en-gb	The Welsh Parliament is the democratically elected body that represents the interests of Wales and its people. 
cy-gb	Senedd Cymru yw’r corff sy’n cael ei ethol yn ddemocrataidd i gynrychioli buddiannau Cymru a’i phobl. 

en-gb	Commonly known as the Senedd, it makes laws for Wales, agrees Welsh taxes and holds the Welsh Government to account.   
cy-gb	Mae’r Senedd, fel y’i gelwir, yn deddfu ar gyfer Cymru, yn cytuno ar drethi yng Nghymru, ac yn dwyn Llywodraeth Cymru i gyfrif.

en-gb	An electronic copy of this document can be found on the Senedd website: 
cy-gb	Gallwch weld copi electronig o’r ddogfen hon ar wefan y Senedd Cymru: 

en-gb	www.senedd.wales
cy-gb	www.senedd.cymru

en-gb	Copies of this document can also be obtained in accessible formats including 
cy-gb	Gellir cael rhagor o gopïau o’r ddogfen hon mewn ffurfiau hygyrch, yn cynnwys 

en-gb	Braille, large print, audio or hard copy from:
cy-gb	Braille, print bras, fersiwn sain a chopïau caled gan:

en-gb	Chamber Secretariat: 
cy-gb	Ysgrifenyddiaeth y Siambr

en-gb	Welsh Parliament 
cy-gb	Senedd Cymru

en-gb	Cardiff Bay 
cy-gb	Bae Caerdydd

en-gb	CF99 1SN
cy-gb	CF99 1NSN

en-gb	Tel:  
cy-gb	Ffôn:  

en-gb	0300 200 6565
cy-gb	0300 200 6565

en-gb	Email:
cy-gb	E-bost: 

en-gb	 Contact@senedd.wales 
cy-gb	UnedCydgysylltu@senedd.cymru

en-gb	© Senedd Commission Copyright 2020
cy-gb	© Hawlfraint Comisiwn y Senedd Cymru 2020

en-gb	The text of this document may be reproduced free of charge in any format or 
cy-gb	Ceir atgynhyrchu testun y ddogfen hon am ddim mewn unrhyw fformat neu 

en-gb	medium providing that it is reproduced accurately and not used in a misleading or derogatory context. 
cy-gb	gyfrwng cyn belled ag y caiff ei atgynhyrchu’n gywir ac na chaiff ei ddefnyddio mewn cyd-destun camarweiniol na difrïol. 

en-gb	The material must be acknowledged as copyright of the Senedd Commission and the title of the document specified.
cy-gb	Rhaid cydnabod mai Comisiwn y Senedd Cymru sy’n berchen ar hawlfraint y deunydd a rhaid nodi teitl y ddogfen.

en-gb	Welsh Parliament
cy-gb	Senedd Cymru 

en-gb	Senedd Business
cy-gb	Busnes y Senedd

en-gb	Standing Orders of the Welsh Parliament
cy-gb	Rheolau Sefydlog Senedd Cymru

en-gb	June 2020
cy-gb	Mehefin 2020

en-gb	 www.senedd.wales
cy-gb	 www.senedd.cymru

en-gb	CONTENTS 
cy-gb	CYNNWYS 

en-gb	Interpretation 
cy-gb	Dehongli 

en-gb	1 Members 
cy-gb	1 Aelodau 

en-gb	1.1 
cy-gb	1.1

en-gb	Oath or Affirmation of Allegiance 
cy-gb	Llw neu Gadarnhad Teyrngarwch  

en-gb	1.3 
cy-gb	1.3

en-gb	Political Groups 
cy-gb	Grwpiau Gwleidyddol 

en-gb	1.5 
cy-gb	1.5

en-gb	Remuneration 
cy-gb	Taliadau 

en-gb	1.8 
cy-gb	1.8

en-gb	Resignations and Vacancies 
cy-gb	Ymddiswyddiadau a Swyddi Gwag 

en-gb	1.10 
cy-gb	1.10 

en-gb	1 Members: 
cy-gb	1 Aelodau: 

en-gb	Annex 
cy-gb	Atodiad 

en-gb	Different Roles and Responsibilities of Constituency Members and Regional Members 
cy-gb	Rolau a Chyfrifoldebau Gwahanol Aelodau Etholaeth ac Aelodau Rhanbarthol 

en-gb	1 
cy-gb	1

en-gb	Describing Members 
cy-gb	Disgrifio’r Aelodau 

en-gb	2 
cy-gb	2

en-gb	Dealing with Constituency/Regional Issues 
cy-gb	Ymdrin â Materion Etholaeth/Rhanbarth 

en-gb	3 
cy-gb	3

en-gb	Individual Constituents’ Cases 
cy-gb	Achosion Etholwyr Unigol 

en-gb	4 
cy-gb	4

en-gb	Raising Matters with a Member of the Government 
cy-gb	Codi Materion gydag Aelod o’r Llywodraeth 

en-gb	5 
cy-gb	5

en-gb	Members Operating in their Areas 
cy-gb	Aelodau yn Gweithredu yn eu Hardaloedd 

en-gb	6 
cy-gb	6

en-gb	School Visits 
cy-gb	Ymweliadau Ysgolion 

en-gb	7 
cy-gb	7

en-gb	Telephone Enquiries 
cy-gb	Ymholiadau Ffôn 

en-gb	8 
cy-gb	8

en-gb	Members’ Staff 
cy-gb	Staff yr Aelodau 

en-gb	9 
cy-gb	9

en-gb	Enforcement 
cy-gb	Gorfodi 

en-gb	Financial and Other Interests of Members 
cy-gb	Buddiannau Ariannol a Buddiannau Eraill yr Aelodau

en-gb	2.1  Registration of Financial and Other Interests 
cy-gb	2.1  Cofrestru Buddiannau Ariannol a Buddiannau Eraill 

en-gb	2.6  Declaration of Registrable Interests before Taking Part in Any Senedd Proceedings 
cy-gb	2.6  Datgan Buddiannau Cofrestradwy cyn Cymryd Rhan mewn Unrhyw Drafodion yn y Senedd 

en-gb	Lobbying for Reward or Consideration 
cy-gb	Lobïo am Dâl neu Gydnabyddiaeth 

en-gb	Prohibition of Voting 
cy-gb	Gwahardd Pleidleisio 

en-gb	Financial and Other Interests of Members: 
cy-gb	Buddiannau Ariannol a Buddiannau Eraill yr Aelodau: 

en-gb	Annex 
cy-gb	Atodiad

en-gb	1  General 
cy-gb	1  Cyffredinol 

en-gb	5  The Registrable Interests 
cy-gb	5  Y Buddiannau Cofrestradwy 

en-gb	Recording of the Employment of Family Members with the Support of Commission Funds 
cy-gb	Cofnodi Cyflogaeth Aelodau’r Teulu Gyda Chymorth Arian y Comisiwn 

en-gb	Recording Time Involved in Registrable Activities 
cy-gb	Cofnodi’r Amser y bydd Aelod yn Ymwneud â Gweithgarwch Cofrestradwy 

en-gb	4.1  General 
cy-gb	4.1  Cyffredinol 

en-gb	4.3  Notification 
cy-gb	4.3  Hysbysiad 

en-gb	Publication 
cy-gb	Cyhoeddi 

en-gb	Form of Notification and Record 
cy-gb	Ffurf yr Hysbysiad a’r Cofnod 

en-gb	Recording of Membership of Societies 
cy-gb	Cofnodi Aelodaeth o Gymdeithasau 

en-gb	6 Presiding Officer and Deputy 
cy-gb	Y Llywydd a’r Dirprwy 

en-gb	6.1  Election of Presiding Officer and Deputy 
cy-gb	6.1 Ethol y Llywydd a'r Dirprwy 

en-gb	6.15   Functions of Presiding Officer  
cy-gb	6.15 Swyddogaethau’r Llywydd 

en-gb	6.22   Temporary Chair of Plenary Meetings 
cy-gb	6.22 Cadeiryddion Dros Dro yn y Cyfarfodydd Llawn 

en-gb	Temporary Presiding Officer 
cy-gb	6.24 Llywydd Dros Dro 

en-gb	7 The Senedd Commission 
cy-gb	6.25 7 Comisiwn y Senedd 

en-gb	Resignation or Removal from Office of Presiding Officer or Deputy 
cy-gb	Ymddiswyddiad neu Ddiswyddiad y Llywydd neu'r Dirprwy 

en-gb	7.1  Appointment of Members 
cy-gb	7.1 Penodi’r Aelodau 

en-gb	7.7  Resignation or Removal from Office 
cy-gb	7.7 Ymddiswyddo neu Ddiswyddo 

en-gb	7.11  Special or General Directions to the Commission 8 Welsh Ministers and Deputy Welsh Ministers 
cy-gb	7.11 Cyfarwyddiadau Arbennig neu Gyffredinol i’r Comisiwn Gweinidogion Cymru a Dirprwy Weinidogion Cymru 

en-gb	8.1  Nomination of First Minister 
cy-gb	Enwebu Prif Weinidog Cymru 

en-gb	8.4  Resignation etc. of First Minister or another Member of the Government 
cy-gb	8.4  Ymddiswyddiad etc. Prif Weinidog Cymru neu Aelod arall o’r Llywodraeth 

en-gb	Counsel General to the Welsh  Government 
cy-gb	Cwnsler Cyffredinol Llywodraeth Cymru 

en-gb	Appointment  
cy-gb	Penodi 

en-gb	9.3  Participation in Senedd Proceedings  
cy-gb	9.3  Cymryd Rhan yn Nhrafodion y Senedd 

en-gb	9.5  Removal or Resignation  
cy-gb	9.5  Diswyddo neu Ymddiswyddo 

en-gb	9.9  Temporary Exercise of Functions 
cy-gb	9.9  Arfer Swyddogaethau Dros Dro 

en-gb	Appointments etc. to Public Office 
cy-gb	Penodiadau etc. i Swydd Gyhoeddus 

en-gb	Application 
cy-gb	10.1 Cymhwyso 

en-gb	Method of Appointment 
cy-gb	10.5 Dull Penodi 

en-gb	Committee Consideration 
cy-gb	10.6 Ystyriaeth y Pwyllgor 

en-gb	Removal from Office 
cy-gb	10.7 Diswyddo 

en-gb	10.9  No Amendments to Motions 
cy-gb	10.9 Dim Gwelliannau i Gynigion 

en-gb	Organisation of Business 
cy-gb	11 Trefn Busnes 

en-gb	Business Committee 
cy-gb	11.1 Y Pwyllgor Busnes 

en-gb	11.9  Senedd Timetable 
cy-gb	11.9 Amserlen y Senedd 

en-gb	11.11  Weekly Business 
cy-gb	11.11 Busnes Wythnosol 

en-gb	11.17  Categories of Plenary Business 
cy-gb	11.17 Categorïau o Fusnes y Cyfarfodydd Llawn 

en-gb	11.22  Notice of Business 
cy-gb	11.22 Hysbysiad Busnes 

en-gb	Business in Plenary Meetings 
cy-gb	Busnes yn y Cyfarfodydd Llawn 

en-gb	Plenary Meetings 
cy-gb	Cyfarfodydd Llawn 

en-gb	12.7  Plenary Meetings following a Senedd Election 
cy-gb	12.7  Cyfarfodydd Llawn yn dilyn Etholiad y Senedd 

en-gb	12.14  Order of Plenary Business 
cy-gb	12.14  Trefn Busnes y Cyfarfodydd Llawn 

en-gb	12.19  Motions 
cy-gb	12.19  Cynigion 

en-gb	12.29  Procedural Motions 
cy-gb	12.29  Cynigion Gweithdrefnol 

en-gb	12.36  Decisions on Motions and Amendments 
cy-gb	12.36  Penderfynu ar Gynigion a Gwelliannau 

en-gb	12.50  Statements 
cy-gb	12.50  Datganiadau 

en-gb	12.52  Personal Statements 
cy-gb	12.52  Datganiadau Personol 

en-gb	12.54  Oral Questions 
cy-gb	12.54  Cwestiynau Llafar 

en-gb	12.67  Emergency Questions 
cy-gb	12.67  Cwestiynau Brys 

en-gb	12.68A  Topical Questions  
cy-gb	16.68A  Cwestiynau Amserol 

en-gb	12.69  Urgent Debates 
cy-gb	12.69  Dadleuon Brys 

en-gb	12.72  Short Debates  
cy-gb	12.72  Dadleuon Byr 

en-gb	Order in Plenary Meetings 
cy-gb	Y Drefn yn y Cyfarfodydd Llawn 

en-gb	Rules of Debate 
cy-gb	Rheolau’r Dadleuon 

en-gb	13.8A  Declaration of Relevant Interests 
cy-gb	13.8A   Datgan Buddiannau Perthnasol 

en-gb	13.9  Maintenance of Order 
cy-gb	13.9  Cadw Trefn 

en-gb	Sub Judice 
cy-gb	Sub Judice 

en-gb	Relations with the Judiciary 
cy-gb	Cysylltiadau â’r Farnwriaeth 

en-gb	Written Questions, Written Statements and Statements of Opinion 
cy-gb	Cwestiynau Ysgrifenedig, Datganiadau Ysgrifenedig a Datganiadau Barn 

en-gb	Written Questions 
cy-gb	Cwestiynau Ysgrifenedig 

en-gb	14.6  Written Statements  
cy-gb	14.6  Datganiadau Ysgrifenedig 

en-gb	14.9  Statements of Opinion 
cy-gb	14.9  Datganiadau Barn 

en-gb	Laying and Tabling Procedures 
cy-gb	Gweithdrefnau Gosod a Chyflwyno 

en-gb	Establishment and Remit of Committees 
cy-gb	Sefydlu Pwyllgorau a’u Cylchoedd Gorchwyl 

en-gb	General 
cy-gb	Cyffredinol 

en-gb	Other committees 
cy-gb	Pwyllgorau Eraill 

en-gb	Duration of Committees 
cy-gb	Parhad Pwyllgorau 

en-gb	Operation of Committees 
cy-gb	Gweithredu Pwyllgorau 

en-gb	General 
cy-gb	Cyffredinol 

en-gb	17.2A  Chairs of Committees 
cy-gb	17.2A  Cadeiryddion Pwyllgorau 

en-gb	17.2E  Election of committee Chairs 
cy-gb	17.2E  Ethol Cadeiryddion Pwyllgorau 

en-gb	17.2L  Committee Chairs: 
cy-gb	17.2L  Cadeiryddion Pwyllgorau: 

en-gb	Resignation, Removal and Vacancy 
cy-gb	Ymddiswyddo, Diswyddo a Swyddi Gwag 

en-gb	17.3  Membership of Committees 
cy-gb	17.3  Aelodaeth Pwyllgorau 

en-gb	17.17  Sub-committees 
cy-gb	17.17  Is-bwyllgorau 

en-gb	17.21  Chairs 
cy-gb	17.21  Cadeiryddion 

en-gb	17.24A  Declaration of Relevant Interests 
cy-gb	17.24A   Datgan Buddiannau Perthnasol 

en-gb	17.25  Behaviour in Committees 
cy-gb	17.25  Ymddygiad mewn Pwyllgorau 

en-gb	Sub Judice 
cy-gb	Sub Judice 

en-gb	Relations with the Judiciary 
cy-gb	Cysylltiadau â’r Farnwriaeth 

en-gb	17.31  Quorum 
cy-gb	17.31  Cworwm 

en-gb	17.34  Voting 
cy-gb	17.34  Pleidleisio 

en-gb	17.40  Openness of Committees 
cy-gb	17.40  Natur Agored y Pwyllgorau 

en-gb	17.46  Meetings 
cy-gb	17.46  Cyfarfodydd 

en-gb	Substitutions at Meetings 
cy-gb	Dirprwyon mewn Cyfarfodydd 

en-gb	Attendance at Meetings 
cy-gb	Presenoldeb mewn Cyfarfodydd 

en-gb	17.53  Meetings with Other Committees 
cy-gb	17.53  Cyfarfodydd â Phwyllgorau Eraill 

en-gb	Committee Advisers 
cy-gb	Cynghorwyr Pwyllgorau 

en-gb	Committee Reports 
cy-gb	Adroddiadau Pwyllgorau 

en-gb	Public Accounts and Oversight of the Wales Audit Office 
cy-gb	Cyfrifon Cyhoeddus a Goruchwylio Swyddfa Archwilio Cymru 

en-gb	General 
cy-gb	Cyffredinol 

en-gb	Public Accounts Committee Functions 
cy-gb	Swyddogaethau’r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus 

en-gb	18.5  Public Accounts Committee Membership 
cy-gb	18.5  Aelodaeth y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus 

en-gb	18.10   Committee Functions Relating to the Oversight of the Wales Audit Office 
cy-gb	18.10   Swyddogaethau Pwyllgor mewn Perthynas â Goruchwylio Swyddfa Archwilio Cymru 

en-gb	18.12  Membership of the responsible committee 
cy-gb	18.12  Aelodaeth y pwyllgor cyfrifol 

en-gb	18A Oversight of the Public Services Ombudsman for Wales 
cy-gb	18A Trefniadau Goruchwylio Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru 

en-gb	18A.1  Committee or Committees 
cy-gb	18A.1  Y Pwyllgor neu Bwyllgorau 

en-gb	18A.2  Functions 
cy-gb	18A.2  Swyddogaethau 

en-gb	Finance 
cy-gb	Cyllid 

en-gb	Committee 
cy-gb	Y Pwyllgor 

en-gb	Functions 
cy-gb	Swyddogaethau 

en-gb	Finance Procedures 
cy-gb	Gweithdrefnau Cyllid 

en-gb	General 
cy-gb	Cyffredinol 

en-gb	Welsh Government 
cy-gb	Llywodraeth Cymru 

en-gb	20.7  Draft Budget Proposals 
cy-gb	20.7  Cynigion y Gyllideb Ddrafft 

en-gb	20.13  The Commission 
cy-gb	20.13  Y Comisiwn 

en-gb	20.21  Auditor General and the Wales Audit Office  
cy-gb	20.21  Yr Archwilydd Cyffredinol a Swyddfa Archwilio Cymru 

en-gb	20.23  Ombudsman 
cy-gb	20.23  Yr Ombwdsmon 

en-gb	20.24A  Welsh Rate Resolutions 
cy-gb	20.24A Penderfyniadau ynghylch y gyradd Gymreig 

en-gb	20.25  Annual Budget Motions 
cy-gb	20.25  Cynigion Cyllideb Blynyddol 

en-gb	20.30  Supplementary Budget Motions 
cy-gb	20.30  Cynigion Cyllideb Atodol 

en-gb	20.38  Excess Use of Resources 
cy-gb	20.38  Defnyddio Gormod o Adnoddau 

en-gb	Constitutional and Legislative Affairs  
cy-gb	Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol 

