, including EU funding, supports the delivery of the Business Wales service which is a dedicated form of support for SMEs across Wales to ensure entrepreneurs and SMEs have access to the information, advice and support they need to help them start, grow and prosper.   
cy-gb	Mae ein cyllideb o £21m yn 202021, gan gynnwys cyllid gan yr UE, yn helpu i ddarparu gwasanaeth Busnes Cymru. Mae’r gwasanaeth hwn yn fath penodol o gymorth ar gyfer busnesau bach a chanolig ledled Cymru ac mae’n sicrhau bod modd i entrepreneuriaid a busnesau bach a chanolig gael gafael ar yr wybodaeth, y cyngor a'r cymorth sydd eu hangen arnynt er mwyn eu helpu i ddechrau, tyfu a ffynnu. 

en-gb	More than £350m in flood and coastal risk management activities. 
cy-gb	Mwy na £350m mewn gwaith i reoli peryglon o ran llifogydd a’r arfordir.

en-gb	In this budget we are committing £64m in 2020-21 to defending our communities from the most severe and immediate impacts of climate change. 
cy-gb	Yn y gyllideb hon, rydym yn ymrwymo £64m yn 2020-21 i ddiogelu ein cymunedau rhag effeithiau mwyaf eithafol ac uniongyrchol newid yn yr hinsawdd. 

en-gb	£1.3bn on supporting rail services and delivering rail infrastructure improvements .  
cy-gb	£1.3bn i helpu gwasanaethau trenau a gwella seilwaith rheilffyrdd.

en-gb	Despite rail infrastructure not being devolved, in 2020-21 we are committing more than £200m of capital funding to bring forward the delivery of the South Wales Metro and North East Wales Metro along with delivering other rail infrastructure improvements to benefit passengers. 
cy-gb	Er nad yw seilwaith rheilffyrdd wedi cael ei ddatganoli, yn 2020-21, rydym yn neilltuo mwy na £200m o gyllid cyfalaf i fwrw ymlaen â'r cynlluniau i ddarparu Metro De Cymru a Metro Gogledd-ddwyrain Cymru, ynghyd â gwneud gwelliannau eraill i seilwaith rheilffyrdd er budd teithwyr. 

en-gb	More than  £1.8bn  to transform and maintain the NHS estate.
cy-gb	Mwy na £1.8bn i drawsnewid a chynnal ystad y GIG.

en-gb	In 202021 we are investing an additional £36m capital, bringing the total to more than £370m, to support the delivery of health investment priorities.  
cy-gb	Yn ystod 2020-21, rydym yn buddsoddi £36m arall o gyfalaf, gan greu cyfanswm o fwy na £370m, i helpu i gyflawni blaenoriaethau o ran buddsoddi ym maes iechyd.  

en-gb	£2bn  as a result of our innovative finance initiatives - which provide a much-needed boost to capital budgets enabling investment to be delivered sooner than would have otherwise been achievable.
cy-gb	£2bn o ganlyniad i'n cynlluniau cyllid arloesol,  sy'n rhoi hwb y mae wirioneddol ei angen i gyllidebau cyfalaf, er mwyn gallu buddsoddi yn gynharach nag a fyddai wedi bod yn bosibl fel arall. 

en-gb	More than £1.1bn of Welsh Government funds managed by the Development Bank of Wales. 
cy-gb	Mwy nag £1.1bn o gronfeydd Llywodraeth Cymru a reolir gan Fanc Datblygu Cymru.

en-gb	This includes around half a billion pounds across all business funds and the £520m Help to Buy Wales Scheme.  
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys tua hanner biliwn o bunnoedd ar draws yr holl gronfeydd busnes a Chynllun Cymorth i Brynu Cymru, sy’n werth £520m. 

en-gb	Nearly £200m to support household waste recycling. 
cy-gb	Bron i £200m i helpu i ailgylchu gwastraff cartrefi.

en-gb	Wales leads the UK in this area, and recently rated third best in the world.
cy-gb	Mae Cymru yn achub y blaen ar y DU yn y maes hwn, ac yn ddiweddar mae hi wedi cyrraedd y trydydd safle gorau yn y byd.

en-gb	More than £450m in an Integrated Care Fund.
cy-gb	Mwy na £450m mewn Cronfa Gofal Integredig.

en-gb	We are investing more than £130m (£89m revenue and £40m capital) in 2020-21.
cy-gb	Rydym yn buddsoddi mwy na £130m (£89m o refeniw a £40m o gyfalaf) yn 2020-21.

en-gb	3.5  We know that the challenges we face in the coming years will be even greater given the short to medium term fiscal prospects for Wales, rising demands and pressures on public services and the steps we must take collectively to tackle climate change. 
cy-gb	3.5  Gan ystyried y rhagolygon ariannol ar gyfer Cymru yn y tymor byr i ganolig, y galw a'r pwysau cynyddol ar wasanaethau cyhoeddus, a'r camau y mae'n rhaid inni eu cymryd gyda’n gilydd i fynd i'r afael â’r newid yn yr hinsawdd, rydym yn gwybod y bydd yr heriau y byddwn yn eu hwynebu yn y blynyddoedd nesaf yn waeth hyd yn oed. 

en-gb	The investment we have made during this term provides a solid foundation on which to build to support us in delivering the Wales we want. 
cy-gb	Mae'r buddsoddiad yr ydym wedi'i wneud yn ystod y tymor hwn yn darparu sylfaen gadarn y gallwn adeiladu arni er mwyn sicrhau'r Gymru a garem. 

en-gb	Chapter 4: 
cy-gb	Pennod 4: 

en-gb	Funding arrangements  
cy-gb	Trefniadau cyllido 

en-gb	Overview 
cy-gb	Trosolwg 

en-gb	4.01 The way that the Welsh Government and public services in Wales are funded has changed in recent years. 
cy-gb	4.01 Mae'r ffordd y mae Llywodraeth Cymru a gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru'n cael eu hariannu wedi newid yn y blynyddoedd diwethaf. 

en-gb	The devolution of tax powers  and the associated arrangements agreed under the fiscal framework for the Welsh Government  mean that part of the Welsh block grant has been replaced with revenue generated by taxes in Wales. 
cy-gb	Mae datganoli pwerau trethi 1  a'r trefniadau cysylltiedig y cytunwyd arnynt o dan y fframwaith cyllidol ar gyfer Llywodraeth Cymru 2  yn golygu bod rhan o grant bloc Cymru wedi'i disodli â refeniw a gynhyrchir gan drethi yng Nghymru.  

en-gb	4.02 Land Transaction Tax (LTT) and Landfill Disposals Tax (LDT) were introduced on 1 April 2018, collected by the Welsh Revenue Authority, and Welsh Rates of Income Tax (WRIT) were introduced on 6 April 2019. 
cy-gb	4.02 Cyflwynwyd y Dreth Trafodiadau Tir (LTT) a'r Dreth Gwarediadau Tirlenwi (LDT) ar 1 Ebrill 2018, a chânt eu casglu gan Awdurdod Cyllid Cymru. Cyflwynwyd Cyfraddau Treth Incwm Cymru (WRIT) ar 6 Ebrill 2019. 

en-gb	Separately, in April 2015, the financial devolution of non-domestic rates (NDR) replaced the previous arrangements for managing the financial risks. 
cy-gb	Ar wahân, yn Ebrill 2015, disodlodd y datganoli ariannol yn achos ardrethi annomestig (NDR) y trefniadau blaenorol ar gyfer rheoli’r risgiau ariannol. 

en-gb	Taken together, WRIT, LTT, LDT and NDR now contribute around £3.6bn annually to the Welsh Government budget. 
cy-gb	Gyda'i gilydd, mae WRIT, LTT, LDT ac NDR bellach yn cyfrannu rhyw £3.6bn y flwyddyn i gyllideb Llywodraeth Cymru. 

en-gb	4.03 As part of the adjustment made to accommodate the devolution of tax powers, the fiscal framework includes a permanent change to the Barnett formula as applied to Wales. 
cy-gb	4.03 Fel rhan o'r addasiad a wnaed i ganiatáu datganoli pwerau trethi, mae'r fframwaith cyllidol yn cynnwys newid parhaol i fformiwla Barnett fel y'i cymhwysir i Gymru. 

en-gb	The introduction of a needs-based factor, currently set at 105 per cent, has already delivered an additional £160m for Wales over the period 2018-19 to 2020-21. 
cy-gb	Mae cyflwyno ffactor sy'n seiliedig ar anghenion, a bennir ar hyn o bryd yn 105 y cant, eisoes wedi sicrhau swm ychwanegol o £160m i Gymru dros y cyfnod 2018-19 i 2020-21. 

en-gb	Tax policy 
cy-gb	Polisi trethi 

en-gb	4.04 The tax powers strengthen the links between the Welsh Government and the citizens, communities and businesses in Wales, and provide additional levers which can help to deliver our priorities. 
cy-gb	4.04 Mae'r pwerau trethi'n cryfhau'r cysylltiadau rhwng Llywodraeth Cymru a dinasyddion, cymunedau a busnesau Cymru, ac yn darparu ysgogwyr ychwanegol a all helpu i gyflawni ein blaenoriaethau. 

en-gb	The Welsh Government's overall approach to taxation is described in our Tax Policy Framework, which includes five principles. 
cy-gb	Disgrifir dull gweithredu cyffredinol Llywodraeth Cymru o ran trethu yn ein Fframwaith Polisi Trethi, sy'n cynnwys pum egwyddor. 

en-gb	4.05 Welsh taxes should: 
cy-gb	4.05 Dylai trethi Cymru: 

en-gb	Raise revenue to support public services; 
cy-gb	Godi refeniw i gefnogi gwasanaethau cyhoeddus; 

en-gb	Deliver policy objectives, particularly to support jobs and growth; 
cy-gb	Cyflawni amcanion polisi, yn enwedig i gefnogi swyddi a thwf; 

en-gb	Be simple, clear and stable; 
cy-gb	Bod yn syml, yn glir ac yn sefydlog; 

en-gb	Be developed through collaboration and involvement; and 
cy-gb	Cael eu datblygu trwy gydweithredu ac ymwneud;  

en-gb	Create a more equal Wales. 
cy-gb	Creu Cymru fwy cyfartal. 

en-gb	The Welsh Government has developed an annual tax policy cycle. 
cy-gb	4.06 Mae Llywodraeth Cymru wedi datblygu cylch polisi trethi blynyddol. 

en-gb	This comprises publication of a Tax Policy Work Plan early in the calendar year, followed by research, analyses and engagement, and a Welsh Tax Policy Report in the autumn summarising emerging findings and conclusions. 
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cyhoeddi Cynllun Gwaith ar Bolisi Trethi yn gynnar yn y flwyddyn galendr, wedi'i ddilyn gan ymchwil, dadansoddiadau ac ymgysylltu, ac Adroddiad ar Bolisi Trethi Cymru yn yr Hydref yn crynhoi'r canfyddiadau a'r casgliadau sy'n dod i'r amlwg. 

en-gb	Now that the Welsh taxes and Welsh Revenue Authority have been established, many of the issues are longer term considerations which will take time to 
cy-gb	Yn awr bod trethi Cymreig ac Awdurdod Cyllid Cymru wedi'u sefydlu, mae llawer o'r materion yn ystyriaethau tymor hwy a fydd yn cymryd amser i'w datblygu. 

en-gb	develop, however, publication of the work plan enables interested organisations and individuals to understand what the Welsh Government is investigating, ask questions, and contribute their views, knowledge and experiences. 
cy-gb	Er hynny, mae cyhoeddi'r cynllun gwaith yn galluogi sefydliadau ac unigolion â buddiant i ddeall i beth y mae Llywodraeth Cymru'n ymchwilio, i ofyn cwestiynau a chyfrannu eu barn, eu gwybodaeth a'u profiadau. 

en-gb	An annual summer tax conference has been introduced to provide a further opportunity for stakeholders to discuss the direction of Welsh tax policy - the latest conference was held on 19 July 2019. 
cy-gb	Mae cynhadledd haf flynyddol ar drethi wedi'i chyflwyno i gynnig cyfle pellach i randdeiliaid drafod cyfeiriad polisi trethi Cymru - cynhaliwyd y gynhadledd ddiweddaraf ar 19 Gorffennaf 2019. 

en-gb	The Welsh Tax Policy Report for 2019, published alongside this draft Budget, describes the progress made during the year. 
cy-gb	4.07 Mae Adroddiad ar Bolisi Trethi Cymru 2019, a gyhoeddir ochr yn ochr â’r gyllideb ddrafft hon, yn disgrifio'r cynnydd a wnaed yn ystod y flwyddyn. 

en-gb	The topics consider the scope for using taxes to support Welsh Government policy ambitions, opportunities for making tax administration more effective and coordinated, and ways of increasing knowledge of taxation and engagement. 
cy-gb	Mae'r pynciau yn ystyried y cwmpas ar gyfer defnyddio trethi i gefnogi uchelgeisiau Llywodraeth Cymru ar drethi, cyfleoedd ar gyfer gwneud gweinyddu trethi'n fwy effeithiol a chydlynus, a ffyrdd o gynyddu gwybodaeth am drethi a gwella ymgysylltu. 

en-gb	Welsh Rates of Income Tax 
cy-gb	Cyfraddau Treth Incwm Cymru 

en-gb	4.08 WRIT were introduced on 6 April 2019. 
cy-gb	4.08 Cyflwynwyd cyfraddau treth incwm Cymru ar 6 Ebrill 2019. 

en-gb	From this date, approximately 1.3 million people living in Wales have been paying up to half of their Income Tax to fund public services in Wales. 
cy-gb	O'r dyddiad hwn mae oddeutu 1.3 miliwn o bobl sy'n byw yng Nghymru wedi bod yn talu hyd at hanner eu treth incwm i ariannu gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru. 

en-gb	Income tax is partially devolved to Wales, which means that while the Welsh Government is able to vary the three income tax rates (basic, higher and additional) for Welsh taxpayers , all other aspects of the tax remain the responsibility of the UK Government, and HMRC continues to administer income tax in Wales. 
cy-gb	Mae treth incwm wedi'i datganoli'n rhannol i Gymru. Felly, er bod Llywodraeth Cymru'n gallu amrywio'r tair cyfradd treth incwm (sylfaenol, uwch ac ychwanegol) ar gyfer trethdalwyr yng Nghymru , mae pob agwedd arall ar y dreth yn dal yn gyfrifoldeb i Lywodraeth y DU ac mae CThEM yn parhau i weinyddu’r dreth incwm yng Nghymru. 

en-gb	 In most cases, Welsh taxpayers are defined as people who live in Wales, however a full definition is provided under s.8 of the Wales Act 2014: 
cy-gb	 Yn y mwyafrif o achosion, diffinnir trethdalwyr Cymru fel pobl sy'n byw yng Nghymru; er hynny darperir diffiniad llawn o dan adran 8 o Ddeddf Cymru 2014: 

en-gb	http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2014/29/section/8/enacted
cy-gb	http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2014/29/section/8/enacted

en-gb	Table: 
cy-gb	Tabl: 

en-gb	Income tax rates in Wales 
cy-gb	Cyfraddau treth incwm yng Nghymru 

en-gb	4.09 The process for Wales involves the UK Government reducing each of the three Income Tax rates for Welsh taxpayers by 10p, and making a corresponding reduction to the Welsh block grant, which funds devolved public services in Wales. 
cy-gb	4.09 Mae'r broses i Gymru'n golygu bod Llywodraeth y DU'n gostwng 10c ar bob un o'r tair cyfradd Treth Incwm i drethdalwyr Cymru, ac yn gwneud gostyngiad cyfatebol i grant bloc Cymru, sy'n ariannu gwasanaethau cyhoeddus datganoledig yng Nghymru. 

en-gb	It is then for the Welsh Government to decide whether to set the Welsh rates at 10p, thereby reinstating the funding for services (and retaining parity between Welsh and English taxpayers) or to set different rates. 
cy-gb	Mater i Lywodraeth Cymru wedyn yw penderfynu a yw am bennu cyfraddau Cymru'n 10c, gan adfer y cyllid i wasanaethau (a chadw cydraddoldeb rhwng trethdalwyr Cymru a Lloegr) neu i bennu cyfraddau gwahanol. 

en-gb	In line with its commitment not to increase WRIT during this Assembly, the Welsh Government proposes to set the rates for 2020-21 at 10p. 
cy-gb	Yn unol â'i hymrwymiad i beidio â chynyddu WRIT yn ystod y Cynulliad hwn, mae Llywodraeth Cymru'n cynnig pennu'r cyfraddau ar gyfer 2020-21 yn 10c. 

en-gb	Other Welsh taxes 
cy-gb	Trethi Cymreig eraill 

en-gb	4.10 LTT and LDT were introduced on 1 April 2018. 
cy-gb	4.10 Cyflwynwyd y Dreth Trafodiadau Tir (LTT) a’r Dreth Gwarediadau Tirlenwi (LDT) ar 1 Ebrill 2018. 

en-gb	They are fully devolved, which means the Welsh Government is able to decide all aspects of the taxes. 
cy-gb	Maent wedi'u datganoli'n llwyr, sy'n golygu bod Llywodraeth Cymru'n gallu penderfynu ar bob agwedd ar y trethi. 

en-gb	In return for the tax revenue, the Welsh block grant has been reduced by an amount equivalent to what the previous UK taxes (stamp duty land tax and landfill tax) raised in Wales for the UK Government. 
cy-gb	Yn dâl am y refeniw trethi, mae grant bloc Cymru wedi'i ostwng yn ôl swm sy'n gyfwerth â'r hyn yr oedd trethi blaenorol y DU (treth dir y dreth stamp a'r dreth dirlenwi) yn ei godi yng Nghymru ar gyfer Llywodraeth y DU. 

en-gb	The taxes are collected and managed by the Welsh Revenue Authority (WRA). 
cy-gb	Mae'r trethi'n cael eu casglu a'u rheoli gan Awdurdod Cyllid Cymru (ACC).  

en-gb	4.11 As the new tax authority for Wales, the WRA has developed Our Approach  - a new way of doing tax. 
cy-gb	4.11 Fel yr awdurdod trethi newydd i Gymru, mae ACC wedi datblygu  Ein Dull  - dull newydd o ddelio â threthi. 

en-gb	The WRA is using this two-way approach to engage with a range of stakeholders, including taxpayers and agents, to help them pay the right amount of tax at the right time. 
cy-gb	Mae ACC yn defnyddio'r dull dwy ffordd hon i ymgysylltu ag ystod o randdeiliaid, gan gynnwys trethdalwyr ac asiantau, i'w helpu i dalu'r swm cywir o drethi ar yr adeg gywir. 

en-gb	Through this, it will create a type of tax system which is fair and reflects the priorities of Wales. 
cy-gb	Trwy hyn, bydd yn creu math o system drethi sy'n deg ac sy'n adlewyrchu blaenoriaethau Cymru. 

en-gb	In May 2019, the WRA published its first three-year Corporate Plan (2019-22), outlining its purpose, strategic objectives and performance measures. 
cy-gb	Ym mis Mai 2019, cyhoeddodd ACC ei Gynllun Corfforaethol tair blynedd gyntaf (2019-22), yn amlinellu ei ddiben, ei nodau strategol a’i fesurau perfformiad. 

en-gb	The WRA also published its ‘Annual Report and Accounts (2017-19)’  in July 2019. 
cy-gb	Cyhoeddodd ACC hefyd ei ‘Adroddiad a Chyfrifon Blynyddol (2017-19)’ ym mis Gorffennaf 2019. 

en-gb	Land Transaction Tax 
cy-gb	Y Dreth Trafodiadau Tir 

en-gb	4.12 In 2020-21, the Welsh Government will keep LTT rates the same as in 2019-20. 
cy-gb	4.12 Yn 2020-21, bydd Llywodraeth Cymru'n cadw cyfraddau LTT yr un peth ag yn 2019-20. 

en-gb	This helps fulfil the Welsh taxes principles of being clear and stable enabling citizens and business to plan with certainty. 
cy-gb	Mae hyn yn helpu i gyflawni egwyddorion trethi Cymreig o fod yn glir a sefydlog gan alluogi dinasyddion a busnesau i gynllunio gyda sicrwydd. 

en-gb	4.13 LTT continues to have the highest starting threshold for the residential main rates in the UK, with around 90 per cent of homebuyers in Wales either paying the same or less tax compared to its predecessor, stamp duty land tax. 
cy-gb	4.13 Mae LTT yn parhau i fod â'r trothwy cychwynnol uchaf ar gyfer y prif gyfraddau preswyl yn y DU, gyda rhyw 90 y cant o brynwyr cartrefi yng Nghymru naill ai'n talu'r un dreth neu lai o dreth o'i chymharu â'i rhagflaenydd, sef treth dir y dreth stamp. 

en-gb	Table 4.1: 
cy-gb	Tabl 4.1: 

en-gb	LTT Residential main rates 
cy-gb	Prif gyfraddau trethi preswyl LTT 

en-gb	Higher rates residential property transactions will be subject to an additional 3 per cent on top of the main residential rate in each band. 
cy-gb	Bydd trafodiadau eiddo preswyl cyfraddau uwch yn destun 3 y cant yn ychwanegol ar ben y brif gyfradd breswyl ym mhob band. 

en-gb	4.14 A higher rate of three per cent in addition to the main residential rate in each band may apply where an individual, who already owns one or more residential properties, buys a further residential property. 
cy-gb	4.14 Gallai cyfradd uwch o dri y cant yn ychwanegol at y brif gyfradd breswyl ym mhob band fod yn gymwys lle mae unigolyn, sydd eisoes yn berchen ar un neu ragor o eiddo preswyl, yn prynu eiddo preswyl pellach. 

en-gb	However, if they are replacing their main residence, the higher rates may not apply. 
cy-gb	Er hynny, os ydynt yn disodli eu prif breswylfa efallai na fydd y cyfraddau uwch yn gymwys. 

en-gb	Companies buying residential properties will have to pay the residential higher rates, and trusts buying residential properties may have to pay the residential higher rates. 
cy-gb	Bydd rhaid i gwmnïau sy'n prynu eiddo preswyl dalu'r cyfraddau preswyl uwch a gallai fod rhaid i ymddiriedolaethau sy'n prynu eiddo preswyl dalu'r cyfraddau preswyl uwch. 

en-gb	The WRA's annual statistical release  for the year April 2018-March 2019 included analysis of land transaction tax data in relation to the higher rate surcharge on a geographical basis to help monitor the impact of the higher rate. 
cy-gb	Roedd datganiad ystadegol blynyddol ACC  am y flwyddyn Ebrill 2018-Mawrth 2019 yn cynnwys dadansoddiad o ddata am y dreth trafodiadau tir mewn perthynas â'r gordal cyfradd uwch ar sail ddaearyddol i helpu i fonitro effaith y gyfradd uwch. 

en-gb	https://gov.wales/land-transaction-tax-statistics-april-2018-march-2019-html
cy-gb	https://llyw.cymru/ystadegaur-dreth-trafodiadau-tir-ebrill-2018-mawrth-2019-html

en-gb	4.15 At one per cent, Wales has a lower starting rate of tax for the purchase of business premises than stamp duty land tax. 
cy-gb	4.15 Yn un y cant mae gan Gymru cyfradd gychwynnol is ar gyfer prynu eiddo busnes na threth dir y dreth stamp. 

en-gb	All businesses buying premises up to £1.1m in Wales either pay no tax or up to £1,000 less tax than under stamp duty land tax. 
cy-gb	Mae'r holl fusnesau sy'n prynu safleoedd hyd at £1.1m yng Nghymru naill ai'n talu dim treth o gwbl neu hyd at £1,000 yn llai o dreth nag o dan dreth dir y dreth stamp. 

en-gb	The Welsh Government will keep the evidence about the impact of the non-residential rates under review. 
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru'n dal i adolygu'r dystiolaeth am effaith y cyfraddau amhreswyl. 

en-gb	The Welsh Government will also review any future changes to stamp duty land tax by the UK Government. 
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru hefyd yn adolygu unrhyw newidiadau yn y dyfodol i dreth dir y dreth stamp gan Lywodraeth y DU. 

en-gb	Table 4.2: 
cy-gb	Tabl 4.2: 

en-gb	LTT non-residential main rates 
cy-gb	Prif gyfraddau amhreswyl LTT 

en-gb	Table 4.3: 
cy-gb	Tabl 4.3: 

en-gb	LTT non-residential lease rent rates 
cy-gb	Cyfraddau rhenti les amhreswyl LTT 

en-gb	Landfill Disposals Tax 
cy-gb	Treth Gwarediadau Tirlenwi 

en-gb	4.16 The Welsh Government committed to maintain consistency with the UK Government's approach to landfill tax rates for the lower and standard rate of tax in 2018-19 and 2019-20. 
cy-gb	4.16 Ymrwymodd Llywodraeth Cymru i gadw cysondeb â dull gweithredu Llywodraeth y DU o ran cyfraddau'r dreth dirlenwi ar gyfer y gyfradd drethi is a safonol yn 2018-19 a 2019-20. 

en-gb	This was to support the LDT policy objective of reducing waste going to landfill in Wales, and to protect against the risk of waste being transferred across the Wales-England border in order to take advantage of lower rates. 
cy-gb	Diben hyn oedd cefnogi amcan polisi LDT o leihau'r gwastraff sy'n cael ei roi mewn safleoedd tirlenwi yng Nghymru, ac i amddiffyn yn erbyn y risg o drosglwyddo gwastraff dros y ffin rhwng Cymru a Lloegr er mwyn manteisio ar gyfraddau is. 

en-gb	That policy is to continue for 2020-21. 
cy-gb	Bwriedir i'r polisi hwnnw barhau ar gyfer 2020-21. 

en-gb	The proposed rates, subject to approval by the National Assembly for Wales, will increase as set out in the table below. 
cy-gb	Bydd y cyfraddau arfaethedig, yn amodol ar gymeradwyaeth Cynulliad Cenedlaethol Cymru, yn cynyddu fel y nodir yn y tabl isod. 