en-gb	Committee or Committees 
cy-gb	Y Pwyllgor neu Bwyllgorau 

en-gb	Functions 
cy-gb	Swyddogaethau 

en-gb	Standards of Conduct  
cy-gb	Safonau Ymddygiad 

en-gb	22.1 
cy-gb	22.1 

en-gb	Committee 
cy-gb	Y Pwyllgor 

en-gb	22.2 
cy-gb	22.2 

en-gb	Functions 
cy-gb	Swyddogaethau 

en-gb	22.3 
cy-gb	22.3 

en-gb	Membership 
cy-gb	Aelodaeth 

en-gb	22.6 
cy-gb	22.6 

en-gb	Meetings 
cy-gb	Cyfarfodydd 

en-gb	22.9 
cy-gb	22.9 

en-gb	23 Public Petitions 
cy-gb	Adroddiadau 

en-gb	Reports 
cy-gb	Deisebau’r Cyhoedd 

en-gb	23.1 
cy-gb	23.1 

en-gb	Committee or Committees 
cy-gb	Y Pwyllgor neu Bwyllgorau 

en-gb	23.2 
cy-gb	23.2 

en-gb	Form of Petitions 
cy-gb	Ffurf Deisebau 

en-gb	23.4 
cy-gb	23.4 

en-gb	Admissibility of Petitions 
cy-gb	Derbyniadwyedd Deisebau 

en-gb	23.8 
cy-gb	23.8 

en-gb	Action on a Petition 
cy-gb	Gweithredu ar Ddeiseb 

en-gb	23.11 
cy-gb	23.11 

en-gb	Closing Petitions 
cy-gb	Cau Deisebau 

en-gb	Definition of Member in Charge of Legislation 
cy-gb	Diffiniad o Aelod sy’n Gyfrifol am Ddeddfwriaeth 

en-gb	General 
cy-gb	Cyffredinol 

en-gb	24.3  Government Legislation 
cy-gb	24.3  Deddfwriaeth Llywodraeth 

en-gb	24.6  Committee Legislation 
cy-gb	24.6  Deddfwriaeth Pwyllgor 

en-gb	24.11  Commission Legislation 
cy-gb	24.11  Deddfwriaeth Comisiwn 

en-gb	24.14  Member Bills 
cy-gb	24.14  Biliau Aelod 

en-gb	Orders in Council to be made under section 109 of the Act 
cy-gb	Gorchmynion yn y Cyfrin Gyngor i’w gwneud o dan adran 109 o’r Ddeddf 

en-gb	General 
cy-gb	Cyffredinol 

en-gb	25.4  Form and Laying of Proposed Orders 
cy-gb	25.4  Ffurf Gorchmynion Arfaethedig a Sut i’w Gosod 

en-gb	25.7  Detailed Consideration of a Proposed Order 
cy-gb	25.7  Ystyriaeth Fanwl ar Orchymyn Arfaethedig 

en-gb	Introduction of a Draft Order 
cy-gb	Cyflwyno Gorchymyn Drafft 

en-gb	Explanatory Memorandum to Accompany a Draft Order  
cy-gb	Y Memorandwm Esboniadol i Gyd-fynd â Gorchymyn Drafft 

en-gb	25.15  Final Consideration 
cy-gb	25.15  Yr Ystyriaeth Derfynol 

en-gb	Withdrawal of a Proposed Draft Order 
cy-gb	Tynnu Gorchymyn Arfaethedig neu Orchymyn Drafft yn ôl 

en-gb	Fall of a Proposed or Draft Order 
cy-gb	Gorchymyn Arfaethedig neu Orchymyn Drafft yn Methu 

en-gb	Committee Proposed and Draft Orders 
cy-gb	Gorchmynion Arfaethedig Pwyllgor a Gorchmynion Drafft Pwyllgor 

en-gb	Proposals for an Order by a Member, other than a member of the Government 26 Acts of the Senedd  
cy-gb	Cynigion am Orchymyn gan Aelod heblaw aelod o’r Llywodraeth 26 Deddfau Senedd Cymru 

en-gb	26.1  Form and Introduction of Bills 
cy-gb	26.1  Ffurf Biliau a Sut i’w Cyflwyno 

en-gb	Documentation to Accompany a Bill 
cy-gb	Dogfennau i Gyd-fynd â Bil 

en-gb	Timetable for Consideration of a Bill 
cy-gb	Yr Amserlen ar gyfer Ystyried Bil 

en-gb	26.9  Stage 1: 
cy-gb	26.9  Cyfnod 1: 

en-gb	Consideration of General Principles 
cy-gb	Ystyried yr Egwyddorion Cyffredinol 

en-gb	26.16  Stage 2: 
cy-gb	26.16  Cyfnod 2: 

en-gb	Detailed Consideration by Committee 
cy-gb	Ystyriaeth Fanwl y Pwyllgor 

en-gb	26.29  Stage 3: 
cy-gb	26.29  Cyfnod 3: 

en-gb	Detailed Consideration by the Senedd  
cy-gb	Ystyriaeth Fanwl gan y Senedd 

en-gb	26.45  Report Stage 
cy-gb	26.45  Y Cyfnod Adrodd 

en-gb	26.47  Stage 4: 
cy-gb	26.47  Cyfnod 4: 

en-gb	Final Stage 
cy-gb	Y Cyfnod Terfynol 

en-gb	26.52  Reconsideration of Bills Passed 
cy-gb	26.52  Ailystyried Biliau a Basiwyd 

en-gb	26.56C  Reconsideration of Bills rejected 
cy-gb	26.56C  Ailystyried Biliau a wrthodwyd 

en-gb	26.57  General Provisions in Relation to Amendments to Bills 
cy-gb	26.57  Darpariaethau Cyffredinol mewn Perthynas â Gwelliannau i Filiau 

en-gb	Her Majesty’s and Duke of Cornwall’s consent 
cy-gb	Cydsyniad Ei Mawrhydi a Dug Cernyw 

en-gb	Financial Resolutions 
cy-gb	Penderfyniadau Ariannol 

en-gb	Notification of Royal Assent to Acts of the Senedd  
cy-gb	Hysbysu ynghylch Cydsyniad Brenhinol i Ddeddfau’r  Senedd 

en-gb	Fall, Rejection or Withdrawal of Bills 
cy-gb	Biliau yn Methu, yn Cael eu Gwrthod neu’n Cael eu Tynnu’n ôl 

en-gb	26.80  Committee Bills 
cy-gb	26.80  Biliau Pwyllgor 

en-gb	Commission Bills 
cy-gb	Biliau’r Comisiwn 

en-gb	Member Bills 
cy-gb	Biliau Aelod 

en-gb	26.95   Government Emergency Bills 
cy-gb	26.95  Biliau Brys Llywodraeth 

en-gb	26A Private Acts of the Senedd  
cy-gb	26A Deddfau Preifat y Senedd 

en-gb	26A.1 
cy-gb	26A.1 

en-gb	Private Bills 
cy-gb	Biliau Preifat 

en-gb	26A.3 
cy-gb	26A.3 

en-gb	Permission to Introduce a Private Bill 
cy-gb	Caniatâd i gyflwyno Bil Preifat 

en-gb	26A.6 
cy-gb	26A.6 

en-gb	Fees 
cy-gb	Ffioedd 

en-gb	26A.7  
cy-gb	26A.7 

en-gb	Form and Introduction of Private Bills 
cy-gb	Ffurf Biliau Preifat a sut i’w Cyflwyno 

en-gb	26A.13  
cy-gb	26A.13 

en-gb	Documentation to Accompany a Private Bill 
cy-gb	Dogfennau i Gyd-fynd â Bil Preifat 

en-gb	26A.16 
cy-gb	26A.16 

en-gb	Notification of the Introduction of a Private Bill 
cy-gb	Hysbysiad bod Bil Preifat wedi’i gyflwyno 

en-gb	26A.20 
cy-gb	26A.20 

en-gb	Objections 
cy-gb	Gwrthwynebu 

en-gb	26A.30 
cy-gb	26A.30 

en-gb	Private Bill Committees 
cy-gb	Datganiadau mewn perthynas ag ymgynghori 

en-gb	26A.32 
cy-gb	26A.32

en-gb	Statements in relation to consultation 
cy-gb	Pwyllgorau Biliau Preifat 

en-gb	26A.44 
cy-gb	26A.44 

en-gb	Initial Consideration 
cy-gb	Yr Ystyriaeth Gychwynnol 

en-gb	26A.52 
cy-gb	26A.52 

en-gb	Detailed Committee Consideration 
cy-gb	Ystyriaeth Fanwl y Pwyllgor 

en-gb	26A.81 
cy-gb	26A.81 

en-gb	Detailed Senedd Consideration 
cy-gb	Ystyriaeth Fanwl y Senedd 

en-gb	26A.94 
cy-gb	26A.94 

en-gb	Final Stage 
cy-gb	Ystyriaeth Fanwl Bellach y Pwyllgor 

en-gb	26A.100 
cy-gb	26A.100 

en-gb	Reconsideration of Private Bills Passed 
cy-gb	Ystyriaeth Fanwl Bellach y Senedd 

en-gb	26A.102 
cy-gb	26A.102 

en-gb	Further Detailed Committee Consideration 
cy-gb	Y Cyfnod Terfynol 

en-gb	26A.109 
cy-gb	26A.109 

en-gb	Amendments to Private Bills 
cy-gb	Ailystyried Biliau Preifat a Basiwyd 

en-gb	26A.115C 
cy-gb	26A.115C 

en-gb	Reconsideration of Private Bills rejected 
cy-gb	Ailystyried Biliau Preifat a Wrthodwyd 

en-gb	26A.116 
cy-gb	26A.116 

en-gb	Further Detailed Senedd Consideration 
cy-gb	Gwelliannau i Filiau Preifat  

en-gb	26A.126 
cy-gb	26A.126 

en-gb	Change of Promoter 
cy-gb	Newid Hyrwyddwr 

en-gb	26A.133 
cy-gb	26A.133 

en-gb	Her Majesty’s and Duke of Cornwall’s Consent 
cy-gb	Cydsyniad Ei Mawrhydi a Dug Cernyw 

en-gb	26A.134 
cy-gb	26A.134 

en-gb	Financial Resolutions 
cy-gb	Penderfyniadau Ariannol 

en-gb	26A.141 
cy-gb	26A.141 

en-gb	Notification of Royal Assent to Private Acts of the Senedd  
cy-gb	Hysbysu ynghylch Cydsyniad Brenhinol i Ddeddfau Preifat y Senedd 

en-gb	26A.142 
cy-gb	26A.142 

en-gb	Fall, Rejection or Withdrawal of Private Bills 
cy-gb	Biliau Preifat yn Methu, yn Cael eu Gwrthod neu’n Cael eu Tynnu’n ôl 

en-gb	26B Hybrid Acts of the Senedd  
cy-gb	26B Deddfau Hybrid y Senedd 

en-gb	26B.1 
cy-gb	26B.1 

en-gb	Hybrid Bills 
cy-gb	Biliau Hybrid 

en-gb	26B.3 
cy-gb	26B.3 

en-gb	Form and Introduction of Hybrid Bills 
cy-gb	Ffurf Biliau Hybrid a Sut i’w Cyflwyno 

en-gb	26B.9 
cy-gb	26B.9 

en-gb	Documentation to Accompany a Hybrid Bill 
cy-gb	Dogfennau i Gyd-fynd â Bil Hybrid 

en-gb	26B.15 
cy-gb	26B.15 

en-gb	Notification of the Introduction of a Hybrid Bill 
cy-gb	Hysbysiad bod Bil Hybrid wedi’i gyflwyno 

en-gb	26B.19 
cy-gb	26B.19 

en-gb	Objections 
cy-gb	Gwrthwynebu 

en-gb	26B.28 
cy-gb	26B.28 

en-gb	Statements in relation to consultation 
cy-gb	Datganiadau mewn perthynas ag ymgynghori 

en-gb	26B.30 
cy-gb	26B.30 

en-gb	Hybrid Bill Committees 
cy-gb	Pwyllgorau Biliau Hybrid 

en-gb	26B.42 
cy-gb	26B.42 

en-gb	Initial Consideration 
cy-gb	Yr Ystyriaeth Gychwynnol 

en-gb	26B.50 
cy-gb	26B.50 

en-gb	Detailed Committee Consideration 
cy-gb	Ystyriaeth Fanwl y Pwyllgor 

en-gb	26B.54 
cy-gb	26B.54 

en-gb	Appointing an assessor to consider objections 
cy-gb	Penodi asesydd i ystyried gwrthwynebiadau 

en-gb	26B.79 
cy-gb	26B.79 

en-gb	Detailed Senedd Consideration 
cy-gb	Ystyriaeth Fanwl y Senedd 

en-gb	26B.92 
cy-gb	26B.92 

en-gb	Further Detailed Committee Consideration 
cy-gb	Ystyriaeth Fanwl Bellach y Pwyllgor 

en-gb	26B.98 
cy-gb	26B.98 

en-gb	Further Detailed Senedd Consideration 
cy-gb	Ystyriaeth Fanwl Bellach y Senedd 

en-gb	26B.101 
cy-gb	26B.101 

en-gb	Final Stage 
cy-gb	Y Cyfnod Terfynol 

en-gb	26B.108 
cy-gb	26B.108 

en-gb	Reconsideration of Hybrid Bills Passed 
cy-gb	Ailystyried Biliau Hybrid a Basiwyd 

en-gb	26B.118 
cy-gb	26B.118 

en-gb	Amendments to Hybrid Bills 
cy-gb	Gwelliannau i Filiau Hybrid 

en-gb	26B.128 
cy-gb	26B.128 

en-gb	Her Majesty’s and Duke of Cornwall’s Consent 
cy-gb	Cydsyniad Ei Mawrhydi a Dug Cernyw 

en-gb	26B.129  
cy-gb	26B.129 

en-gb	Financial Resolutions 
cy-gb	Penderfyniadau Ariannol 

en-gb	26B.136 
cy-gb	26B.136 

en-gb	Notification of Royal Assent to Hybrid Acts of the Senedd  
cy-gb	Hysbysu ynghylch Cydsyniad Brenhinol i Ddeddfau Hybrid y Senedd 

en-gb	26B.137 
cy-gb	26B.137 

en-gb	Fall, Rejection or Withdrawal of Hybrid Bills 
cy-gb	Biliau Hybrid yn Methu, yn Cael eu Gwrthod neu’n Cael eu Tynnu’n ôl 

en-gb	Subordinate Legislation (Other than Subordinate Legislation Subject to Special Senedd Procedure) 
cy-gb	Is-ddeddfwriaeth (ac eithrio Is-ddeddfwriaeth sy’n Ddarostyngedig i Weithdrefn Arbennig y Senedd) 

en-gb	Explanatory Memoranda 
cy-gb	Memoranda Esboniadol 

en-gb	Motion for Annulment (Negative Resolution Procedure) 
cy-gb	Cynnig ar gyfer Dirymu (Gweithdrefn Penderfyniad Negyddol) 

en-gb	27.5  Motion for Approval (Positive Resolution Procedure) 
cy-gb	27.5  Cynnig ar gyfer Cymeradwyo (Gweithdrefn Penderfyniad Cadarnhaol) 

en-gb	27.9A  Draft Statutory Instruments to which paragraph 4 of Schedule 7 to the European Union (Withdrawal) Bill applies 
cy-gb	27.9A  Offerynnau Statudol Drafft y mae paragraff 4 o Atodlen 7 i Fil yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael) yn gymwys iddynt 

en-gb	No Amendment of Instruments 
cy-gb	Peidio â Diwygio Offerynnau 

en-gb	Withdrawal of Instruments 
cy-gb	Tynnu Offerynnau yn ôl 

en-gb	Calculation of Days 
cy-gb	Cyfrifo Dyddiau 

en-gb	Other Motions in Respect of Instruments or Draft Instruments 
cy-gb	Cynigion Eraill mewn Perthynas ag Offerynnau neu Offerynnau Drafft 

en-gb	Application to Other Subordinate Legislation 
cy-gb	Cymhwyso’r Rheol Sefydlog at Is-ddeddfwriaeth Arall 

en-gb	Special Senedd Procedure 
cy-gb	Gweithdrefn Arbennig y Senedd

en-gb	Consent in Relation to UK Parliament Bills 
cy-gb	Cydsyniad mewn Perthynas â Biliau Senedd y DU 

en-gb	UK Parliament Bills Making Provision Requiring the Senedd’s Consent 
cy-gb	Biliau Senedd y DU sy’n Gwneud Darpariaeth y mae Angen Cydsyniad y Senedd ar ei chyfer 

en-gb	Legislative Consent Memorandum 
cy-gb	Memorandwm Cydsyniad Deddfwriaethol 

en-gb	29.6  Legislative Consent Motion 
cy-gb	29.6  Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol

en-gb	Notification in Relation to UK Parliament Bills 
cy-gb	 30 Hysbysu mewn Perthynas â Biliau Senedd y DU 

en-gb	UK Parliament Bills Making Provision Requiring Notification to the Senedd  
cy-gb	Biliau Senedd y DU sy’n Gwneud Darpariaeth y mae Angen Hysbysu’r Senedd yn ei chylch 

en-gb	Written Statements in Relation to Relevant UK Parliament 
cy-gb	Datganiadau Ysgrifenedig mewn Perthynas â Biliau Perthnasol Senedd y DU 

en-gb	30A Consent in Relation to Statutory Instruments made by UK Ministers 
cy-gb	30A Cydsyniad mewn Perthynas ag Offerynnau Statudol a Wneir gan Weinidogion y DU 

en-gb	30A.1  
cy-gb	30A.1 

en-gb	Subordinate Legislation made by UK Ministers Making Provision Requiring the Senedd’s Consent 
cy-gb	Is-ddeddfwriaeth a Wneir gan Weinidogion y DU sy’n Gwneud Darpariaeth y mae Angen Cydsyniad y Senedd ar ei chyfer  

en-gb	30A.2 
cy-gb	30A.2  

en-gb	Statutory Instrument Consent Memorandum 
cy-gb	Memorandwm Cydsyniad Offeryn Statudol  

en-gb	30A.10  
cy-gb	30A.10 

en-gb	Statutory Instrument Consent Motion 
cy-gb	Cynnig Cydsyniad Offeryn Statudol 

en-gb	30A.13 
cy-gb	30A.13  

en-gb	Conforming with Acts of Parliament 
cy-gb	Cydymffurfio â Deddfau Seneddol 

en-gb	30B Statutory Instruments made by UK Ministers under the Act temporarily restricting the Senedd’s legislative competence or the Welsh Ministers’ executive competence 
cy-gb	30B Offerynnau Statudol a wneir gan Weinidogion y DU o dan y Ddeddf sy'n cyfyngu ar gymhwysedd deddfwriaethol y Senedd neu gymhwysedd gweithredol Gweinidogion Cymru dros dro 

en-gb	30B.1 
cy-gb	30B.1  

en-gb	Regulations made by a Minister of the Crown under sections 109A and 80(8) of the Act 
cy-gb	Rheoliadau a wneir gan un o Weinidogion y Goron o dan adrannau 109A ac 80(8) o'r Ddeddf 

en-gb	30B.3 
cy-gb	30B.3 

en-gb	Consent Decision Memorandum 
cy-gb	Memorandwm Penderfyniad Cydsynio 

en-gb	30B.6  
cy-gb	30B.6 

en-gb	Consent Decision Motion 
cy-gb	Cynnig Penderfyniad Cydsynio 

en-gb	30B.9 
cy-gb	30B.9  

en-gb	Consent Decision Motion 
cy-gb	Cyfrifo Dyddiau 

en-gb	30B.10  Written Statements 
cy-gb	30B.10 Datganiadau Ysgrifenedig 

en-gb	30B.11  Reports in Connection with Retained EU Law Restrictions 
cy-gb	30B.11 Adroddiadau mewn Cysylltiad â Chyfyngiadau Cyfraith yr UE a Ddargedwir 

en-gb	30C Notification in Relation to Statutory Instruments made by UK Ministers In devolved areas under the European Union (Withdrawal) Act 2018 not laid before the Senedd  
cy-gb	30C Hysbysu mewn perthynas ag Offerynnau Statudol a wneir gan Weinidogion y DU mewn meysydd datganoledig o dan Ddeddf yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael) 2018 na chânt eu gosod gerbron y Senedd. 