en-gb	Table 4.4: 
cy-gb	Tabl 4.4: 

en-gb	LDT rates, £ per tonne
cy-gb	Cyfraddau LDT, £ y dunnell

en-gb	Landfill Disposals Tax Communities Scheme 
cy-gb	Cynllun Cymunedau y Dreth Gwarediadau Tirlenwi 

en-gb	4.17 The Landfill Disposals Tax Communities Scheme was launched on 1 April 2018, to support environmental and community projects in areas affected by the disposal of waste to landfill. 
cy-gb	4.17 Cafodd Cynllun Cymunedau y Dreth Gwarediadau Tirlenwi ei lansio ar 1 Ebrill 2018 i gefnogi prosiectau amgylcheddol a chymunedol mewn ardaloedd y mae gwaredu gwastraff i safleoedd tirlenwi wedi effeithio arnynt. 

en-gb	To be eligible for funding, projects must be within a five mile radius of a landfill site, or waste transfer station, sending a minimum of 2,000 tonnes of waste to landfill each year. 
cy-gb	I fod yn gymwys am gyllid, rhaid i brosiectau fod o fewn cylch pum milltir i safle tirlenwi neu orsaf trosglwyddo gwastraff, sy’n anfon lleiafswm o 2,000 tunnell o wastraff i safleoedd tirlenwi bob blwyddyn. 

en-gb	The projects must also show how they will help communities contribute towards the well-being goals and five ways of working of the Well-being of Future Generations Act. 
cy-gb	Rhaid i'r prosiectau dangos hefyd sut y byddant yn helpu cymunedau i gyfrannu at nodau llesiant a phum ffordd o weithio Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol. 

en-gb	The distributive body for the scheme is the Wales Council for Voluntary Action. 
cy-gb	Y corff dosbarthu ar gyfer y cynllun yw Cyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru. 

en-gb	4.18 In the first year of operation (2018-19), 44 projects were supported by the scheme to a total value of £1.4m. 
cy-gb	4.18 Yn y flwyddyn gyntaf y bu'r cynllun ar waith (2018-19), cefnogwyd 44 o brosiectau gyda chyfanswm gwerth o £1.4m. 

en-gb	Non-domestic Rates (NDR) 
cy-gb	Ardrethi annomestig (NDR) 

en-gb	4.19 Local taxation is an integral part of the system for funding local government in Wales. 
cy-gb	4.19 Mae trethiant lleol yn rhan annatod o'r system ar gyfer ariannu llywodraeth leol yng Nghymru. 

en-gb	The gross revenue payable from NDR is almost £1.3bn. 
cy-gb	Mae'r refeniw gros sy'n daladwy o NDR bron yn £1.3bn. 

en-gb	Once reliefs are applied, NDR contributes over £1bn towards the annual funding of local services. 
cy-gb	Unwaith y caiff rhyddhad ei gymhwyso, mae NDR yn cyfrannu dros £1bn tuag at gyllido gwasanaethau lleol yn flynyddol. 

en-gb	4.20 The Welsh Government has implemented a permanent and better-targeted Small Business Rates Relief (SBRR) scheme, with half of businesses paying no rates at all. 
cy-gb	4.20 Mae Llywodraeth Cymru wedi cyflwyno cynllun Rhyddhad Ardrethi Busnesau Bach (SBRR) parhaol sydd wedi'i dargedu'n well, gyda hanner busnesau'n talu dim ardrethi o gwbl. 

en-gb	We are exploring how the SBRR scheme could operate in the future, following on from the enhancements we have made since 2017. 
cy-gb	Rydym yn ymchwilio i sut y gallai'r cynllun SBRR weithredu yn y dyfodol, yn dilyn y gwelliannau yr ydym wedi’u gwneud ers 2017. 

en-gb	The next Beaufort Research Wales Omnibus Survey will include additional questions to help us assess the effectiveness of rates relief, whether it genuinely helps to drive business growth and how it influences business decisions. 
cy-gb	Bydd yr Arolwg Omnibws Cymru nesaf gan Beaufort Research yn cynnwys cwestiynau ychwanegol i'n helpu i asesu effeithiolrwydd rhyddhad ardrethi, sef a yw wir yn helpu i ysgogi twf busnes a sut y mae'n dylanwadu ar benderfyniadau busnes. 

en-gb	We are also reviewing a change made to SBRR in 2018 to limit the number of properties eligible for relief to two per business in each local authority. 
cy-gb	Rydym hefyd yn adolygu newid a wnaed i SBRR yn 2018 i gyfyngu ar nifer yr eiddo sy'n gymwys am ryddhad i ddau i bob busnes ym mhob awdurdod lleol. 

en-gb	This review is intended to provide insights into the effectiveness of the policy change and inform future choices for the SBRR scheme.  
cy-gb	Bwriad yr adolygiad hwn yw taflu goleuni ar effeithiolrwydd y newid i'r polisi ac yn llywio dewisiadau'r dyfodol ar gyfer y cynllun SBRR. 

en-gb	4.21 Most state schools and hospitals are obliged to pay NDR, as are a wide range of other public sector and other not-for-profit organisations. 
cy-gb	4.21 Mae'n ofynnol i'r mwyafrif o ysgolion gwladwriaeth ac ysbytai dalu NDR, a hefyd ystod eang o sefydliadau'r sector cyhoeddus a sefydliadau dielw. 

en-gb	They make an important contribution to the cost of vital local services delivered in our communities. 
cy-gb	Maent yn gwneud cyfraniad pwysig at gost gwasanaethau lleol hanfodol a ddarperir yn ein cymunedau. 

en-gb	However, certain private schools and hospitals benefit from charitable relief from rates. 
cy-gb	Er hynny, mae rhai ysgolion preifat ac ysbytai'n gallu manteisio ar ryddhad elusennol rhag ardrethi. 

en-gb	It is our intention to consult in the near future on the eligibility of independent schools and hospitals for charitable rates relief.  
cy-gb	Mae'n fwriad gennym ymgynghori yn y dyfodol agos ar gymhwysedd ysgolion annibynnol ac ysbytai ar gyfer rhyddhad ardrethi elusennol. 

en-gb	4.22 In 2019-20, we introduced our enhanced High Street and Retail Rates Relief Scheme, providing support to retailers occupying premises with a rateable value of up to £50,000. 
cy-gb	4.22 Yn 2019-20, cyflwynwyd fersiwn gryfach o’n Cynllun Rhyddhad Ardrethi i'r Stryd Fawr a Manwerthu, gan darparu cymorth i fanwerthwyr mewn eiddo sydd â gwerth ardrethol o hyd at  £50,000. 

en-gb	We made full use of the consequential for rates relief provided as a result of the UK Government Budget 2018 to support this scheme and to provide funding to local authorities to offer discretionary relief.   
cy-gb	Manteisiwyd yn llawn ar y swm canlyniadol ar gyfer rhyddhad ardrethi a ddarparwyd o ganlyniad i gyllideb Llywodraeth y DU i gefnogi'r cynllun hwn ac i ddarparu cyllid i'r awdurdodau lleol i gynnig rhyddhad yn ôl disgresiwn. 

en-gb	We are assessing the costs of the existing scheme and the resources available before making a decision on the scheme for 2020-21.  
cy-gb	Rydym yn asesu costau'r cynllun presennol a'r adnoddau sydd ar gael cyn penderfynu ar y cynllun ar gyfer 2020-21.  

en-gb	4.23 In June 2019 the Welsh Government announced its intention to make standalone public toilet buildings in Wales exempt from paying NDR from 1 April 2020 .  
cy-gb	4.23 Ym mis Mehefin 2019 cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ei bwriad i eithrio adeiladau toiledau cyhoeddus pwrpasol rhag talu NDR o 1 Ebrill 2020 . 

en-gb	Delivery of the new exemption requires primary legislation.  
cy-gb	Mae cyflwyno'r esemptiad newydd yn gofyn am ddeddfwriaeth sylfaenol. 

en-gb	Provision was included in a UK Parliamentary Bill which fell in September but it is still our intention to provide this exemption through the next available legislative opportunity. 
cy-gb	Cynhwyswyd darpariaeth mewn Bil yn Senedd y DU a fethodd ym mis Medi, ond mae’n fwriad gennym o hyd i ddarparu’r eithriad hwn drwy’r cyfle deddfwriaethol nesaf a ddaw ar gael. 

en-gb	This supports our commitment to providing access to toilets for public use under Part 8 of the Public Health (Wales) Act 2017, helping to keep facilities open for residents and visitors to Wales. 
cy-gb	Mae hyn cefnogi ein hymrwymiad i ddarparu mynediad i doiledau i'w defnyddio gan y cyhoedd o dan Ran 8 o Ddeddf Iechyd y Cyhoedd (Cymru) 2017, gan helpu i gadw cyfleusterau ar agor i drigolion ac ymwelwyr â Chymru.  

en-gb	 Welsh Government statement, June 2019. 
cy-gb	Datganiad Llywodraeth Cymru, Mehefin 2019.  

en-gb	https://gov.wales/rates-relief-for-public-toilet-buildings-in-wales
cy-gb	https://llyw.cymru/rhyddhad-ardrethi-ar-gyfer-adeiladau-toiledau-cyhoeddus-yng-nghymru

en-gb	Independent tax revenue forecasts 
cy-gb	Rhagolygon refeniw trethi annibynnol  

en-gb	4.24 For the first time, this draft budget is accompanied by independent forecasts of devolved tax revenue from the OBR. 
cy-gb	4.24 Am y tro cyntaf, mae rhagolygon annibynnol o refeniw trethi datganoledig oddi wrth y Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol ynghlwm wrth y gyllideb ddrafft hon. 

en-gb	A separate forecast report providing background and detail on the forecast methodology has been published on the OBR’s website. 
cy-gb	Mae adroddiad rhagolwg ar wahân sy'n darparu cefndir a manylion am y fethodoleg ar gyfer rhagolygon wedi'i cyhoeddi ar wefan y Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol. 

en-gb	The forecasts for 2020-21 are shown in table 3.5. 
cy-gb	Dangosir y rhagolygon ar gyfer 2020-21 yn nhabl 4.5. 

en-gb	4.25 Previous budgets have included tax revenue forecasts produced by the Welsh Government, but independently assured by Bangor University. 
cy-gb	4.25 Mae cyllidebau blaenorol wedi cynnwys rhagolygon refeniw trethi a gynhyrchwyd gan Lywodraeth Cymru, ond a gafodd eu sicrhau’n annibynnol gan Brifysgol Bangor. 

en-gb	Outturn information is now available for revenues from land transaction tax and landfill disposals tax in 2018-19. 
cy-gb	Mae gwybodaeth am alldro bellach ar gael ar gyfer refeniw o'r dreth trafodiadau tir a'r dreth gwarediadau tirlenwi yn 2018-19. 

en-gb	Using this information, the tax policy report accompanying this draft Budget includes an evaluation of the forecasts for 2018-19 included in previous Budgets. 
cy-gb	Gan defnyddio'r wybodaeth hon, mae'r adroddiad ar bolisi trethi sy'n cyd-fynd â'r Gyllideb ddrafft hon yn cynnwys gwerthusiad o'r rhagolygon ar gyfer 2018-19 a gynhwyswyd mewn cyllidebau blaenorol.  

en-gb	Table 4.5: 
cy-gb	Tabl 4.5: 

en-gb	Tax revenue forecasts 
cy-gb	Rhagolygon Refeniw Trethi   

en-gb	Block grant adjustment 
cy-gb	Addasiad i'r grant bloc 

en-gb	4.26 Following the devolution of tax powers to Wales, the Welsh Government’s block grant is reduced to reflect the fact that revenues from devolved and partially-devolved taxes now go directly to the Welsh Government rather than the UK Exchequer. 
cy-gb	4.26 Yn dilyn datganoli pwerau trethu i Gymru, mae grant bloc Llywodraeth Cymru yn cael ei leihau i adlewyrchu'r ffaith y bydd refeniw o drethi datganoledig a rhannol-ddatganoledig bellach yn mynd yn uniongyrchol i Lywodraeth Cymru yn hytrach nag i Drysorlys y DU. 

en-gb	4.27 As agreed in the fiscal framework, the adjustment for the fully-devolved taxes involves: 
cy-gb	4.27 Fel y cytunwyd yn y fframwaith cyllidol, mae'r addasiad ar gyfer y trethi sydd wedi'u datganoli'n llawn yn golygu: 

en-gb	A baseline for the adjustment – reflecting tax collected under the predecessor UK tax in Wales in the year prior to devolution (2017-18). 
cy-gb	Llinell sylfaen ar gyfer yr addasiad  – gan adlewyrchu'r dreth a gasglwyd o dan dreth flaenorol y DU yng Nghymru yn y flwyddyn cyn ei datganoli (2017-18). 

en-gb	Annual block grant adjustments – from the initial baseline the adjustment is increased or decreased reflecting growth in the equivalent UK Government tax in England and Northern Ireland. 
cy-gb	Addasiadau blynyddol i'r grant bloc – o'r llinell sylfaen gychwynnol mae'r addasiad yn cael ei chynyddu neu ei gostwng gan adlewyrchu twf yn nhreth gyfatebol y DU yn Lloegr a Gogledd Iwerddon. 

en-gb	For the purposes of this draft Budget, the block grant adjustments for the fullydevolved taxes are consistent with OBR forecasts of the UK taxes, based on the March 2019 Economic and Fiscal Outlook , taking account of more recent outturn information. 
cy-gb	At ddibenion y Gyllideb ddrafft hon, mae'r addasiadau ar gyfer y grant bloc ar gyfer y trethi sydd wedi'u datganoli'n llawn yn gyson â rhagolygon OBR ynghylch trethi’r DU, yn seiliedig ar Ragolwg Economaidd a Chyllidol mis Mawrth 2019, gan gymryd gwybodaeth fwy diweddar am alldro i ystyriaeth. 

en-gb	In total the block grant adjustment for the fully-devolved taxes is £271m in 2020-21. 
cy-gb	Mae cyfanswm yr addasiad i'r grant bloc ar gyfer y trethi sydd wedi'u datganoli'n llawn yn £271m yn 2020-21. 

en-gb	The 2020-21 block grant adjustment accompanying the introduction of the WRIT will be driven by growth in equivalent revenues in England and Northern Ireland in each tax band. 
cy-gb	Caiff yr addasiad i'r grant bloc am 2020-21 sy'n cyd-fynd â chyflwyno cyfraddau treth incwm Cymru ei ysgogi gan dwf mewn refeniw cyfatebol yn Lloegr a Gogledd Iwerddon ym mhob band trethi. 

en-gb	(The adjustment in 2019-20, a transitional year, is set at the same level as the revenues from the Welsh rates).  
cy-gb	(Pennir yr addasiad yn 2019-20, blwyddyn drosiannol, ar yr un lefel â'r refeniw o gyfraddau Cymru).  

en-gb	The level of revenues from the WRIT in 2020-21 and the England and Northern Ireland revenues used to calculate the associated block grant adjustments are forecast by the OBR, based on its Economic and Fiscal Outlook, taking account of more recent outturn information. 
cy-gb	Mae lefel y refeniw o'r WRIT yn 2020-21 a'r refeniw o Loegr a Gogledd Iwerddon a ddefnyddir i gyfrifo'r addasiadau cysylltiedig i'r grant bloc yn seiliedig ar ragolygon OBR, yn seiliedig ar ei Ragolwg Economaidd a Chyllidol, gan gymryd i ystyriaeth wybodaeth fwy diweddar am alldro. 

en-gb	The block grant adjustment for income tax in 2020-21 is £2.198m. 
cy-gb	Yr addasiad i'r grant bloc ar gyfer treth incwm yn 2020-21 yw £2.198m. 

en-gb	Wales Reserve 
cy-gb	Cronfa Wrth Gefn Cymru 

en-gb	4.31 The Wales Reserve was introduced in April 2018 as part of the fiscal framework arrangements to enable us to deal effectively with volatility arising from tax revenues by retaining unspent resources for use in future years. 
cy-gb	4.31 Cyflwynwyd Cronfa Wrth Gefn Cymru ym mis Ebrill 2018 fel rhan o drefniadau'r fframwaith cyllidol i'n galluogi i ymdrin yn effeithiol ag anwadalrwydd sy'n deillio o refeniw trethi trwy gadw adnoddau heb eu gwario i'w defnyddio yn y blynyddoedd i ddod. 

en-gb	It replaces the previous budget exchange process. 
cy-gb	Mae'n disodli'r broses flaenorol o gyfnewid cyllidebol. 

en-gb	4.32 The Wales Reserve can hold up to £350m. 
cy-gb	4.32 Gall Cronfa Wrth Gefn Cymru ddal hyd at £350m. 

en-gb	Annual drawdowns are limited to £125m for revenue spending and £50m for capital spending. 
cy-gb	Mae'r swm y ceir ei dynnu i lawr bob blwyddyn yn gyfyngedig i £125m ar gyfer gwariant refeniw a £50m ar gyfer gwariant cyfalaf. 

en-gb	There are no annual limits for payments into the reserve. 
cy-gb	Nid oes cyfyngiad blynyddol ar daliadau i mewn i'r gronfa. 

en-gb	4.33 At the start of 2019-20, £419m was held in the reserve – £306m revenue and £113m capital. 
cy-gb	4.33 Ar ddechrau 2019-20, roedd £419m yn cael ei ddal yn y gronfa wrth gefn - refeniw o £306m a chyfalaf o £113m. 

en-gb	This includes £90m of financial transactions capital agreed with HM Treasury to be carried forward in addition to the £350m Wales Reserve limit. 
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys £90m o gyfalaf trafodiadau ariannol y cytunwyd arno â Thrysorlys EM i'w gario ymlaen yn ogystal â'r terfyn o £350m yng Nghronfa wrth Gefn Cymru. 

en-gb	Plans to use funding held in the reserve in-year will be included in the forthcoming 2019-20 second supplementary budget. 
cy-gb	Caiff cynlluniau i ddefnyddio'r cyllid a ddelir yn y gronfa wrth gefn yn ystod y flwyddyn eu cynnwys yn yr ail gyllideb atodol arfaethedig ar gyfer 2019-20. 

en-gb	4.34 In setting our spending plans for 2020-21 we have planned to draw down £125m revenue from the Wales Reserve. 
cy-gb	4.34 Wrth bennu ein cynlluniau gwario ar gyfer 2020-21 rydym wedi cynllunio i  dynnu i lawr £125m o Gronfa wrth Gefn Cymru.  

en-gb	Approach to capital and financial transactions capital 
cy-gb	Dull gweithredu o ran cyfalaf a chyfalaf trafodiadau ariannol 

en-gb	4.35 With indicative capital plans for 2020-21 already in place, the focus in this budget has been on allocating the available capital reserves, both general and financial transactions, with a particular focus on proposals that incorporate our priority areas of biodiversity and decarbonisation. 
cy-gb	4.35 Gyda cynlluniau cyfalaf dangosol eisoes yn eu lle ar gyfer 2020-21, y ffocws yn y Gyllideb hon fu dyrannu'r cronfeydd cyfalaf wrth gefn sydd ar gael, yn drafodiadau cyffredinol ac yn drafodiadau ariannol, gyda ffocws arbennig ar gynigion sy'n ymgorffori ein meysydd blaenoriaeth o fioamrywiaeth a datgarboneiddio.  

en-gb	4.36 In this budget a combined capital package of more than £545m for 2020-21 is being allocated on top of existing plans, which takes forward significant investment next year in the eight cross-cutting priority areas. 
cy-gb	4.36 Yn y gyllideb hon mae pecyn cyfalaf cyfunol o fwy na £545m ar gyfer 2020-21 yn cael ei ddyrannu ar ben cynlluniau presennol, sy'n bwrw ymlaen â chryn fuddsoddiad y flwyddyn nesaf yn yr wyth maes trawsbynciol sy'n flaenoriaeth. 

en-gb	These allocations are outlined in chapter six. 
cy-gb	Amlinellir y dyraniadau refeniw hyn ym mhennod 6. 

en-gb	4.37 In recent years, the nature of our capital budget has continued to change as an increased proportion of our budget is made available in the form of financial transactions capital. 
cy-gb	4.37 Yn y blynyddoedd diwethaf, mae natur ein cyllideb gyfalaf wedi parhau i newid wrth i gyfran gynyddol o'n cyllideb ddod ar gael ar ffurf cyfalaf trafodiadau ariannol. 

en-gb	This ring-fenced budget can only be used for loan and equity investments and must be repaid to HM Treasury. 
cy-gb	Ni ellir defnyddio'r gyllideb wedi'i chlustnodi ond ar gyfer benthyciadau a buddsoddiadau ecwiti a rhaid iddi gael ei had-dalu i Drysorlys Ei Mawrhydi. 

en-gb	In 2020-21, 13 per cent of our capital budget from the UK Government is in the form of financial transactions capital. 
cy-gb	Yn 2020-21, mae 13 y cant o'n cyllideb gyfalaf oddi wrth Lywodraeth y DU ar ffurf cyfalaf trafodiadau ariannol.  

en-gb	4.38 As our experience of financial transaction capital grows, we are using the funding in more innovative ways, alongside the core programmes of business and housing support. 
cy-gb	4.38 Wrth i'n profiad o cyfalaf trafodiadau ariannol dyfu, rydym yn defnyddio'r cyllid mewn ffyrdd mwy arloesol, ochr yn ochr â rhaglenni craidd cymorth i fusnesau a thai. 

en-gb	Further information about the budget treatment of financial transaction funding and profile of repayments can be found in annex D. 
cy-gb	Mae gwybodaeth bellach am driniaeth gyllidebol cyllid trafodiadau ariannol a phroffil ad-daliadau i'w chael yn atodiad D.  

en-gb	Borrowing 
cy-gb	Benthyca 

en-gb	4.39 As part of the fiscal framework agreed with the UK Government, the Welsh Government’s overall capital borrowing limit is £1bn in aggregate, with an annual limit of £150m. 
cy-gb	4.39 Fel rhan o'r fframwaith cyllidol y cytunwyd arno â Llywodraeth y DU, terfyn benthyca cyfalaf cyffredinol Llywodraeth Cymru yw £1bn yn ei grynswth, gyda therfyn blynyddol o £150m. 

en-gb	4.40 Borrowing enables the Welsh Government to increase its overall capital spending power – over and above the limit set by HM Treasury through the block grant – to support our infrastructure investment priorities set out in the Wales Infrastructure Investment Plan.  
cy-gb	4.40 Mae benthyca'n galluogi Llywodraeth Cymru i gynyddu ei phŵer gwario cyfalaf cyffredinol  – y tu hwnt i'r terfyn a bennir gan Drysorlys EM trwy'r grant bloc  – i gefnogi ein blaenoriaethau ar gyfer buddsoddi mewn seilwaith a nodir yn y Cynllun Buddsoddi yn Seilwaith Cymru.  

en-gb	4.41 Table 4.6 includes commitments to borrow £125m in 2020-21. 
cy-gb	4.41 Mae Tabl 4.6 yn cynnwys ymrwymiadau i fenthyca £125m yn 2020-21. 

en-gb	As part of our detailed discussions with HM Treasury in preparation for the next Comprehensive Spending Review, we will be seeking an increase in our annual and aggregate borrowing limits to support our capital investment ambitions. 
cy-gb	Fel rhan o'n trafodaethau manwl â Thrysorlys EM yn barod ar gyfer yr Adolygiad Cynhwysfawr nesaf o Wariant, byddwn yn ceisio cynnydd yn ein terfynau benthyca blynyddol a chyfanredol i gefnogi ein huchelgeisiau ar gyfer buddsoddi cyfalaf. 

en-gb	4.42 It is important we are able to manage our capital budget flexibly. 
cy-gb	4.42 Mae'n bwysig ein bod yn gallu rheoli ein cyllideb gyfalaf yn hyblyg. 

en-gb	We will maintain our approach to funding investment by maximising the drawdown of the least expensive forms of capital first and only using more expensive forms of private investment in projects that are low risk and of the appropriate scale.   
cy-gb	Byddwn yn cadw ein dull gweithredu o ran ariannu buddsoddiad trwy fanteisio ar dynnu i lawr y ffurfiau lleiaf drud o gyfalaf yn gyntaf a dim ond defnyddio ffurfiau mwy drud o fuddsoddi preifat mewn prosiectau sy'n isel eu risg ac o'r raddfa briodol.   

en-gb	4.43 Capital borrowing helps us manage our resources in a more efficient way and deliver our infrastructure goals – working alongside our existing capital budget and our innovative funding schemes. 
cy-gb	4.43 Mae benthyca cyfalaf yn ein helpu i reoli ein hadnoddau mewn ffordd fwy effeithlon a chyflawni ein nodau o ran seilwaith - gan weithio gyda'n cyllideb gyfalaf bresennol hefyd a'n cynlluniau cyllid arloesol. 

en-gb	However, capital borrowing is not additional money and must be repaid. 
cy-gb	Er hynny, nid arian ychwanegol yw cyfalaf benthyg ac mae'n rhaid ei ad-dalu. 

en-gb	4.44 The Welsh Government will draw its borrowing capital from the National Loans Fund. 
cy-gb	4.44 Bydd Llywodraeth Cymru'n tynnu ei chyfalaf benthyca o Gronfa’r Benthyciadau Gwladol. 

en-gb	Repayment forecasts for the period we have set capital plans are set out in Table 7.4. 
cy-gb	Nodir rhagolygon ad-dalu ar gyfer y cyfnod yr ydym wedi pennu cynlluniau cyfalaf yn Nhabl 7.4. 

en-gb	The repayment forecast is based on an assumption of a repayment period of 25 years and an average interest rate of 2.22 per cent. 
cy-gb	Seilir y rhagolwg ad-dalu ar ragdybiaeth o gyfnod ad-dalu o 25 mlynedd a chyfradd llog gyfartalog o 2.22 y cant.  

en-gb	Innovative finance 
cy-gb	Cyllid arloesol 

en-gb	4.45 In addition to our core capital budgets and borrowing powers, we continue to make full use of innovative financing solutions to help deliver timely additional investment in vital economic and social infrastructure. 
cy-gb	4.45 Yn ogystal â'n cyllidebau cyfalaf craidd a'n pwerau benthyca, rydym yn parhau i wneud defnydd llawn o ddulliau cyllido arloesol er mwyn helpu i sicrhau buddsoddiad ychwanegol amserol mewn seilwaith economaidd a chymdeithasol hanfodol. 

en-gb	An update on these schemes is provided in annex D. 
cy-gb	Darperir y newyddion diweddaraf am y cynlluniau hyn yn atodiad D.  

en-gb	Sources of finance for Welsh Government 
cy-gb	Ffynonellau o gyllid i Lywodraeth Cymru 

en-gb	4.46 With the introduction of tax devolution, the sources of finance for Welsh Government are increasing. 
cy-gb	4.46 Yn sgil cyflwyno datganoli trethi, mae'r ffynonellau o gyllid ar gyfer Llywodraeth Cymru'n cynyddu. 

en-gb	The National Assembly’s Finance Committee has published its report on the Welsh Government’s Sources of Capital Finance, and we have published our response to their recommendations to align with the publication of the draft Budget.  
cy-gb	Mae Pwyllgor Cyllid y Cynulliad Cenedlaethol wedi cyhoeddi ei adroddiad ar ffynonellau Llywodraeth Cymru o Gyllid Cyfalaf, ac rydym wedi cyhoeddi ein hymateb i'w argymhellion i gyd-fynd â chyhoeddi'r Gyllideb ddrafft. 

en-gb	4.47 Table 4.6 sets out sources for resource and capital. 
cy-gb	4.47 Mae tabl 4.6 yn nodi ffynonellau ar gyfer adnoddau a chyfalaf. 

en-gb	Table 4.6 SOURCES OF FINANCE FOR WELSH GOVERNMENT 
cy-gb	Table 4.6 FFYNONELLAU O GYLLID I LYWODRAETH CYMRU 

en-gb	Chapter 5: 
cy-gb	Pennod 5: 

en-gb	Well-being of Future Generations Act in the draft budget 
cy-gb	Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol yn y gyllideb ddrafft 

en-gb	Overview 
cy-gb	Trosolwg 

en-gb	5.01 The Well-being of Future Generations Act 2015 continues to provide the foundation that guides our budget process. 
cy-gb	5.01 Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol 2015 yn parhau i ddarparu'r sylfaen sy'n arwain ein proses gyllidebol. 

en-gb	Despite the challenges and uncertainties that have impacted on our plans, our budget preparations have focused on eight cross-cutting priority areas to maximise the impact of our available resources.  
cy-gb	Er gwaethaf yr heriau a'r ansicrwydd sydd wedi effeithio ar ein cynlluniau, mae ein paratoadau ar gyfer y gyllideb yn canolbwyntio o hyd ar wyth maes trawsbynciol sy'n flaenoriaeth er mwyn manteisio i'r eithaf ar yr adnoddau sydd gennym. 

en-gb	5.02 These are the eight areas where together we can have the greatest impact over the longer term and which best contribute to preventing problems occurring or getting worse in the future towards delivery of our well-being objectives. 
cy-gb	5.02 Y rhain yw'r wyth maes lle gallwn gael yr effaith fwyaf gyda'n gilydd dros y tymor hwy ac sy'n cyfrannu orau at atal problemau rhag digwydd neu waethygu yn y dyfodol tuag at gyflawni ein hamcanion llesiant. 

en-gb	Further details are set out in chapter six. 
cy-gb	Nodir manylion pellach ym mhennod chwech. 

en-gb	Budget Improvement Plan 
cy-gb	Cynllun Gwella'r Gyllideb 

en-gb	5.03 Building on the journey checker developed by the Future Generations Commissioner, for the first time we are publishing a Budget Improvement Plan at annex E which sets out how we intend to change and improve the way we allocate funding for a more equal, prosperous, and greener Wales.  
cy-gb	5.03 Gan adeiladu ar y teclyn ar gyfer gwirio hynt y Gyllideb a ddatblygwyd gan Gomisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol, am y tro cyntaf rydym yn cyhoeddi Cynllun Gwella'r Gyllideb yn atodiad E, sy'n nodi sut yr ydym yn bwriadu newid a gwella'r ffordd yr ydym yn dyrannu cyllid ar gyfer Cymru fwy cyfartal, llewyrchus a gwyrdd. 

en-gb	5.04 The Budget Improvement Plan outlines our vision, including short-term and medium-term ambitions over the next 5 years, to improve our budget and tax processes. 
cy-gb	5.04 Mae Cynllun Gwella'r Gyllideb yn amlinellu ein gweledigaeth, gan gynnwys uchelgeisiau tymor byr a thymor canolig dros y 5 mlynedd nesaf, i wella ein systemau ar gyfer y gyllideb a threthi. 

en-gb	The Plan also acknowledges the steps we have taken in our journey, and how we have built, or plan to build on this work in future years.  
cy-gb	Mae'r Cynllun hefyd yn cydnabod y camau yr ydym wedi'u cymryd yn ein taith, a sut yr ydym wedi adeiladu, neu'n bwriadu adeiladu ar y gwaith hwn yn y blynyddoedd i ddod.  

en-gb	5.05 We intend to refine and update our Plan in future years, by publishing an updated 5 year plan annually alongside our draft Budget, to recognise the ongoing nature of driving and sustaining longer-term change. 
cy-gb	5.05 Rydym yn bwriadu mireinio a diweddaru ein Cynllun yn y blynyddoedd i ddod, trwy gyhoeddi cynllun 5 mlynedd wedi'i ddiweddaru ochr yn ochr â'n Cyllideb ddrafft, i gydnabod natur barhaus y gwaith o ysgogi a chynnal newid tymor hwy. 

en-gb	5.06 To shape the development of our Budget Improvement Plan we have engaged with a range of stakeholders to consider how we might improve the way we allocate resources over the longer-term. 
cy-gb	5.06 I lywio datblygiad ein Cynllun Gwella'r Gyllideb rydym wedi ymgysylltu ag ystod o randdeiliaid i ystyried sut y gallem wella'r ffordd yr ydym yn dyrannu adnoddau dros y tymor hwy. 

en-gb	We have continued to engage with the Future Generations Commissioner to explore the principles of the ‘journey checker’ approach which has in turn shaped our Budget Improvement Plan.  
cy-gb	Rydym wedi parhau i ymgysylltu â Chomisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol i ymchwilio i egwyddorion defnyddio teclyn ar gyfer gwirio hynt y Gyllideb sydd yn ei dro wedi llywio ein Cynllun Gwella. 

en-gb	5.07 Early in the budget process we have engaged with the Equality and Human Rights Commission to understand their Cumulative Impact Assessment approach which is shaping the work we are taking forward on a distributional impact assessment of tax and spending decisions. 
cy-gb	5.07 Yn gynnar ym mhroses y gyllideb rydym wedi ymgysylltu â'r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol i ddeall eu dull gweithredu o ran Asesiad Effaith Gronnus sy'n llywio'r gwaith yr ydym yn bwrw ymlaen ag ef ar asesiad effaith ddosbarthiadol o benderfyniadau ar drethi a gwario. 

en-gb	5.08 We have worked with Chwarae Teg and the Wales Centre for Public Policy as they took forward phase 2 of the Gender Review which has informed the gender budgeting approach we are taking forward as part of the Personal Learning Account pilot. 
cy-gb	5.08 Rydym wedi gweithio gyda Chwarae Teg a Chanolfan Polisi Cyhoeddus Cymru wrth iddynt fwrw ymlaen â cham 2 o'r Adolygiad Rhywedd sydd wedi llywio'r dull gweithredu o ran cyllidebu ar sail rhywedd yr ydym yn bwrw ymlaen ag ef fel rhan o’r cynllun peilot ar y Cyfrif Dysgu Personol. 

en-gb	Ministerial summer visits  
cy-gb	Ymweliadau'r Gweinidog dros yr haf  

en-gb	5.09 Over the summer the Minister for Finance and Trefnydd visited a range of Welsh Government-funded projects and activities across Wales to see firsthand how public money is being invested and explore opportunities to do more in the eight cross-cutting priority areas shaping our budget preparations. 
cy-gb	5.09 Dros yr haf ymwelodd y Gweinidog Cyllid a’r Trefnydd ag ystod o brosiectau a gweithgareddau a ariennir gan Lywodraeth Cymru ledled Cymru i weld yn uniongyrchol sut y mae arian cyhoeddus yn cael ei fuddsoddi ac i ymchwilio i gyfleoedd i wneud mwy yn yr wyth maes trawsbynciol sy'n flaenoriaeth ac sy'n llywio ein paratoadau ar gyfer y gyllideb.  

en-gb	5.10 The visits identified strong examples of good practice, demonstrating the ways in which service providers and their delivery partners worked collaboratively to deliver services. 
cy-gb	5.10 Nododd yr ymweliadau hyn enghreifftiau cryf o arferion da, gan ddangos ym mha ffyrdd yr oedd darparwyr gwasanaethau a'u partneriaid cyflawni'n cydweithio i ddarparu gwasanaethau. 

en-gb	These visits also highlighted the importance of involving and tailoring the service provision to the people who are in most need and in exploring opportunities to build sustainable funding models.  
cy-gb	Tanlinellodd yr ymweliadau hyn hefyd bwysigrwydd cynnwys y bobl fwyaf anghenus a theilwra'r gwasanaethau a ddarperir ar eu cyfer ac ymchwilio i gyfleoedd i adeiladu modelau ariannu cynaliadwy.  

en-gb	5.11 These visits, and the key themes arising from them, provide a helpful basis on which to build in future budget preparations, to explore opportunities to spread this good practice and moving towards increased involvement.   
cy-gb	5.11 Mae'r ymweliadau hyn, a'r themâu allweddol sy'n deillio ohonynt, yn cynnig sylfaen ddefnyddiol i adeiladu arni wrth baratoi ar gyfer y gyllideb yn y dyfodol, gan ymchwilio i gyfleoedd i ledaenu'r arferion da hyn a symud tuag at fwy o ymwneud.   

en-gb	Approach to supporting decarbonisation 
cy-gb	Dull gweithredu o ran cefnogi datgarboneiddio 

en-gb	5.12 At the heart of our ambition for a greener Wales is the urgent need to respond to climate change as well as tackling the decline in biodiversity. 
cy-gb	5.12 Mae'r angen i ymateb ar frys i'r newid yn yr hinsawdd yn ogystal â mynd i'r afael â'r dirywiad mewn bioamrywiaeth wrth wraidd ein huchelgais ar gyfer Cymru fwy gwyrdd. 

en-gb	Alongside the investments we have outlined in chapter six, within the Strategic Integrated Impact Assessment in annex C, we have set out the approach to supporting decarbonisation within this Budget and the steps we will take in the future. 
cy-gb	Ar y cyd â’r buddsoddiadau a amlinellir ym mhennod chwech, rydym wedi nodi yn yr Asesiad Effaith Integredig Strategol yn Atodiad C y dull gweithredu o ran cefnogi datgarboneiddio yn y gyllideb hon a nodi'r camau y byddwn yn eu cymryd yn y dyfodol. 

en-gb	Prevention 
cy-gb	Atal 

en-gb	5.13 Set out in chapter six and annex C are details of the wide ranging investments to support interventions which help prevent problems occurring or getting worse in the future. 
cy-gb	5.13 Ym mhennod chwech ac Atodiad C nodir manylion y buddsoddiadau cynhwysfawr i gefnogi ymyriadau sy'n helpu i atal problemau rhag digwydd neu waethygu yn y dyfodol.  

en-gb	5.14 Through the Budget Improvement Plan we are also focusing on how we can support a shift in investment towards preventative action. 
cy-gb	5.14 Trwy Gynllun Gwella'r Gyllideb rydym hefyd yn canolbwyntio ar sut y gallwn gefnogi symud tuag at fuddsoddi mewn camau ataliol. 

en-gb	This includes a focused application of the working definition of prevention as part of the rollout of the Together for Mental Health  delivery Plan. 
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys canolbwyntio ar sut i gymhwyso'r diffiniad gweithio o atal fel rhan o gyflwyno’r Cynllun Cyflawni Law yn Llaw at Iechyd Meddwl. 

en-gb	5.15 Working with the Future Generations Commissioner’s Office we are exploring Social Impact Bonds as an outcomes-based investment model to reduce entry into care for Looked After Children.
cy-gb	5.15 Gan weithio gyda Swyddfa Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol rydym yn ymchwilio i Fondiau Effaith Gymdeithasol fel model buddsoddi a seilir ar ganlyniadau i leihau mynd i mewn i ofal yn achos Plant sy'n Derbyn Gofal.

en-gb	5.16 We are also continuing to embed prevention through our tax levers. 
cy-gb	5.16 Rydym hefyd yn parhau i sefydlu atal trwy ein hysgogwyr trethi. 

en-gb	The Welsh Revenue Authority is making it easier for people to pay the right amount of tax at the right time. 
cy-gb	Mae Awdurdod Cyllid Cymru'n ei gwneud yn haws i bobl dalu'r swm cywir o drethi ar yr adeg gywir. 

en-gb	Our Landfill Disposals Tax is a preventative behavioural tax seeking to divert waste from landfill, tackle anti-social behaviour and improve our environment. 
cy-gb	Treth ymddygiadol ataliol yw'r Dreth Gwarediadau Tirlenwi sy'n ceisio dargyfeirio gwastraff o safleoedd tirlenwi, mynd i'r afael ag ymddygiad gwrthgymdeithasol a gwella ein hamgylchedd. 

en-gb	Chapter 6: 
cy-gb	Pennod 6: 

en-gb	Investing in our Government’s priorities 
cy-gb	Buddsoddi ym mlaenoriaethau ein Llywodraeth  

en-gb	Overview 
cy-gb	Trosolwg 

en-gb	6.01 The Budget continues to place investment in our vital public services at the heart of our spending plans, as well as supporting our ambitions for a more equal, prosperous and greener Wales.  
cy-gb	6.01 Mae'r Gyllideb yn parhau i osod buddsoddi yn ein gwasanaethau cyhoeddus hanfodol wrth wraidd ein cynlluniau gwario, yn ogystal â chefnogi ein huchelgeisiau ar gyfer Cymru fwy cyfartal, llewyrchus a gwyrdd. 

en-gb	6.02 From the outset, we have said that health is our priority, together with providing local government with the best possible settlement. 
cy-gb	6.02 O'r dechrau’n deg, rydym wedi dweud mai iechyd yw ein blaenoriaeth, ynghyd â rhoi'r setliad gorau posibl i lywodraeth leol. 

en-gb	Our preparations have also been shaped by eight cross–cutting priority areas of early years, social care, housing, employability and skills, better mental health, decarbonisation, poverty and biodiversity, as the areas where we can have the greatest impact over the longer-term.  
cy-gb	Mae ein paratoadau wedi'u llywio gan wyth maes trawsbynciol sy'n flaenoriaeth sef y blynyddoedd cynnar, gofal cymdeithasol, cyflogadwyedd a sgiliau, gwell iechyd meddwl, datgarboneiddio, tlodi a bioamrywiaeth, fel y meysydd y gallwn ddylanwadu arnynt fwyaf dros y tymor hwy. 

en-gb	We recognise that these eight areas are the ones that have the greatest potential contribution to make to long-term prosperity and wellbeing.  
cy-gb	Rydym yn cydnabod mai'r wyth maes hyn yw'r rhai â'r cyfraniad posibl mwyaf i'w wneud at ffyniant a llesiant tymor hir.  

en-gb	They are priority areas where it has been shown that early intervention – tackling root causes, rather than simply treating symptoms - pays dividends.   
cy-gb	Maent yn feysydd blaenoriaeth lle y dangoswyd bod ymyrraeth gynnar - mynd i'r afael ag achosion craidd, yn hytrach na thrin symptomau yn unig - yn talu ar ei ganfed. 

en-gb	6.03 As a result of the additional funding Wales received for 2020-21, we are able to provide real terms increases to all portfolios in this Budget. 
cy-gb	6.03 O ganlyniad i'r cyllid ychwanegol a gafodd Cymru ar gyfer 2020-21, rydym yn gallu darparu codiadau mewn termau real i'r holl bortffolios yn y Gyllideb hon. 

en-gb	Through providing funding increases, we are able to recognise pressures on spending, including increases in the pay of public servants. 
cy-gb	Trwy darparu codiadau cyllido rydym yn gallu cydnabod pwysau ar wario, gan gynnwys codiadau yn nhâl gweision cyhoeddus. 

en-gb	It also means we are able to sustain the majority of budgets at 2019-20 levels and make a number of targeted investments in line with our cross-cutting priorities. 
cy-gb	Mae’n golygu hefyd ein bod yn gallu cynnal y mwyafrif o gyllidebau ar lefelau 2019-20 a gwneud nifer o fuddsoddiadau wedi'u targedu yn unol â'n blaenoriaethau trawsbynciol. 

en-gb	However, as our like-for-like Budget for 2020-21 remains £300m lower in real terms when compared with 2010-11, there remain numerous pressures that cannot be met with the funding available.   
cy-gb	Er hynny, gan fod ein cyllideb tebyg at ei debyg ar gyfer 2020-21 yn dal £300m yn is mewn termau real o'i chymharu â 2010-11, mae pwysau niferus o hyd na ellir mo’u bodloni gyda’r cyllid sydd ar gael. 

en-gb	6.04 This chapter provides details of the new allocations aligned to our priorities which are summarised and referenced in Table 6.1 (revenue e.g. R1, R2 etc.) 
cy-gb	6.04 Mae'r bennod hon yn darparu manylion y dyraniadau newydd sy'n cyd-fynd â'n blaenoriaethau a grynhoir ac y cyfeirir atynt yn Nhabl 6.1 (refeniw, ee R1, R2 etc.) 

en-gb	and Table 6.2 (capital e.g. C1, C2 etc.) at the end of this chapter. 
cy-gb	a Thabl 6.2 (cyfalaf, ee C1, C2 etc) ar ddiwedd y bennod hon. 

en-gb	This chapter also highlights the key priority investment decisions within each portfolio aligned to our priority areas. 
cy-gb	Mae'r bennod hon hefyd yn amlinellu’r penderfyniadau buddsoddi pwysicaf ym mhob portffolio yn unol â'n meysydd blaenoriaeth. 

en-gb	A more equal Wales
cy-gb	Cymru fwy cyfartal

en-gb	6.05 Equality can only be achieved if it is built on a foundation of sustainable, accessible and responsive public services for the future. 
cy-gb	6.05 Yr unig ffordd o sicrhau cydraddoldeb yw ei seilio ar wasanaethau cyhoeddus cynaliadwy, hygyrch ac ymatebol at y dyfodol. 

en-gb	We are ensuring that our vital public services upon which people rely, including our NHS, schools and local government, all receive funding increases in this budget. 
cy-gb	Rydym yn sicrhau bod ein gwasanaethau cyhoeddus hanfodol y mae pobl yn dibynnu arnynt, gan gynnwys ein GIG, ysgolion a llywodraeth leol i gyd yn cael codiadau cyllid yn y gyllideb hon. 

en-gb	Investing in health and well-being  
cy-gb	Buddsoddi mewn llesiant ac iechyd  

en-gb	6.06 We will invest an extra £421m (£385m revenue and £36m capital) in health and social care in 2020-21, bringing our total investment to more than £8.7bn. 
cy-gb	6.06 Byddwn yn buddsoddi swm ychwanegol o £421m (refeniw o £385m a chyfalaf o £36m) mewn iechyd a gofal cymdeithasol yn 2020-21, gan ddod â chyfanswm ein buddsoddiad i dros £8.7bn. 

en-gb	6.07 Our allocations in 2020-21 build on the unprecedented level of investment we have made in recent years, including increasing spending in health and social care by over half a billion pounds in 2019-20.  
cy-gb	6.07 Mae ein dyraniadau yn 2020-21 yn adeiladu ar y lefel ddigynsail o fuddsoddiad a wnaed yn y blynyddoedd diwethaf, gan gynnwys cynnydd o dros hanner biliwn o bunnoedd mewn gwariant ar iechyd a gofal cymdeithasol yn 2019-20.  

en-gb	Our commitment to protecting health and social care in the round is evidenced by the latest figures from HM Treasury which confirmed we have spent more per person on health and social services in 2018-19 than anywhere else in the UK. 
cy-gb	Mae ein hymrwymiad i ddiogelu iechyd a gofal cymdeithasol yn eu crynswth yn cael ei ddangos gan ffigurau diweddaraf Trysorlys Ei Mawrhydi a gadarnhaodd ein bod wedi gwario mwy y pen ar iechyd a gwasanaethau cymdeithasol yn 2018-19 nag unman arall yn y DU. 

en-gb	We spend more than £3,000 per person in Wales – almost £300 more per person than in England. 
cy-gb	Rydym yn gwario mwy na £3,000 y pen yng Nghymru - bron  £300 yn fwy y pen nag yn Lloegr. 

en-gb	6.08 In allocating an additional £385m revenue next year, we will invest a further £342m in our NHS, taking total NHS funding in 2020-21 to more than £8bn. 
cy-gb	6.08 Wrth ddyrannu £385m yn ychwanegol o refeniw y flwyddyn nesaf, byddwn yn buddsoddi swm pellach o £342m yn ein GIG,  gan fynd â chyfanswm cyllid y GIG yn 2020-21 i fwy nag £8bn. 

en-gb	This additional funding enables us to continue the delivery of quality health services, ensuring access to the services people need and delivering good health outcomes.  
cy-gb	Mae'r cyllid ychwanegol hwn yn ein galluogi i barhau i ddarparu gwasanaethau iechyd o ansawdd, gan sicrhau mynediad i'r gwasanaethau y mae ar bobl eu hangen a darparu canlyniadau iechyd da. 

en-gb	6.09 As well as funding pay awards in 2020-21 and inflationary cost growth, we will invest in transforming the delivery of health services and in new technologies and treatments. 
cy-gb	6.09 Yn ogystal ag ariannu dyfarniadau tâl yn 2020-21 a thwf yng nghostau chwyddiant, byddwn yn buddsoddi mewn trawsnewid y gwaith o ddarparu gwasanaethau iechyd ac mewn technolegau a thriniaethau newydd. 

en-gb	This includes allocating £16m for the New Treatment Fund, delivering our commitment to invest £80m over this administration.     
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys dyrannu £16m ar gyfer y Gronfa Triniaethau Newydd, gan gyflawni ein hymrwymiad i fuddsoddi £80m dros gyfnod y weinyddiaeth hon. 

en-gb	6.10 Our investment in the NHS includes increased funding for Public Health Wales next year of £6.8m.  
cy-gb	6.10 Mae ein buddsoddiad yn y GIG yn cynnwys cynnydd o £6.8m yn y cyllid ar gyfer Iechyd Cyhoeddus Cymru y flwyddyn nesaf. 

en-gb	This means we are investing nearly £103m in 2020-21 to support a range of preventative health protection functions delivered across the NHS in Wales. 
cy-gb	Mae hyn yn golygu ein bod yn buddsoddi bron £103m yn 2020-21 i gefnogi ystod o swyddogaethau ataliol ym maes diogelu iechyd a ddarperir ar draws y GIG yng Nghymru. 

en-gb	Of the extra funding, £4.9m will support the development of a National Health Protection Service, helping the fight against Anti-Microbial Resistance, and £1.9m will be invested in Improvement Cymru, our national improvement resource for health and social care. 
cy-gb	O'r cyllid ychwanegol, bydd £4.9m yn cefnogi datblygu Gwasanaeth Diogelu Iechyd Cenedlaethol, gan helpu'r frwydr yn erbyn Ymwrthedd i Wrthfiotigau, ac fe gaiff £1.9m ei fuddsoddi yn Gwella Cymru, ein hadnodd gwella cenedlaethol ar gyfer iechyd a gofal cymdeithasol. 

en-gb	6.11 Our spending plans for health and social services in 2020-21 continue to be framed by our ambition to deliver the vision we set out in A Healthier Wales , our long-term plan for health and social care. 
cy-gb	6.11 Mae ein cynlluniau gwario ar gyfer iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol yn  2020-21 yn parhau i fod yn seiliedig ar ein huchelgais i wireddu'r weledigaeth a nodwyd yn Cymru Iachach, ein cynllun tymor hir ar gyfer iechyd a gofal cymdeithasol. 

en-gb	In 2020-21 we are investing an additional £14m, building on the £192m for A Healthier Wales  in 2019-20. 
cy-gb	Yn 2020-21 rydym yn buddsoddi £14m yn ychwanegol, gan adeiladu ar y £192m ar gyfer Cymru Iachach  yn 2019-20. 

en-gb	This will provide additional funding of £3.5m to support the Flying Start approach underpinning our early years priority, an extra £10m for social services via a special grant (increasing the grant in 2020-21 to £40m in total) and £500k for the Whole School Approach to mental health. 
cy-gb	Bydd hyn yn darparu cyllid ychwanegol o £3.5m i gefnogi dull gweithredu Dechrau'n Deg sy'n sail i'n blaenoriaeth ar gyfer y blynyddoedd cynnar, £10m yn ychwanegol ar gyfer gwasanaethau cymdeithasol trwy grant arbennig (gan gynyddu'r grant yn 2020-21 i gyfanswm o £40m) a £500k ar gyfer yr ymagwedd Ysgol Gyfan at iechyd meddwl. 

en-gb	These allocations are outlined further in relevant sections below. 
cy-gb	Amlinellir y dyraniadau hyn ymhellach mewn adrannau perthnasol isod. 

en-gb	6.12 We are also investing in prevention through new investment of £5.5m in 202021 in support of the Healthy Weight: 
cy-gb	6.12 Rydym hefyd yn buddsoddi mewn atal trwy fuddsoddiad newydd o £5.5m yn 2020-21 i gefnogi strategaeth Pwysau Iach: 

en-gb	Health Wales  strategy which aims to ensure that people across Wales are empowered to take responsibility for their weight and their health.  
cy-gb	Cymru Iach sy'n anelu at sicrhau bod pobl ledled Cymru yn cael eu grymuso i ysgwyddo cyfrifoldeb dros eu pwysau a'u hiechyd.  

en-gb	Evidence shows having a healthy weight is one of the most effective ways to reduce the long-term health conditions such as diabetes, heart disease and cancers. 
cy-gb	Mae tystiolaeth yn dangos mai cynnal pwysau iach yw un o'r ffyrdd mwyaf effeithiol o leihau'r risg o gyflyrau iechyd hirdymor fel diabetes, clefyd y galon a chanser. 