en-gb	30C.1  Statutory Instruments Requiring Notification to the Senedd 
cy-gb	30C.1  Offerynnau Statudol y mae angen hysbysu'r Senedd yn eu cylch 

en-gb	30C.2  Written Statements in Relation to Relevant Statutory Instruments 
cy-gb	30C.2  Datganiadau Ysgrifenedig mewn perthynas ag Offerynnau Statudol Perthnasol 

en-gb	Reports of Proceedings 
cy-gb	Adroddiadau ar y Trafodion 

en-gb	Conduct of the Public 
cy-gb	Ymddygiad y Cyhoedd 

en-gb	Re-making, Revision and Suspension of Standing Orders 
cy-gb	Ail-wneud y Rheolau Sefydlog, eu Diwygio a’u Hatal 

en-gb	33.1  Re-making and Revision 
cy-gb	Ail-wneud y Rheolau Sefydlog a’u Diwygio 

en-gb	33.6  Suspension 
cy-gb	33.6  Atal y Rheolau Sefydlog 

en-gb	Emergency Procedures
cy-gb	Gweithdrefnau Brys

en-gb	34.2 Designated Temporary Presiding Officer 
cy-gb	Llywydd Dros Dro Dynodedig

en-gb	34.5 Acting Chair of Plenary Meetings 
cy-gb	               34.5  Cadeirydd Dros Dro yn y Cyfarfodydd Llawn

en-gb	34.9  Recall of the Senedd by the Presiding Officer 
cy-gb	Y Llywydd yn adalw ’r Senedd

en-gb	34.10  Quorum in Plenary 
cy-gb	Cworwm yn y Cyfarfod Llawn

en-gb	34.11  Voting in Plenary 
cy-gb	Pleidleisio yn y Cyfarfod Llawn

en-gb	34.14 A-D  Voting in Plenary 
cy-gb	               34.14 A-D Pleidleisio yn y Cyfarfo Llawn 

en-gb	34.14 E-F Voting in Committee Meetings 
cy-gb	               34.14 E-F Pleidleisio mewn Pwyllgorau 

en-gb	34.15  Accessibility of Plenary Meetings 
cy-gb	               34.15 Hygyrchedd Cyfarfodydd Llawn

en-gb	34.18  Oral Questions 
cy-gb	               34.18 Cwestiynau llafar

en-gb	34.19  Accessibility of Committee Meetings 
cy-gb	               34.19 Hygyrchedd Cyfarfodydd Pwyllgor

en-gb	34.22  Responsible Committee under Standing Order 21 
cy-gb	               34.22 Pwyllgor Cyfrifol o dan Reol Sefydlog 21

en-gb	INTERPRETATION 
cy-gb	DEHONGLI 

en-gb	In these Standing Orders: 
cy-gb	Yn y Rheolau Sefydlog hyn:  

en-gb	− “Member” means a Member of the Senedd returned either for a Senedd constituency or for a Senedd electoral region;
cy-gb	− ystyr “Aelod” yw Aelod o’r Senedd a etholwyd naill ai dros un o etholaethau’r Senedd neu dros un o ranbarthau etholiadol y Senedd; 

en-gb	− “member of the government” means the First Minister, a Welsh Minister, the Counsel General or a Deputy Welsh Minister;
cy-gb	− ystyr “aelod o’r llywodraeth” yw Prif Weinidog Cymru, un o Weinidogion Cymru, y Cwnsler Cyffredinol neu un o Ddirprwy Weinidogion Cymru; 

en-gb	− “Auditor General” means the Auditor General for Wales appointed under paragraph 1 of Schedule 8 to the Act;
cy-gb	− ystyr “Archwilydd Cyffredinol” yw Archwilydd Cyffredinol Cymru a benodir o dan baragraff 1 o Atodlen 8 i’r Ddeddf; 

en-gb	− “a Bill” means a proposed Act of the Senedd as defined in section 107(2) of the Act;
cy-gb	− ystyr “Bil” yw Deddf arfaethedig y Senedd fel y’i diffinnir yn adran 107(2) o’r Ddeddf; 

en-gb	− “Senedd year” means the period from 1 May in one year to 30 April in the following year;  
cy-gb	− ystyr “blwyddyn Senedd” yw’r cyfnod rhwng 1 Mai yn y naill flwyddyn a 30 Ebrill yn y flwyddyn ganlynol;  

en-gb	− “Clerk” means the Clerk of the Senedd appointed under section 26(1) of the Act;
cy-gb	− ystyr “Clerc” yw Clerc y Senedd a benodir o dan adran 26(1) o’r Ddeddf; 

en-gb	− “the Commission” means the Senedd Commission as defined in section 27 of the Act;
cy-gb	− ystyr “y Comisiwn” yw Comisiwn y Senedd fel y’i diffinnir yn adran 27 o’r Ddeddf; 

en-gb	− “Counsel General” means the Counsel General to the government appointed under section 49 of the Act;
cy-gb	− ystyr “Cwnsler Cyffredinol” yw Cwnsler Cyffredinol y llywodraeth a benodir o dan adran 49 o’r Ddeddf; 

en-gb	− “an Act of the Senedd” means an Act of Senedd Cymru as defined in section 107(1) of the Act;
cy-gb	− ystyr “Deddfau’r Senedd” yw Deddf SeneddCymru fel y’i diffinnir yn adran 107(1) o’r Ddeddf; 

en-gb	− “Deputy” means the Deputy Presiding Officer elected under section 25(1)(b) of the Act;
cy-gb	− ystyr “Dirprwy” yw'r Dirprwy Lywydd a etholir o dan adran 25(1)(b) o'r Ddeddf;  

en-gb	− “working day” means any day unless it is: 
cy-gb	− ystyr “diwrnod gwaith” yw unrhyw ddiwrnod ac eithrio:  

en-gb	a Saturday or a Sunday; 
cy-gb	− dydd Sadwrn neu ddydd Sul;  

en-gb	Christmas Eve, Christmas Day, Maundy Thursday or Good Friday; 
cy-gb	− Noswyl Nadolig, Dydd Nadolig, Dydd Iau Cablyd neu Ddydd Gwener y Groglith;  

en-gb	a day which is a bank holiday in Wales under the Banking and Financial Dealings Act 1971; 
cy-gb	− diwrnod sy’n ŵyl banc yng Nghymru o dan Ddeddf Bancio a Thrafodion Ariannol 1971; 

en-gb	or  a day appointed for public thanksgiving or mourning. 
cy-gb	neu − diwrnod sydd wedi’i neilltuo ar gyfer diolchgarwch neu alar cyhoeddus. 

en-gb	− “the Act” means the Government of Wales Act 2006;
cy-gb	− ystyr “y Ddeddf” yw Deddf Llywodraeth Cymru 2006; 

en-gb	− “a Senedd” means the period from a Senedd election to dissolution;
cy-gb	− ystyr “Senedd” yw’r cyfnod rhwng etholiad y Senedd a diddymu’r Senedd; 

en-gb	− “Deputy Welsh Minister” means a Member appointed under section 50(1) of the Act;
cy-gb	− ystyr “un o Ddirprwy Weinidogion Cymru” yw Aelod a benodir o dan adran 50(1) o’r Ddeddf; 

en-gb	− “First Minister” means the Member appointed under section 46(1) of the Act;
cy-gb	− ystyr “Prif Weinidog Cymru” yw'r Aelod a benodir o dan adran 46(1) o'r Ddeddf;  

en-gb	− “government” means Welsh Government, as defined in section 45(1) of the Act;
cy-gb	− ystyr “llywodraeth” yw Llywodraeth Cymru, fel y’i diffinnir yn adran 45(1) o’r Ddeddf;   

en-gb	− “laid” means laid in accordance with Standing Order 15;
cy-gb	− ystyr “wedi’u gosod” yw wedi’u gosod yn unol â Rheol Sefydlog 15; 

en-gb	− “non-sitting week” means a week in which the Senedd does not sit in plenary;
cy-gb	− ystyr “wythnos pan na fydd y Senedd yn eistedd” yw wythnos pan na fydd y Senedd yn eistedd mewn cyfarfod llawn. 

en-gb	− “Ombudsman” means the Public Services Ombudsman for Wales appointed under the Public Services Ombudsman (Wales) Act 2005;
cy-gb	− ystyr “Ombwdsmon” yw Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus (Cymru) a benodir o dan Ddeddf Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus (Cymru) 2005; 

en-gb	− “published” means publication on the Senedd website as a minimum requirement; 
cy-gb	− ystyr “wedi’u cyhoeddi” yw cyhoeddi ar wefan y Senedd o leiaf;  

en-gb	− “the Senedd” means Senedd Cymru or the Welsh Parliament; 
cy-gb	− ystyr “y Senedd” yw Senedd Cymru neu Welsh Parliament; 

en-gb	− “Senedd election” means a general election held under the Act; 
cy-gb	− ystyr “etholiad y Senedd” yw etholiad cyffredinol a gynhelir o dan y Ddeddf; 

en-gb	− “Senedd proceedings” means any proceedings of the Senedd, any committee of the Senedd or a sub-committee of such a committee; 
cy-gb	− ystyr “trafodion y Senedd” yw unrhyw drafodion i’r Senedd, i unrhyw un o bwyllgorau'r Senedd neu i is-bwyllgor pwyllgor o'r fath;  

en-gb	− “sitting week” means a week in which the Senedd sits in plenary; 
cy-gb	− ystyr “wythnos eistedd” yw wythnos pryd y bydd y Senedd yn eistedd mewn cyfarfod llawn; 

en-gb	− “subordinate legislation” means an Order in Council, order, rule, regulation, scheme, warrant, bye-law and other instrument made or to be made under any Act of the Senedd, Act of the UK Parliament or Senedd Measure, or made or to be made under subordinate legislation;  
cy-gb	− ystyr “is-ddeddfwriaeth” yw Gorchmynion yn y Cyfrin Gyngor, gorchmynion, rheolau, rheoliadau, cynlluniau, gwarantau, is-ddeddfau ac offerynnau eraill a wnaed neu sydd i'w gwneud o dan unrhyw un o Ddeddfau Senedd y DU neu Ddeddf  y Senedd, neu a wnaed neu sydd i'w gwneud o dan is-ddeddfwriaeth;  

en-gb	− “the Supreme Court” means the Supreme Court of the United Kingdom established under section 23(1) of the Constitutional Reform Act 2005;  
cy-gb	− ystyr “y Goruchaf Lys” yw Goruchaf Lys y Deyrnas Unedig a sefydlwyd o dan adran 23(1) o Ddeddf Diwygio Cyfansoddiadol 2005; 

en-gb	− “Welsh Minister” means any Member appointed as a Welsh Minister under section 48(1) of the Act;   
cy-gb	− ystyr “un o Weinidogion Cymru” yw unrhyw Aelod a benodir yn un o 

en-gb	− “the Welsh Ministers” is to be construed in accordance with section 45(2) of the Act;   
cy-gb	− mae “Gweinidogion Cymru” i’w ddehongli yn unol ag adran 45(2) o’r Ddeddf;   Weinidogion Cymru o dan adran 48(1) o’r Ddeddf; 

en-gb	1. STANDING ORDER 1 – Members
cy-gb	1. RHEOL SEFYDLOG 1 – Aelodau 

en-gb	Oath or Affirmation of Allegiance 
cy-gb	Llw neu Gadarnhad Teyrngarwch  

en-gb	 When the oath of allegiance is taken, or the corresponding affirmation made, under section 23 of the Act, it must be taken or made before the Clerk, in public or in private. 
cy-gb	Pan dyngir y llw teyrngarwch, neu pan roddir y cadarnhad cyfatebol, o dan adran 23 o’r Ddeddf, rhaid iddo gael ei dyngu neu ei roi gerbron y Clerc, yn gyhoeddus neu yn breifat. 

en-gb	 When a member of the government takes:  
cy-gb	Pan fydd aelod o’r llywodraeth: 

en-gb	 the official oath, or makes the corresponding affirmation; 
cy-gb	yn tyngu’r llw swyddogol, neu yn rhoi’r cadarnhad cyfatebol; 

en-gb	the oath of allegiance, or makes the corresponding affirmation, 
cy-gb	yn tyngu’r llw teyrngarwch, neu yn rhoi’r cadarnhad cyfatebol, 

en-gb	under section 55 of the Act, he or she must, within one working day, notify the Clerk in writing that he or she has done so.  
cy-gb	o dan adran 55 o’r Ddeddf, rhaid iddo hysbysu’r Clerc yn ysgrifenedig o fewn un diwrnod gwaith ei fod wedi gwneud hynny. 

en-gb	Political Groups 
cy-gb	Grwpiau Gwleidyddol 

en-gb	 For the purposes of the Act, a political group is: 
cy-gb	At ddibenion y Ddeddf, grŵp gwleidyddol yw: 

en-gb	 a group of Members belonging to the same registered political party having at least three Members in the Senedd; 
cy-gb	grŵp o Aelodau sy’n perthyn i’r un blaid wleidyddol gofrestredig a chanddo o leiaf dri Aelod yn y Senedd; 

en-gb	or   three or more Members who, not being members of a registered political party included in Standing Order 1.3(i), have notified the Presiding Officer of their wish to be regarded as a political group. 
cy-gb	neu tri neu fwy o Aelodau sydd, a hwythau heb fod yn aelodau o blaid wleidyddol gofrestredig a gynhwysir yn Rheol Sefydlog 1.3(i), wedi hysbysu’r Llywydd eu bod yn dymuno cael eu trin fel grŵp gwleidyddol. 

en-gb	 The Presiding Officer must decide any question as to whether any Member belongs to a political group or as to which political group he or she belongs. 
cy-gb	Y Llywydd sydd i benderfynu ar unrhyw gwestiwn ynghylch a yw unrhyw Aelod yn perthyn i grŵp gwleidyddol neu i ba grŵp gwleidyddol y mae’n perthyn. 

en-gb	Remuneration 
cy-gb	Taliadau 

en-gb	 The Commission must, from time to time, determine the amount of the reduction in the salary of a Member required by section 21 of the Act. 
cy-gb	Rhaid i’r Comisiwn benderfynu o dro i dro ar swm y gostyngiad i gyflog Aelod sy’n ofynnol yn ôl adran 21 o’r Ddeddf. 

en-gb	 The Commission must lay before the Senedd and publish any determination made under Standing Order 1.5 as soon as reasonably practicable after it has been made.  
cy-gb	Rhaid i’r Comisiwn osod gerbron y Senedd a chyhoeddi unrhyw benderfyniad a wneir o dan Reol Sefydlog 1.5 cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol ar ôl i’r penderfyniad gael ei wneud. 

en-gb	 The Senedd must, on a motion proposed by the Commission, elect Trustees to the Senedd Members' Pension Scheme in accordance with the Scheme Rules.  
cy-gb	Ar gynnig a wneir gan y Comisiwn, rhaid i’r Senedd ethol Ymddiriedolwyr i Gynllun Pensiwn Aelodau y Senedd yn unol â Rheolau’r Cynllun. 

en-gb	Resignations and Vacancies 
cy-gb	Ymddiswyddiadau a Swyddi Gwag 

en-gb	A Member may resign his or her seat in the Senedd by giving notice in writing to the Presiding Officer.   
cy-gb	Caiff Aelod ymddiswyddo o’i sedd yn y Senedd drwy roi hysbysiad ysgrifenedig i’r Llywydd. 

en-gb	For the purposes of section 10 of the Act, a vacancy occurs when the Presiding Officer receives a notice of resignation in accordance with Standing Order 1.8, or otherwise when the Presiding Officer declares that the seat has become vacant. 
cy-gb	At ddibenion adran 10 o’r Ddeddf, mae swydd yn wag pan fydd y Llywydd yn cael hysbysiad o ymddiswyddiad yn unol â Rheol Sefydlog 1.8, neu fel arall pan fydd y Llywydd yn datgan bod y sedd wedi dod yn wag. 

en-gb	Different Roles and Responsibilities of Constituency Members and Regional Members 
cy-gb	Rolau a Chyfrifoldebau Gwahanol Aelodau Etholaeth ac Aelodau Rhanbarthol 

en-gb	The Senedd must make a code or protocol, to be drafted by the committee responsible for the functions specified in Standing Order 22, in accordance with section 36(6) of the Act, about the different roles and responsibilities of constituency Members and regional Members. 
cy-gb	Rhaid i’r Senedd wneud cod neu brotocol, i’w ddrafftio gan y pwyllgor sy’n gyfrifol am y swyddogaethau a ragnodir yn Rheol Sefydlog 22, yn unol ag adran 36(6) o’r Ddeddf, ynglŷn â rolau a chyfrifoldebau gwahanol Aelodau etholaeth ac Aelodau rhanbarthol. 