en-gb	6.13 We will maintain investment of almost £29m in 2020-21 on the substance misuse agenda through our Substance Misuse Action Plan funding to help address the priorities outlined in our Substance Misuse Delivery Plan 2019-22. 
cy-gb	6.13 Byddwn yn cadw buddsoddiad o bron £29m yn 2020-21 ar yr agenda ar gyfer camddefnyddio sylweddau trwy gyllid ein Cynllun Gweithredu ar Gamddefnyddio Sylweddau i helpu i fynd i'r afael â'r blaenoriaethau a amlinellir yn ein Cynllun Gweithredu ar Gamddefnyddio Sylweddau 2019-22. 

en-gb	This includes maintaining £1.98m in 2020-21 for the All-Wales Schools Liaison Programme, educating children across Wales on substance misuse and personal safety issues at all key stages of the curriculum. 
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cadw £1.98m yn 2020-21 ar gyfer Rhaglen Gyswllt Ysgolion Cymru Gyfan, sy'n addysgu plant ledled Cymru ar  gamddefnyddio sylweddau a materion diogelwch personol ym mhob cyfnod o'r cwricwlwm. 

en-gb	Through this maintained investment we will also help to ensure people are accessing the support and services they need after the Public Health (Minimum Price for Alcohol) (Wales) Act 2018 comes into force on 2 March 2020.   
cy-gb	Trwy gynnal y buddsoddiad hwn byddwn hefyd yn helpu i sicrhau bod pobl yn cael mynediad i'r cymorth a'r gwasanaethau y mae arnynt eu hangen ar ôl i Ddeddf Iechyd y Cyhoedd (Isafbris am Alcohol) (Cymru) 2018 ddod i rym ar 2 Mawrth 2020. 

en-gb	6.14 Investing in the healthcare estate is key to delivering the vision set out in A Healthier Wales. 
cy-gb	6.14 Mae buddsoddi yn yr ystad gofal iechyd yn allweddol i wireddu'r weledigaeth a nodir yn Cymru Iachach.

en-gb	The additional £36m capital means that in total £374m is being made available to support the delivery of health investment priorities. 
cy-gb	Mae'r cyfalaf ychwanegol o £36m yn golygu bod cyfanswm o £374m yn cael ei ddarparu i gefnogi cyflawni blaenoriaethau iechyd. 

en-gb	This will support major infrastructure projects including the final construction phases of the Grange University Hospital in Cwmbran and the next phase of refurbishment of the Prince Charles Hospital in Merthyr. 
cy-gb	Bydd hyn yn cefnogi prosiectau seilwaith mawr gan gynnwys camau adeiladu terfynol Ysbyty Athrofaol y Grange yng Nghwmbrân a cham nesaf ailwampio Ysbyty'r Tywysog Siarl ym Merthyr. 

en-gb	6.15 We will continue to increase our investment in primary care, with a focus on implementing the Primary Care model for Wales and collaborative working through primary care cluster.  
cy-gb	6.15 Byddwn yn parhau i gynyddu ein buddsoddiad mewn gofal sylfaenol, gan ganolbwyntio ar roi'r model gofal sylfaenol i Gymru ar waith a chydweithio trwy glwstwr gofal sylfaenol.  

en-gb	In 2019-20, we announced an increase of £25m in the General Medical Services contract, taking it to more than £536m.  
cy-gb	Yn 2019-20, cyhoeddwyd cynnydd o £25m yng nghontract Gwasanaethau Meddygol Cyffredinol, gan ei gynyddu i dros  £536m.  

en-gb	In addition, the Primary Care Development Fund of over £40m supports development of the primary care workforce and cluster working. 
cy-gb	Yn ogystal, mae'r Gronfa Datblygu Gofal Sylfaenol o dros £40m yn cefnogi datblygu'r gweithlu gofal sylfaenol a gweithio mewn clystyrau. 

en-gb	6.16 We continue to provide funding for sports and physical activity and will be investing a further £25.7m in 2020-21, highlighting our commitment to increasing physical activity levels and the importance of preventing ill-health. 
cy-gb	6.16 Rydym yn parhau i ddarparu cyllid ar gyfer chwaraeon a gweithgarwch corfforol a byddwn yn buddsoddi swm pellach o £25.7m yn 2020-21, gan danlinellu ein hymrwymiad i gynyddu lefelau gweithgarwch corfforol a phwysigrwydd atal afiechyd. 

en-gb	This includes additional capital investment of £3m in 2020-21 in local sporting facilities which are vital to increase participation in sport and outdoor activity.   
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys £3m yn 2020-21 mewn cyfleusterau chwaraeon lleol sy'n hanfodol i gynyddu cyfranogiad mewn chwaraeon a gweithgarwch awyr agored. 

en-gb	6.17 We are allocating £4.3m to Healthcare Inspectorate Wales and £14.2m to Care Inspectorate Wales in 2020-21 ensuring we maintain robust inspection services to protect our most vulnerable citizens. 
cy-gb	6.17 Rydym yn dyrannu £4.3m i Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru a £14.2m i Arolygiaeth Gofal Cymru yn 2020-21 gan sicrhau ein bod yn cynnal gwasanaethau arolygu cadarn i ddiogelu ein dinasyddion mwyaf agored i niwed. 

en-gb	Investing in local government 
cy-gb	Buddsoddi ym maes llywodraeth leol 

en-gb	6.18 Together with our health service, local government provides essential services to everyone including some of the most vulnerable in our communities.  
cy-gb	6.18 Ynghyd â'n gwasanaeth iechyd, mae llywodraeth leol yn darparu gwasanaethau hanfodol i bawb gan gynnwys rhai o'r bobl fwyaf agored i niwed yn ein cymunedau. 

en-gb	It is a critical partner for Welsh Government in our mission to improve education, provide the social care services our communities need, combat poverty and deliver a step change in social housing.   
cy-gb	Mae yn bartner allweddol i Lywodraeth Cymru yn ein cenhadaeth i wella addysg, darparu'r gwasanaethau gofal cymdeithasol y mae ar ein cymunedau ei hangen, trechu tlodi a sicrhau newid ysgubol ym maes tai cymdeithasol. 

en-gb	6.19 The revenue and capital funding to local government through the unhypothecated local government settlement for 2020-21 is significant - almost £4.5bn revenue funding as well as capital and additional specific grants to local authorities. 
cy-gb	6.19 Mae'r cyllid refeniw a chyfalaf i lywodraeth leol trwy setliad llywodraeth leol heb ei neilltuo ar gyfer  2020-21 yn sylweddol - bron £4.5bn o gyllid refeniw yn ogystal â grantiau cyfalaf a grantiau penodol ychwanegol i'r awdurdodau lleol. 

en-gb	Building on the measures we took in last year’s budget round, providing local government with the best possible settlement has been a priority throughout our preparations.  
cy-gb	Gan adeiladu ar y mesurau a gymerwyd yng nghylch cyllideb y llynedd, bu rhoi'r setliad gorau posibl i lywodraeth leol yn flaenoriaeth gennym drwy gydol ein paratoadau.  

en-gb	In this budget, against the continuing public spending uncertainty and following almost a decade of austerity, we have increased revenue funding, alongside increased nondomestic rates revenue, to provide additional funding available to local authorities of £184m in 2020-21.  
cy-gb	Yn y gyllideb hon, yn erbyn yr ansicrwydd parhaus ym maes gwario cyhoeddus ac yn dilyn bron degawd o gyni, rydym wedi cynyddu cyllid refeniw, ochr yn ochr â chynnydd yn refeniw ardrethi annomestig, i ddarparu cyllid ychwanegol o £184m sydd ar gael i'r awdurdodau lleol yn 2020-21. 

en-gb	6.20 A significant factor in our decision on increases to the funding for the local government revenue settlement has been our intention to recognise the impact of teachers’ pay and pensions for the remainder of the current academic year, to provide funding beyond this to recognise the future impacts of teachers’ pay awards which will come into effect from September 2020 and to support other services where there are also some significant pressures. 
cy-gb	6.20 Ffactor arwyddocaol yn ein penderfyniad ar godiadau i'r cyllid ar gyfer setliad refeniw llywodraeth leol fu ein bwriad i gydnabod effaith tâl a phensiynau athrawon am weddill y flwyddyn academaidd bresennol, i ddarparu cyllid ar ôl hyn i gydnabod effeithiau dyfarniadau tâl athrawon yn y dyfodol a ddaw i rym o Fedi 2020 ac i gefnogi gwasanaethau eraill lle mae pwysau sylweddol hefyd. 

en-gb	6.21 Providing the best settlement for local government also means recognising the other funding streams allocated to local government. 
cy-gb	6.21 Mae darparu'r setliad gorau i lywodraeth leol hefyd yn golygu cydnabod y ffrydiau cyllid eraill sy'n cael eu dyrannu i lywodraeth leol. 

en-gb	We are maintaining our overall investment in specific grants across our budget with nearly £1bn in 2020-21. 
cy-gb	Rydym yn cynnal ein buddsoddiad cyffredinol mewn grantiau penodol ar draws ein cyllideb gyda bron i £1bn yn 2020-21. 

en-gb	We have committed to provide as much early certainty on specific grant allocations as possible to enable local authorities to plan their full range of services for the coming year.  
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i roi cymaint o sicrwydd â phosibl ar ddyraniadau grant penodol i alluogi'r awdurdodau lleol i gynllunio eu hystod lawn o wasanaethau am y flwyddyn i ddod. 

en-gb	6.22 We are also providing an additional £15m unhypothecated capital funding to local government next year.  
cy-gb	6.22 Rydym hefyd yn darparu cyllid cyfalaf ychwanegol heb ei neilltuo o £15m i lywodraeth leol y flwyddyn nesaf.  

en-gb	This takes the total general capital allocation to more than £197m in 2020-21, enabling local government to invest in increasing the supply of housing, which will minimise the pressures on local authority budgets and on homelessness services. 
cy-gb	Mae hyn yn mynd â chyfanswm y dyraniad cyfalaf cyffredinol i fwy na £197m yn 2020-21, gan alluogi llywodraeth leol i fuddsoddi mewn cynyddu'r cyflenwad o dai, a fydd yn cadw'r pwysau ar gyllidebau'r awdurdodau lleol ac ar wasanaethau digartrefedd. 

en-gb	It will also allow councils to start to respond to the urgent need to decarbonise, in light of the climate emergency declared by the Welsh Government and many councils over the past year. 
cy-gb	Bydd hefyd yn caniatáu i gynghorau ymateb i'r angen i ddatgarboneiddio, yng ngoleuni argyfwng yr hinsawdd a ddatganwyd gan Lywodraeth Cymru a llawer o gynghorau dros y flwyddyn ddiwethaf. 

en-gb	Better mental health
cy-gb	Gwell iechyd meddwl

en-gb	6.23 One in four people will experience mental ill-health at some point in their lives. 
cy-gb	6.23 Bydd un o bob pedwar person yng Nghymru yn wynebu problemau iechyd meddwl rywbryd yn ystod ei fywyd. 

en-gb	Getting the right treatment at an early stage, together with greater awareness of mental health can, in many cases, prevent longer-term adverse effects. 
cy-gb	Mae cael y driniaeth gywir yn gynnar, yn ogystal â gwell ymwybyddiaeth o iechyd meddwl, mewn nifer o achosion, yn gallu atal effeithiau andwyol tymor hwy. 

en-gb	6.24 In recognition of the priority we place on tackling mental health problems, we will continue to ring-fence mental health funding within the NHS budget and we are investing a further £13m in mental health services to support delivery of A Healthier Wales , bringing the total ring-fenced allocation to more than £700m in 2020-21. 
cy-gb	6.24 I gydnabod y flaenoriaeth yr ydym yn ei rhoi ar fynd i'r afael â phroblemau iechyd meddwl, byddwn yn parhau i neilltuo cyllid iechyd meddwl o fewn cyllideb y GIG ac rydym yn buddsoddi £13m pellach mewn Gwasanaethau Iechyd Meddwl y flwyddyn nesaf i gefnogi darparu Cymru Iachach  gan ddod â chyfanswm y dyraniad wedi'i neilltuo i £700m yn 2020-21. 

en-gb	Of the extra funding, £500k is targeted support for the Whole School Programme to provide counselling and emotional support for school children. 
cy-gb	O'r cyllid ychwanegol, mae £500k yn gymorth wedi'i dargedu ar gyfer y Rhaglen Ysgolion Cyfan i ddarparu cwnsela a chymorth emosiynol i blant ysgol. 

en-gb	This, together with an additional £2m from the education budget, brings our total funding to support the whole school approach to £5m in 2020-21. 
cy-gb	Mae hyn, ynghyd â £2m yn ychwanegol oddi wrth y gyllideb addysg, yn dod â chyfanswm ein cyllid i gefnogi'r ymagwedd ysgol gyfan at £5m yn 2020-21. 

en-gb	We will also provide an extra £2m to Higher Education and £2m to Further Education to build on their support services for students, staff training and innovative approaches in supporting mental health, well-being and additional learning needs.   
cy-gb	Byddwn hefyd yn darparu £2m yn ychwanegol i addysg uwch a £2m i Addysg Bellach i adeiladu ar eu gwasanaethau cymorth i fyfyrwyr, hyfforddiant staff a dulliau gweithredu arloesol wrth gefnogi iechyd meddwl, llesiant ac anghenion dysgu ychwanegol. 

en-gb	6.25 We are also maintaining our £2.5m investment, which was allocated in last year’s draft budget, for identifying and supporting young people with mental health and emotional well-being issues through the Youth Service. 
cy-gb	6.25 Rydym hefyd yn cynnal ein buddsoddiad o £2.5m, a ddyrannwyd yng nghyllideb ddrafft y llynedd, ar gyfer nodi a chefnogi pobl ifanc â materion iechyd meddwl a llesiant emosiynol trwy'r Gwasanaeth Ieuenctid. 

en-gb	This funding will continue to be allocated through the Youth Support Grant to local authorities in 2020-21. 
cy-gb	Bydd y cyllid hwn yn parhau i gael ei ddyrannu trwy'r Grant Cymorth Ieuenctid i'r awdurdodau lleol yn 2020-21. 

en-gb	6.26 In recognition of the impact of mental health and the economy, funding of more than £830k in 2020-21 will be targeted to Healthy Working Wales, to improve health at work, prevent people being made ill at work, encourage retention or rehabilitation of those made ill at work, and prevent the link between work-related ill health and economic inactivity.   
cy-gb	6.26 I gydnabod effaith iechyd meddwl ar yr economi, caiff cyllid o fwy na £830k yn 2020-21 ei dargedu at Cymru Iach ar Waith, i wella iechyd yn y gweithle, i atal pobl rhag cael eu gwneud yn sâl yn y gwaith, i hybu cadw neu adsefydlu'r rhai sy'n cael eu gwneud yn sâl yn y gwaith, ac i atal y cysylltiad rhwng afiechyd sy'n gysylltiedig â gwaith ac anweithgarwch economaidd. 

en-gb	Social care 
cy-gb	Gofal cymdeithasol 

en-gb	6.27 Compassionate, dignified care plays a critical part in strong communities, helping people to stay healthy and independent for longer and is a significant economic sector in its own right. 
cy-gb	6.27 Mae gofal urddasol a thosturiol yn rhan hanfodol o gymunedau cryf, gan helpu pobl i aros yn iach ac yn annibynnol am gyfnod hwy, ac mae'n sector economaidd pwysig ynddo'i hun. 

en-gb	Spending per person on health and social services combined increased by 4.6 per cent in Wales in 2018-19. 
cy-gb	Cafwyd cynnydd o 4.6 y cant ar wariant y pen ar iechyd a gwasanaethau cymdeithasol ar y cyd yn 2018-19. 

en-gb	Spending per person in Wales stood at £3,051, the highest of the four UK countries and some 11 per cent higher than in England, which is an extra £294 per person. 
cy-gb	£3,051 oedd y gwariant y pen yng Nghymru, yr uchaf o bedair gwlad y DU a rhyw 11 y cant yn uwch nag yn Lloegr, sef £294 y pen yn ychwanegol. 

en-gb	6.28 Building on the extra £30m allocated via a special grant to local authorities this year to address pressures in social care, we are increasing the grant to £40m in 2020-21.  
cy-gb	6.28 Gan adeiladu ar y £30m ychwanegol a ddyrannwyd trwy grant penodol i'r awdurdodau lleol eleni i fynd i'r afael â phwysau mewn gofal cymdeithasol, rydym yn cynyddu'r grant i £40m yn 2020-21.  

en-gb	We are allocating £2.3m - from the extra £385m health funding - into the adoption service. 
cy-gb	Rydym yn dyrannu £2.3m - o'r cyllid iechyd ychwanegol o £385m  - ar gyfer y gwasanaeth mabwysiadu. 

en-gb	This will strengthen and enhance existing services, for adopters, children and young people, helping local authorities improve outcomes for children and building resilient adoptive families.   
cy-gb	Bydd hyn yn cryfhau ac yn gwella gwasanaethau sy'n bodoli eisoes, i fabwysiadwyr, plant a phobl ifanc, gan helpu'r awdurdodau lleol i wella canlyniadau i blant a chreu teuluoedd mabwysiadol cadarn. 

en-gb	6.29 We will continue our investment in the Integrated Care Fund (ICF) with a budget of more than £130m (£89m revenue and £40m capital) in 2020-21. 
cy-gb	6.29 Byddwn yn parhau i fuddsoddi yn y Gronfa Gofal Integredig gyda chyllideb o fwy na £130m (refeniw o £89m a chyfalaf o £42m) yn 2020-21. 

en-gb	The ICF will continue to focus on developing and testing integrated, preventative service models for older people with care and support needs, people with learning disabilities, children with complex needs, children in care or at risk of coming into care and carers.  
cy-gb	Bydd y gronfa'n parhau i ganolbwyntio ar ddatblygu a phrofi modelau gwasanaethau ataliol, integredig ar gyfer pobl hŷn ag anghenion o ran gofal a chymorth, pobl ag anableddau dysgu, plant ag anghenion cymhleth, plant mewn gofal neu sydd mewn perygl o fod mewn gofal a gofalwyr.  

en-gb	A series of services have been developed across the prevention continuum ranging from community connectors through to services to help people stay well at home and prevent hospital admission. 
cy-gb	Mae cyfres o wasanaethau wedi'i datblygu dros y continwwm atal gan amrywio o gysylltwyr cymunedol i wasanaethau i helpu pobl i aros yn dda gartref ac atal derbyniadau i'r ysbyty. 

en-gb	The Fund is managed through Regional Partnership Boards, bringing health and social services together to deliver services around the needs of citizens. 
cy-gb	Mae'r gronfa'n cael eu rheoli trwy Fyrddau Partneriaeth Rhanbarthol, gan ddod ag iechyd a gwasanaethau cymdeithasol ynghyd i ddarparu gwasanaethau o gwmpas anghenion dinasyddion. 

en-gb	We are allocating additional financial transactions capital funding of £2m in 2020-21 for the Cylch Caron Integrated Resource Centre in Tregaron to provide integrated community health and care services, extra care housing and step up/step down units in a remote rural location. 
cy-gb	Rydym yn dyrannu cyllid cyfalaf trafodiadau ariannol ychwanegol o £2m yn 2020-21 ar gyfer Canolfan Adnoddau Integredig Cylch Caron yn Nhregaron i ddarparu gwasanaethau iechyd a gofal cymunedol integredig, tai gofal ychwanegol ac unedau camu i fyny/camu i lawr mewn lleoliad gwledig anghysbell. 

en-gb	(C3) 
cy-gb	(C3) 

en-gb	6.30 We are allocating £900k in 2020-21 to take forward exploratory work on an integrated approach to supporting looked after children in education.  
cy-gb	6.30 Rydym yn dyrannu £900k yn 2020-21 i fwrw ymlaen â gwaith ymchwilio ar ymagwedd integredig at gefnogi plant sy'n derbyn gofal mewn addysg. 

en-gb	As part of this we will commission a scoping exercise to further explore integrated models, Virtual Schools and whole system approaches, as a basis for a Welsh approach. 
cy-gb	Fel rhan o hyn byddwn yn comisiynu ymarfer cwmpasu i ymchwilio ymhellach i fodelau integredig, Ysgolion Rhithwir a dulliau gweithredu system gyfan, fel sail ar gyfer dull gweithredu yng Nghymru. 

en-gb	(R1) 
cy-gb	(R1) 

en-gb	6.31 In 2020-21 we will be commencing a new cycle of the three year Sustainable Social Services Third Sector Grant. 
cy-gb	6.31 Yn 2020-21 byddwn yn dechrau cylch newydd o Grant i’r Trydydd Sector ar gyfer Gwasanaethau Cymdeithasol Cynaliadwy a fydd yn para am dair blynedd. 

en-gb	There is an additional £1.2m being added to the grant for 2020-21 and, over the next three years, we will be increasing the total commitment on this grant by £4.9m, bringing the total investment up to £25.9m. 
cy-gb	Mae swm ychwanegol o £1.2m yn cael ei ychwanegu at y grant ar gyfer 2020-21 a thros y tair blynedd nesaf byddwn yn cynyddu  £4.9m ar gyfanswm yr ymrwymiad ar y grant hwn, gan ddod â chyfanswm yr ymrwymiad at £25.9m. 

en-gb	The funded schemes will support carers, children and young people, physical or sensory disabilities, learning disabilities and older people. 
cy-gb	Bydd y cynlluniau a ariennir yn cefnogi gofalwyr, plant a phobl ifanc, anableddau dysgu a phobl hŷn. 

en-gb	Early years 
cy-gb	Y blynyddoedd cynnar 

en-gb	6.32 We want children from all backgrounds to have the best start in life. 
cy-gb	6.32 Rydym am weld plant o bob cefndir yn cael y dechrau gorau posibl mewn bywyd. 

en-gb	Our aim is that everyone will have the opportunity to reach their full potential and maximise their chances of leading a healthy, prosperous and fulfilling adulthood, enabling them to participate fully in communities, the workplace, and contribute to our future economic success. 
cy-gb	Ein nod yw sicrhau bod pawb yn cael y cyfle i wireddu eu llawn botensial a chael y cyfle gorau i fyw bywyd iach a ffyniannus fel oedolion a gwireddu eu dyheadau, gan chwarae rhan lawn mewn  cymunedau, yn y gweithle, a chyfrannu at ein llwyddiant economaidd yn y dyfodol. 

en-gb	6.33 In recognition of the critical contribution that investing in early years interventions can make to lifetime health and well-being, we are investing a further £3.5m in the Flying Start approach, building on the work of the Early Years Transformation programme enabling us to reach more children and families who need support in the early years. 
cy-gb	6.33 I gydnabod y cyfraniad hanfodol y gall buddsoddi yn ymyriadau'r blynyddoedd cynnar ei wneud at iechyd a llesiant am oes, rydym yn buddsoddi swm pellach o £3.5m yn null gweithredu Dechrau'n Deg, gan adeiladu ar waith Rhaglen Drawsnewid y Blynyddoedd Cynnar gan ein galluogi i gyrraedd mwy o blant a theuluoedd y mae arnynt angen cymorth yn y blynyddoedd cynnar.  

en-gb	We are also investing an additional £4m capital to ensure the current Flying Start estate is maintained and able to continue delivering the highest standards of care. 
cy-gb	Rydym hefyd yn buddsoddi cyfalaf ychwanegol o £4m i sicrhau bod ystad Dechrau'n Deg yn cael ei chadw ac yn gallu parhau i ddarparu'r safonau gofal uchaf. 

en-gb	(C1) 
cy-gb	(C1) 

en-gb	6.34 Prosperity for All  identified the role the childcare sector plays in the economic and social development of Wales. 
cy-gb	6.34 Yn Ffyniant i Bawb nodwyd rôl y sector gofal plant yn natblygiad economaidd a chymdeithasol Cymru. 

en-gb	The Childcare Offer is a primary driver of change for the childcare sector.  
cy-gb	Mae'r Cynnig Gofal Plant yn un o brif ysgogwyr newid ar gyfer y sector gofal plant. 

en-gb	For 2020-21, we are allocating £20m from the £385m health uplift to increase funding for the Childcare Offer from £40m to £60m.  
cy-gb	Ar gyfer 2020-21, rydym yn dyrannu £20m o'r codiad iechyd o  £385m i gynyddu cyllid ar gyfer y cynnig gofal plant o £40m i £60m.  

en-gb	We are also investing an additional £6m of capital funding in 202021 to support our Childcare Offer bringing the total capital budget to £70m over three years (2018-19 to 2020-21). 
cy-gb	Rydym hefyd yn buddsoddi cyllid cyfalaf ychwanegol o £6m yn  2020-21 i gefnogi ein Cynnig Gofal Plant gan ddod â chyfanswm  y gyllideb gyfalaf i £70m dros dair blynedd (2018-19 i 2020-21). 

en-gb	(C1) 
cy-gb	(C1) 

en-gb	6.35 From April 2019, all childcare premises in Wales receive 100 per cent relief from their NDR bills through a package of support worth £7.5m over three years (2019-20 to 2021-22 ).
cy-gb	6.35 Ers mis Ebrill 2019 mae’r holl safleoedd gofal plant yng Nghymru'n cael rhyddhad o 100 y cant ar eu biliau ardrethi annomestig mewn pecyn cymorth gwerth £7.5m dros dair blynedd (2019-20 i 2021-22). 

en-gb	6.36 We will introduce a new scheme to pilot Baby Bundles supported by £150k in 2020-21. 
cy-gb	6.36 Byddwn yn cyflwyno cynllun newydd i gefnogi Bwndel Babi gyda chymorth o £150k yn 2020-21. 

en-gb	This is a collection of essential items and helpful guidance to assist new parents in the first weeks and months with their new baby. 
cy-gb	Mae hwn yn gasgliad o eitemau hanfodol a chanllawiau defnyddiol i rieni newydd yn yr wythnosau a'r misoedd cyntaf gyda'u babi newydd. 

en-gb	6.37 In line with our long standing commitment on children’s rights, we are investing a further £500k in 2020-21 in the Adverse Child Experiences Support Hub for Wales and £600k in 2020-21 to develop and support the awareness raising campaign should the Children (Abolition of the Defence of Reasonable Punishment) (Wales) Bill achieve Royal Assent.  
cy-gb	6.37 Yn unol â'n hymrwymiad hirsefydlog ar hawliau plant, rydym yn buddsoddi £500k pellach yn Hyb Cymorth Cymru ar gyfer Profiadau Andwyol yn ystod Plentyndod a £600k yn 2020-21 i ddatblygu a chefnogi'r ymgyrch codi ymwybyddiaeth os bydd Bil Plant (Amddiffyniad Cosb Resymol) (Cymru) yn cael y Cydsyniad Brenhinol. 

en-gb	6.38 We are allocating capital funding of £1.2m in 2020-21 to provide safe accommodation for families fleeing domestic abuse. 
cy-gb	6.38 Rydym yn dyrannu cyllid cyfalaf o £1.2m yn 2020-21 i ddarparu llety diogel ar gyfer teuluoedd sy'n ffoi rhag cam-drin domestig. 

en-gb	The funding will support third sector providers to acquire dispersed community-based units with flexibility to meet the needs of families which cannot be met by refuges. 
cy-gb	Bydd y cyllid yn cefnogi darparwyr y trydydd sector i gaffael unedau cymunedol ar wasgar gyda hyblygrwydd i ddiwallu anghenion teuluoedd na all llochesi mo'u diwallu. 

en-gb	As women are predominately the care-givers in our society they are more likely to flee with children.(C2)  
cy-gb	Gan mai menywod sy'n darparu gofal yn ein cymdeithas maent yn fwy tebygol o ffoi gyda phlant.(C2) 

en-gb	Investing in education 
cy-gb	Buddsoddi mewn addysg 

en-gb	6.39 Through the local government settlement and through our £1.8bn education budget we are delivering on Our National Mission  action plan by raising standards, tackling the attainment gap, and ensuring an education system that is a source of national pride and public confidence.  
cy-gb	6.39 Trwy’r setliad llywodraeth leol a thrwy ein cyllideb addysg o £1.8bn rydym yn cyflawni ar ein cynllun gweithredu Ein Cenhadaeth Genedlaethol   trwy godi safonau, mynd i'r afael â'r bwlch cyrhaeddiad a sicrhau system addysg sy’n destun hyder a balchder cenedlaethol. 

en-gb	6.40 In line with our commitment to invest £100m over the course of this Assembly term to raise school standards, we are investing a further £25.5m in 2020-21. 
cy-gb	6.40 Yn unol â'n hymrwymiad i fuddsoddi £100m dros dymor y Cynulliad hwn i godi safonau ysgolion, rydym yn buddsoddi £25.5m yn 2020-21. 

en-gb	At the heart of our action plan is the delivery of the new Curriculum for Wales, which will be backed by £10m in 2020-21, with an additional £3m funding for the development of National Networks to provide support and resources for school-level curriculum design and professional learning. 
cy-gb	Mae cyflwyno'r cwricwlwm newydd i Gymru wrth wraidd ein cynllun gweithredu. Caiff y cynllun ei gefnogi gan £10m yn 2020-21, gyda chyllid ychwanegol o £3m i ddatblygu rhwydweithiau cenedlaethol i ddarparu cymorth ac adnoddau ar gyfer cynllunio'r cwricwlwm a dysgu proffesiynol ar lefel yr ysgol. 

en-gb	6.41 Our national approach to Professional Learning will support the realisation of the new curriculum by preparing all our practitioners for the fundamental shift in practice required. 
cy-gb	6.41 Bydd ein dull gweithredu cenedlaethol o ran dysgu proffesiynol yn cefnogi'r gwaith o wireddu'r cwricwlwm newydd trwy baratoi pob un o'n hymarferwyr ar gyfer y newid sylfaenol angenrheidiol mewn arferion.  

en-gb	Last year we also announced the single biggest investment in our teaching profession to date, a £24m package of professional learning over 18 months, up to 2019-20. 
cy-gb	Y llynedd cyhoeddwyd hefyd y buddsoddiad unigol mwyaf yn ein proffesiwn addysgu hyd yn hyn, sef pecyn o ddysgu proffesiynol gwerth £24m dros 18 mis, hyd at 2019-20. 

en-gb	For 2020-21, we are providing a further £15m to ensure that our teaching profession receives the support it needs to raise standards and deliver our new transformational curriculum.  
cy-gb	Ar gyfer 2020-21, rydym yn darparu swm pellach o £15m i sicrhau bod ein proffesiwn addysgu yn cael y cymorth y mae arno ei angen i godi safonau ac i gyflwyno ein cwricwlwm trawsnewidiol newydd. 

en-gb	6.42 We have made £36m available over the course of this Assembly term to reduce infant class sizes, targeted at those most adversely affected by deprivation. 
cy-gb	6.42 Rydym wedi trefnu bod £36m ar gael dros dymor y Cynulliad hwn i leihau maint dosbarthiadau babanod, sy'n cael ei dargedu'n bennaf at y rhai y mae amddifadedd yn effeithio arnynt fwyaf.  

en-gb	For 2020-21, we have set aside £11m in continued support of this commitment. 
cy-gb	Ar gyfer 2020-21, rydym wedi neilltuo £11m i barhau i gefnogi'r ymrwymiad hwn. 

en-gb	6.43 We remain committed to the pedagogical principles of the Foundation Phase and that approach contributes to developments within the new 3-16 curriculum. 
cy-gb	6.43 Rydym wedi ymrwymo o hyd i egwyddorion addysgeg y Cyfnod Sylfaen ac mae'r dull gweithredu hwnnw'n cyfrannu at ddatblygiadau yn y cwricwlwm 316 newydd. 

en-gb	To reflect this priority, we will be investing an additional £2.5m through the Education Improvement Grant in 2020-21 to support the recognised teacher-pupil ratios that are essential to the delivery of effective Foundation Phase practice. 
cy-gb	I adlewyrchu'r flaenoriaeth hon, byddwn yn buddsoddi swm ychwanegol o £2.5m trwy'r Grant Gwella Addysg yn 2020-21 i gefnogi'r cymarebau athro-disgybl sy'n hanfodol er mwyn sicrhau arferion effeithiol yn y Cyfnod Sylfaen. 

en-gb	6.44 This budget provides an additional £8m in 2020-21 to support children and young people with Additional Learning Needs (ALN) to receive a high-quality education and reach their potential. 
cy-gb	6.44 Mae'r gyllideb yn darparu £8m yn ychwanegol yn 2020-21 i gefnogi plant a phobl ifanc sydd ag Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) i gael addysg o ansawdd uchel ac i gyflawni eu potensial. 

en-gb	The funding will support local authorities and further education colleges in meeting the additional costs associated with learners with complex needs and disabilities to succeed, and is in addition to the £20m package of funding over this Assembly term to support preparation for the implementation of the new ALN system. 
cy-gb	Bydd y cyllid yn cefnogi'r awdurdodau lleol a cholegau addysg bellach i dalu'r costau ychwanegol sy'n gysylltiedig â dysgwyr ag anghenion ac anableddau cymhleth i lwyddo, ac mae'n ychwanegol at y pecyn cyllido dros dymor y Cynulliad hwn i gefnogi paratoi ar gyfer rhoi'r system ADY newydd ar waith. 

en-gb	6.45 We are maintaining our previous investments and investing an additional £1.3m for services to support minority ethnic and Gypsy, Roma and Traveller learners, providing a total of £10m to support improved outcomes for this group of learners for 2020-21.  
cy-gb	6.45 Rydym yn cynnal ein buddsoddiadau blaenorol ac yn buddsoddi £1.3m ar gyfer gwasanaethau i gefnogi dysgwyr o Leiafrifoedd Ethnig a dysgwyr sy’n Sipsiwn, Roma a Theithwyr, gan ddarparu cyfanswm o £10m i gefnogi gwell canlyniadau i'r grŵp hwn o ddysgwyr ar gyfer 2020-21. 

en-gb	6.46 We are providing an additional £14m in 2020-21 to support our Further Education colleges. 
cy-gb	6.46 Rydym yn darparu £14m yn ychwanegol yn 2020-21 i gefnogi ein Colegau Addysg Bellach.  

en-gb	Not only will this significant investment raise standards and support students, it will also provide additional funding to colleges to maintain pay parity between teachers and FE lecturers and to support pension increases. 
cy-gb	Nid yn unig bydd y buddsoddiad sylweddol hwn yn codi safonau ac yn cefnogi myfyrwyr, ond bydd hefyd yn darparu cyllid ychwanegol i golegau i gadw cydraddoldeb tâl rhwng athrawon a darlithwyr AB ac i gefnogi codiadau mewn pensiwn. 

en-gb	This builds on the additional funding announced last month to support pay and pension pressures in the academic year 2019/20.  
cy-gb	Mae hyn yn adeiladu ar y cyllid ychwanegol a gyhoeddwyd y mis diwethaf i gefnogi pwysau tâl a phensiynau yn y flwyddyn academaidd 2019/20. 

en-gb	6.47 We are now investing over £900m per annum on the most progressive and equitable student support system in the UK and to ensure that we have a sustainable funding settlement for Higher Education.  
cy-gb	6.47 Rydym bellach yn buddsoddi dros £900m y flwyddyn ar y system gymorth fwyaf blaengar a theg i fyfyrwyr yn y DU ac i sicrhau bod gennym setliad ariannu cynaliadwy ar gyfer Addysg Uwch. 

en-gb	6.48 We are the first country in the UK to offer students support for living costs equivalent to the national living wage and the only country in the EU to offer parity of support to Part time and post graduate students. 
cy-gb	6.48 Ni yw'r wlad gyntaf yn y DU i gynnig cymorth i fyfyrwyr ar gyfer costau byw sy'n gyfwerth â'r cyflog byw cenedlaethol a'r unig wlad yn yr UE i gynnig cymorth cyfartal i fyfyrwyr rhan-amser a myfyrwyr ôl-raddedig. 

en-gb	The reforms to student support outlined in the Welsh Government response to Diamond have now been implemented and our focus moves to the phased implementation of the reforms to the funding of Higher Education. 
cy-gb	Mae'r diwygiadau i gymorth myfyrwyr a amlinellir yn ymateb Llywodraeth Cymru i Diamond wedi'i rhoi ar waith bellach ac  rydym yn canolbwyntio ein sylw bellach ar weithrediad graddedig y diwygiadau i ffordd y mae Addysg Uwch yn cael ei hariannu. 

en-gb	6.49 We are also allocating an additional £10m to bolster the 21 st  Schools and Colleges Programme taking our total investment over this administration to more than £650m. 
cy-gb	6.49 Rydym hefyd yn dyrannu £10m yn ychwanegol i roi hwb i Raglen Ysgolion a Cholegau'r 21ain Ganrif  gan fynd â chyfanswm ein buddsoddiad dros dymor y Cynulliad hwn i fwy na £650m. 

en-gb	This will assist delivery partners in transforming the education infrastructure to provide inspiring environments for learners, and transition towards a greener educational estate. 
cy-gb	Bydd hyn yn helpu partneriaid cyflawni wrth drawsnewid y seilwaith addysg i ddarparu amgylchedd ysbrydoledig i ddysgwyr a symud tuag at ystad addysgol fwy gwyrdd. 

en-gb	Housing 
cy-gb	Tai 

en-gb	6.50 We want everyone to live in a home that meets their needs and supports a healthy, successful and prosperous life. 
cy-gb	6.50 Rydym am i bawb gael byw mewn cartref sy’n diwallu eu hanghenion ac sy’n eu helpu i fyw bywydau iach, llwyddiannus a llewyrchus. 

en-gb	Good-quality homes are the bedrock of good communities and form the basis for individuals and families to flourish in all aspects of their lives. 
cy-gb	Cartrefi o ansawdd da yw conglfeini cymunedau da, ac maent yn gosod sylfaen i unigolion a theuluoedd allu ffynnu ym mhob agwedd ar eu bywydau. 

en-gb	6.51 Over this Assembly term we will have invested £2bn recognising the importance of good, quality housing to support thriving communities. 
cy-gb	6.51 Dros dymor y Cynulliad hwn rydym wedi buddsoddi £2bn i gydnabod pwysigrwydd tai da o ansawdd i gefnogi cymunedau ffyniannus. 

en-gb	In 202021 we are allocating an additional £175m capital taking our total investment next year to £400m. 
cy-gb	Yn 2020-21 rydym yn dyrannu £175m o gyllid cyfalaf ychwanegol, sy'n dod â chyfanswm ein buddsoddiad y flwyddyn nesaf i £400m. 

en-gb	The additional funding comprises:   
cy-gb	Mae'r cyllid ychwanegol yn cynnwys: 

en-gb	6.52 We are committed to, and are on track to meet, our ambitious target of providing 20,000 affordable homes during this Assembly term. 
cy-gb	6.52 Rydym yn ymrwymedig i gyflawni ein targed uchelgeisiol o ddarparu 20,000 o dai fforddiadwy yn ystod tymor y Cynulliad hwn, ac rydym ar y trywydd iawn o ran hynny. 

en-gb	To continue this momentum, we are providing an additional £48m of capital funding in 2020-21 to support the Social Housing Grant. 
cy-gb	I barhau â'r momentwm hwn, rydym yn darparu £48m o arian cyfalaf ychwanegol yn 2020-21 i gefnogi'r Grant Tai Cymdeithasol. 

en-gb	(C4) 
cy-gb	(C4) 

en-gb	6.53 Our 225,000 social homes need to be of a decent standard, recognising that quality housing has a demonstrable impact on health and well-being, and particularly mental well-being. 
cy-gb	6.53 Mae angen i'n 225,000 o dai cymdeithasol fod o ansawdd foddhaol, gan gydnabod bod tai o ansawdd yn cael effaith sylweddol ar iechyd a lles, yn enwedig lles meddyliol. 

en-gb	We are maintaining our support for social landlords with £108m per year to ensure the Welsh Housing Quality Standard is achieved and maintained.  
cy-gb	Rydym yn parhau i gefnogi landlordiaid cymdeithasol gyda £108m y flwyddyn i sicrhau bod Safon Ansawdd Tai Cymru yn cael ei gyflawni a'i gynnal. 

en-gb	6.54 Capital funding of £5m in 2020-21 will be invested in the Land Release Fund which is focused on land in public ownership with the intention of accelerating its development for public policy benefit, but with an initial focus on increasing the delivery of social housing. 
cy-gb	6.54 Yn 2020-21 caiff £5m o gyllid cyfalaf ei fuddsoddi yn y Gronfa Rhyddhau Tir sy'n canolbwyntio ar dir sy'n eiddo cyhoeddus gyda'r bwriad o'i ddatblygu’n gyflymach er budd polisi cyhoeddus, ond gan ganolbwyntio i gychwyn ar ddarparu tai cymdeithasol. 

en-gb	(C5) 
cy-gb	(C5) 

en-gb	6.55 We are working in partnership with the Development Bank of Wales to develop a number of initiatives to support our housing agenda. 
cy-gb	6.55 Rydym yn gweithio mewn partneriaeth â Banc Datblygu Cymru i ddatblygu nifer o fentrau i gefnogi ein hagenda dai. 

en-gb	Financial transactions capital funding of £10m in 2020-21 will speed delivery of additional modular social homes. 
cy-gb	Bydd £10m o gyllid cyfalaf trafodion ariannol yn 2020-21 yn sicrhau y caiff rhagor o dai cymdeithasol modiwlar eu darparu yn gyflymach. 

en-gb	(C6)  
cy-gb	(C6) 

en-gb	6.56 Financial transactions capital funding of £18.4m in 2020-21 will help to complete the delivery of three Tirion Homes residential developments in Tonyrefail, Cardiff and Newport to enable the delivery of more than 1,500 new homes, half of which will be affordable, without the need for any social housing grant. 
cy-gb	6.56 Bydd cyllid cyfalaf trafodion ariannol o £18.4m yn 2020-21 yn helpu i gwblhau'r gwaith o ddarparu tri datblygiad preswyl gan Tirion Homes yn Nhonyrefail, Caerdydd a Chasnewydd i alluogi darparu mwy na 1,500 o dai newydd, a hanner y rheini’n dai fforddiadwy, heb fod angen am unrhyw grant tai cymdeithasol. 

en-gb	(C7) 
cy-gb	(C7) 

en-gb	6.57 Our Housing Loans programme will be allocated financial transactions capital funding of £50m in 2020-21 to assist Registered Social Landlords with funding development plans for new social housing and to help start to decarbonise existing homes. 
cy-gb	6.57 Dyrennir £50m o gyllid cyfalaf trafodion ariannol i’r rhaglen Benthyciadau Tai yn 2020-21 i gynorthwyo landlordiaid cymdeithasol cofrestredig i ariannu cynlluniau datblygu ar gyfer tai cymdeithasol newydd a helpu i ddechrau'r gwaith o ddatgarboneiddio tai sy'n bodoli eisoes. 

en-gb	(C8) 
cy-gb	(C8) 

en-gb	6.58 Financial transactions capital funding of £35m in 2020-21 is being allocated to the Help to Buy Wales scheme delivered through the Development Bank for Wales. 
cy-gb	6.58 Mae cyllid cyfalaf trafodion ariannol o £35m yn cael ei ddyrannu yn 2020-21 i'r cynllun Cymorth i Brynu - Cymru a ddarperir drwy Fanc Datblygu Cymru. 

en-gb	Help to Buy provides a shared equity loan to buyers of new-build homes. 
cy-gb	Mae Cymorth i Brynu yn darparu benthyciad ecwiti a rennir i brynwyr cartrefi sydd newydd eu hadeiladu. 

en-gb	(C9) 
cy-gb	(C9) 

en-gb	6.59 To support our wider regeneration activities, financial transactions capital funding of £10m is being provided in 2020-21 for Town Centre Loans. 
cy-gb	6.59 Er mwyn cynorthwyo ein gweithgareddau adfywio ehangach, mae cyllid cyfalaf trafodion ariannol o £10m yn cael ei ddarparu yn 2020-21 ar gyfer Benthyciadau Canol Trefi. 

en-gb	The funding will be used to unlock stalled town centre sites, to bring forward new development opportunities, purchase derelict or long-term empty properties and renovate dwelling or business premises to a suitable standard free from serious hazards enabling their suitability for immediate occupation. 
cy-gb	Bydd y cyllid yn cael ei ddefnyddio i ddatblygu safleoedd segur yng nghanol trefi, i greu cyfleoedd datblygu newydd, i brynu eiddo adfeiliedig neu eiddo gwag hirdymor, ac adnewyddu anheddau neu safleoedd busnes i safon addas sy'n rhydd rhag peryglon difrifol, gan sicrhau eu bod yn addas i'w meddiannu ar unwaith. 

en-gb	(C10) 
cy-gb	(C10) 

en-gb	6.60 The Homelessness Prevention Grant, which we are maintaining with a £17.9m budget in 2020-21, supports the delivery of services aimed at preventing homelessness, and where it cannot be prevented ensuring it is rare, brief and un-repeated.  
cy-gb	6.60 Mae'r Grant Atal Digartrefedd, yr ydym yn ei gynnal gyda chyllideb o £17.9m yn 2020-21, yn cefnogi darparu gwasanaethau sydd â'r nod o atal digartrefedd, ac mewn achosion lle na ellir ei atal, sicrhau bod hynny'n beth prin, yn para am gyfnod byr ac nad yw digwydd fwy nag unwaith. 

en-gb	Equality and inclusion 
cy-gb	Cydraddoldeb a chynhwysiant 

en-gb	6.61 In 2020-21 our specific equality budget will increase by more than £700k bringing our equality and inclusion budget to more than £7m. 
cy-gb	6.61 Yn 2020-21 bydd cynnydd o dros £700k yn ein cyllideb benodol ar gyfer cydraddoldeb, sy’n golygu y bydd cyfanswm y gyllideb cydraddoldeb a chynhwysiant dros £7m. 

en-gb	This will enable us to strengthen our work to promote equality of outcomes for people with protected characteristics.  
cy-gb	Bydd hyn yn ein galluogi i atgyfnerthu ein gwaith i hybu cydraddoldeb o ran canlyniadau i bobl â nodweddion gwarchodedig. 

en-gb	6.62 This funding will progress action on the gender equality review, support the commencement of the socio-economic duty and provide support to equality and race organisations in Wales.  
cy-gb	6.62 Bydd y cyllid hwn yn sicrhau cynnydd o ran yr adolygiad o gydraddoldeb rhywiol ac yn cynorthwyo'r ddyletswydd economaidd gymdeithasol ac yn darparu cefnogaeth i sefydliadau cydraddoldeb, hil ac anabledd yng Nghymru.  

en-gb	The additional funding will also provide improved levels of support to equality and race organisations in Wales, including support to fund Windrush Day celebrations in Wales and support  for 
cy-gb	Bydd y cyllid ychwanegol hefyd yn darparu gwell lefelau o gymorth i sefydliadau cydraddoldeb a hil yng Nghymru, gan gynnwys cymorth i ariannu dathliadau Diwrnod Windrush yng Nghymru a chymorth i ddarparu'r fframwaith ‘Gweithredu ar Anabledd: 

en-gb	the delivery of the ‘Action on Disability: 
cy-gb	Yr Hawl i Fyw'n Annibynnol’. 

en-gb	The Right to Independent Living’ framework. 
cy-gb	Byddwn hefyd yn parhau i gyllido drwy'r Rhaglen Cydraddoldeb a Chynhwysiant i 

en-gb	We will also sustain funding via the Equality and Inclusion Programme to support organisations such as Disability Wales, Women’s 
cy-gb	gefnogi sefydliadau megis Anabledd Cymru, Rhwydwaith Cydraddoldeb Menywod Cymru, Stonewall Cymru, y Tîm Cymorth Ieuenctid Ethnig, Cyngor 

en-gb	Equality Network Wales, Stonewall Cymru,  EYST, Welsh Refugee Council (supporting refugees and asylum seekers), TGP Cymru (supporting Gypsy, Roma and Travellers), and Victim Support (tackling hate crime). 
cy-gb	Ffoaduriaid Cymru (sy'n cynorthwyo ffoaduriaid a cheiswyr lloches), TGP Cymru (sy'n cynorthwyo Sipsiwn, Roma a Theithwyr), a Chymorth i Ddioddefwyr (mynd i'r afael â throseddau casineb). 

en-gb	6.63 An additional £250k will be allocated to the violence against women, domestic abuse and sexual violence agenda bringing our total investment to more than £5m in 2020-21. 
cy-gb	6.63 Caiff £250k ychwanegol ei ddyrannu i fynd i'r afael â thrais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol, sef cyfanswm buddsoddiad o dros £5m yn 2020-21. 

en-gb	As a Government, we have publicly committed to making Wales the safest place in Europe for women, and significant work has been undertaken since the introduction of the Violence against Women, Domestic Abuse and Sexual Violence (Wales) Act 2015.  
cy-gb	Fel Llywodraeth, rydym wedi gwneud ymrwymiad cyhoeddus i sicrhau mai Cymru yw'r lle mwyaf diogel yn Ewrop i fenywod, a gwnaed gwaith sylweddol ers cyflwyno Deddf Trais yn erbyn Menywod, Camdrin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru) 2015. 

en-gb	6.64 In 2020-21 more than £400k will be allocated between the Women’s Pathfinder project and the Youth and Female Offending blueprints, both of which have a focus on prevention.  
cy-gb	6.64 Yn 2020-21 caiff dros £400k ei ddyrannu i'r prosiect Braenaru i Fenywod a'r glasbrintiau troseddau ieuenctid a throseddau menywod, gyda'r ddau yn canolbwyntio ar atal troseddu.  

en-gb	The Female Offending blueprint was developed jointly by HM Prison and Probation Service and Welsh Government, predicated on the basis of early intervention and prevention; considering how we can further divert people away from crime in the first place, but where we do have to work with offenders, that we do so in a holistic and rehabilitative way.  
cy-gb	Datblygwyd y glasbrint Troseddau Menywod ar y cyd gan Wasanaeth Carchardai a Phrawf EM a Llywodraeth Cymru, ac mae'n seiliedig ar atal ac ymyrraeth gynnar ac ystyried sut y gallwn ddylanwadu ar bobl i beidio â throseddu yn y lle cyntaf, ond pan fydd rhaid gweithio gyda throseddwyr, ein bod yn gwneud hynny mewn ffordd gyfannol sy’n eu hadsefydlu. 

en-gb	6.65 Our equality budgets are focused on preventative activity. 
cy-gb	6.65 Mae ein cyllidebau cydraddoldeb yn canolbwyntio ar gamau ataliol. 

en-gb	During 2020-21, with the support of the European Transition Fund, we will be able to offer continued support to the Strengthening Community Cohesion project, the Tackling Hate Crime & Community Cohesion Action project, and the EU Citizens Rights project. 
cy-gb	Yn ystod 2020-21, gyda chymorth y Gronfa Bontio Ewropeaidd, gallwn gynnig cymorth parhaus i'r prosiect Atgyfnerthu Cydlyniant Cymunedol, gwaith o ran Mynd i'r Afael â Throseddau Casineb a sicrhau Cydlyniant Cymunedol, a'r prosiect ar Hawliau Dinasyddion yr UE. 

en-gb	These projects embed the five ways of working, with a strong emphasis on the involvement of groups with protected characteristics under the Equality Act 2010 and providing interventions which seek to prevent harmful impacts and promote integration. 
cy-gb	Mae'r prosiectau hyn yn sefydlu'r pum ffordd o weithio, gyda phwyslais cryf ar gynnwys grwpiau sydd â nodweddion gwarchodedig o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010 a darparu ymyriadau sy'n ceisio atal effeithiau niweidiol a hyrwyddo integreiddio. 

en-gb	Investing in evidence and improvement 
cy-gb	Buddsoddi mewn tystiolaeth a gwelliant 

en-gb	6.66 We will invest a further £1m in public services in 2020-21. 
cy-gb	6.66 Byddwn yn buddsoddi £1m ychwanegol yn y gwasanaethau cyhoeddus yn 2020-21. 

en-gb	The investment will focus on £500k for data science capability, £250k for digital and data projects, and £250k for the public sector geospatial agreement.   
cy-gb	Caiff £500k ei fuddsoddi yng ngalluogrwydd gwyddor data, £250k ar gyfer prosiectau digidol a data, a £250k ar gyfer cytundeb geo-ofodol y sector cyhoeddus. 