en-gb	The code or protocol must include provision in line with the following five key principles and the Annex to Standing Order 1: 
cy-gb	Rhaid i’r cod neu’r protocol gynnwys darpariaeth yn unol â’r pum egwyddor allweddol ganlynol a’r Atodiad i Reol Sefydlog 1: 

en-gb	all Members have a duty to be accessible to the people of the areas for which they have been elected to serve and to represent their interests conscientiously;  
cy-gb	mae pob Aelod o dan ddyletswydd i fod yn hygyrch i bobl yr ardaloedd y maent wedi’u hethol i’w gwasanaethu ac i gynrychioli eu buddiannau yn gydwybodol; 

en-gb	in approaching the Member of their choice, the wishes of constituents and/or the interests of a constituency or locality are of paramount importance;  
cy-gb	wrth iddynt droi at eu dewis Aelod, dymuniadau’r etholwyr a/neu fuddiannau’r etholaeth neu’r ardal sydd o’r pwys pennaf; 

en-gb	all Members have equal status;  
cy-gb	mae gan bob Aelod statws cyfartal; 

en-gb	Members should not misrepresent the basis on which they are elected nor the area they serve; 
cy-gb	ni ddylai Aelodau gamliwio ar ba sail y maent wedi’u hethol na pha ardal y maent yn ei gwasanaethu; 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	no Member should deal with a constituency case or constituency issue that is not within his or her constituency or region (as the case may be), unless by prior agreement. 
cy-gb	ni ddylai Aelod ymdrin ag achos etholaeth neu fater etholaeth nad yw o fewn ei etholaeth neu ei ranbarth (yn ôl fel y digwydd), oni bai y cytunwyd ar hynny ymlaen llaw. 

en-gb	STANDING ORDER 1 – Members: 
cy-gb	RHEOL SEFYDLOG 1 – Aelodau: 

en-gb	Annex 
cy-gb	Atodiad  

en-gb	Provision to be included in the code or protocol prepared under Standing Order 1.10 and in accordance with section 36(6) of the Act 
cy-gb	Y ddarpariaeth sydd i’w chynnwys yn y cod neu’r protocol a baratoir yn unol â Rheol Sefydlog 1.10 ac yn unol ag adran 36(6) o’r Ddeddf  

en-gb	Describing Members 
cy-gb	Disgrifio’r Aelodau 

en-gb	1. Provision for regional and constituency Members to describe themselves accurately and for requirements regarding the use of Senedd  resources, for example, stationery. 
cy-gb	Darpariaeth i’r Aelodau rhanbarthol a’r Aelodau etholaeth eu disgrifio’u hunain yn gywir ac ar gyfer gofynion ynglŷn â defnyddio adnoddau’r Senedd, er enghraifft, deunyddiau swyddfa. 

en-gb	Dealing with Constituency/Regional Issues 
cy-gb	Ymdrin â Materion Etholaeth/Rhanbarth 

en-gb	2. Provision for Members to be able to take up a matter affecting the constituency or region for which they were elected whilst ensuring that courtesy is shown on matters affecting more than one constituency. 
cy-gb	Darpariaeth i’r Aelodau ymgymryd â mater sy’n effeithio ar yr etholaeth neu’r rhanbarth y’u hetholwyd iddi neu iddo gan sicrhau cwrteisi ar yr un pryd o ran materion sy’n effeithio ar fwy nag un etholaeth. 

en-gb	Individual Constituents’ Cases 
cy-gb	Achosion Etholwyr Unigol 

en-gb	3. Provision to protect the right of a constituent to approach his or her constituency Member, and/or any of the four regional Members elected in his or her region. 
cy-gb	Darpariaeth i ddiogelu hawl etholwr i droi at ei Aelod etholaeth a/neu unrhyw un o’r pedwar Aelod rhanbarthol a etholwyd yn rhanbarth yr etholwr. 

en-gb	Raising Matters with a Member of the Government 
cy-gb	Codi Materion gydag Aelod o’r Llywodraeth 

en-gb	4. Provision to ensure that any Member is entitled to raise with the relevant member of the government a matter on behalf of a constituent in the area (constituency or region) for which they were elected. 
cy-gb	Darpariaeth i sicrhau bod gan unrhyw Aelod yr hawl i godi mater gyda’r aelod perthnasol o’r llywodraeth ar ran etholwr yn yr ardal (yr etholaeth neu’r rhanbarth) y’i hetholwyd iddi. 

en-gb	Members Operating in their Areas 
cy-gb	Aelodau yn Gweithredu yn eu Hardaloedd 

en-gb	5. Provision reflecting the expectation that Members will work throughout the area (constituency or region) for which they were elected. 
cy-gb	Darpariaeth yn adlewyrchu’r disgwyliad y bydd yr Aelodau yn gweithio ledled yr ardal (yr etholaeth neu’r rhanbarth) y’i hetholwyd iddi. 

en-gb	School Visits 
cy-gb	Ymweliadau Ysgolion  

en-gb	6. Provision for notifying Members about official school visits to the Senedd organised by the Commission.  
cy-gb	Darpariaeth ar gyfer hysbysu’r Aelodau am yr ysgolion sy’n ymweld yn swyddogol â’r Senedd, a’r ymweliadau hynny wedi’u trefnu gan y Comisiwn. 

en-gb	Telephone Enquiries 
cy-gb	Ymholiadau Ffôn 

en-gb	7. Provision to guide the way in which telephone enquiries from members of the public to the Senedd’s switchboard, seeking to contact a Member, are dealt with. 
cy-gb	Darpariaeth i lywio sut yr ymdrinnir ag ymholiadau ffôn i switsfwrdd y Senedd gan aelodau o’r cyhoedd sy’n ceisio cysylltu ag Aelod. 

en-gb	Members’ Staff 
cy-gb	Staff yr Aelodau 

en-gb	8. Provision that Members should ensure that staff working for them, both within the Senedd and locally, including others working on their behalf with constituents, are aware of and act in accordance with Standing Order 1.10 and any code or protocol drawn up as a result of it. 
cy-gb	Darpariaeth y dylai’r Aelodau sicrhau bod y staff sy’n gweithio iddynt, yn y Senedd ac yn lleol, gan gynnwys eraill sy’n gweithio ar eu rhan gydag etholwyr, yn ymwybodol o Reol Sefydlog 1.10 ac unrhyw god neu brotocol a lunnir o ganlyniad iddi, a’u bod yn gweithredu yn unol â hwy. 

en-gb	Enforcement 
cy-gb	Gorfodi 

en-gb	9. Provision for any complaint against a Member in respect of the code or protocol to be referred to the committee responsible for the functions specified in Standing Order 22. 
cy-gb	Darpariaeth i unrhyw gŵyn yn erbyn Aelod mewn perthynas â’r cod neu’r protocol gael ei chyfeirio at y pwyllgor sy’n gyfrifol am y swyddogaethau a ragnodir yn Rheol Sefydlog 22. 

en-gb	2. STANDING ORDER 2 – Financial and Other Interests of Members 
cy-gb	2. RHEOL SEFYDLOG 2 – Buddiannau Ariannol a Buddiannau Eraill yr Aelodau  

en-gb	Registration of Financial and Other Interests 
cy-gb	Cofrestru Buddiannau Ariannol a Buddiannau Eraill  

en-gb	The Presiding Officer must maintain and publish a Register of Interests of Members and copies must be available for inspection by Members and by the public. 
cy-gb	Rhaid i’r Llywydd gadw a chyhoeddi Cofrestr o Fuddiannau'r Aelodau, a rhaid bod copïau ar gael i'r Aelodau a'r cyhoedd eu harchwilio.  

en-gb	The interests set out in the Annex to Standing Order 2 must be registered in the Register of Interests by completion of a form prescribed by the Presiding Officer. 
cy-gb	Rhaid i’r buddiannau a nodir yn yr Atodiad i Reol Sefydlog 2 gael eu cofrestru yn y Gofrestr Fuddiannau drwy lenwi ffurflen a ragnodir gan y Llywydd.  

en-gb	Within eight weeks of a Member taking the oath of allegiance or making the corresponding affirmation, he or she must complete the form prescribed by the Presiding Officer, setting out all the particulars of the interests required to be registered by Standing Order 2; 
cy-gb	Cyn pen wyth wythnos ar ôl i Aelod dyngu’r llw teyrngarwch neu roi’r cadarnhad cyfatebol, rhaid iddo lenwi'r ffurflen a ragnodir gan y Llywydd, gan nodi holl fanylion y buddiannau y mae'n ofynnol eu cofrestru o dan Reol Sefydlog 2; 

en-gb	and must sign the form and deliver it to the Clerk. 
cy-gb	a rhaid i’r Aelod lofnodi’r ffurflen a’i chyflwyno i’r Clerc.  

en-gb	Within four weeks of any change occurring, a Member must notify the Presiding Officer of the change in his or her registered interests by completing the form prescribed by the Presiding Officer and must sign the form and deliver it to the Clerk. 
cy-gb	Cyn pen pedair wythnos ar ôl i unrhyw newid ddigwydd, rhaid i Aelod hysbysu'r Llywydd am y newid yn ei fuddiannau cofrestredig drwy lenwi'r ffurflen a ragnodir gan y Llywydd, a rhaid i’r Aelod lofnodi’r ffurflen a’i chyflwyno i’r Clerc.  

en-gb	A Member may deliver the form referred to in Standing Order 2.3 or 2.4 by taking it to the Clerk or arranging for another person to do so or by post, but the form is not to be regarded as having been delivered until it is received by the Clerk. 
cy-gb	Caiff Aelod gyflwyno'r ffurflen y cyfeirir ati yn Rheol Sefydlog 2.3 neu 2.4 drwy fynd â hi at y Clerc neu drwy drefnu i berson arall wneud hynny neu ei hanfon drwy'r post, ond rhaid peidio â barnu bod y ffurflen wedi’i chyflwyno nes i’r Clerc ei chael.  

en-gb	Declaration of Registrable Interests before Taking Part in Any Senedd Proceedings 
cy-gb	Datgan Buddiannau Cofrestradwy cyn Cymryd Rhan mewn Unrhyw Drafodion yn y Senedd  

en-gb	In the circumstances specified in Standing Order 2, before taking part in any Senedd proceedings, a Member must make an oral declaration of any financial interest which he or she has, or may be expecting to have, or which, to the Member’s knowledge, the Member’s partner or any dependent child of the Member has, or may be expecting to have in any matter arising in those proceedings. 
cy-gb	Yn yr amgylchiadau a bennir yn Rheol Sefydlog 2, cyn cymryd rhan mewn unrhyw drafodion yn y Senedd, rhaid i Aelod ddatgan ar lafar unrhyw fuddiant ariannol sydd ganddo, neu y gall fod yn disgwyl ei gael, neu, hyd y gŵyr yr Aelod, unrhyw fuddiant ariannol sydd gan bartner yr Aelod neu unrhyw blentyn dibynnol sydd gan yr Aelod, neu y gallant fod yn disgwyl ei gael, mewn unrhyw fater sy’n codi yn y trafodion hynny.  

en-gb	An oral declaration under Standing Order 2.6 must be made in relation to any interest which is specified in paragraph 5 of the Annex to Standing Order 2 if a particular decision in those proceedings might result in a direct financial advantage to the Member, or, to the Member’s knowledge, the Member’s partner or any dependent child of the Member, greater than that which might accrue to the electorate generally. 
cy-gb	Rhaid i ddatganiad llafar o dan Reol Sefydlog 2.6 gael ei wneud mewn perthynas ag unrhyw fuddiant a bennir ym mharagraff 5 o'r Atodiad i Reol Sefydlog 2 os gallai penderfyniad penodol yn y trafodion hynny arwain at fantais ariannol uniongyrchol i'r Aelod, neu, hyd y gŵyr yr Aelod, i bartner yr Aelod neu unrhyw blentyn dibynnol sydd gan yr Aelod, a fyddai'n fwy na’r fantais a allai ddod i ran etholwyr yn gyffredinol.  

en-gb	Lobbying for Reward or Consideration 
cy-gb	Lobïo am Dâl neu Gydnabyddiaeth 

en-gb	A Member must not advocate or initiate any cause or matter on behalf of any body or individual in any Senedd proceedings, or urge any other Member to advocate or initiate any cause or matter in any such proceedings, in return for any payment or benefit in kind, direct or indirect, which the Member, or to the Member’s knowledge his or her partner or any dependent child of the Member, has received or expects to receive. 
cy-gb	Rhaid i Aelod beidio â chychwyn na dadlau o blaid unrhyw achos neu fater ar ran unrhyw gorff neu unigolyn mewn unrhyw drafodion yn y Senedd, nac annog unrhyw Aelod arall i gychwyn neu ddadlau o blaid unrhyw achos neu fater mewn unrhyw drafodion o’r fath, yn gyfnewid am unrhyw dâl neu fudd mewn da, boed yn uniongyrchol neu’n anuniongyrchol, y mae'r Aelod, neu, hyd y gŵyr yr Aelod, ei bartner neu unrhyw blentyn dibynnol sydd gan yr Aelod, wedi'i gael neu'n disgwyl ei gael. 

en-gb	Prohibition of Voting 
cy-gb	Gwahardd Pleidleisio  

en-gb	Where a Member is required under Standing Order 2.6 to declare an interest in a matter before taking part in any Senedd proceedings, that Member must not vote on any proposal relating to that matter in those proceedings. 
cy-gb	Os yw’n ofynnol o dan Reol Sefydlog 2.6 i Aelod ddatgan buddiant mewn mater cyn cymryd rhan mewn unrhyw drafodion yn y Senedd, rhaid i’r Aelod hwnnw beidio â phleidleisio ar unrhyw gynnig sy'n ymwneud â'r mater hwnnw yn y trafodion hynny. 

en-gb	Standing Order 2.9 does not apply in relation to the exercise of a casting vote under Standing Order 6.20.  
cy-gb	Nid yw Rheol Sefydlog 2.9 yn gymwys mewn perthynas ag arfer pleidlais fwrw o dan Reol Sefydlog 6.20. 

en-gb	[This Standing Order was removed by resolution in Plenary on 2 October 2013] 
cy-gb	[Dilëwyd y Rheol Sefydlog hon drwy benderfyniad y Senedd ar 02 Hydref 2013] 

en-gb	[This Standing Order was removed by resolution in Plenary on 2 October 2013] 
cy-gb	[Dilëwyd y Rheol Sefydlog hon drwy benderfyniad y Senedd ar 02 Hydref 2013] 

en-gb	[This Standing Order was removed by resolution in Plenary on 17 June 2015 and came into effect on 1 September 2015] 
cy-gb	[Dilëwyd y Rheol Sefydlog drwy benderfyniad y Senedd a r 17.06.15 a  ddaeth i rym ar 01.09.15] 

en-gb	[This Standing Order was removed by resolution in Plenary on 17 June 2015 and came into effect on 1 September 2015] 
cy-gb	[Dilëwyd y Rheol Sefydlog drwy benderfyniad y Senedd a r 17.06.15 a  ddaeth i rym ar 01.09.15] 

en-gb	STANDING ORDER 2 – Financial and Other Interests of Members: 
cy-gb	RHEOL SEFYDLOG 2 – Buddiannau Ariannol a Buddiannau Eraill yr Aelodau: 

en-gb	Annex 
cy-gb	Atodiad  

en-gb	The interests which are to be registered in the Register of Interests of Members and which for the purposes of Standing Order 2.6 are to be declared before taking part in any Senedd proceedings. 
cy-gb	Y buddiannau sydd i’w cofrestru yng Nghofrestr Buddiannau’r Aelodau ac sydd, at ddibenion Rheol Sefydlog 2.6, i’w datgan cyn cymryd rhan mewn unrhyw drafodion yn y Senedd.  

en-gb	General 
cy-gb	Cyffredinol 

en-gb	Members should, in listing their registrable interests, have regard to any relevant resolutions, codes of practice or guidance notes which the Senedd may have adopted on this matter. 
cy-gb	Wrth restru eu buddiannau cofrestradwy, dylai’r Aelodau roi sylw i unrhyw benderfyniadau, codau ymarfer neu nodiadau cyfarwyddyd perthnasol y gall y Senedd fod wedi’u mabwysiadu yn hyn o beth. 

en-gb	Any remunerated activity in the areas of public relations and political advice and consultancy relating to the functions of the Senedd must be included in that part of the register relating to remunerated employment, office or profession. 
cy-gb	Rhaid i unrhyw weithgarwch y ceir tâl amdano ym meysydd cysylltiadau cyhoeddus a chynghori ac ymgynghori gwleidyddol mewn perthynas â swyddogaethau’r Senedd, gael ei gynnwys yn y rhan honno o’r gofrestr sy’n ymwneud â chyflogaeth, swydd neu broffesiwn am dâl. 

en-gb	Such activity includes any action connected with any Senedd proceedings, sponsoring of functions in the Senedd buildings, and making representations to the government, or any member of that government or of its staff. 
cy-gb	Mae’r cyfryw weithgarwch yn cynnwys unrhyw weithgarwch sy'n gysylltiedig ag unrhyw rai o drafodion y Senedd, noddi digwyddiadau yn adeiladau’r Senedd, a chyflwyno sylwadau i’r llywodraeth neu i unrhyw aelod o’r llywodraeth honno neu i’w staff.  

en-gb	The majority of the interests specified in the categories below include a reference to interests independently possessed by or given to the partner or any dependent child of the Member, and these must also be registered if such interests are known to the Member. 
cy-gb	Mae mwyafrif y buddiannau a bennir yn y categorïau isod yn cynnwys cyfeiriad at fuddiannau y meddir arnynt yn annibynnol gan bartner yr Aelod neu unrhyw blentyn dibynnol sydd gan yr Aelod neu a roddir iddynt, a rhaid cofrestru’r rhain hefyd os yw'r buddiannau hynny yn hysbys i'r Aelod.  