en-gb	A more prosperous Wales  
cy-gb	Cymru fwy llewyrchus

en-gb	6.67 We want an economy founded on high-quality skills, giving businesses the resources to grow and innovate and people the ability to prosper in a Fair Work Nation. 
cy-gb	6.67 Rydym yn awyddus i’n heconomi fod yn un sy’n seiliedig ar sgiliau o ansawdd uchel, sy’n darparu’r adnoddau sydd eu hangen ar fusnesau i dyfu ac i arloesi, ac sy’n galluogi pobl i ffynnu mewn Cenedl Gwaith Teg. 

en-gb	Every person should be equipped with the skills they need to get a job and the opportunity to develop new skills through their working life.  
cy-gb	Dylai pob unigolyn feddu ar y sgiliau sydd eu hangen arno i ddod o hyd i swydd, a dylai gael y cyfle i feithrin sgiliau newydd drwy gydol ei fywyd gwaith. 

en-gb	Poverty 
cy-gb	Tlodi 

en-gb	6.68 Our approach to tackling poverty is one where every Ministerial portfolio has responsibility for improving outcomes, focussing on initiatives that keep money in people’s pockets and on services supporting disadvantaged individuals and families.   
cy-gb	6.68 Mae ein dull gweithredu o ran mynd i'r afael â thlodi yn golygu bod pob portffolio Gweinidogol yn gyfrifol am wella canlyniadau, gan ganolbwyntio ar fentrau sy'n arbed arian i bobl a gwasanaethau sy'n cynorthwyo unigolion a theuluoedd sydd o dan anfantais. 

en-gb	6.69 We are investing nearly £1bn in a wide range of measures which contribute to tackling poverty. 
cy-gb	6.69 Rydym yn buddsoddi bron £1bn mewn amryw o fesurau sy'n cyfrannu at fynd i'r afael â thlodi. 

en-gb	This includes £244m each year in the Council Tax Reduction Scheme with one in five households benefitting from a reduction in council tax, more than £125m in the Housing Support Grant and ongoing support for children and families in the early years through aspects of the Children and Communities Grant which includes funding for Families First and Flying Start.  
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys £244m bob blwyddyn ar gyfer Cynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor, gydag un o bob pump o aelwydydd yn cael gostyngiad yn y dreth gyngor, dros £125m ar gyfer y Grant Cymorth Tai a chymorth parhaus i blant a theuluoedd yn y blynyddoedd cynnar drwy agweddau ar y Grant Plant a Chymunedau, sy'n cynnwys cyllid ar gyfer Teuluoedd yn Gyntaf a Dechrau'n Deg. 

en-gb	6.70 We are also allocating more than £19m in 2020-21 (see below) for a package of measures specifically targeted to help some of the most vulnerable in our communities, including those living in poverty.   
cy-gb	6.70 Rydym hefyd yn dyrannu dros £19m yn 2020-21 (gweler ar y dudalen nesaf) ar gyfer pecyn o fesurau sydd wedi eu targedu yn benodol i helpu rhai o'r bobl fwyaf agored i niwed yn ein cymunedau, gan gynnwys y rheini sy'n byw mewn tlodi. 

en-gb	6.71 We are allocating £220k in 2020-21 to continue to fund local authorities to provide sanitary products free of charge to members of the public in need through foodbanks and other organisations. 
cy-gb	6.71 Rydym yn dyrannu £220k yn 2020-21 i barhau i gyllido awdurdodau lleol i ddarparu eitemau ar gyfer y mislif am ddim i aelodau o'r cyhoedd sydd mewn angen drwy fanciau bwyd a sefydliadau eraill. 

en-gb	We are also allocating more than £3.1m in 2020-21 to sustain funding for local authorities and further education colleges to supply sanitary products free of charge for all learners to promote period dignity. 
cy-gb	Rydym hefyd yn dyrannu dros £3.1m yn 2020-21 i gynnal y cyllid a roddir i awdurdodau lleol a cholegau addysg bellach i ddarparu eitemau ar gyfer y mislif am ddim i bob dysgwr i hyrwyddo urddas mislif. 

en-gb	This will help to ensure that girls receive access to education and their attendance is not hindered by an inability to access sanitary products. 
cy-gb	Bydd hyn yn helpu i sicrhau bod merched yn cael mynediad at addysg, ac nad yw anallu i gael eitemau ar gyfer y mislif yn effeithio ar bresenoldeb addysgol merched. 

en-gb	(R2, R3) 
cy-gb	(R2, R3) 

en-gb	6.72 The Discretionary Assistance Fund offers payments, or in-kind support, to provide urgent assistance to people where there is an identified need to safeguard health and well-being. 
cy-gb	6.72 Mae'r Gronfa Cymorth Dewisol yn cynnig taliadau, neu gymorth mewn nwyddau, er mwyn rhoi cymorth brys i bobl lle nodwyd bod angen diogelu iechyd a llesiant. 

en-gb	Since April 2013 this fund has supported over 250,000 awards to the most vulnerable people, with £51.4m in grants since April 2013. 
cy-gb	Ers mis Ebrill 2013, mae'r gronfa hon wedi cefnogi dros 250,000 o ddyfarniadau i'r bobl fwyaf agored i niwed, gan roi gwerth £51.4m mewn grantiau ers mis Ebrill 2013. 

en-gb	We will provide an additional £1m in 2020-21 to meet the increasing demand on the fund. 
cy-gb	Byddwn yn darparu £1m yn ychwanegol yn 2020-21 er mwyn diwallu'r galw cynyddol am arian o'r gronfa. 

en-gb	(R4)   
cy-gb	(R4) 

en-gb	6.73 We are allocating £500k in 2020-21 to develop a national Time Credits programme. 
cy-gb	6.73 Rydym yn dyrannu £500k i ddatblygu rhaglen Credydau Amser genedlaethol. 

en-gb	Time Credits are a currency which is earnt for voluntarily giving time to a number of community based projects aiming to increase community cohesion through increased volunteering opportunities and providing opportunities for people in poverty. 
cy-gb	Gellir ennill Credydau Amser am roi amser yn wirfoddol i nifer o brosiectau cymunedol sydd â'r nod o gynyddu cydlyniant cymunedol drwy gynnig rhagor o gyfleoedd gwirfoddoli a chyfleoedd i bobl sydd mewn tlodi. 

en-gb	(R5) 
cy-gb	(R5) 

en-gb	6.74 We are maintaining our investment for free school meals in 2020-21, building on the additional £7m available through the local government settlement in 2019-20 for additional free school meal costs associated with new eligibility criteria and transitional protection.  
cy-gb	6.74 Rydym yn parhau â'n buddsoddiad mewn prydau ysgol am ddim yn 2020-21, gan adeiladu ar sail y £7m ychwanegol sydd ar gael drwy'r setliad llywodraeth leol yn 2019-20 i dalu costau ychwanegol prydau ysgol am ddim sy'n gysylltiedig â'r meini prawf cymhwysedd newydd a chamau diogelu yn ystod y cyfnod pontio. 

en-gb	6.75 We recognise that the earlier you support a child, the better their outcomes will be. 
cy-gb	6.75 Rydym yn cydnabod mai gorau po gyntaf y bydd plentyn yn cael cymorth, er mwyn sicrhau’r deilliannau gorau iddo. 

en-gb	Over this term, we have more than doubled the Early Years PDG.  
cy-gb	Yn ystod y tymor hwn rydym wedi mwy na dyblu’r Grand Datblygu Disbyblion ar gyfer y Blynyddoedd Cynnar. 

en-gb	We are pleased to build on this funding with an additional investment of £6.6m in 2020-21. 
cy-gb	Rydym yn falch o adeiladu ar y cyllid hwn gyda buddsoddiad ychwanegol o £6.6m yn 2020-21. 

en-gb	(R6) 
cy-gb	(R6) 

en-gb	6.76 PDG Access plays a key role in supporting families with the cost of the school day. 
cy-gb	6.76 Mae mynediad at y Grant Datblygu Disgyblion yn chwarae rôl allweddol  o ran helpu teuluoedd i dalu costau diwrnod ysgol. 

en-gb	In 2019-20 we increased funding by £5m to support eligible learners in Reception, Years 3, 7 and 10. 
cy-gb	Yn 2019-20 roedd cynnydd o £5m yn y cyllid a roddwyd gennym i gefnogi dysgwyr cymwys yn y dosbarth derbyn a blwyddyn 3, 7 a 10. 

en-gb	In addition, all children who are looked after in these year groups were supported for the first time last year. 
cy-gb	Yn ogystal, rhoddwyd cymorth am y tro cyntaf y llynedd i bob plentyn sy'n derbyn gofal yn y grwpiau blwyddyn hyn. 

en-gb	We are going further, allocating an additional £3.2m in 2020-21, to extend the scheme to more year groups. 
cy-gb	Rydym yn mynd ymhellach, drwy ddyrannu £3.2m ychwanegol yn 2020-21 i ehangu'r cynllun i ragor o grwpiau blwyddyn (R7). 

en-gb	(R7) Taken together these two measures mean we are providing an additional £9.4m for the Pupil Development Grant (PDG), providing a record level of investment of £101m for 2020-21 
cy-gb	Gyda’i gilydd mae’r ddau fesur hyn yn golygu ein bod yn darparu £9.4m yn ychwanegol ar gyfer y Grant Datblygu Disbyblion gan ddarparu lefel uwch nag erioed o fuddosoddiad, sef £101m ar gyfer 2020-21. 

en-gb	6.77 We are investing an extra £450k for a breakfast club pilot starting in September 2020 across Wales to develop a model which enables provision of a healthy and nutritious breakfast, free of charge for pupils entitled to Free School Meals, before they commence their school day or during the morning break in secondary schools. 
cy-gb	6.77 Rydym yn buddsoddi £450k ychwanegol ar gyfer cynllun peilot clwb brecwast i ddatblygu model sy'n galluogi darparu brecwast iachus a maethlon, yn ddidâl, i ddisgyblion sydd â'r hawl i gael Prydau Ysgol am Ddim, cyn iddynt ddechrau eu diwrnod ysgol neu yn ystod egwyl y bore mewn ysgolion uwchradd. 

en-gb	(R8) 
cy-gb	(R8) 

en-gb	6.78 We are allocating additional funding of £1.8m in 2020-21 to the School Holiday Enrichment Programme, which provides opportunities for children aged 7-11 years to be more active, eat healthily and develop friendships whilst also making the most of local school facilities in disadvantaged areas during the summer holidays. 
cy-gb	6.78 Rydym yn dyrannu £1.8m o gyllid ychwanegol yn 2020-21 i raglen Cyfoethogi Gwyliau’r Ysgol, sy'n darparu cyfleoedd i blant 7-11 oed i fod yn fwy actif, bwyta'n iach a datblygu cyfeillgarwch tra'n manteisio i'r eithaf ar gyfleusterau ysgolion lleol mewn ardaloedd difreintiedig yn ystod gwyliau'r haf. 

en-gb	Taking our total investment to £2.7m the extra funding will enable the extension of the programme to up to 7,600 children. 
cy-gb	Bydd cynyddu cyfanswm ein buddsoddiad i £2.7m yn ein galluogi i ehangu'r rhaglen i hyd at 7,600 o blant. 

en-gb	(R9) 
cy-gb	(R9) 

en-gb	6.79 We are increasing funding from £100k in 2019-20 to £1m in 2020-21 to extend the Holiday Hunger Playworks Pilot, which enables existing community and play settings to extend or improve the provision of food or places for children and young people. 
cy-gb	6.79 Rydym yn cynyddu'r cyllid o £100k yn 2019-20 i £1m yn 2020-21 i ehangu'r Cynllun Peilot Llwgu yn ystod y Gwyliau, sy'n galluogi lleoliadau cymunedol a lleoliadau chwarae i ehangu neu wella'r ddarpariaeth o fwyd neu leoedd i blant a phobl ifanc. 

en-gb	(R10)
cy-gb	(R10)

en-gb	6.80 We are also responding to the risk that the impacts of climate change will not be felt equally, including home energy costs. 
cy-gb	6.80 Rydym hefyd yn ymateb i'r risg y bydd newid yn yr hinsawdd yn cael yr effaith fwyaf ar y bobl mwyaf difreintiedig, gan gynnwys o ran costau ynni cartref. 

en-gb	In this Budget we are committing £36m, including £8m of European Union funding, to fund energy efficiency measures for 25,000 households through Nest and Arbed schemes. 
cy-gb	Yn y Gyllideb hon rydym yn ymrwymo £36m, gan gynnwys £8m o gyllid yr Undeb Ewropeaidd, i ariannu mesurau defnyddio ynni'n effeithlon ar gyfer 25,000 o aelwydydd drwy'r cynlluniau Nyth ac Arbed. 

en-gb	Since 2010 we have invested more than £240m through this programme, helping to lift tens of thousands of low income households out of fuel poverty. 
cy-gb	Ers 2010 rydym wedi buddsoddi dros £240m drwy'r raglen hon, gan helpu i godi degau o filoedd o aelwydydd incwm isel allan o dlodi tanwydd. 

en-gb	Building on current investment we have allocated funding of £400k in 2020-21 to provide advice on home energy and advice on tackling fuel poverty to low income homes. 
cy-gb	Gan adeiladu ar sail y buddsoddiad cyfredol, rydym wedi dyrannu cyllid o £400k yn 2020-21 i roi cyngor i aelwydydd incwm isel ar ynni cartref a chyngor ar fynd i'r afael â thlodi tanwydd. 

en-gb	(R11)  
cy-gb	(R11) 

en-gb	6.81 As a recognition of the importance of community assets, we are providing an additional £1m in financial transactions capital in 2020-21 to the Wales Council for Voluntary Action’s Community Asset Loan Fund. 
cy-gb	6.81 I gydnabod pwysigrwydd asedau cymunedol, rydym yn darparu £1m ychwanegol mewn cyfalaf trafodion ariannol yn 2020-21 i Gronfa Fenthyca Cyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru ar gyfer Asedau Cymunedol. 

en-gb	(C35) 
cy-gb	(C35) 

en-gb	Employability and Skills 
cy-gb	Cyflogadwyedd a sgiliau 

en-gb	6.82 There is a clear relationship between economic growth, jobs and tackling poverty. 
cy-gb	6.82 Mae cysylltiad amlwg rhwng twf economaidd, swyddi a threchu tlodi. 

en-gb	Secure, well-paid and sustainable employment offers both a route out of poverty and protection against it, not just for the individual, but also for their dependents and indeed their wider community. 
cy-gb	Mae swyddi diogel, cynaliadwy  sy'n talu cyflog da yn cynnig ffordd o ddianc rhag tlodi yn ogystal ag amddiffyn rhagddo – nid ar gyfer yr unigolyn yn unig ond hefyd ar gyfer y rhai sy'n dibynnu arnynt, yn ogystal â'r gymuned ehangach. 

en-gb	6.83 We are committed to investing £175m in employability and skills for the remainder of this Assembly term. 
cy-gb	6.83 Rydym wedi ymrwymo i fuddsoddi £175m mewn cyflogadwyedd a sgiliau erbyn diwedd tymor y Cynulliad hwn. 

en-gb	Our Employability Plan, published in March 2018, sets out our ambitions to support people into work today, whilst also preparing the workforce for the immediate and long term challenges of the future. 
cy-gb	Mae ein Cynllun Cyflogadwyedd, a gyhoeddwyd fis Mawrth 2018, yn amlinellu ein huchelgeisiau i helpu pobl i gael swyddi yn yr oes sydd ohoni, wrth hefyd baratoi'r gweithlu ar gyfer heriau'r dyfodol yn y tymor byr ac yn y tymor hwy. 

en-gb	Our plan recognises the important links between skills, training, tackling poverty, and other policy areas which impact on employment opportunities such as health, housing, transport and care. 
cy-gb	Mae ein cynllun yn cydnabod y cysylltiadau pwysig rhwng sgiliau, hyfforddiant, trechu tlodi a meysydd polisi eraill sy'n effeithio ar gyfleoedd gwaith – megis iechyd, tai, trafnidiaeth a gofal. 

en-gb	6.84 In this Budget we are allocating £9m to maintain the profile of spend between EU funding and our own funding to deliver our commitment of at least a minimum of 100,000 high quality all-aged apprenticeships over this Assembly term. 
cy-gb	6.84 Yn y Gyllideb hon rydym yn dyrannu £9m i gynnal y proffil gwariant rhwng cyllid yr UE a’n cyllid ni er mwyn cyflawni ein hymrwymiad o leiafswm o 100,000 o brentisiaethau o ansawdd uchel i bob oed yn ystod tymor y Cynulliad hwn. 

en-gb	This brings our total investment in 2020-21 to more than £97m (net). 
cy-gb	Mae hyn yn golygu bod cyfanswm ein buddsoddiad yn 202021 yn fwy na £97m (net). 

en-gb	(R12) 
cy-gb	(R12) 

en-gb	6.85 In 2019-20 an additional £3m was allocated to support the skills development of key automotive and aerospace manufacturers. 
cy-gb	6.85 Yn 2019–20 dyrannwyd £3m ychwanegol i gefnogi gweithgynhyrchwyr allweddol yn y sector modurol a’r sector awyrofod i ddatblygu eu sgiliau. 

en-gb	We are providing further funding of £1.6m in 2020-21 to continue this important commitment. 
cy-gb	Rydym yn rhoi £1.6m o gyllid ychwanegol yn ystod 2020–21 i barhau â'r ymrwymiad pwysig hwn. 

en-gb	6.86 We are allocating more than £40m to Job Support Wales in 2020-21 that will deliver a new approach to delivering employability and skills support from April 2020, to support around 16,000 people per year to meet what individuals need to gain employment whatever their barriers. 
cy-gb	6.86 Rydym yn dyrannu dros £40m i Gymorth Gwaith Cymru yn 2020–21 a fydd yn rhoi ffordd newydd o ddarparu cymorth cyflogadwyedd a sgiliau o fis Ebrill 2020. Bydd tua 16,000 o bobl yn derbyn cymorth bob blwyddyn i sicrhau bod ganddynt bopeth sydd ei angen arnynt i gael swydd – pa rwystrau bynnag sydd ganddynt. 

en-gb	6.87 We are also allocating £9.1m in 2020-21 for Working Wales which provides one national access point, independent to the delivery of support, with qualified Careers advisors ensuring that individuals are directed to the right place at the right time depending on their needs and barriers to employment. 
cy-gb	6.87 Rydym hefyd yn dyrannu £9.1m yn 2020–21 ar gyfer Cymru’n Gweithio. Mae Cymru’n Gweithio yn darparu un pwynt mynediad cenedlaethol, yn annibynnol ar ddarparwyr cymorth, gyda chynghorwyr gyrfaoedd cymwysedig yn sicrhau bod unigolion yn cael eu cyfeirio at y lle cywir ar yr adeg gywir, yn dibynnu ar eu hanghenion a’r hyn sy’n eu hatal rhag cael swydd. 

en-gb	6.88 The employment levels of disabled people need to be increased to tackle the disability employment gap and disability poverty levels in Wales. 
cy-gb	6.88 Mae angen codi lefelau'r bobl anabl mewn gwaith er mwyn mynd i'r afael a'r bwlch cyflogaeth anabledd a lefelau tlodi ymhlith pobl anabl yng Nghymru. 

en-gb	Funding of £275k in 2020-21 for Disabled People Employment Champions will allow us to take action to change employer attitudes, reduce the stigma and better support employers to recruit and retain disabled people. 
cy-gb	Bydd £275k o gyllid yn 2020-21 ar gyfer Eiriolwyr dros Gyflogi Pobl Anabl yn ein galluogi i gymryd camau i newid agweddau cyflogwyr, lleihau'r stigma a rhoi cymorth gwell i gyflogwyr i recriwtio a chadw pobl anabl. 

en-gb	(R13) 
cy-gb	(R13) 

en-gb	6.89 The Welsh Government’s new framework – Action on Disability: 
cy-gb	6.89 Cafodd fframwaith newydd Llywodraeth Cymru ‘Gweithredu ar Anabledd: 

en-gb	The Right to Independent Living, was launched in September 2019. 
cy-gb	Yr Hawl i Fyw'n Annibynnol, ei lansio ym mis Medi 2019. 

en-gb	We are providing £225k in 2020-21 to take forward the action under this framework to work with DWP and other disability stakeholders to explore options to build upon the current Disability Confident Scheme to ensure that we have a disability award scheme in Wales that is tailored for the employer landscape and fulfils our ambition to increase the number of disabled people in employment. 
cy-gb	Rydym yn rhoi £225k yn 2020–21 i weithredu o dan y fframwaith hwn, a byddwn yn gweithio gyda’r Adran Gwaith a Phensiynau a rhanddeiliaid anabledd eraill i ystyried cyfleoedd i adeiladu ar y Cynllun Hyderus o Ran Anabledd presennol, i sicrhau bod gennym gynllun gwobrau anabledd – wedi’i deilwra i’r cyflogwyr sydd yma yng Nghymru – sy’n gwireddu ein huchelgais i gynyddu nifer y bobl anabl mewn gwaith. 

en-gb	(R14) 
cy-gb	(R14) 

en-gb	6.90 More than £1.6m will be invested in the Wales Union Learning Fund (WULF) in 2020-21 to encourage and support learning in the workplace and recognise the important role of Trade Unions and their Union Learning in contributing to encouraging skills progression and tackling poverty.  
cy-gb	6.90 Bydd mwy nag £1.6m yn cael ei fuddsoddi yng Nghronfa Ddysgu Undebau Cymru (WULF) yn 2020–21, i hyrwyddo a chefnogi dysgu yn y gweithle ac i gydnabod rôl bwysig yr Undebau Llafur a'r dysgu maent yn ei ddarparu wrth annog pobl i ddatblygu eu sgiliau a threchu tlodi. 

en-gb	6.91 Earlier this year we launched a pilot of our Personal Learning Account (PLA) Programme delivering our commitment in the Employability Plan to provide funding for vocational retraining of employed people in industry sectors where there is a demonstrable skills shortage. 
cy-gb	6.91 Ynghynt eleni gwnaethom lansio fersiwn beilot o'n Cyfrifon Dysgu Personol, gan gyflawni ein hymrwymiad yn y Cynllun Cyflogadwyedd i ddarparu cyllid ar gyfer hyfforddiant galwedigaethol i bobl mewn sectorau lle y gellir dangos bod diffyg sgiliau. 

en-gb	Investment of £2m per year is being made available over two years (2019-20 and 2020-21) to support employed adults in low paid and low skilled work. 
cy-gb	Mae buddsoddiadau gwerth £2m y flwyddyn yn cael eu gwneud ar gael dros ddwy flynedd (2019–20 a 2020–21) i gefnogi pobl mewn swyddi isel eu cyflog ac isel eu sgiliau. 

en-gb	We are taking forward a gender budgeting approach as part of this pilot to understand how this approach might help identify and understand potential different impacts, including unintended impacts, to improve how we prioritise and allocate resources. 
cy-gb	Rydym yn defnyddio dull cyllidebu ar sail rhywedd fel rhan o'r rhaglen beilot hon i ddeall sut y gallai'r dull hwn helpu i nodi a deall yr effeithiau gwahanol sy'n bosibl, gan gynnwys effeithiau anfwriadol, er mwyn gwella'r ffordd rydym yn blaenoriaethu ac yn dyrannu adnoddau. 

en-gb	Investing in a sustainable economy 
cy-gb	Buddsoddi mewn economi gynaliadwy 

en-gb	6.92 The Economic Action Plan (EAP) is the guiding policy and strategy document for all of our activities across the economy.  
cy-gb	6.92 Y Cynllun Gweithredu ar yr Economi yw'r polisi arweiniol a'r ddogfen strategol ar gyfer ein holl weithgareddau ar draws yr economi.  

en-gb	At the heart of the Plan are the twin aims of reducing inequality and spreading prosperity, embodied by the economic contract and a place based approach to economic development.  
cy-gb	Wrth wraidd y Cynllun mae'r nodau deuol o leihau anghydraddoldeb a rhannu ffyniant, wedi eu hadlewyrchu yn y contract economaidd a’r dull ar gyfer datblygu economaidd sy'n seiliedig ar le. 

en-gb	The Economy Futures Fund and Development Bank of Wales are the principal means by which we provide finance to businesses and are part of the streamlined approach to business finance set out in the EAP.   
cy-gb	Cronfa Dyfodol yr Economi a Banc Datblygu Cymru yw'r prif ffyrdd rydym yn darparu cyllid ar gyfer busnesau, ac maent yn rhan o'r dull symlach ar gyfer ymdrin â chyllid i fusnesau a amlinellir yn y Cynllun Gweithredu ar yr Economi. 

en-gb	6.93 In 2020-21 we are providing additional capital funding of £20.8m for the Economy Futures Fund, taking our total business development investment to £45m, to provide finance support to businesses across Wales aligned to our aims of delivering fairer and more equitable outcomes, closer to home and provide support for existing businesses affected by Brexit. 
cy-gb	6.93 Yn 2020–21 rydym yn darparu £20.8m o gyllid cyfalaf ychwanegol ar gyfer Cronfa Dyfodol yr Economi, gan ddod â chyfanswm ein buddsoddiad mewn datblygu busnes i £45m, i ddarparu cymorth i fusnesau ledled Cymru yn unol â'n nodau i sicrhau canlyniadau tecach a mwy cyfiawn, yn agosach at ein stepen ddrws, ac i ddarparu cymorth ar gyfer busnesau sydd eisoes yn bodoli yr effeithir arnynt gan Brexit. 

en-gb	(C11) 
cy-gb	(C11) 

en-gb	6.94 We are also investing financial transaction capital funding of £5m in 2020-21 for the Repayable Fund for SMEs to support capital investment and job creation projects. 
cy-gb	6.94 Rydym hefyd yn buddsoddi cyllid cyfalaf trafodiadau ariannol gwerth £5m yn 2020–21 yn y Gronfa Ad-daladwy ar gyfer Busnesau Bach a Chanolig, i gefnogi buddsoddiadau cyfalaf a phrosiectau sy'n creu swyddi. 

en-gb	This Fund aims to increase and safeguard employment in the Welsh economy, particularly in the assisted areas where there are recognised areas of high unemployment and associated deprivation. 
cy-gb	Nod y gronfa hon yw cynyddu a diogelu swyddi yn economi Cymru, yn enwedig yn yr ardaloedd a gynorthwyir lle y cydnabyddir bod lefelau uchel o ddiweithdra ynghyd â’r amddifadedd cysylltiedig. 

en-gb	(C12) 
cy-gb	(C12) 

en-gb	6.95 Additional financial transactions capital of £40m is allocated to the Development Bank of Wales to further support businesses. 
cy-gb	6.95 Mae cyfalaf trafodiadau ariannol ychwanegol o £40m yn cael ei ddyrannu i Fanc Buddosddi Cymru i roi cefnogaeth ychwanegol i fusnesau. 

en-gb	This includes £20m in 2020-21 to to support SME development to help create and to encourage businesses to stay and grow in Wales. 
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys £20m yn 2020-21 i hybu datblygiadau BBaCh er mwyn helpu i greu busnesau a’u hannog i aros a thyfu yng Nghymru. 

en-gb	(C13) 
cy-gb	(C13) 

en-gb	6.96 It also includes funding of £14m in 2020-21 for a Commercial Property Development Fund to provide approximately 150,000 square feet of high quality, modern employment floor space capable of supporting indigenous and inward investment. 
cy-gb	6.96 Mae hefyd yn cynnwys £14m o gyllid yn 2020-21 ar gyfer Cronfa Datblygu Eiddo Masnachol, i ddarparu tua 150,000 troedfedd sgwâr o weithleoedd modern o ansawdd uchel, sy'n gallu cynnal buddsoddiadau lleol a mewnfuddsoddiadau

en-gb	(C14), as well as an additional £6m to improve SMEs’ ability to access finance. 
cy-gb	 (C14), yn ogystal â £6m yn ychwanegol i wella gallu BBaCh i gael gafael ar gyllid. 

en-gb	(C15) 
cy-gb	(C15) 

en-gb	6.97 Business Wales continues to play a vital role in supporting businesses and entrepreneurs, including supporting Brexit activity. 
cy-gb	6.97 Mae Busnes Cymru yn parhau i chwarae rôl hanfodol wrth gefnogi busnesau ac entrepreneuriaid, gan gynnwys helpu busnesau i baratoi ar gyfer Brexit. 

en-gb	The budget of £11m for 2020-21 will support investment in a Brexit portal, providing information and guidance on a range of preparedness issues, as well as offering a diagnostic tool to help companies assess their level of exposure to Brexit impacts. 
cy-gb	Bydd y gyllideb o £11m ar gyfer 2020–21 yn ategu buddsoddiadau mewn porth Brexit, a fydd yn darparu gwybodaeth a chanllawiau ar gyfer amrediad o faterion sy'n gysylltiedig â bod yn barod, yn ogystal â chynnig offeryn diagnostig i helpu cwmnïau i asesu faint bydd Brexit yn effeithio arnynt. 

en-gb	6.98 Small and medium-sized businesses are the backbone of the Welsh economy. 
cy-gb	6.98 Busnesau bach a chanolig yw asgwrn cefn economi Cymru. 

en-gb	In 2020-21 we are providing more than £125m to support small and medium-sized businesses with their NDR bills, through the permanent Small Business Rates Relief scheme and our High Street and Retail Rates Relief Scheme. 
cy-gb	Yn 2020–21 rydym yn darparu mwy na £125m i helpu busnesau bach a chanolig gyda’u biliau ardrethi annomestig, drwy’r cynllun Rhyddhad Ardrethi Busnesau Bach parhaol a’n Cynllun Rhyddhad Ardrethi ar gyfer y Stryd Fawr a Manwerthu.  

en-gb	More than 70,000 ratepayers receive non-domestic rates relief and half of all businesses pay no rates at all. 
cy-gb	Mae mwy na 70,000 o dalwyr ardrethi'n derbyn rhyddhad ardrethi annomestig, ac nid yw hanner yr holl fusnesau'n talu ardrethi o gwbl. 

en-gb	Modern and connected infrastructure  
cy-gb	Seilwaith modern a chysylltiedig  

en-gb	6.99 Transport and digital infrastructure is critical to providing access to employment, making business to business contact easier and supporting productivity and growth in our communities. 
cy-gb	6.99 Mae seilwaith trafnidiaeth a digidol yn hanfodol wrth sicrhau mynediad at swyddi, gan hwyluso cysylltiadau rhwng busnesau a chefnogi cynhyrchiant a thwf yn ein cymunedau. 

en-gb	We also recognise the important link between infrastructure and the impact on our environment. 
cy-gb	Rydym hefyd yn cydnabod y cysylltiad pwysig rhwng seilwaith a'r effaith ar yr amgylchedd. 

en-gb	Alongside our investment in sustainable travel our investments total more than £700m in digital, road, rail, air and sea infrastructure in 2020-21. 
cy-gb	Yn ogystal â'n buddsoddiadau mewn trafnidiaeth gynaliadwy, yn 2020–21 rydym yn buddsoddi dros £700m mewn seilwaith digidol ac yn seilwaith y ffyrdd, y rheilffyrdd, yr awyr a'r môr. 

en-gb	6.100 Reliability of public transport is key to encouraging people to switch to more sustainable types of transport and in this budget we have maintained our public transport budgets. 
cy-gb	6.100 Er mwyn annog pobl i ddefnyddio dulliau trafnidiaeth mwy cynaliadwy, mae’n hanfodol ein bod yn sicrhau bod trafnidiaeth gyhoeddus yn ddibynadwy, ac yn y gyllideb hon rydym wedi cynnal ein cyllidebau ar gyfer trafnidiaeth gyhoeddus. 

en-gb	Our commitment to provide a modern connected rail infrastructure is supported with capital investment of £206m in 2020-21. 
cy-gb	Bydd ein hymrwymiad i ddarparu seilwaith rheilffyrdd modern, cysylltiedig yn cael ei ategu gan fuddsoddiad cyfalaf o £206m yn 2020–21. 

en-gb	We are allocating an additional £20m for the North Wales Metro to take forward our vision for integrated travel. 
cy-gb	Rydym yn dyrannu £20m ychwanegol i Fetro Gogledd Cymru i weithredu ein gweledigaeth ar gyfer trafnidiaeth integredig.  

en-gb	We are also providing an additional £15m, taking total revenue funding to £185m in 2020-21 to support the delivery of the rail franchise. 
cy-gb	Rydym hefyd yn darparu £15m ychwanegol yn 2020–21 i ategu'r gwaith o weithredu masnachfraint y rheilffyrdd – gan ddod â chyfanswm y cyllid refeniw i £185m. 

en-gb	(C16) 
cy-gb	(C16) 

en-gb	6.101 As well as investing in new forms of transport we also need to meet our statutory obligations to maintain our existing road assets to allow people and goods to move safely, prevent the risk of accidents, improve connectivity and access to education, skills, training and employment. 
cy-gb	6.101 Yn ogystal â buddsoddi mewn mathau newydd o drafnidiaeth, mae angen inni hefyd gyflawni ein rhwymedigaethau statudol i gynnal ein hasedau ffordd presennol i ganiatáu i bobl a nwyddau symud mewn modd diogel, i atal y risg o ddamweiniau, i wella cysylltiadau ac i sicrhau mynediad at addysg, sgiliau, hyfforddiant a swyddi. 

en-gb	The maintenance budget of more than £150m includes an additional £15m in 2020-21. 
cy-gb	Mae'r gyllideb cynnal a chadw o dros £150m yn cynnwys £15m ychwanegol yn 2020–21. 

en-gb	6.102 Cardiff Airport is an international gateway fostering both tourism and commercial business opportunities with the world with its connectivity vital to our prosperity. 
cy-gb	6.102 Mae Maes Awyr Caerdydd yn borth rhyngwladol sy'n darparu cysylltiadau â gweddill y byd ar gyfer twristiaeth a busnes masnachol – cysylltiadau sy’n hanfodol i'n ffyniant. 

en-gb	Financial transaction capital funding of £4.8m will support the airport’s ongoing operations and allow for critical infrastructure improvements to be made. 
cy-gb	Bydd £4.8m o gyllid cyfalaf trafodiadau ariannol yn ategu gweithrediadau parhaus y maes awyr, ac yn galluogi gwelliannau hanfodol i'r seilwaith. 

en-gb	(C17) 
cy-gb	(C17) 

en-gb	6.103 By ensuring that everyone has motivation, skills and access to use digital technologies and online services, we are working to achieve a smarter, betterconnected society and economy. 
cy-gb	6.103 Drwy wneud yn siŵr bod gan bawb y cymhelliad a’r sgiliau i ddefnyddio technoleg ddigidol a gwasanaethau ar-lein, ynghyd â mynediad at y dechnoleg a’r gwasanaethau hynny, rydym yn gweithio i sicrhau cymdeithas ac economi glyfrach â chysylltiadau gwell. 

en-gb	Delivering a Digital Wales  is our overarching plan for the development of digital connectivity. 
cy-gb	Cyflawni Cymru Ddigidol  yw ein cynllun cyffredinol ar gyfer datblygu cysylltedd digidol. 

en-gb	We are maintaining our planned investment of £43.5m over two years (£17.5m in 2019-20 and £26m in 2020-21) to extend the Superfast Cymru programme to deliver the next phase of high-speed broadband roll-out. 
cy-gb	Rydym yn cynnal y buddsoddiad roeddem wedi'i gynllunio o £43.5m dros ddwy flynedd (£17.5m yn 2019–20 a £26m yn 2020–21) i estyn y rhaglen Cyflymu Cymru, er mwyn cyflawni'r cam nesaf yn y gwaith o gyflwyno band eang cyflym iawn. 

en-gb	This will deliver fast reliable broadband to those parts of the country not currently served by the market and meet our commitments in Taking Wales Forward .  
cy-gb	Bydd hyn yn darparu band eang cyflym a dibynadwy ar gyfer y rhannau hynny o'r wlad nad ydynt yn derbyn gwasanaeth gan y farchnad, ac yn cyflawni ein rhwymedigaethau yn Symud Cymru Ymlaen . 

en-gb	Promoting our place in the world 
cy-gb	Hyrwyddo ein lle yn y byd 

en-gb	6.104 To deliver our ambitions for Wales in the world we providing additional funding of £3m in 2020-21 to support development of our new International Strategy which aims to raise our international profile and showcase Wales as a globally responsible nation. 
cy-gb	6.104 Ein mwyn gwireddu ein huchelgeisiau ar gyfer Cymru yn y byd, rydym yn darparu £3m o gyllid ychwanegol yn 2020–21 i ategu'r gwaith o ddatblygu ein Strategaeth Ryngwladol – sydd â'r nod o godi ein proffil rhyngwladol a dangos bod Cymru yn wlad sy'n gyfrifol ar lefel fyd-eang. 

en-gb	A key objective of the International Strategy is supporting more companies to export into new markets. 
cy-gb	Un o amcanion allweddol y Strategaeth Ryngwladol yw helpu rhagor o gwmnïau i allforio i farchnadoedd newydd. 

en-gb	We are also allocating an additional £2.5m of EU Transition Funding in 2020-21 to support export, trade and inward investment activities. 
cy-gb	Rydym hefyd yn dyrannu £2.5m ychwanegol o Gyllid Pontio'r UE yn 2021–21 i hyrwyddo gweithgareddau allforio, masnach a mewnfuddsoddi. 

en-gb	6.105 As well as being important in their own right, tourism, culture, sport and language contribute to wider economic, social and environmental outcomes for people in Wales. 
cy-gb	6.105 Yn ogystal â bod yn bwysig ynddynt eu hunain, mae twristiaeth, diwylliant, chwaraeon ac iaith yn cyfrannu at ganlyniadau economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol ehangach ar gyfer pobl yng Nghymru. 

en-gb	We are allocating funding of more than £70m in 2020-21 to support our culture and the arts through sponsored bodies, such as the Arts 
cy-gb	Rydym yn dyrannu dros £70m o gyllid yn 2020–21 i gefnogi ein diwylliant a'r celfyddydau drwy gyrff a noddir, megis Cyngor Celfyddydau Cymru, Amgueddfa Cymru a Llyfrgell 

en-gb	Council of Wales, the National Museums of Wales and the National Library of Wales. 
cy-gb	Genedlaethol Cymru. 

en-gb	We are maintaining the budget for Cadw of £16.6m in 2020-21 to protect and care for our historic environment and to promote and develop the skills that are needed to do this effectively. 
cy-gb	Rydym yn cynnal lefel y gyllideb ar gyfer Cadw ar £16.6m yn 2020–21, i warchod ac i ofalu am ein hamgylchedd hanesyddol, ac i hybu a datblygu'r sgiliau sydd eu hangen i wneud hyn mewn modd effeithiol. 

en-gb	We are also allocating capital funding of £5m in 2020-21 to support the establishment of Creative Wales. 
cy-gb	Rydym hefyd yn neilltuo £5m o gyllid cyfalaf yn 2020–21 i ategu'r gwaith o sefydlu Cymru Greadigol. 

en-gb	(C18) 
cy-gb	(C18) 

en-gb	6.106 We are allocating an additional £20.7m of capital funding in 2020-21 including £16m of financial transaction capital to support the delivery of strategic tourism projects. 
cy-gb	6.106 Rydym yn neilltuo £20.7m o gyllid cyfalaf ychwanegol yn 2020-21 gan gynnwys £16m o gyfalaf trafodiadau ariannol i ategu'r gwaith o gyflawni prosiectau twristiaeth strategol. 

en-gb	We are also maintaining Visit Wales revenue budget at £13.2m to lead investment in tourism infrastructure and events to support the visitor economy and marketing Wales in the UK and internationally as a place to visit, work and invest. 
cy-gb	Rydym hefyd yn cynnal lefel y cyllid refeniw ar gyfer Croeso Cymru ar £13.2m, i arwain buddsoddiadau mewn seilwaith twristiaeth a digwyddiadau i ategu'r economi ymwelwyr a'r gwaith o farchnata Cymru yn y DU ac yn rhyngwladol fel lle i fyw, gweithio a buddsoddi ynddi. 

en-gb	(C19)  
cy-gb	(C19) 

en-gb	6.107 The Welsh language is an integral part of our culture and everyday lives. 
cy-gb	6.107 Mae'r Gymraeg yn rhan annatod o'n diwylliant a'n bywyd pob dydd. 

en-gb	In support of our ambitions in Cymraeg 2050: 
cy-gb	Er mwyn ategu ein huchelgeisiau yn y strategaeth Cymraeg 2050: 

en-gb	a million Welsh speakers  we are maintaining the Welsh language budget at £20.9m in 2020-21.  
cy-gb	Miliwn o Siaradwyr Cymraeg rydym yn cynnal cyllideb o £20.9m ar gyfer y Gymraeg yn 2020–21.  

en-gb	There is also an increased allocation of £50k for the Welsh Language Commissioner providing a total budget of £3.6m in 2020-21. 
cy-gb	Mae hefyd dyraniad uwch o £50k ar gyfer Comisiynydd y Gymraeg, gan roi cyfanswm cyllideb o £3.6m yn 2020–21. 

en-gb	6.108 In total in this budget we are providing a significant boost of more than £110m  of capital funding in a package of investments (as outlined above) to support a sustainable economy, developing modern and connected infrastructure and promoting our place in the world. 
cy-gb	6.108 Yn y gyllideb hon rydym yn darparu cyfanswm o dros £110m o gyllid cyfalaf mewn pecyn o fuddsoddiadau a fydd yn rhoi hwb sylweddol i'r gwaith o gynnal economi gynaliadwy, datblygu seilwaith cysylltiedig a hyrwyddo ein lle yn y byd: 

en-gb	A greener Wales 
cy-gb	Cymru wyrddach 

en-gb	6.109 In May of this year the National Assembly was the first Parliament in the world to declare a climate emergency. 
cy-gb	6.109 Ym mis Mai eleni y Cynulliad Cenedlaethol oedd y senedd gyntaf yn y byd i ddatgan argyfwng hinsawdd. 

en-gb	We subsequently formally adopted the advice of our statutory advisor on climate change, the UK Committee on Climate Change (UKCCC), committing to reducing emissions of greenhouse gasses in Wales by 95% over the next 30 years. 
cy-gb	Yn dilyn hynny gwnaethom fabwysiadu yn ffurfiol gyngor ein cynghorwr statudol ar newid yn yr hinsawdd, sef Pwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd, gan ymrwymo i leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr yng Nghymru 95% dros y 30 mlynedd nesaf. 

en-gb	6.110 This budget is the first since the declaration of the climate emergency, building on the actions set out in Prosperity for all: 
cy-gb	6.110 Dyma'r gyllideb gyntaf ers i'r argyfwng hinsawdd gael ei ddatgan, a bydd yn adeiladu ar y camau gweithredu a amlinellir yn Ffyniant i Bawb: 

en-gb	A Low Carbon Wales , to meet the first carbon budget (2016-2020) and the 2020 interim target. 
cy-gb	Cymru Carbon Isel , er mwyn cyrraedd y gyllideb garbon gyntaf (2016–2020) a'r targed dros dro ar gyfer 2020. 

en-gb	Prosperity for All: 
cy-gb	Mae Ffyniant i bawb: 

en-gb	A Climate Conscious Wales, published earlier this month, responds to the areas of risk which the UK Committee on Climate Change has highlighted as requiring ‘more urgent action’ and contains short, medium and longer-term actions in a number of key areas.  
cy-gb	Cymru sy'n Effro i'r Hinsawdd , a gyhoeddwyd ynghynt y mis hwn, yn ymateb i'r risgiau y mae Pwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd wedi nodi y mae angen cymryd 'camau mwy brys' yn eu cylch, ac mae'n cynnwys camau gweithredu ar gyfer y tymor byr, canolig a hwy mewn nifer o feysydd allweddol. 

en-gb	6.111 This budget also builds on our commitment to maximise the use of our budget levers to support a greener Wales. 
cy-gb	6.111 Mae'r gyllideb hon hefyd yn adeiladau ar ein hymrwymiad i ddefnyddio ein cyllidebau yn y ffordd orau posibl er mwyn cyflawni Cymru wyrddach. 

en-gb	Within the Strategic Integrated Impact Assessment in annex C we have set out the approach to supporting Decarbonisation within this Budget and the steps we will take in future. 
cy-gb	Yn yr Asesiad Integredig Strategol o’r Effaith yn Atodiad C rydym wedi amlinellu'r dull gweithredu ar gyfer cefnogi datgarboneiddio yn y gyllideb hon a'r camau y byddwn yn eu cymryd yn y dyfodol. 

en-gb	6.112 The greatest physical risk to our communities from climate change is through the increasingly intense storms, flooding and coastal erosion which we are already witnessing. 
cy-gb	6.112 Y risgiau ffisegol mwyaf i'n cymunedau gan newid yn yr hinsawdd yw stormydd sy'n gynyddol ddwys, llifogydd ac erydu arfordirol – pethau rydym eisoes wedi eu gweld. 

en-gb	In this Budget we are committing £64m in 2020-21 to defend our communities from the most severe and immediate impacts of climate change.  
cy-gb	Yn y Gyllideb hon rydym yn ymrwymo £64m yn 2020– 21 i amddiffyn ein cymunedau rhag effeithiau mwyaf difrifol ac uniongyrchol newid yn yr hinsawdd. 

en-gb	6.113 We are investing an additional package of more than £140m of capital, together with £1.5m revenue, to support Environmental Growth in 2020-21 that promotes decarbonisation, protects our environment and enhances our biodiversity as outlined in the table on the previous page. 
cy-gb	6.113 Yn 2020–21 rydym yn buddsoddi pecyn ychwanegol o dros £140m o gyllid cyfalaf, ynghyd ag £1.5m o gyllid refeniw i ategu Twf Amgylcheddol sy'n hyrwyddo datgarboneiddio, yn amddiffyn ein hamgylchedd ac yn gwella ein bioamrywiaeth fel a ganlyn: 

en-gb	6.114 This significant new investment sits alongside our wider investments which are already delivering against this important agenda including our continued investments responding to the risk that the impacts of climate change will not be felt equally, including home energy costs, with our Warm Homes programme having invested more than £240m since 2010. 
cy-gb	6.114 Mae'r buddsoddiadau newydd sylweddol hyn yn ychwanegol at ein buddsoddiadau ehangach sydd eisoes yn cyflawni yn unol â'r agenda bwysig hon, gan gynnwys ein buddsoddiadau i ymateb i'r perygl na fydd y newid yn yr hinsawdd yn cael yr un effaith ar bawb. Mae hyn yn cynnwys costau ynni cartrefi, ac mae ein rhaglen Cartrefi Clyd wedi buddsoddi dros £240m ers 2010. 

en-gb	To deliver on our ambitions we are increasing the funding available to Natural Resources Wales to a total of more than £60m in 2020-21. 
cy-gb	I wireddu ein huchelgeisiau rydym yn cynyddu'r cyllid sydd ar gael i Gyfoeth Naturiol Cymru i dros £60m yn 2020–21. 

en-gb	6.115 The greatest physical risk to our communities from climate change is through the increasingly intense storms, flooding and coastal erosion which we are already witnessing. 
cy-gb	6.115 Y risg gorfforol fwyaf i'n cymunedau yn sgil newid yn yr hinsawdd yw trwy'r stormydd, llifogydd ac erydiad arfordirol cynyddol ddwys yr ydym eisoes yn dyst iddynt. 

en-gb	In this budget we are committing £64m in 2020-21 to defend our communities from the most severe and immediate impacts of climate change.  
cy-gb	Yn y gyllideb hon rydym yn ymrwymo £64m yn 2020-21 i amddiffyn ein cymunedau rhag effeithiau mwyaf difrifol ac uniongyrchol newid yn yr hinsawdd. 

en-gb	Decarbonisation 
cy-gb	Datgarboneiddio 

en-gb	6.116 Decarbonisation protects our natural resources for future generations and will deliver on our commitment to Environmental Growth including economic opportunities, better-quality jobs, more comfortable and efficient homes and improvements to our health and well-being. 
cy-gb	6.116 Mae datgarboneiddio yn amddiffyn ein hadnoddau naturiol ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol, a bydd yn cyflawni ein hymrwymiad i Dwf Amgylcheddol, gan gynnwys cyfleoedd economaidd, swyddi gwell, cartrefi mwy cyfforddus ac effeithlon a gwelliannau i'n hiechyd a'n llesiant. 

en-gb	In this budget we are helping to mobilise businesses and communities, including accelerating the transition away from fossil fuels through greater electrification and efficiency in key economic sectors.  
cy-gb	Yn y gyllideb hon rydym yn helpu busnesau a chymunedau i weithredu, gan gynnwys cyflymu'r broses o gefnu ar danwyddau ffosil drwy ragor o drydaneiddio a gwella effeithlonrwydd yn y sectorau economaidd allweddol 

en-gb	6.117 Recognising that decarbonisation of road transport is essential to delivering our net zero target, we are taking action to make it easier for people to make fewer journeys by car and use alternative forms of transport. 
cy-gb	6.117 Gan gydnabod bod datgarboneiddio trafnidiaeth ar y ffyrdd yn hanfodol er mwyn cyrraedd ein targed o sero net, rydym yn cymryd camau i'w gwneud yn haws i bobl ddefnyddio ceir yn llai ac i ddefnyddio dulliau trafnidiaeth eraill. 

en-gb	As part of the Wales Infrastructure Investment Plan mid-point review in 2018 we invested £60m over three years (2018-19 to 2020-21) to accelerate the creation of active travel routes to connect residential areas with key employment and educational sites and services. 
cy-gb	Fel rhan o'r adolygiad canol cyfnod o Gynllun Buddsoddi yn Seilwaith Cymru yn 2018, gwnaethom fuddsoddi £60m dros dair blynedd (2018–16 i 2020–21) i gyflymu'r gwaith o greu llwybrau teithio llesol i gysylltu ardaloedd preswyl â safleoedd cyflogaeth ac addysg a gwasanaethau allweddol. 

en-gb	In 2020-21 we are investing £219m in sustainable travel which includes an additional capital allocation of £25m in 2020-21 to invest in resilient travel. 
cy-gb	Yn 2020–21 rydym yn buddsoddi £219m mewn teithio cynaliadwy, sy'n cynnwys cyllid cyfalaf ychwanegol gwerth £25m yn 2020–21 i fuddsoddi mewn teithio cadarn. 

en-gb	(C20) 
cy-gb	(C20) 

en-gb	6.118 We have protected our budgets for Youth Discounted Travel Scheme (£2m) and Concessionary Fares (£60m) in 2020-21 which makes bus travel more affordable for younger people and provides free travel for older people to access employment, education, social events, training, medical appointments and any other journey purposes. 
cy-gb	6.118 Rydym wedi diogelu ein cyllidebau ar gyfer y Cynllun Teithio Rhatach ar gyfer Pobl Ifanc (£2m) a'r Cynllun Teithio Rhatach (£60m), sy'n gwneud teithio'n fwy fforddiadwy ar gyfer pobl ifanc ac yn caniatáu i bobl hŷn deithio am ddim – er mwyn cyrraedd swyddi, addysg, digwyddiadau cymdeithasol, hyfforddiant ac apwyntiadau meddygol, ac at unrhyw ddibenion eraill. 

en-gb	6.119 As part of our aim for a zero emission bus fleet by 2028 we are allocating a total of £29m capital funding (£21.5m of traditional capital and £7.5m financial transaction capital) in 2020-21 towards delivering an electric bus fleet, to encourage the use of public transport while reducing the carbon emissions and helping improve air quality. 
cy-gb	6.119 Fel rhan o'n nod o fod â fflyd bysiau heb allyriadau erbyn 2028, rydym yn neilltuo cyfanswm o £29m o gyllid cyfalaf (£21.5m o gyfalaf traddodiadol a £7.5m o gyfalaf trafodiadau ariannol) tuag at sicrhau fflyd bysiau trydan, i annog pobl i ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus wrth leihau allyriadau carbon a gwella ansawdd yr aer. 