en-gb	For the purposes of the registration and declaration of interests under Standing Order 2 specified in this Annex: 
cy-gb	At ddibenion cofrestru a datgan buddiannau o dan Reol Sefydlog 2 a bennir yn yr Atodiad hwn:  

en-gb	a Member's partner means a spouse, civil partner or one of a couple whether of the same sex or of the opposite sex who although not married to each other are living together and treat each other as spouses; 
cy-gb	ystyr partner Aelod yw priod neu bartner sifil iddo neu un o gwpl, pa un ai o’r un rhyw neu o’r rhyw arall, sy’n byw gyda’i gilydd, er nad ydynt yn briod, ac sy’n trin ei gilydd fel dau briod; 

en-gb	and  
cy-gb	a  

en-gb	a dependent child is any person who, at the time of registration is under the age of sixteen or is under the age of nineteen and receiving full-time education by attendance at a recognised educational establishment and is:  
cy-gb	ystyr plentyn dibynnol yw unrhyw berson sydd, pan gofrestrir y buddiant, yn iau nag un ar bymtheng mlwydd oed neu yn iau na phedair ar bymtheng mlwydd oed ac yn derbyn addysg llawn amser drwy fynychu sefydliad addysgol cydnabyddedig ac:  

en-gb	a child of the Member;  
cy-gb	sy’n blentyn i’r Aelod;  

en-gb	a step-child of the Member by marriage or by civil partnership;  
cy-gb	sy’n llysblentyn i’r Aelod drwy briodas neu drwy bartneriaeth sifil;  

en-gb	a child legally adopted by the Member;  
cy-gb	sy’n blentyn a fabwysiadwyd yn gyfreithiol gan yr Aelod;  

en-gb	a child whom the Member intends legally to adopt; 
cy-gb	(ch)  sy’n blentyn y mae’r Aelod yn bwriadu ei fabwysiadu yn gyfreithiol; 

en-gb	or 
cy-gb	neu  

en-gb	a child who, for at least the previous six calendar months, has been financially supported by the Member. 
cy-gb	sy’n blentyn y bu’r Aelod yn ei gefnogi yn ariannol am o leiaf y chwe mis calendr blaenorol.  

en-gb	The Registrable Interests 
cy-gb	Y Buddiannau Cofrestradwy  

en-gb	5. The registrable interests are: 
cy-gb	Dyma’r buddiannau cofrestradwy:  

en-gb	remunerated directorships held by the Member or, to the Member's knowledge, the Member's partner or any dependent child of the Member, in public and private companies including directorships which are individually unremunerated but where remuneration is paid through another company in the same group; 
cy-gb	swyddi cyfarwyddwyr am dâl a ddelir gan yr Aelod neu, hyd y g ŵ yr yr Aelod, gan bartner yr Aelod neu gan unrhyw blentyn dibynnol i'r Aelod, mewn cwmnïau cyhoeddus a phreifat gan gynnwys swyddi cyfarwyddwyr na thelir cyflog iddynt yn unigol ond lle telir cyflog drwy gwmni arall yn yr un gr ŵ p; 

en-gb	employment, office, trade, profession or vocation (apart from membership of the Senedd) for which the Member or, to the Member's knowledge, the Member's partner, is remunerated, or in which the Member or, to the Member's knowledge, the Member's partner or any dependent child of the Member over the age of sixteen, has any pecuniary interest, including the receipt of any public funds;  
cy-gb	cyflogaeth, swydd, masnach, proffesiwn neu alwedigaeth (ac eithrio aelodaeth o’r Senedd) y mae’r Aelod neu, hyd y g ŵ yr yr Aelod, y mae partner yr Aelod yn cael tâl amdanynt, neu y mae gan yr Aelod neu, hyd y g ŵ yr yr Aelod, y mae gan bartner yr Aelod neu unrhyw blentyn dibynnol i'r Aelod sy'n h ŷ n nag un ar bymtheg mlwydd oed, unrhyw fuddiant ariannol ynddynt, gan gynnwys derbyn unrhyw arian cyhoeddus; 

en-gb	the names of clients when the interests referred to in paragraphs (i) and (ii) above include services by the Member or, to the Member's knowledge, the Member's partner or any dependent child of the Member over the age of sixteen, which arise out of, or are related in any manner to, his or her membership of the Senedd;  
cy-gb	enwau cleientiaid pan fydd y buddiannau y cyfeirir atynt ym mharagraffau (i) a (ii) uchod yn cynnwys gwasanaethau gan yr Aelod neu, hyd y g ŵ yr yr Aelod, gan bartner yr Aelod neu gan unrhyw blentyn dibynnol i'r Aelod sy’n h ŷ n nag un ar bymtheng mlwydd oed, sy’n deillio o’i aelodaeth o’r Senedd, neu sy’n gysylltiedig â hynny mewn unrhyw fodd;  

en-gb	gifts, hospitality, material benefits or advantage above a value specified in any resolution of the Senedd received by the Member or, to the Member’s knowledge, the Member's partner or any dependent child of the Member, from any company, organisation or person which arise out of, or are related in any manner to, membership of the Senedd;  
cy-gb	rhoddion, lletygarwch, buddion materol neu fantais faterol y mae eu gwerth yn uwch na’r hyn a ragnodir mewn unrhyw benderfyniad gan y Senedd, a dderbynnir gan yr Aelod neu, hyd y g ŵ yr yr Aelod, gan bartner yr Aelod neu unrhyw blentyn dibynnol i'r Aelod, oddi wrth gwmni, sefydliad neu berson ac sy'n deillio o aelodaeth o’r Senedd neu’n sy'n gysylltiedig â hynny mewn unrhyw fodd; 

en-gb	any remuneration or other material benefit which a Member or, to the Member's knowledge, the Member's partner or any dependent child of the Member, receives from any public or private company or other body which, to the Member’s knowledge, has tendered for, is tendering for, or has, a contract with the Senedd Commission or the Welsh Government;   
cy-gb	unrhyw dâl neu fudd materol arall y mae’r Aelod neu, hyd y g ŵ yr yr Aelod, y mae partner yr Aelod neu unrhyw blentyn dibynnol i'r Aelod yn ei gael oddi wrth unrhyw gwmni preifat neu gyhoeddus neu unrhyw gorff arall, hyd y g ŵ yr yr Aelod, sydd wedi tendro, neu sy’n tendro, am gontract gyda Chomisiwn y Senedd neu Lywodraeth Cymru, neu sy'n meddu ar gontract o’r fath;  

en-gb	financial sponsorship (a) as a candidate for election to the Senedd, where to the knowledge of the Member the sponsorship in any case exceeds 25 per cent of the candidate’s election expenses, or (b) as a Member of the Senedd by any person or organisation. 
cy-gb	nawdd ariannol (a) fel ymgeisydd i’w ethol i’r Senedd, pan fydd y nawdd mewn unrhyw achos, hyd y g ŵ yr yr Aelod, yn fwy na 25 y cant o gostau etholiad yr ymgeisydd, neu (b) fel Aelod o’r Senedd oddi wrth unrhyw unigolyn neu sefydliad. 

en-gb	In registering such an interest, a Member must state whether any such sponsorship includes any payment to the Member or any material benefit or advantage;   
cy-gb	Wrth gofrestru buddiant o’r fath, rhaid i’r Aelod ddatgan a yw unrhyw nawdd o’r fath yn cynnwys unrhyw daliad i’r Aelod neu unrhyw fudd materol neu fantais faterol;  

en-gb	subject to any resolution of the Senedd, overseas visits made by the Member or, to the Member's knowledge, the Member's partner or any dependent child of the Member, which arise out of, or are related in any manner to, membership of the Senedd where the cost of any such visit has not been wholly borne by the Member or from funds provided by the Senedd or by Parliament or by any organisation of which the Senedd is a member;  
cy-gb	yn ddarostyngedig i unrhyw benderfyniad gan y Senedd, ymweliadau tramor a wneir gan yr Aelod neu, hyd y g ŵ yr yr Aelod, gan bartner yr Aelod neu unrhyw blentyn dibynnol i'r Aelod, sy’n deillio o’i aelodaeth o’r Senedd neu sy’n gysylltiedig â hynny mewn unrhyw fodd pan na fydd cost unrhyw ymweliad o’r fath wedi’i dalu’n llwyr gan yr Aelod neu ag arian a ddarparwyd gan y Senedd neu gan Senedd y Deyrnas Unedig neu unrhyw sefydliad y mae’r Senedd yn aelod ohono;  

en-gb	any land and property of the Member or, to the Member's knowledge, the Member's partner or any dependent child of the Member, which has a substantial value as specified in any resolution of the Senedd or from which a substantial income is derived other than any home used for the personal residential purposes of the Member, the Member's partner or any dependent child of the Member;  
cy-gb	unrhyw dir ac eiddo i'r Aelod neu, hyd y g ŵ yr yr Aelod, tir neu eiddo i bartner yr Aelod neu i unrhyw blentyn dibynnol i'r Aelod, y mae iddo werth sylweddol fel y’i rhagnodwyd mewn unrhyw benderfyniad gan y Senedd neu y ceir incwm sylweddol ohono, ac eithrio unrhyw gartref a ddefnyddir at ddibenion preswylfa bersonol gan yr Aelod, partner yr Aelod neu unrhyw blentyn dibynnol i’r Aelod; 

en-gb	the names of companies or other bodies in which the Member has, either alone or with or on behalf of the Member's partner or any dependent child of the Member, a beneficial interest, or in which, to the Member's knowledge, the Member's partner or a dependent child of the Member has a beneficial interest, in shareholdings of a market value greater than one per cent of the issued share capital, or less than one per cent but more than an amount specified in any resolution of the Senedd;  
cy-gb	enwau cwmnïau neu gyrff eraill y mae gan yr Aelod, naill ai ar ei ben ei hun neu gyda phartner yr Aelod neu unrhyw blentyn dibynnol i'r Aelod, neu ar eu rhan hwy, fuddiant llesiannol ynddynt, neu, hyd y g ŵ yr yr Aelod, y mae gan bartner yr Aelod neu unrhyw blentyn dibynnol i'r Aelod fuddiant llesiannol ynddynt, mewn cyfranddaliadau y mae eu gwerth ar y farchnad yn fwy nag un y cant o’r cyfalaf cyfranddaliadol a ddyroddwyd, neu’n llai nag un y cant ond yn fwy na swm a ragnodwyd mewn unrhyw benderfyniad gan y Senedd;  

en-gb	paid or unpaid membership or chairmanship by the Member or, to the Member's knowledge, the Member's partner or any dependent child of the Member, of any body funded in whole or in part out of funds provided by the Senedd  Commission or the Welsh Government, where the Member knows, or ought to have known, of the Senedd  Commission or Welsh Government funding.  
cy-gb	aelodaeth neu gadeiryddiaeth gyda thâl neu’n ddi-dâl a ddelir gan yr Aelod neu, hyd y g ŵ yr yr Aelod, gan bartner yr Aelod neu unrhyw blentyn dibynnol i'r Aelod, ar unrhyw gorff a ariennir yn llwyr neu’n rhannol â chyllid a ddarparwyd gan Gomisiwn y Senedd neu Lywodraeth Cymru, lle y mae'r Aelod yn gwybod, neu y dylai fod wedi gwybod, am y cyllid a ddarparwyd gan Gomisiwn y Senedd neu Lywodraeth Cymru. 

en-gb	3. STANDING ORDER 3 – Recording of the Employment of Family Members with the Support of Commission Funds. 
cy-gb	3. RHEOL SEFYDLOG 3 – Cofnodi Cyflogaeth Aelodau’r Teulu gyda Chymorth Arian y Comisiwn. 

en-gb	[Note: 
cy-gb	[Sylwch: 

en-gb	a requirement for notification under Standing Order 3 is in addition to any requirement to register the employment of a Member’s partner or dependent child under Standing Order 2.  
cy-gb	mae gofyniad bod yn rhaid hysbysu o dan Reol Sefydlog 3 yn ychwanegol at unrhyw ofyniad bod yn rhaid i gyflogaeth partner neu blentyn dibynnol Aelod gael ei chofrestru o dan Reol Sefydlog 2. 

en-gb	Where Standing Order 2 requires a Member to register the employment of a spouse or dependent child under that Standing Order, the Member must do that in addition to any notification required under Standing Order 3.] 
cy-gb	Os yw Rheol Sefydlog 2 yn ei gwneud yn ofynnol i Aelod gofrestru cyflogaeth priod neu blentyn dibynnol o dan y Rheol Sefydlog honno, rhaid i’r Aelod wneud hynny yn ychwanegol at unrhyw hysbysiad sy’n ofynnol o dan Reol Sefydlog 3.] 

en-gb	A Member who at any time, with the support of Commission funds, employs, either directly or indirectly, a person whom that Member knows to be a family member of that Member or of another Member must, no later than the date specified in Standing Order 3.4, make a notification under Standing Order 3. 
cy-gb	Rhaid i Aelod sydd ar unrhyw adeg, gyda chymorth arian y Comisiwn, yn cyflogi, naill ai’n uniongyrchol neu’n anuniongyrchol, berson y mae’r Aelod hwnnw’n gwybod ei fod yn aelod o deulu’r Aelod hwnnw neu’n aelod o deulu Aelod arall roi hysbysiad o dan Reol Sefydlog 3, a hynny heb fod yn hwyrach na’r dyddiad a bennir yn Rheol Sefydlog 3.4. 

en-gb	In Standing Order 3: 
cy-gb	Yn Rheol Sefydlog 3: 

en-gb	“family member” means: 
cy-gb	ystyr “aelod o deulu” yw: 

en-gb	a partner of a Member; 
cy-gb	partner Aelod; 

en-gb	a child or grand-child of a Member; 
cy-gb	plentyn, ŵyr neu wyres Aelod; 

en-gb	a parent or grand-parent of a Member; 
cy-gb	rhiant, taid neu nain Aelod; 

en-gb	a brother or sister of a Member; 
cy-gb	(ch)   brawd neu chwaer Aelod; 

en-gb	a nephew or niece of a Member; 
cy-gb	(d) nai neu nith Aelod; 

en-gb	or 
cy-gb	neu 

en-gb	an uncle or aunt of a Member; 
cy-gb	(dd)   ewythr neu fodryb Aelod. 

en-gb	“partner” means a spouse, civil partner or one of a couple whether of the same sex or of the opposite sex who although not married to each other are living together and treat each other as spouses; 
cy-gb	ystyr “partner” yw priod, partner sifil neu un o gwpl pa un ai o’r un rhyw neu o’r rhyw arall sy’n byw gyda’i gilydd, er nad ydynt yn briod, ac sy’n trin ei gilydd fel dau briod; 

en-gb	the expressions “child”, “grand-child”, “parent”, “grand-parent”, “brother”, “sister”, “uncle” and “aunt” apply equally to half-, step, foster- and adoptive relationships and also apply to persons having the relationship in question to the partner of the Member; 
cy-gb	mae’r ymadroddion “plentyn”, “ŵyr”, “wyres”, “rhiant”, “taid”, “nain”, “brawd”, “chwaer”, “ewythr” a “modryb” yr un mor gymwys i hanner-perthnasau, llys-berthnasau, perthnasau maeth a pherthnasau mabwysiadol ac maent yn gymwys hefyd i bersonau sydd â’r berthynas o dan sylw â phartner yr Aelod; 

en-gb	“Commission funds” means amounts paid by the Commission by way of allowances under sections 20, 21 or 53 of the Act. 
cy-gb	ystyr “arian y Comisiwn” yw symiau a delir gan y Comisiwn ar ffurf lwfansau o dan adrannau 20, 21 neu 53 o’r Ddeddf. 

en-gb	The notification required by Standing Order 3 must include the following information: 
cy-gb	Rhaid i’r hysbysiad sy’n ofynnol o dan Reol Sefydlog 3 gynnwys yr wybodaeth ganlynol: 

en-gb	the Member’s name; 
cy-gb	enw’r Aelod; 

en-gb	if the employee is a family member of another Member or Members, the name of that other Member or of those other Members; 
cy-gb	os yw’r cyflogai yn aelod o deulu Aelod arall neu Aelodau eraill, enw’r Aelod arall hwnnw neu enwau’r Aelodau eraill hynny; 

en-gb	the full name of the employee; 
cy-gb	enw llawn y cyflogai; 

en-gb	the relationship of the employee to the Member (or, where appropriate, to the Member or Members referred to in (ii)); 
cy-gb	perthynas y cyflogai â’r Aelod (neu, os yw’n briodol, â’r Aelod neu’r Aelodau y cyfeirir atynt yn (ii)); 

en-gb	the capacity in which the employee is employed, including any job title; 
cy-gb	ym mha swyddogaeth y mae’r cyflogai wedi’i gyflogi, gan gynnwys unrhyw deitl swydd; 

en-gb	the date on which the employment commenced; 
cy-gb	y dyddiad y dechreuodd y gyflogaeth; 

en-gb	if the employment has ceased, the date on which it ceased; 
cy-gb	os yw’r gyflogaeth wedi dod i ben, y dyddiad y daeth i ben; 

en-gb	and the hours which the employee is contracted to work each week.  
cy-gb	ac yr oriau y mae’r cyflogai wedi’i gontractio i’w gweithio bob wythnos.  

en-gb	Notification must be made: 
cy-gb	Rhaid i’r hysbysiad gael ei roi: 

en-gb	within eight weeks of the date on which the Member takes the oath or affirmation of allegiance; 
cy-gb	cyn pen wyth wythnos ar ôl y dyddiad y bydd yr Aelod yn tyngu’r llw teyrngarwch neu’n rhoi’r cadarnhad teyrngarwch; 

en-gb	or  
cy-gb	neu  

en-gb	within four weeks of: 
cy-gb	cyn pen pedair wythnos ar ôl: 

en-gb	the first occasion on which the family member receives a payment with the support of Commission funds; 
cy-gb	y tro cyntaf i’r aelod o deulu gael taliad gyda chymorth arian y Comisiwn; 

en-gb	the date on which the employee becomes a family member of that Member or of another Member; 
cy-gb	y dyddiad y daw’r cyflogai yn aelod o deulu’r Aelod hwnnw neu’n aelod o deulu Aelod arall; 

en-gb	or 
cy-gb	neu 

en-gb	the date when the Member first becomes aware of the fact that the employee is a family member of that Member or of another Member, 
cy-gb	y dyddiad y daw’r Aelod yn ymwybodol am y tro cyntaf o’r ffaith bod y cyflogai yn aelod o deulu’r Aelod hwnnw neu’n aelod o deulu Aelod arall,  

en-gb	whichever is the later. 
cy-gb	pa un bynnag yw'r olaf. 

en-gb	If: 
cy-gb	Os: 

en-gb	notification has been given under Standing Order 3; 
cy-gb	oes hysbysiad wedi’i roi o dan Reol Sefydlog 3; 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	there has been any change to the information which was included in that notification, 
cy-gb	bod unrhyw newid wedi bod yn yr wybodaeth a gynhwyswyd yn yr hysbysiad hwnnw, 

en-gb	the Member must, within four weeks of the date on which that change took place, make notification of that change. 
cy-gb	rhaid i’r Aelod, cyn pen pedair wythnos ar ôl dyddiad y newid hwnnw, roi hysbysiad ynglŷn â’r newid hwnnw.  

en-gb	Notification under SO 3.1 or under SO 3.5 must be given by completing and signing the form prescribed by the Presiding Officer for the purpose and delivering it to the Clerk. 
cy-gb	Rhaid i hysbysiad o dan Reol Sefydlog 3.1 neu o dan Reol Sefydlog 3.5 gael ei roi drwy lenwi a llofnodi’r ffurflen a ragnodir gan y Llywydd at y diben a’i chyflwyno i’r Clerc. 