en-gb	We are also allocating capital funding of £1m in 2020-21 to support the transition from diesel refuse collection vehicles to ultra-low emission refuse collection vehicles in the public sector fleet. 
cy-gb	Rydym hefyd yn neilltuo cyllid cyfalaf gwerth £1m yn 2020–21 i ategu'r broses o newid o gerbydau casglu sbwriel sy'n defnyddio diesel i gerbydau allyriadau isel iawn yn fflyd y sector cyhoeddus. 

en-gb	(C21, C22) 
cy-gb	(C21, C22) 

en-gb	6.120 We recognise the importance of the environment for our physical and mental health and we are providing additional allocations to improve air quality. 
cy-gb	6.120 Rydym yn cydnabod pwysigrwydd yr amgylchedd ar gyfer ein hiechyd corfforol a meddyliol, ac rydym yn neilltuo cyllid ychwanegol i wella ansawdd aer. 

en-gb	We are allocating capital funding of more than £7.9m in 2020-21 to support the implementation of measures to bring about urgent compliance with nitrogen dioxide limit values in Cardiff and Caerphilly. 
cy-gb	Rydym yn neilltuo cyllid cyfalaf gwerth dros £7.9m yn 2020–21 i ategu'r gwaith o weithredu mesurau i sicrhau ein bod yn cydymffurfio ar frys â'r terfynau ar gyfer nitrogen deuocsid yng Nghaerdydd a Chaerffili. 

en-gb	(C23) 
cy-gb	(C23) 

en-gb	6.121 We are allocating additional capital funding of £25m in 2020-21 to extend our Innovative Housing Programme responding to emerging evidence that modular and other modern methods of home construction can successfully deliver near zero carbon homes. 
cy-gb	6.121 Rydym yn neilltuo cyllid cyfalaf ychwanegol gwerth £25m yn 2020–21 i ehangu ein Rhaglen Tai Arloesol, gan ymateb i'r dystiolaeth sy'n dod i'r amlwg sy'n dangos bod dulliau modiwlar a dulliau modern eraill ar gyfer codi tai yn gallu sicrhau tai sydd bron heb allyriadau carbon. 

en-gb	We have also allocated an additional £8.2m of capital funding in 2020-21 for a carbon neutral house project within Coleg Y Cymoedd, designed to provide a state of the art education and training facility to ensure the sustainability of our housing stock. 
cy-gb	Rydym hefyd wedi neilltuo cyllid cyfalaf ychwanegol gwerth £8.2m yn 2020–21 ar gyfer prosiect tŷ carbon niwtral o fewn Coleg y Cymoedd, wedi ei gynllunio i ddarparu cyfleuster addysg a hyfforddiant o'r radd flaenaf i sicrhau bod ein stoc tai yn gynaliadwy. 

en-gb	(C24, C25) 
cy-gb	(C24, C25) 

en-gb	6.122 Our budget priorities are designed to ensure that we secure the future of Welsh farming communities, and keep our farmers on the land.  
cy-gb	6.122 Cafodd blaenoriaethau ein cyllideb eu llunio i sicrhau ein bod yn diogelu dyfodol cymunedau ffermio Cymru, a chadw ein ffermwyr ar y tir.  

en-gb	In this Budget we have committed to maintain £76m, including £40m of European Union funding, to support our farmers to adopt sustainable farming practices that make their businesses and our countryside more resilient to the impact of climate change.  
cy-gb	Yn y Gyllideb hon rydym wedi ymrwymo unwaith eto i neilltuo £76m, gan gynnwys £40m o gyllid yr UE, i gefnogi ein ffermwyr i fabwysiadu arferion ffermio cynaliadwy sy'n galluogi eu ffermydd a'n cefn gwlad i wrthsefyll effeithiau'r newid yn yr hinsawdd yn well. 

en-gb	Biodiversity
cy-gb	Bioamrywiaeth

en-gb	6.123 In declaring a climate change emergency we recognise the very significant threat to our wildlife. 
cy-gb	6.123 Wrth ddatgan argyfwng hinsawdd, rydym yn gydnabod y bygythiadau arwyddocaol i'n bywyd gwyllt. 

en-gb	We have already introduced legislation which places statutory responsibilities on the Welsh Government and wider public authorities to ensure we all play our part to protect our environment.  
cy-gb	Rydym eisoes wedi cyflwyno deddfwriaeth sy'n rhoi cyfrifoldebau statudol i Lywodraeth Cymru ac awdurdodau cyhoeddus ehangach i sicrhau ein bod ni ei gyd yn chwarae ein rhan wrth amddiffyn yr amgylchedd. 

en-gb	6.124 Meeting the challenges of a climate emergency is an international matter and we recognise our role in supporting communities across the world. 
cy-gb	6.124 Mae wynebu heriau'r newid yn yr hinsawdd yn fater rhyngwladol ac rydym yn cydnabod ein rôl wrth gefnogi cymunedau ledled y byd. 

en-gb	Alongside our investment in planting trees in Wales we are also allocating capital funding of £500k in 2020-21 to plant millions of trees in a recently deforested area in eastern Uganda. 
cy-gb	Yn ogystal â'n buddsoddiad mewn plannu coed yng Nghymru, rydym hefyd yn neilltuo cyllid cyfalaf gwerth £500k yn 2020–21 i ailblannu miliynau o goed mewn ardal yn nwyrain Uganda sydd wedi cael ei datgoedwigo yn ddiweddar. 

en-gb	(C26) 
cy-gb	(C26) 

en-gb	6.125 We are delivering on our ambition to create a National Forest to extend the full length of Wales, investing £4.5m in 2020-21 to begin a programme to improve the condition and connectivity of our most precious ancient woodlands and to accelerate the rate of tree planting. 
cy-gb	6.125 Rydym yn cyflawni ein huchelgais i greu Coedwig Genedlaethol a fydd yn estyn ar hyd Cymru. Mae hyn yn cynnwys buddsoddi £4.5m yn 2020–21 i ddechrau rhaglen i wella cyflwr a chysylltedd ein coetiroedd hynafol mwyaf gwerthfawr ac i gyflymu'r gwaith o blannu coed. 

en-gb	This will create new tourism opportunities, building on the success of the Wales Coastal Path, as well as absorbing our carbon emissions. 
cy-gb	Bydd hyn yn creu cyfleoedd newydd ar gyfer twristiaeth, gan adeiladu ar lwyddiant Llwybr Arfordir Cymru, yn ogystal ag amsugno ein hallyriadau carbon. 

en-gb	(C27) 
cy-gb	(C27) 

en-gb	6.126 We are allocating an additional £15m in 2020-21 in our Natura 2000 Network, containing the 112 most ecologically important nature sites and some of our most threatened habitats and species. 
cy-gb	6.126 Rydym yn neilltuo £15m ychwanegol yn 2020–21 ar gyfer ein Rhwydwaith Natura 2000, sy'n cynnwys y 112 o safleoedd natur sydd o'r pwysigrwydd ecolegol mwyaf a rhai o'n cynefinoedd a'n rhywogaethau sydd yn y perygl mwyaf. 

en-gb	We are committed to invest in improving the condition of these sites and strengthening the arrangements for managing them in the future. 
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i fuddsoddi mewn gwella cyflwr y safleoedd hyn a gwella'r trefniadau ar gyfer eu rheoli yn y dyfodol. 

en-gb	In this budget we are also committing £1m of capital funding in 2020-21 to deliver the first year of a national peatland restoration programme which aims to bring under sustainable management all areas of peat supporting semi-natural habitat. 
cy-gb	Yn y gyllideb hon rydym hefyd yn ymrwymo £1m o gyllid cyfalaf yn 2020–21 i gwblhau blwyddyn gyntaf y rhaglen adfer mawndir genedlaethol, sydd â'r nod o sicrhau bod pob ardal o fawndir sy'n cynnal cynefin lled-naturiol yn cael ei rheoli mewn modd cynaliadwy. 

en-gb	(C28, C29) 
cy-gb	(C28, C29) 

en-gb	6.127 Alongside these capital investments we are allocating revenue funding of £1m in 2020-21 to support the management and maintenance of these activities. 
cy-gb	6.127 Yn ogystal â'r buddsoddiadau cyfalaf hyn rydym yn buddsoddi cyllid refeniw gwerth £1m yn 2020–21 i ategu'r gwaith o reoli a chynnal y gweithgareddau hyn. 

en-gb	In the coming year we will pilot a ‘taskforce’ approach to provide the public sector with specialist advice on improved integration of biodiversity in policy development, public procurement and wider estate management. 
cy-gb	Yn ystod y flwyddyn nesaf byddwn yn peilota dull 'tasglu’ i ddarparu cyngor arbenigol ar gyfer y sector cyhoeddus ar integreiddio bioamrywiaeth yn well yn y gwaith o ddatblygu polisïau, caffael cyhoeddus a rheoli ystadau ehangach. 

en-gb	Funding of £500k is being allocated to support the taskforce in 2020-21. 
cy-gb	Mae cyllid gwerth £500k yn cael ei ddyrannu i gefnogi'r tasglu yn 2020–21. 

en-gb	(R15, R16) 
cy-gb	(R15, R16) 

en-gb	6.128 We want to see places for nature in all our communities, so we can all see environmental growth from our doorsteps. 
cy-gb	6.128 Rydym am weld mannau ar gyfer natur yn ein cymunedau, fel bod pob un ohonom yn cael gweld twf amgylcheddol ar ein stepen ddrws. 

en-gb	To start this process we are investing capital funding of £5m in 2020-21 to a specific Environmental Growth Fund – Local Places for Nature to support reversing the decline in nature in our local communities. 
cy-gb	I gychwyn y broses hon rydym yn buddsoddi cyllid cyfalaf gwerth £5m yn 2020–21 mewn Cronfa Twf Amgylcheddol benodol, sef Mannau Lleol ar gyfer Natur i helpu i wrthdroi dirywiad y natur yn ein cymunedau lleol. 

en-gb	(C30)  
cy-gb	(C30) 

en-gb	6.129 A further capital allocation of £5m will also be used to establish green infrastructure and encourage biodiversity in our towns and cities bringing our total capital regeneration budget in 2020-21 to more than £50m. 
cy-gb	6.129 Hefyd bydd dyraniad cyfalaf arall gwerth £5m yn cael ei ddefnyddio i sefydlu seilwaith gwyrdd ac i annog bioamrywiaeth yn ein trefi a'n dinasoedd, gan ddod â chyfanswm y gyllideb gyfalaf ar gyfer adfywio yn 2020–21 i dros £50m. 

en-gb	(C31) 
cy-gb	(C31) 

en-gb	6.130 We are allocating capital funding of £8m in 2020-21 to enhance biodiversity through our ‘Sustainable Landscapes, Sustainable Places’ initiative. 
cy-gb	6.130 Rydym yn dyrannu cyllid cyfalaf o £8m yn 2020–21 i wella bioamrywiaeth drwy ein menter ‘Tirweddau Cynaliadwy, Mannau Cynaliadwy’. 

en-gb	(C32) 
cy-gb	(C32) 

en-gb	6.131 We are committing £9.5m of capital funding in 2020-21 to tackle water quality issues that affect our rivers and other inland waterbodies. 
cy-gb	6.131 Rydym yn ymrwymo £9.5m o gyllid cyfalaf yn 2021–21 i fynd i'r afael â phroblemau ansawdd dŵr sy'n effeithio ar ein hafonydd a chyrff dŵr mewndirol eraill. 

en-gb	This includes £4.5m on remediating metal mines which, since they were abandoned in some cases more than 100 years ago, remain the single greatest source of pollution of Welsh waters. 
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys £4.5m ar gyfer ymdrin â mwyngloddiau metel. Aeth rhai ohonynt yn segur dros 100 o flynyddoedd yn ôl, ac o ganlyniad maent yn parhau i fod y ffynhonnell llygredd fwyaf sy’n effeithio ar ddyfroedd Cymru. 

en-gb	Improving water quality will improve the health of the wider environment, making it more resilient to the impact of climate change. 
cy-gb	Bydd gwella ansawdd dŵr yn gwella cyflwr yr amgylchedd ehangach, ac yn ei alluogi i wrthsefyll effeithiau'r newid yn yr hinsawdd yn well. 

en-gb	(C33, C34) 
cy-gb	(C33, C34) 

en-gb	6.132 To deliver on our ambitions we are increasing the funding available to Natural Resources Wales to a total of more than £60m in 2020-21 to boost their efforts in tackling climate change and its impact. 
cy-gb	6.132 I wireddu ein huchelgeisiau rydym yn cynyddu'r cyllid sydd ar gael i Gyfoeth Naturiol Cymru i dros £60m yn 2020–21, i roi hwb i'w hymdrechion wrth fynd i'r afael â'r newid yn yr hinsawdd a'i effeithiau. 

en-gb	6.133 We are allocating a further £498k to the national parks authorities bringing the total budget to £9.9m in 2020-21, reflecting the importance of the protection and promotion of our natural environment to health and well-being.   
cy-gb	6.133 Rydym yn dyrannu £498k ychwanegol ar gyfer yr awdurdodau parciau cenedlaethol, gan ddod â chyfanswm y gyllideb yn 2020–21 i £9.9m, ac adlewyrchu pwysigrwydd diogelu a hyrwyddo ein hamgylchedd naturiol i iechyd a llesiant. 

en-gb	Table 6.1: 
cy-gb	Tabl 6.1: 

en-gb	Additional revenue allocations  
cy-gb	Dyraniadau refeniw ychwanegol 

en-gb	Table 6.2: 
cy-gb	Tabl 6.2: 

en-gb	Additional capital allocations  
cy-gb	Dyraniadau cyfalaf ychwanegol 

en-gb	Chapter 7: 
cy-gb	Pennod 7: 

en-gb	Welsh Government spending plans 
cy-gb	Cynlluniau gwario Llywodraeth Cymru  

en-gb	Wales’ expenditure budget
cy-gb	Cyllideb gwariant Cymru

en-gb	7.01 Devolved expenditure in Wales for 2020-21 comprises allocations to Welsh Government main expenditure groups (MEGs) of £18.3bn. 
cy-gb	7.01 Mae gwariant datganoledig yng Nghymru ar gyfer 2020-21 yn cynnwys dyraniadau o £18.3bn i brif grwpiau gwariant (MEGs) Llywodraeth Cymru. 

en-gb	7.02 Table 7.1 shows the components of the Wales expenditure budget, broken down by MEG and indicative budgets for the Assembly Commission, the Auditor General for Wales and the Public Services Ombudsman for Wales. 
cy-gb	7.02 Mae Tabl 7.1 yn dangos cydrannau cyllideb gwariant Cymru, wedi’u dadansoddi yn ôl MEG, a chyllidebau dangosol Comisiwn y Cynulliad, Archwilydd Cyffredinol Cymru ac Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru. 

en-gb	The table also shows unallocated reserves funding. 
cy-gb	Mae’r tabl hefyd yn dangos cyllid cronfeydd wrth gefn heb eu neilltuo. 

en-gb	The MEG allocations reflect the high-level priorities set out in chapter six. 
cy-gb	Mae dyraniadau’r MEG yn adlewyrchu’r blaenoriaethau lefel uchel a nodir ym mhennod chwech. 

en-gb	Our draft Budget is presented in MEGs as these form our control totals for managing the Budget throughout the year. 
cy-gb	Mae ein Cyllideb ddrafft yn cael ei chyflwyno mewn MEGs gan fod y rhain yn ffurfio ein cyfansymiau rheoli ar gyfer rheoli'r gyllideb drwy gydol y flwyddyn. 

en-gb	Table 7.1 Allocation of the Wales Budget 
cy-gb	Tabl 7.1 – Dyrannu Cyllideb Cymru

en-gb	*Budgets for the directed funded bodies are for illustrative purposes only and have been rolled forward from the first supplementary budget 2019-20. 
cy-gb	*Mae cyllidebau ar gyfer y cyrff a ariennir dan gyfarwyddyd at ddibenion eglurhaol yn unig ac fe'u cyflwynwyd o'r gyllideb atodol gyntaf 2019-20. 

en-gb	Following scrutiny and approval of the direct funded bodies’ budgets for 2020-21, these figures will be revised and included in the Welsh Government’s Final Budget.  
cy-gb	Yn dilyn craffu a chymeradwyo cyllidebau’r cyrff a ariennir yn uniongyrchol ar gyfer 2020-21, bydd y ffigurau hyn yn cael eu hadolygu a’u cynnwys yng Nghyllideb Derfynol Llywodraeth Cymru. 

en-gb	Categories of expenditure 
cy-gb	Categorïau o wariant 

en-gb	7.03 Within the MEG allocations there are different types of expenditure which are used for different purposes: 
cy-gb	7.03 O fewn dyraniadau’r MEG, ceir gwahanol fathau o wariant a ddefnyddir at wahanol ddibenion: 

en-gb	Fiscal resource 
cy-gb	Adnoddau cyllidol 

en-gb	Non-fiscal resource 
cy-gb	Adnoddau anghyllidol 

en-gb	General capital 
cy-gb	Cyfalaf cyffredinol 

en-gb	Financial transactions 
cy-gb	Trafodiadau ariannol 

en-gb	Annually Managed Expenditure (AME) 
cy-gb	Gwariant a Reolir yn Flynyddol (AME) 

en-gb	7.04 Tables 7.2a and 7.2b set out the MEG allocations by these categories and also by year. 
cy-gb	7.04 Mae Tablau 7.2a and 7.2b yn nodi dyraniadau’r MEG yn ôl y categorïau hyn a hefyd yn ôl blwyddyn. 

en-gb	Table 7.2a - Summary of the Welsh Government MEG Total Allocations 
cy-gb	Tabl 7.2a - Crynodeb o Gyfanswm Dyraniadau Prif Grwpiau Gwariant Llywodraeth Cymru 

en-gb	Table 7.2b – Summary of Welsh Government MEG Allocations 
cy-gb	Tabl 7.2b – Dyraniadau Adnoddau Prif Grwpiau Gwariant Llywodraeth Cymru 

en-gb	Table 7.3 – Direct borrowing for capital purposes  
cy-gb	Tabl 7.3 – Benthyca uniongyrchol at ddibenion cyfalaf 

en-gb	Table 7.4 - Direct borrowing for capital purposes, repayment schedule  
cy-gb	Tabl 7.4 - Benthyca uniongyrchol at ddibenion cyfalaf, amserlen ad-dalu 

en-gb	Annex A: 
cy-gb	Atodiad A: 

en-gb	Reconciliation of administrative budget and resource allocations in the annual Budget motion 
cy-gb	Cysoni dyraniadau’r gyllideb weinyddol  

en-gb	Annex B: 
cy-gb	Atodiad B: 

en-gb	Year on Year Changes 
cy-gb	Newidiadau o flwyddyn i flwyddyn 

en-gb	Annex C: 
cy-gb	Atodiad C: 

en-gb	Strategic Integrated Impact Assessment 
cy-gb	Asesiad Effaith Integredig Strategol  

en-gb	Introduction 
cy-gb	Cyflwyniad 

en-gb	The Strategic Integrated Impact Assessment (SIIA) of the 2020-21 Budget continues to reflect our consideration of strategic spending decisions covering equalities, human rights, children’s rights, Welsh language, climate change, rural proofing, health, biodiversity, economic development and socioeconomic disadvantage.  
cy-gb	Mae’r Asesiad Effaith Integredig Strategol ar gyfer Cyllideb 2020-21 yn dal i adlewyrchu ein hystyriaeth o benderfyniadau gwario strategol sy’n ymwneud â chydraddoldeb, hawliau dynol, hawliau plant, yr iaith Gymraeg, newid yn yr hinsawdd, prawfesur polisïau o safbwynt anghenion cefn gwlad, iechyd, bioamrywiaeth, datblygu economaidd ac anfantais economaidd-gymdeithasol.  

en-gb	The sustainable development principle within the Well-being of Future Generations Act remains an underpinning consideration in how our strategic Budget allocations improve the economic, social, environmental and cultural well-being of Wales. 
cy-gb	Mae’r egwyddor datblygu cynaliadwy yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn dal yn ystyriaeth greiddiol yn y ffordd mae ein dyraniadau Cyllideb strategol yn gwella llesiant economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a diwylliannol Cymru. 

en-gb	In declaring a climate emergency this year, this Budget has made significant investments in support of decarbonisation and biodiversity. 
cy-gb	Wrth ddatgan argyfwng hinsawdd eleni, mae’r Gyllideb hon yn gwneud buddsoddiadau sylweddol i gefnogi datgarboneiddio a bioamrywiaeth. 

en-gb	These decisions are highlighted at sections 159-188 of this annex.   
cy-gb	Amlinellir y penderfyniadau hyn yn adrannau 159-188 o’r atodiad hwn. 

en-gb	Since 2015-16, through taking an integrated approach, our aim has been to develop a wider understanding of the cross-cutting pressures, and opportunities, that exist across key service areas, in line with our priorities - and target funding where it is needed most. 
cy-gb	Ers 2015-16, drwy fabwysiadu dull integredig, ein nod fu datblygu dealltwriaeth ehangach o’r cyfleoedd a’r pwysau trawsbynciol sy’n bodoli ar draws y meysydd gwasanaeth allweddol, yn unol â’n blaenoriaethau - a thargedu cyllid lle mae ei angen fwyaf. 

en-gb	As we had not previously set our revenue and final capital spending plans for 2020-21 and given the wider context that has shaped our Budget preparations, we have included consideration of strategic decisions relating to maintaining investments alongside the consideration of strategic changes to our spending plans. 
cy-gb	Gan nad oeddem eisoes wedi pennu ein cynlluniau gwario refeniw a chyfalaf terfynol ar gyfer 2020-21, ac o ystyried y cyd-destun ehangach sydd wedi siapio ein paratoadau ar gyfer y Gyllideb, rydym wedi ystyried penderfyniadau strategol sy’n ymwneud â chynnal buddsoddiadau ochr yn ochr ag ystyried newidiadau strategol yn ein cynlluniau gwario. 

en-gb	Evolving our approach to assessing impacts 
cy-gb	Esblygu ein ffordd o asesu effeithiau 

en-gb	As well as undertaking the SIIA of the 2020-21 Budget, we have engaged with a range of stakeholders to consider how we might improve the way we allocate resources over the longer term, including our approach to how we assess the impact of our Budget decisions. 
cy-gb	Yn ogystal ag ymgymryd â'r Asesiad Effaith Integredig Strategol ar gyfer Cyllideb 2020-21, rydym wedi ymgysylltu ag amrywiaeth o randdeiliaid i ystyried sut gallem wella'r ffordd rydym yn dyrannu adnoddau dros y tymor hwy, gan gynnwys ein dull o asesu effaith ein penderfyniadau ynghylch y Gyllideb. 

en-gb	This has shaped the development of our Budget Improvement Plan at Annex E. 
cy-gb	Mae hyn wedi siapio’r gwaith o ddatblygu ein Cynllun Gwella’r Gyllideb sydd yn Atodiad E. 

en-gb	Following engagement with the Equality and Human Rights Commission, we are taking forward the development of a distributional impact assessment approach, to understand the impact of public spending decisions on households in different parts of the income distribution.  
cy-gb	Ar ôl ymgysylltu â’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol, rydym yn symud ymlaen i ddatblygu dull dosbarthiadol i asesu effaith, er mwyn deall pa effaith mae penderfyniadau gwario cyhoeddus yn cael ei chael ar aelwydydd mewn gwahanol rannau o’r dosbarthiad incwm.  

en-gb	We have worked with Chwarae Teg and the Wales Centre for Public Policy as they considered phase 2 of the Gender Equality Review. 
cy-gb	Rydym wedi gweithio gyda Chwarae Teg a Chanolfan Polisi Cyhoeddus Cymru gan ystyried cam 2 yr Adolygiad o Gydraddoldeb Rhywiol. 

en-gb	As a result we are taking forward a gender budgeting approach as part of the two year Personal Learning Accounts pilot, launched in September 2019, which is supporting employed adults in low paid and low skilled work to switch careers or enter employment at a higher level in priority sectors with known gender effects. 
cy-gb	O ganlyniad, rydym yn bwrw ymlaen â dull cyllidebu ar sail rhyw fel rhan o’r cynllun peilot Cyfrifon Dysgu Personol sy’n ddwy flynedd o hyd ac a gafodd ei lansio ym mis Medi 2019. Mae’r cynllun yn cefnogi oedolion sy’n cael eu cyflogi mewn gwaith llai medrus am gyflog isel i newid eu gyrfa neu i gael gwaith ar lefel uwch mewn sectorau â blaenoriaeth lle gwyddom fod effeithiau rhywedd. 

en-gb	Through this pilot we are assessing how a gender budget approach might help identify and understand potential different impacts, including unintended impacts, to improve how we prioritise and allocate resources.  
cy-gb	Drwy’r cynllun peilot hwn, rydym yn asesu sut gallai dull cyllidebu ar sail rhyw helpu i ganfod a deall effeithiau gwahanol posibl, gan gynnwys effeithiau anfwriadol, i wella ein gwaith o flaenoriaethu a dyrannu adnoddau.  

en-gb	Environmental, Social and Cultural Context 
cy-gb	Y cyd-destun amgylcheddol, cymdeithasol a diwylliannol 

en-gb	Chapters one and two of the main Budget narrative outline the financial and economic contexts that have informed this Budget. 
cy-gb	Mae penodau un a dau o brif naratif y Gyllideb yn amlinellu'r cyd-destunau ariannol ac economaidd sydd wedi llywio'r Gyllideb hon. 

en-gb	The wider environmental, cultural and social trends which informed the decision to focus our Budget preparations on the eight cross-cutting priority areas as the areas where we can have the greatest impact over the longer term, aligned to our ambition for a more equal, prosperous and greener Wales, is outlined below. 
cy-gb	Mae amlinelliad isod o’r tueddiadau amgylcheddol, diwylliannol a chymdeithasol ehangach a oedd yn cyfrannu at y penderfyniad i ganolbwyntio ein gwaith i baratoi’r Gyllideb ar yr wyth maes blaenoriaeth trawsbynciol, sef y meysydd lle gallwn gael yr effaith fwyaf dros y tymor hwy, yn unol â’n huchelgais ar gyfer Cymru sy’n fwy cyfartal, ffyniannus a gwyrdd. 