en-gb	The Presiding Officer must maintain a record of the notifications made by Members under Standing Order 3 and must publish the record and make a copy available for inspection by Members and by the public. 
cy-gb	Rhaid i’r Llywydd gadw cofnod o’r hysbysiadau a roddir gan yr Aelodau o dan Reol Sefydlog 3 a rhaid iddo gyhoeddi’r cofnod a threfnu bod copi ar gael i'w archwilio gan yr Aelodau a chan y cyhoedd. 

en-gb	Members are under a continuing duty to ensure, by inspecting the record of notifications from time to time, that it correctly contains the particulars notified by them under Standing Order 3.1 or 3.5. 
cy-gb	Mae’r Aelodau o dan ddyletswydd barhaus i sicrhau bod y cofnod o hysbysiadau yn cynnwys y manylion cywir a hysbyswyd ganddynt o dan Reolau Sefydlog 3.1 neu 3.5, a hynny drwy ei archwilio o dro i dro. 

en-gb	4. STANDING ORDER 4 – Recording Time Involved in Registrable Activities 
cy-gb	4. RHEOL SEFYDLOG 4 – Cofnodi’r Amser y bydd Aelod yn Ymwneud â Gweithgarwch Cofrestradwy 

en-gb	General 
cy-gb	Cyffredinol 

en-gb	Where a Member is required to register an interest, in accordance with Standing Order 2.2, that Member must at the same time, where that interest is also a registrable activity, make a notification under Standing Order 4. 
cy-gb	Pan fydd yn ofynnol i Aelod gofrestru buddiant, yn unol â Rheol Sefydlog 2.2, rhaid i’r Aelod hwnnw ar yr un pryd, pan fydd y buddiant hwnnw hefyd yn weithgarwch cofrestradwy, roi hysbysiad o dan Reol Sefydlog 4. 

en-gb	For the purposes of Standing Order 4, a “registrable activity” is a registrable interest which falls within either: 
cy-gb	At ddibenion Rheol Sefydlog 4, mae “gweithgarwch cofrestradwy” yn fuddiant cofrestradwy sy’n dod o fewn naill ai: 

en-gb	sub-paragraph (i) of paragraph 5 of the Annex to Standing Order 2 (remunerated directorships); 
cy-gb	baragraff 5 o’r Atodiad i Reol Sefydlog 2 (swyddi cyfarwyddwyr am dâl); 

en-gb	or sub-paragraph (ii) of that paragraph (employments, offices, trades, professions or vocations),  
cy-gb	neu is-baragraff (ii) o’r aragraff hwnnw (cyflogaeth, swyddi, masnachau, proffesiynau neu alwedigaethau),  

en-gb	and relates to the Member himself or herself (rather than to a partner or dependent child of the Member). 
cy-gb	ac sy’n ymwneud â’r Aelod ei hun (yn hytrach na phartner yr Aelod neu blentyn dibynnol i’r Aelod). 

en-gb	Notification 
cy-gb	Hysbysiad 

en-gb	Notification is to be by reference to the following bands: 
cy-gb	Mae hysbysiad i’w roi drwy gyfeirio at y bandiau canlynol: 

en-gb	Band 1:  
cy-gb	Band 1:  

en-gb	Less than 5 hours per week; 
cy-gb	Llai na 5 awr yr wythnos; 

en-gb	Band 2:  
cy-gb	Band 2:  

en-gb	Between 5 and 20 hours per week; 
cy-gb	Rhwng 5 ac 20 awr yr wthnos; 

en-gb	Band 3:  
cy-gb	Band 3:  

en-gb	More than 20 hours per week. 
cy-gb	Mwy nag 20 awr yr wythnos. 

en-gb	Notification must state into which of those bands the average number of hours which the Member devotes (or expects to devote) to each registrable activity each week will fall.   
cy-gb	Rhaid i’r hysbysiad nodi i ba un o’r bandiau hynny y bydd cyfartaledd nifer yr oriau yr wythnos y bydd yr Aelod yn ei dreulio (neu y disgwylir iddo ei dreulio) yn gwneud pob gweithgarwch cofrestradwy yn berthnasol. 

en-gb	If (whether as a result of a change of circumstances or for any other reason) the notification which a Member has given in relation to a registrable activity is no longer correct, the Member must, within four weeks, make a further notification under Standing Order 4.   
cy-gb	Os (pa un ai o ganlyniad i newid mewn amgylchiadau neu am unrhyw reswm arall) nad yw’r hysbysiad a wneir gan Aelod mewn perthynas â gweithgarwch cofrestradwy bellach yn gywir, rhaid i’r Aelod, o fewn pedair wythnos, wneud hysbysiad arall o dan Reol Sefydlog 4.  

en-gb	Notification must be given by completing and signing the form prescribed by the Presiding Officer for the purpose and delivering it to the Clerk. 
cy-gb	Rhaid rhoi hysbysiad drwy lenwi a llofnodi’r ffurflen a ragnodir gan y Llywydd at y diben hwnnw a’i roi i’r Clerc. 

en-gb	Publication 
cy-gb	Cyhoeddi 

en-gb	The Presiding Officer must maintain a record of the notifications made by Members under Standing Order 4 and must publish the record and make a copy available for inspection by Members and by the public. 
cy-gb	Rhaid i’r Llywydd gadw cofnod o’r hysbysiadau a wneir gan Aelodau o dan Reol Sefydlog 4 a rhaid iddo gyhoeddi’r cofnod a threfnu bod copi ar gael i’w archwilio gan yr Aelodau a’r cyhoedd. 

en-gb	Form of Notification and Record 
cy-gb	Ffurf yr Hysbysiad a’r Cofnod 

en-gb	The form prescribed by the Presiding Officer under Standing Order 4.6 may be combined with the form prescribed by the Presiding Officer under Standing Order 2.2. 
cy-gb	Caniateir cyfuno’r ffurflen a ragnodir gan y Llywydd o dan Reol Sefydlog 4.6 â’r ffurflen a ragnodir gan y Llywydd o dan Reol Sefydlog 2.2. 

en-gb	The record of notifications maintained by the Presiding Officer under Standing Order 4.7 may be combined with the Register of Interests maintained by the Presiding Officer under Standing Order 2.1. 
cy-gb	Caniateir cyfuno’r cofnod o hysbysiadau a gedwir gan y Llywydd o dan Reol Sefydlog 4.7 â’r Gofrestr Fuddiannau a gedwir gan y Llywydd o dan Reol Sefydlog 2.1. 

en-gb	5. STANDING ORDER 5 – Recording of Membership of Societies 
cy-gb	5. RHEOL SEFYDLOG 5 – Cofnodi Aelodaeth o Gymdeithasau 

en-gb	A notification must be made by any Member of any membership, or position of general control or management, of a private society or a private club which has entry requirements for membership.  
cy-gb	Rhaid i unrhyw Aelod roi hysbysiad ynglŷn ag unrhyw aelodaeth, neu safle o reolaeth neu ofalaeth gyffredinol, mewn cymdeithas breifat neu glwb preifat sydd â gofynion ynglŷn â derbyn aelodau. 

en-gb	For the purposes of Standing Order 5.1, "entry requirements for membership" does not include: 
cy-gb	At ddibenion Rheol Sefydlog 5.1, nid yw “gofynion ynglŷn â derbyn aelodau” yn cynnwys: 

en-gb	the requirement to pay a subscription; 
cy-gb	y gofyniad bod yn rhaid talu tanysgrifiad; 

en-gb	or 
cy-gb	na 

en-gb	the agreement to and signing of terms and conditions of membership of the society or club (other than any term and condition relating to selection for membership). 
cy-gb	cytuno â thelerau ac amodau aelodaeth yn y gymdeithas neu’r clwb a’u llofnodi (ac eithrio unrhyw deler ac amod sy’n ymwneud â dewis aelodau). 

en-gb	The Presiding Officer must maintain and publish a record of the notifications by Members of the matters set out in Standing Order 5.1 and copies must be available for inspection by Members and by the public. 
cy-gb	Rhaid i’r Llywydd gadw a chyhoeddi cofnod o hysbysiadau’r Aelodau ynglŷn â’r materion a nodir yn Rheol Sefydlog 5.1 a rhaid trefnu bod copïau ar gael i'w harchwilio gan yr Aelodau a'r cyhoedd.  

en-gb	Notifications must be made by completion of a form prescribed by the Presiding Officer. 
cy-gb	Rhaid i’r hysbysiadau gael eu gwneud drwy lenwi ffurflen a ragnodir gan y Llywydd.  

en-gb	Within eight weeks of a Member taking the oath of allegiance or making the corresponding affirmation, he or she must complete the form prescribed by the Presiding Officer, and must sign the form and deliver it to the Clerk. 
cy-gb	Cyn pen wyth wythnos ar ôl i Aelod dyngu’r llw teyrngarwch neu roi’r cadarnhad cyfatebol, rhaid iddo lenwi'r ffurflen a ragnodir gan y Llywydd a llofnodi’r ffurflen a’i chyflwyno i’r Clerc. 

en-gb	Within four weeks of membership or change to membership occurring, a Member must notify the Presiding Officer by completion of the prescribed form; and must sign the form and deliver it to the Clerk. 
cy-gb	Cyn pen pedair wythnos ar ôl i aelodaeth neu newid aelodaeth ddigwydd, rhaid i Aelod hysbysu'r Llywydd drwy lenwi'r ffurflen ragnodedig a llofnodi’r ffurflen a’i chyflwyno i’r Clerc.  

en-gb	The form referred to in Standing Order 5.5 or 5.6 is not to be regarded as having been delivered until it is received by the Clerk. 
cy-gb	Rhaid peidio â barnu bod y ffurflen y cyfeirir ati yn Rheolau Sefydlog 5.5 neu 5.6 wedi’i chyflwyno nes i’r Clerc ei chael.  

en-gb	Members are under a continuing duty to ensure, by inspecting the record of notifications from time to time, that it correctly contains the particulars notified by them under Standing Order 5.5 or 5.6. 
cy-gb	Mae’r Aelodau o dan ddyletswydd barhaus i sicrhau bod y cofnod o hysbysiadau yn cynnwys y manylion cywir a hysbyswyd ganddynt o dan Reolau Sefydlog 5.5 neu 5.6, a hynny drwy ei archwilio o dro i dro.  

en-gb	6. STANDING ORDER 6 – Presiding Officer and Deputy 
cy-gb	6. RHEOL SEFYDLOG 6 – Y Llywydd a’r Dirprwy 

en-gb	Election of Presiding Officer and Deputy 
cy-gb	Ethol y Llywydd a'r Dirprwy  

en-gb	At its first meeting after a Senedd election, the Senedd must elect from its Members a Presiding Officer and a Deputy.   
cy-gb	Yn ei gyfarfod cyntaf ar ôl etholiad y Senedd, rhaid i’r Senedd ethol Llywydd a Dirprwy o blith ei Aelodau. 

en-gb	If the office of the Presiding Officer or that of the Deputy becomes vacant, the Senedd must, as soon as possible, elect a Member to fill the vacancy.  
cy-gb	Os daw swydd y Llywydd neu swydd y Dirprwy yn wag, rhaid i’r Senedd ethol Aelod cyn gynted â phosibl i lenwi'r swydd wag. 

en-gb	The election of a Presiding Officer takes precedence over all other business. 
cy-gb	Mae ethol Llywydd yn cymryd blaenoriaeth dros bob busnes arall.  

en-gb	Subject to Standing Order 6.4, the proceedings for the election of a Presiding Officer at the first meeting after a Senedd election are to be chaired by the Presiding Officer who held office immediately before the Senedd election (“the former Presiding Officer”). 
cy-gb	Yn ddarostyngedig i Reol Sefydlog 6.4, mae’r trafodion ar gyfer ethol Llywydd yn y cyfarfod cyntaf ar ôl etholiad y Senedd i’w cadeirio gan y Llywydd a oedd yn dal y swydd yn union cyn etholiad y Senedd (“y cynLywydd”). 

en-gb	If: 
cy-gb	Os bydd:  

en-gb	at the first meeting after a Senedd election the former Presiding Officer is unwilling or unable to act; 
cy-gb	y cyn-Lywydd yn anfodlon gweithredu neu’n methu gweithredu yn y cyfarfod cyntaf ar ôl etholiad y Senedd; 

en-gb	or at any election of a Presiding Officer at any other time the Deputy is unwilling or unable to act, or there is no Deputy in office, 
cy-gb	neu y Dirprwy yn anfodlon gweithredu neu’n methu gweithredu mewn unrhyw etholiad ar gyfer Llywydd ar unrhyw adeg arall, neu os nad oes Dirprwy yn y swydd, 

en-gb	the proceedings for the election of a Presiding Officer are to be chaired by the Clerk. 
cy-gb	mae’r trafodion ar gyfer ethol Llywydd i gael eu cadeirio gan y Clerc. 

en-gb	No Member who chairs proceedings for the election of a Presiding Officer may be nominated for election as Presiding Officer in those proceedings. 
cy-gb	Ni chaniateir i Aelod sy’n cadeirio trafodion ar gyfer ethol Llywydd gael ei enwebu i’w ethol yn Llywydd yn y trafodion hynny. 

en-gb	At the election of a Presiding Officer or a Deputy, the chair must invite nominations.  
cy-gb	Wrth ethol Llywydd neu Ddirprwy, rhaid i’r cadeirydd wahodd enwebiadau. 

en-gb	A nomination is, in the first instance, valid only if seconded by a Member who is not a member of the political group to which the nominating Member belongs. 
cy-gb	Yn y lle cyntaf, ni fydd enwebiad yn ddilys oni chaiff ei eilio gan Aelod nad yw'n aelod o'r grŵp gwleidyddol y mae'r Aelod sy'n enwebu yn perthyn iddo.  

en-gb	If it appears that no Member is likely to be nominated and seconded by members of different political groups, the chair must adjourn the proceedings and may, on their resumption, accept nominations which are seconded by members of the same political group as the nominating Member. 
cy-gb	Os yw'n ymddangos nad yw’r un Aelod yn debyg o gael ei enwebu a'i eilio gan aelodau o grwpiau gwleidyddol gwahanol, rhaid i’r cadeirydd ohirio'r trafodion, ac, wedi i’r trafodion ailddechrau, caiff y cadeirydd dderbyn enwebiadau sy'n cael eu heilio gan aelodau o'r un grŵp gwleidyddol â'r Aelod sy'n enwebu.  

en-gb	If there is only one nomination, the chair must propose that the Member nominated be elected as Presiding Officer (or Deputy as the case may be).  
cy-gb	Os un enwebiad yn unig a geir, rhaid i’r cadeirydd gynnig bod yr Aelod a enwebwyd yn cael ei ethol yn Llywydd (neu’n Ddirprwy yn ôl fel y digwydd). 

en-gb	If that is opposed, or if there are two or more nominations, the chair must make arrangements for the election to take place by secret ballot. 
cy-gb	Os gwrthwynebir hynny, neu os ceir dau neu ragor o enwebiadau, rhaid i’r cadeirydd drefnu bod yr etholiad yn cael ei gynnal drwy bleidlais gyfrinachol.  

en-gb	If two Members have been nominated, the chair must declare elected the Member who has secured the greater number of votes cast in the ballot.   
cy-gb	Os bydd dau Aelod wedi'u henwebu, rhaid i’r cadeirydd ddatgan mai’r Aelod sydd wedi sicrhau’r nifer mwyaf o’r pleidleisiau a fwriwyd yn y bleidlais gyfrinachol sydd wedi’i ethol.  

en-gb	If more than two Members have been nominated and no Member receives more than half of the votes cast in a ballot, the candidate who has received the smallest number of votes is excluded and further secret ballots held until one candidate obtains more than half of the votes cast; 
cy-gb	Os bydd mwy na dau Aelod wedi’u henwebu ac na fydd yr un Aelod yn cael mwy na hanner y pleidleisiau a fwriwyd mewn pleidlais gyfrinachol, mae’r ymgeisydd sydd wedi cael y nifer lleiaf o bleidleisiau yn cael ei hepgor ac mae rhagor o bleidleisiau cyfrinachol yn cael eu cynnal nes y bydd un ymgeisydd yn cael mwy na hanner y pleidleisiau a fwriwyd; 

en-gb	and if there is an equality of votes between the two remaining candidates (or the only two candidates) a further secret ballot must take place. 
cy-gb	ac os bydd nifer y pleidleisiau ar gyfer y ddau ymgeisydd sy’n weddill (neu'r unig ddau ymgeisydd) yn gyfartal, rhaid cynnal pleidlais gyfrinachol arall.  

en-gb	The Member elected as Presiding Officer must immediately take the oath or make an affirmation if he or she has not already done so, and then take the chair. 
cy-gb	Rhaid i’r Aelod a etholir yn Llywydd gymryd y llw neu roi cadarnhad ar unwaith os nad yw wedi gwneud hynny eisoes, ac wedyn cymryd y gadair.  

en-gb	The Senedd must not elect a Presiding Officer and a Deputy who belong to: 
cy-gb	Rhaid i’r Senedd beidio ag ethol Llywydd a Dirprwy sy’n perthyn:  

en-gb	the same political group;  
cy-gb	i’r un grŵp gwleidyddol;  

en-gb	different political groups both of which have an executive role; 
cy-gb	i grwpiau gwleidyddol gwahanol y mae gan y ddau ohonynt rôl weithredol; 

en-gb	or 
cy-gb	neu  

en-gb	different political groups neither of which has an executive role. 
cy-gb	i grwpiau gwleidyddol gwahanol nad oes gan y naill na’r llall ohonynt rôl weithredol. 

en-gb	Standing Order 6.12 may be disapplied by a resolution of the Senedd (provided that, if the motion for the resolution is passed on a vote, it has no effect unless at least two-thirds of those voting support it); 
cy-gb	Caniateir i Reol Sefydlog 6.12 gael ei datgymhwyso drwy benderfyniad gan y Senedd (ar yr amod, os caiff y cynnig ar gyfer y penderfyniad ei basio drwy bleidlais, nad yw’n dod i rym oni bai bod o leiaf ddwy ran o dair o’r rhai sy’n pleidleisio yn ei gefnogi); 

en-gb	and any Member may, without notice, propose a motion for such a resolution immediately before the Senedd proceeds to the election of a Presiding Officer or Deputy. 
cy-gb	a chaiff unrhyw Aelod, heb roi hysbysiad, wneud cynnig ar gyfer penderfyniad o’r fath yn union cyn i’r Senedd fwrw ymlaen i ethol Llywydd neu Ddirprwy. 

en-gb	If in the course of a Senedd, the Presiding Officer and Deputy become members of:  
cy-gb	Os bydd y Llywydd a’r Dirprwy, yn ystod Senedd, yn dod yn aelodau: 

en-gb	the same political group; 
cy-gb	o’r un grŵp gwleidyddol; 

en-gb	different political groups both of which have an executive role; 
cy-gb	o grwpiau gwleidyddol gwahanol y mae gan y ddau ohonynt rôl weithredol; 

en-gb	or different political groups neither of which has an executive role, 
cy-gb	neu o grwpiau gwleidyddol gwahanol nad oes gan y naill na’r llall ohonynt rôl weithredol,  

en-gb	and neither resigns from office, then any Member may, without notice, propose a motion at the next plenary meeting that the Presiding Officer and Deputy may remain in office. 
cy-gb	ac na fydd y naill na’r llall yn ymddiswyddo, caiff unrhyw Aelod, heb roi hysbysiad, wneud cynnig yn y cyfarfod llawn nesaf fod y Llywydd a’r Dirprwy yn parhau yn eu swyddi. 

en-gb	If no such motion is proposed, or the motion is not passed on a vote supported by at least two-thirds of those voting, then both the Presiding Officer and Deputy must resign from office. 
cy-gb	Os na wneir cynnig o’r fath, neu os na chaiff y cynnig ei basio drwy bleidlais a gefnogir gan o leiaf ddwy ran o dair o’r rhai sy’n pleidleisio, rhaid i’r Llywydd a’r Dirprwy ymddiswyddo. 

en-gb	Functions of Presiding Officer 
cy-gb	Swyddogaethau’r Llywydd  

en-gb	The functions of the Presiding Officer are: 
cy-gb	Swyddogaethau’r Llywydd yw: 

en-gb	to chair plenary meetings;  
cy-gb	cadeirio cyfarfodydd llawn; 

en-gb	to determine questions as to the interpretation or application of Standing Orders;  
cy-gb	penderfynu ar gwestiynau ynglŷn â dehongli’r Rheolau Sefydlog neu sut i’w cymhwyso;  

en-gb	to represent the Senedd in exchanges with any other bodies, 
cy-gb	cynrychioli’r Senedd mewn trafodaethau ag unrhyw gyrff eraill, 

en-gb	whether within or outside the United Kingdom, in relation to matters affecting the Senedd; 
cy-gb	boed y tu mewn neu’r tu allan i’r Deyrnas Unedig, mewn perthynas â materion sy’n effeithio ar y Senedd; 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	such other functions conferred by any enactment, by the Senedd 
cy-gb	unrhyw swyddogaethau eraill a roddir gan unrhyw ddeddfiad, 

en-gb	or by these Standing Orders. 
cy-gb	gan y Senedd neu gan y Rheolau Sefydlog hyn.  

en-gb	The Presiding Officer’s determinations as to the interpretation or application of Standing Orders are final.  
cy-gb	Mae penderfyniadau’r Llywydd ar ddehongli’r Rheolau Sefydlog neu sut i’w cymhwyso yn derfynol. 

en-gb	The Presiding Officer, having consulted the Business Committee, may issue written guidance to Members for the proper conduct of Senedd proceedings. 
cy-gb	Ar ôl ymgynghori â’r Pwyllgor Busnes, caiff y Llywydd roi canllawiau ysgrifenedig i’r Aelodau ynglŷn â chynnal trafodion y Senedd yn y modd priodol.  

en-gb	In the absence or at the request of the Presiding Officer, the Deputy must exercise the functions of the Presiding Officer, so far as permitted by the Act.   
cy-gb	Yn absenoldeb y Llywydd neu yn unol â chais ganddo, rhaid i’r Dirprwy arfer swyddogaethau’r Llywydd, cyhyd ag y caniateir hynny gan y Ddeddf.  

en-gb	In carrying out the functions of the Presiding Officer, the Presiding Officer and Deputy must demonstrate impartiality at all times.  
cy-gb	Wrth gyflawni swyddogaethau’r Llywydd, rhaid i’r Llywydd a’r Dirprwy amlygu didueddrwydd bob amser. 

en-gb	Subject to Standing Order 6.21, the Presiding Officer or Deputy may vote in plenary proceedings only when exercising a casting vote.  
cy-gb	 Yn ddarostyngedig i Reol Sefydlog 6.21, mewn cyfarfodydd llawn, dim ond wrth ddefnyddio pleidlais fwrw y caniateir i’r Llywydd neu’r Dirprwy bleidleisio.  

en-gb	Where there is an equality of votes a casting vote must be given:  
cy-gb	Os bydd nifer y pleidleisiau yn gyfartal, rhaid i bleidlais fwrw gael ei rhoi: 

en-gb	in the affirmative where further discussion of the matter before the Senedd is possible; 
cy-gb	yn gadarnhaol os oes rhagor o drafod ar y mater sydd gerbron y Senedd yn bosibl; 

en-gb	and  in the negative where further discussion is not possible or where there is a vote on an amendment. 
cy-gb	a yn negyddol os nad oes rhagor o drafod yn bosibl neu os ceir pleidlais ar welliant.  

en-gb	The Presiding Officer and Deputy may vote in plenary proceedings where legislation requires a resolution or motion to be passed on a vote in which the number of Members voting in favour of it is not less than two-thirds of the total number of Senedd seats.  
cy-gb	Caiff y Llywydd a’r Dirprwy bleidleisio mewn cyfarfodydd llawn lle bo deddfwriaeth yn ei gwneud yn ofynnol i basio penderfyniad neu gynnig drwy bleidlais lle bydd nifer yr Aelodau sy’n pleidleisio o blaid y penderfyniad neu’r cynnig yn cyfateb i o leiaf ddwy ran o dair o gyfanswm seddau’r Senedd. 

en-gb	Temporary Chair of Plenary Meetings 
cy-gb	Cadeiryddion Dros Dro yn y Cyfarfodydd Llawn 

en-gb	Any Member other than a member of the government may, at the request of the Presiding Officer or Deputy when either is chairing a plenary meeting of the Senedd, temporarily chair. 
cy-gb	Caiff unrhyw Aelod, ac eithrio aelod o’r llywodraeth, ar gais y Llywydd neu'r Dirprwy pan fo'r naill neu'r llall yn cadeirio cyfarfod llawn o'r Senedd, gadeirio dros dro. 

en-gb	A Member acting as chair must not exercise any of the functions of the Presiding Officer except: 
cy-gb	Rhaid i Aelod sy'n gweithredu fel cadeirydd beidio ag arfer yr un o swyddogaethau'r Llywydd ac eithrio: 

en-gb	calling business in the order in which it appears on the agenda; 
cy-gb	galw busnes yn y drefn y mae'n ymddangos ar yr agenda; 

en-gb	making necessary arrangements to adjust the timetable for business in order to facilitate the effective conduct of business; 
cy-gb	gwneud trefniadau angenrheidiol i addasu'r amserlen ar gyfer busnes er mwyn hwyluso'r modd o gynnal busnes yn effeithiol; 

en-gb	at the end of proceedings on an item of business, inviting the Senedd to agree any questions necessary or deferring any questions necessary to dispose of the business in accordance with Standing Orders 12.36 and 12.37; 
cy-gb	ar ddiwedd y trafodion ar eitem o fusnes, gwahodd y Senedd i gytuno ar unrhyw gwestiynau y mae angen cytuno arnynt neu ohirio unrhyw gwestiynau y mae angen cytuno arnynt er mwyn cwblhau'r busnes yn unol â Rheolau Sefydlog 12.36 a 12.37; 

en-gb	proposing that motions or amendments be grouped in accordance with Standing Order 12.40; 
cy-gb	cynnig y dylid grwpio cynigion neu welliannau yn unol â Rheol Sefydlog 12.40; 

en-gb	in any circumstances where he or she thinks it appropriate to do so, adjourning proceedings or suspending proceedings for a specified time; 
cy-gb	o dan unrhyw amgylchiadau pan fydd yn credu bod hynny'n briodol, gohirio'r trafodion neu atal y trafodion am gyfnod penodedig; 

en-gb	those contained in Standing Order 13, except that if the Member believes that the conduct of a Member is such as to warrant his or her withdrawal, the Member must suspend the meeting until the Presiding Officer or Deputy has returned. 
cy-gb	y rhai a nodir yn Rheol Sefydlog 13 ac eithrio, os yw'r Aelod o'r farn bod ymddygiad Aelod yn cyfiawnhau ymneilltuo, fod yn rhaid i'r Aelod atal y cyfarfod dros dro nes y bydd y Llywydd neu'r Dirprwy wedi dychwelyd. 

en-gb	Temporary Presiding Officer 
cy-gb	Llywydd Dros Dro 

en-gb	On each occasion that both the Presiding Officer and the Deputy Presiding Officer are unable to act (other than under Standing Order 6.22), the Clerk must take the chair solely in order to arrange for the election of a Member to act as temporary Presiding Officer and a Member so elected must exercise the functions of the Presiding Officer until either the Presiding Officer or Deputy becomes able to act. 
cy-gb	Bob tro y bydd y Llywydd a'r Dirprwy ill dau yn methu gweithredu (ac eithrio o dan Reol Sefydlog 6.22), rhaid i’r Clerc gymryd y gadair a hynny dim ond er mwyn trefnu bod Aelod yn cael ei ethol i weithredu fel Llywydd dros dro, a rhaid i Aelod a etholir felly arfer swyddogaethau’r Llywydd nes y bydd naill ai'r Llywydd neu'r Dirprwy yn gallu gweithredu. 

en-gb	Resignation or Removal from Office of Presiding Officer or Deputy 
cy-gb	Ymddiswyddiad neu Ddiswyddiad y Llywydd neu'r Dirprwy  

en-gb	The Presiding Officer or the Deputy may resign by giving notice in writing to the Clerk.   
cy-gb	Caiff y Llywydd neu'r Dirprwy ymddiswyddo drwy roi hysbysiad ysgrifenedig i'r Clerc.  

en-gb	If a motion: 
cy-gb	Os caiff cynnig: 

en-gb	that the Presiding Officer be removed from office; 
cy-gb	y dylid diswyddo’r Llywydd; 

en-gb	or 
cy-gb	neu 

en-gb	that the Deputy be removed from office, 
cy-gb	y dylid diswyddo’r Dirprwy,  

en-gb	is tabled by at least six Members, time must be made available as soon as possible for the motion to be debated; 
cy-gb	ei gyflwyno gan o leiaf chwe Aelod, rhaid trefnu bod amser ar gael cyn gynted â phosibl i’r cynnig gael ei drafod; 

en-gb	and in any event such a debate must take place within five working days of the motion having been tabled. 
cy-gb	a rhaid i’r ddadl honno gael ei chynnal beth bynnag o fewn pum diwrnod gwaith ar ôl i’r cynnig gael ei gyflwyno. 

en-gb	If the Senedd resolves that the Presiding Officer or Deputy be removed from office, the office of Presiding Officer or Deputy, as the case may be, is immediately vacant. 
cy-gb	Os bydd y Senedd yn penderfynu diswyddo’r Llywydd neu’r Dirprwy, mae swydd y Llywydd neu’r Dirprwy, yn ôl fel y digwydd, yn wag ar unwaith. 

en-gb	7. 
cy-gb	7. 

en-gb	STANDING ORDER 7 The Senedd Commission 
cy-gb	RHEOL SEFYDLOG 7 Comisiwn y Senedd 

en-gb	Appointment of Members 
cy-gb	Penodi’r Aelodau 

en-gb	As soon as reasonably practicable after a Senedd election, but no later than 10 days after the appointment of members of the Business Committee, the Senedd must consider a motion tabled by the Business Committee proposing the names of the four Members to be appointed as members of the Commission under section 27(2)(b) of the Act. 
cy-gb	Cyn gynted ag y bo’n rhesymol ymarferol ar ôl etholiad y Senedd, ond heb fod yn fwy na 10 diwrnod ar ôl penodi aelodau’r Pwyllgor Busnes, rhaid i’r Senedd ystyried cynnig a gyflwynir gan y Pwyllgor Busnes i gynnig enwau’r pedwar Aelod sydd i’w penodi’n aelodau o’r Comisiwn o dan adran 27(2)(b) o’r Ddeddf. 

en-gb	So far as is reasonably practicable, not more than one of the members of the Commission (other than the Presiding Officer) may belong to any one political group. 
cy-gb	Cyn belled ag y bo’n rhesymol ymarferol, ni chaiff mwy nag un o aelodau’r Comisiwn (ac eithrio’r Llywydd) berthyn i unrhyw un grŵp gwleidyddol. 

en-gb	If there are four or more political groups in the Senedd, it is for the four largest political groups to inform the Business Committee of the name of a member of its political group who is to be included in the motion tabled under Standing Order 7.1. 
cy-gb	Os oes pedwar neu fwy o grwpiau gwleidyddol yn y Senedd, mater i bob un o’r pedwar grŵp gwleidyddol mwyaf yw cyfleu i’r Pwyllgor Busnes enw aelod o’i grŵp gwleidyddol sydd i’w gynnwys yn y cynnig a gyflwynir o dan Reol Sefydlog 7.1. 

en-gb	If there are fewer than four political groups in the Senedd: 
cy-gb	Os oes llai na phedwar grŵp gwleidyddol yn y Senedd: 

en-gb	it is for the political groups to inform the Business Committee of the name of a member of its political group; 
cy-gb	mater i’r grwpiau gwleidyddol yw cyfleu i’r Pwyllgor Busnes enw aelod o’i grŵp gwleidyddol; 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	it is for the Business Committee to determine the name of any additional Member or Members, 
cy-gb	mater i’r Pwyllgor Busnes yw penderfynu ar enw unrhyw Aelod neu Aelodau ychwanegol, 

en-gb	who are to be included in the motion tabled under Standing Order 7.1. 
cy-gb	sydd i’w cynnwys yn y cynnig a gyflwynir o dan Reol Sefydlog 7.1. 

en-gb	For the purposes of Standing Order 7.3, if there are two or more political groups with the same number of members, the Presiding Officer, having regard to the level of electoral support of each of the political groups in question, must determine which of those political groups is to be regarded as the larger (or largest, as the case may be). 
cy-gb	At ddibenion Rheol Sefydlog 7.3, os oes dau neu fwy o grwpiau gwleidyddol a chanddynt yr un nifer o aelodau, rhaid i’r Llywydd benderfynu pa un o’r grwpiau gwleidyddol hynny sydd i’w gyfrif fel y mwyaf, a hynny drwy roi sylw i lefel y gefnogaeth etholiadol i bob un o’r grwpiau gwleidyddol o dan sylw. 

en-gb	No amendment may be tabled to a motion under Standing Order 7.1. 
cy-gb	Ni chaniateir cyflwyno gwelliant i gynnig o dan Reol Sefydlog 7.1. 

en-gb	Resignation or Removal from Office 
cy-gb	Ymddiswyddo neu Ddiswyddo  

en-gb	A member of the Commission resigns from the Commission by giving notice in writing to the Clerk. 
cy-gb	Mae aelod o’r Comisiwn yn ymddiswyddo o’r Comisiwn drwy roi hysbysiad ysgrifenedig i’r Clerc. 

en-gb	The Presiding Officer cannot resign from the Commission. 
cy-gb	Ni chaniateir i’r Llywydd ymddiswyddo o’r Comisiwn. 

en-gb	Any Member may table a motion proposing that a particular Member (other than the Presiding Officer) be removed from the Commission and, if any such motion is agreed to in a plenary meeting, that Member is removed from the Commission with immediate effect. 
cy-gb	Caiff unrhyw Aelod gyflwyno cynnig y dylai Aelod penodol (ac eithrio’r Llywydd) gael ei ddiswyddo o’r Comisiwn ac, os derbynnir unrhyw gynnig o’r fath yn y cyfarfod llawn, mae’r Aelod hwnnw yn cael ei ddiswyddo o’r Comisiwn ar unwaith. 

en-gb	When a member of the Commission ceases to be a Member (otherwise than by dissolution), or resigns from or is removed from the Commission, the Senedd must consider a motion tabled by the Business Committee proposing the name of a Member to replace that Member as a member of the Commission. 
cy-gb	Pan fydd aelod o’r Comisiwn yn peidio â bod yn Aelod (ac eithrio drwy ddiddymu’r Senedd), neu’n ymddiswyddo neu’n cael ei ddiswyddo o’r Comisiwn, rhaid i’r Senedd ystyried cynnig a gyflwynir gan y Pwyllgor Busnes i gynnig enw Aelod i gymryd lle’r Aelod hwnnw fel aelod o’r Comisiwn. 

en-gb	No amendment may be tabled to a motion under Standing Order 7.9. 
cy-gb	Ni chaniateir cyflwyno gwelliant i gynnig o dan Reol Sefydlog 7.9. 

en-gb	Special or General Directions to the Commission 
cy-gb	Cyfarwyddiadau Arbennig neu Gyffredinol i’r Comisiwn 

en-gb	Any Member may table a motion to give special or general directions to the Commission. 
cy-gb	Caiff unrhyw Aelod gyflwyno cynnig i roi cyfarwyddiadau arbennig neu gyffredinol i’r Comisiwn. 

en-gb	The Business Committee must report on whether time should be made available to debate such a motion. 
cy-gb	Rhaid i’r Pwyllgor Busnes gyflwyno adroddiad ynghylch a ddylid trefnu bod amser ar gael i drafod cynnig o’r fath. 

en-gb	8. 
cy-gb	8. 

en-gb	STANDING ORDER 8 Welsh Ministers and Deputy Welsh Ministers 
cy-gb	RHEOL SEFYDLOG 8 Gweinidogion Cymru a Dirprwy Weinidogion Cymru 

en-gb	Nomination of First Minister 
cy-gb	Enwebu Prif Weinidog Cymru. 

en-gb	Subject to section 47(3) of the Act, the Senedd must, within 28 days of an event specified in section 47(2) of the Act, nominate a Member for appointment as First Minister (“the nominee”). 
cy-gb	Yn ddarostyngedig i adran 47(3) o’r Ddeddf, o fewn 28 diwrnod ar ôl digwyddiad a bennwyd yn adran 47(2) o’r Ddeddf, rhaid i’r Senedd enwebu Aelod i’w benodi’n Brif Weinidog Cymru (“yr enwebai”).  

en-gb	The Presiding Officer must invite nominations. 
cy-gb	Rhaid i’r Llywydd wahodd enwebiadau. 

en-gb	If only one nomination is made, the Presiding Officer must declare that Member to be the nominee. 
cy-gb	Os un enwebiad yn unig a wneir, rhaid i’r Llywydd ddatgan mai’r Aelod hwnnw yw’r enwebai. 

en-gb	If more than one nomination is made, the Presiding Officer must, by roll call in alphabetical order of the membership, invite each Member present to vote for a candidate (except that neither the Presiding Officer nor the Deputy may vote). 
cy-gb	Os gwneir mwy nag un enwebiad, rhaid i’r Llywydd, drwy alw cofrestr yr Aelodau yn nhrefn yr wyddor, wahodd pob Aelod sy’n bresennol i bleidleisio dros ymgeisydd (ac eithrio na chaiff y Llywydd na'r Dirprwy bleidleisio). 

en-gb	If two Members have been nominated, the Presiding Officer must declare the candidate who received the greater number of votes cast to be the nominee. 
cy-gb	Os bydd dau Aelod wedi’u henwebu, rhaid i’r Llywydd ddatgan mai’r ymgeisydd a gafodd y nifer mwyaf o'r pleidleisiau a fwriwyd yw’r enwebai. 

en-gb	If there is an equality of votes between the two candidates a further vote by roll call must take place. 
cy-gb	Os bydd nifer y pleidleisiau ar gyfer y ddau ymgeisydd yn gyfartal, rhaid cynnal pleidlais arall drwy alw’r gofrestr. 

en-gb	If more than two Members have been nominated and no Member receives more than half of the votes cast by roll call, the candidate who has received the smallest number of votes must be excluded and further votes by roll call taken until one candidate obtains more than half of the votes cast; 
cy-gb	Os bydd mwy na dau Aelod wedi’u henwebu ac na fydd yr un Aelod yn cael mwy na hanner y pleidleisiau a fwriwyd drwy alw’r gofrestr, rhaid i’r ymgeisydd sydd wedi cael y nifer lleiaf o bleidleisiau gael ei hepgor a rhaid cynnal rhagor o bleidleisiau drwy alw’r gofrestr nes y bydd un ymgeisydd yn cael mwy na hanner y pleidleisiau a fwriwyd; 

en-gb	and the Presiding Officer must declare that Member to be the nominee. 
cy-gb	a rhaid i’r Llywydd ddatgan mai’r Aelod hwnnw yw’r enwebai. 

en-gb	If there is an equality of votes between the two remaining candidates a further vote by roll call must take place. 
cy-gb	Os bydd nifer y pleidleisiau ar gyfer y ddau ymgeisydd sy'n weddill yn gyfartal, rhaid cynnal pleidlais arall drwy alw’r gofrestr.  

en-gb	Resignation etc. of First Minister or another Member of the Government 
cy-gb	Ymddiswyddiad etc. Prif Weinidog Cymru neu Aelod arall o’r Llywodraeth  

en-gb	When the Presiding Officer is notified that the First Minister has tendered his or her resignation to Her Majesty, the Presiding Officer must, if the resignation is accepted, notify the Senedd.   
cy-gb	Pan hysbysir y Llywydd fod Prif Weinidog Cymru wedi cynnig ei ymddiswyddiad i’w Mawrhydi, os caiff yr ymddiswyddiad ei dderbyn, rhaid i’r Llywydd hysbysu’r Senedd. 

en-gb	When the Presiding Officer is notified that any other member of the government has resigned, the Presiding Officer must notify the Senedd. 
cy-gb	Pan hysbysir y Llywydd fod unrhyw alod arall o’r llywodraeth wedi ymddiswyddo, rhaid i’r Llywydd hysbysu’r Senedd. 

en-gb	If the Presiding Officer designates a person to exercise the functions of the First Minister under section 46 of the Act, he or she must notify the Senedd. 
cy-gb	Os bydd y Llywydd yn dynodi person i arfer swyddogaethau Prif Weinidog Cymru o dan adran 46 o’r Ddeddf, rhaid i’r Llywydd hysbysu’r Senedd. 

en-gb	If a motion that the Welsh Ministers no longer enjoy the confidence of the Senedd is tabled by at least six Members, time must be made available as soon as possible for the motion to be debated; 
cy-gb	Os caiff cynnig ei gyflwyno gan o leiaf chwe Aelod nad oes gan Weinidogion Cymru hyder y Senedd mwyach, rhaid trefnu bod amser ar gael cyn gynted â phosibl i’r cynnig gael ei drafod; 

en-gb	and in any event such a debate must take place within five working days of the motion having been tabled. 
cy-gb	a rhaid i’r ddadl honno gael ei chynnal beth bynnag o fewn pum diwrnod gwaith ar ôl i’r cynnig gael ei gyflwyno. 

en-gb	9. 
cy-gb	9. 

en-gb	STANDING ORDER 9 Counsel General to the Welsh  Government 
cy-gb	RHEOL SEFYDLOG 9 Cwnsler Cyffredinol Llywodraeth Cymru 

en-gb	Appointment  
cy-gb	Penodi  

en-gb	The agreement of the Senedd to the First Minister’s recommendation to Her Majesty of a person for appointment as Counsel General must be signified by resolution of the Senedd.   
cy-gb	9.1  Rhaid i gytundeb y Senedd ag argymhelliad Prif Weinidog Cymru i’w Mawrhydi ynglŷn â pherson i’w benodi’n Gwnsler Cyffredinol gael ei ddynodi drwy benderfyniad gan y Senedd.  

en-gb	Any motion for such a resolution must be moved by the First Minister.  
cy-gb	9.2  Rhaid i unrhyw gynnig ar gyfer penderfyniad o’r fath gael ei wneud gan Brif Weinidog Cymru. 

en-gb	No amendment may be tabled to the motion. 
cy-gb	Ni chaniateir cyflwyno gwelliant i’r cynnig. 

en-gb	Participation in Senedd Proceedings  
cy-gb	Cymryd Rhan yn Nhrafodion y Senedd 

en-gb	Subject to the provisions of the Act, the Counsel General may do anything under these Standing Orders which may be done by a Welsh Minister. 
cy-gb	9.3  Yn ddarostyngedig i ddarpariaethau’r Ddeddf, caiff y Cwnsler Cyffredinol wneud unrhyw beth o dan y Rheolau Sefydlog hyn y caniateir iddo gael ei wneud gan un o Weinidogion Cymru. 

en-gb	If the Counsel General is not a Member, the Standing Orders apply to the Counsel General as they apply to Members and the Counsel General may participate in Senedd proceedings but may not vote. 
cy-gb	9.4  Os nad yw’r Cwnsler Cyffredinol yn Aelod, mae’r Rheolau Sefydlog yn gymwys i’r Cwnsler Cyffredinol fel y maent yn gymwys i Aelodau a chaiff y Cwnsler Cyffredinol gymryd rhan yn nhrafodion y Senedd ond ni chaiff bleidleisio. 

en-gb	Removal or Resignation  
cy-gb	Diswyddo neu Ymddiswyddo 

en-gb	The agreement of the Senedd to the First Minister’s recommendation to Her Majesty for the removal of a person as Counsel General must be signified by resolution of the Senedd.  
cy-gb	9.5  Rhaid i gytundeb y Senedd ag argymhelliad Prif Weinidog Cymru i’w Mawrhydi y dylid diswyddo person o swydd y Cwnsler Cyffredinol gael ei ddynodi drwy benderfyniad gan y Senedd.  

en-gb	Any motion for such a resolution must be moved by the First Minister. 
cy-gb	9.6  Rhaid i unrhyw gynnig ar gyfer penderfyniad o’r fath gael ei wneud gan Brif Weinidog Cymru. 

en-gb	No amendment may be tabled to the motion. 
cy-gb	Ni chaniateir cyflwyno gwelliant i’r cynnig. 

en-gb	When the Presiding Officer is notified that the Counsel General has tendered his or her resignation to Her Majesty, the Presiding Officer must, if the resignation is accepted, notify the Senedd. 
cy-gb	9.7  Pan hysbysir y Llywydd fod y Cwnsler Cyffredinol wedi cynnig ei ymddiswyddiad i’w Mawrhydi, os caiff yr ymddiswyddiad ei dderbyn, rhaid i’r Llywydd hysbysu’r Senedd. 

en-gb	The Counsel General ceases to hold office if a Member is nominated for appointment as First Minister under section 47(1) of the Act. 
cy-gb	9.8  Mae’r Cwnsler Cyffredinol yn peidio â dal ei swydd os enwebir Aelod i’w benodi’n Brif Weinidog Cymru o dan adran 47(1) o’r Ddeddf. 

en-gb	Temporary Exercise of Functions 
cy-gb	Arfer Swyddogaethau Dros Dro 

en-gb	When the Presiding Officer is notified:  
cy-gb	9.9  Pan hysbysir y Llywydd:  

en-gb	that a person has been designated by the First Minister under section 49(6) of the Act to exercise the functions of the Counsel General; 
cy-gb	bod person wedi’i ddynodi gan Brif Weinidog Cymru o dan adran 49(6) o’r Ddeddf i arfer swyddogaethau’r Cwnsler Cyffredinol; 

en-gb	or  that such a designation has ceased, 
cy-gb	neu  bod dynodiad o’r fath wedi dod i ben,  

en-gb	he or she must notify the Senedd. 
cy-gb	rhaid i’r Llywydd hysbysu’r Senedd. 

en-gb	10. STANDING ORDER 10 – Appointments etc. to Public Office 
cy-gb	10. RHEOL SEFYDLOG 10 – Penodiadau etc. i Swydd Gyhoeddus 

en-gb	Application 
cy-gb	Cymhwyso 

en-gb	Standing Order 10 applies (subject to Standing Order 10.2) in relation to a public office if appointment to that office is required, by or under any enactment, to be made: 
cy-gb	Bydd Rheol Sefydlog 10 yn gymwys (yn ddarostyngedig i Reol Sefydlog 10.2) mewn perthynas â swydd gyhoeddus os bydd yn ofynnol penodi rhywun i’r swydd honno, gan neu o dan unrhyw ddeddfiad: 

en-gb	by the Senedd, or on the nomination or recommendation of the Senedd, or 
cy-gb	gan y Senedd, neu ar sail enwebiad neu argymhelliad y Senedd, neu 

en-gb	with the approval of the Senedd. 
cy-gb	â chymeradwyaeth y Senedd. 

en-gb	Standing Order 10 does not apply to an office if provision for appointment to that office is made elsewhere in the Standing Orders. 
cy-gb	Nid yw Rheol Sefydlog 10 yn gymwys i swydd os gwneir darpariaeth ar gyfer penodi rhywun i’r swydd honno rywle arall yn y Rheolau Sefydlog. 

en-gb	An office to which Standing Order 10 applies is referred to as a “relevant office”.  
cy-gb	Cyfeirir at swydd y mae Rheol Sefydlog 10 yn gymwys iddi fel “swydd berthnasol”.  

en-gb	Standing Order 10 takes effect subject to any statutory requirements relating to the appointment. 
cy-gb	Bydd Rheol Sefydlog 10 yn dod i rym yn ddarostyngedig i unrhyw ofynion statudol mewn perthynas â’r penodiad. 

en-gb	Method of Appointment 
cy-gb	Dull Penodi 

en-gb	Appointment to a relevant office (or a nomination or recommendation for, or approval of, appointment to a relevant office) is to be made by resolution of the Senedd.   
cy-gb	Rhaid penodi rhywun i swydd berthnasol (neu enwebu, argymell neu gymeradwyo rhywun i gael ei benodi i swydd berthnasol) drwy benderfyniad gan y Senedd. 

en-gb	Committee Consideration 
cy-gb	Ystyriaeth y Pwyllgor 

en-gb	A committee whose remit relates to the functions of a relevant office may meet to take evidence from a candidate for appointment to that office in order to consider whether the committee supports the appointment of that candidate. 
cy-gb	Caiff pwyllgor y mae ei gylch gorchwyl yn ymwneud â swyddogaeth swydd berthnasol gyfarfod i gymryd tystiolaeth gan ymgeisydd i’w benodi i’r swydd honno er mwyn ystyried a yw’r pwyllgor yn cefnogi’r penderfyniad i benodi’r ymgeisydd hwnnw. 

en-gb	Removal from Office 
cy-gb	Diswyddo 

en-gb	Where the Senedd may, under any enactment, remove from office the holder of a relevant office, that removal from office is (subject to any conditions imposed by that enactment) to be made by resolution of the Senedd. 
cy-gb	Pan gaiff y Senedd, o dan unrhyw ddeddfiad, ddiswyddo deiliad swydd berthnasol, rhaid i’r diswyddiad hwnnw (yn ddarostyngedig i unrhyw amodau a osodir gan y deddfiad hwnnw) gael ei wneud drwy benderfyniad gan y Senedd. 

en-gb	If a motion to remove from office the holder of a relevant office is tabled by at least six Members, time must be made available as soon as possible for the motion to be debated; 
cy-gb	Os cyflwynir cynnig i ddiswyddo deiliad swydd berthnasol gan o leiaf chwe Aelod, rhaid neilltuo amser cyn gynted â phosibl er mwyn trafod y cynnig; 

en-gb	and in any event such a debate must take place within five working days of the motion having been tabled.  
cy-gb	a rhaid i’r ddadl honno gael ei chynnal beth bynnag o fewn pum diwrnod gwaith ar ôl i’r cynnig gael ei gyflwyno. 

en-gb	No Amendments to Motions 
cy-gb	Dim Gwelliannau i Gynigion 

en-gb	No amendments may be tabled to motions under Standing Orders 10.5 and 10.8.  
cy-gb	Ni chaniateir cyflwyno gwelliannau i gynigion o dan Reolau Sefydlog 10.5 a 10.8. 

en-gb	11. STANDING ORDER 11 – Organisation of Business 
cy-gb	11. RHEOL SEFYDLOG 11 – Trefn Busnes 

en-gb	Business Committee 
cy-gb	Y Pwyllgor Busnes 

en-gb	There is to be a Business Committee, to facilitate the effective organisation of Senedd proceedings. 
cy-gb	Bydd Pwyllgor Busnes, a hynny i hwyluso’r modd o drefnu trafodion y Senedd yn effeithiol. 

en-gb	Standing Orders 17.3 to 17.6 do not apply to the Business Committee. 
cy-gb	Nid yw Rheolau Sefydlog 17.3 i 17.6 yn gymwys i’r Pwyllgor Busnes. 

en-gb	As soon as possible after a Senedd election, the Minister with responsibility for government business must table a motion to appoint as members of the Committee, the Presiding Officer, one Member nominated by each political group represented in the Senedd and (if any three or more Members who are not members of a political group decide to form a grouping for the purposes of Standing Order 11) a Member nominated by each grouping of Members. 
cy-gb	Cyn gynted â phosibl ar ôl etholiad y Senedd, rhaid i’r Gweinidog sy’n gyfrifol am fusnes y llywodraeth gyflwyno cynnig i benodi yn aelodau o’r Pwyllgor y Llywydd, un Aelod a enwebir gan bob grŵp gwleidyddol a gynrychiolir yn y Senedd ac (os bydd unrhyw dri neu fwy o Aelodau nad ydynt yn aelodau o grŵp gwleidyddol yn penderfynu ffurfio grwpiad at ddibenion Rheol Sefydlog 11) Aelod a enwebir gan bob grwpiad o Aelodau. 

en-gb	No amendments may be tabled to a motion under Standing Order 11.3. 
cy-gb	Ni chaniateir cyflwyno gwelliannau i gynnig o dan Reol Sefydlog 11.3. 

en-gb	A motion under Standing Order 11.3 cannot be passed (if the motion for it is passed on a vote) unless at least two-thirds of the Members voting support it. 
cy-gb	Ni chaniateir pasio cynnig o dan Reol Sefydlog 11.3 (os yw’r cynnig yn cael ei basio drwy bleidlais) oni bai bod o leiaf ddwy ran o dair o’r Aelodau sy’n pleidleisio yn ei gefnogi. 

en-gb	If a motion under Standing Order 11.3 is passed:   
cy-gb	Os caiff cynnig o dan Reol Sefydlog 11.3 ei basio: 

en-gb	the Committee must be chaired by the Presiding Officer (who may vote only in the exercise of a casting vote, subject to 
cy-gb	rhaid i’r Pwyllgor gael ei gadeirio gan y Llywydd (nad yw’n cael pleidleisio ac eithrio i arfer pleidlais fwrw, yn ddarostyngedig i 

en-gb	Standing Order 11.5(iii));  
cy-gb	Reol Sefydlog 11.5(iii)); 

en-gb	each other member of the Committee carries one vote for each member of the political group (or grouping, as the case may be) which he or she represents (including himself or herself and the Presiding Officer and Deputy if they are members of his or her political group or grouping);  
cy-gb	bydd gan bob aelod arall o’r Pwyllgor un bleidlais am bob aelod o’r grŵp gwleidyddol (neu’r grwpiad gwleidyddol, yn ôl fel y digwydd) y mae’n ei gynrychioli (gan gynnwys ei hun a’r Llywydd a’r Dirprwy os ydynt hwythau’n aelodau o’i grŵp neu ei grwpiad gwleidyddol); 

en-gb	where the number of Members who are not members of a political group is such that it is (for that reason only) not possible for them to form a political group or grouping, each such Member is entitled to attend proceedings of the Committee and may vote;   
cy-gb	os yw nifer yr Aelodau nad ydynt yn aelodau o grŵp gwleidyddol yn golygu (am y rheswm hwnnw yn unig) nad os modd iddynt ffurfio grŵp neu grwpiad gwleidyddol, bydd gan bob Aelod o’r fath hawl i fod yn bresennol yn nhrafodion y Pwyllgor a chaiff bleidleisio. 

en-gb	in undertaking the functions under Standing Order 11.7(ii) or 11.7(iii), a member of the Committee representing a political group with an executive role may use the votes he or she carries under Standing Order 11.5(ii), but it shall be reduced by the number equivalent to the number of Members in his or her political group who are also members of the government;  
cy-gb	wrth ymgymryd â’r swyddogaethau o dan Reol Sefydlog 11.7(ii) neu 11.7(iii), caiff aelod o’r Pwyllgor sy’n cynrychioli grŵp gwleidyddol sydd â rôl weithredol ddefnyddio’r pleidleisiau sydd ganddo o dan Reol Sefydlog 11.5(ii), ond rhaid gostwng nifer y pleidleisiau yn ôl nifer sy’n gyfartal â nifer yr Aelodau sy’n aelodau o’i grŵp gwleidyddol ac sydd hefyd yn aelodau o’r llywodraeth; 

en-gb	Standing Orders 17.21, 17.22 and 17.37 to 17.39 do not apply to the Committee. 
cy-gb	nid yw Rheolau Sefydlog 17.21, 17.22 a 17.37 i 17.39 yn gymwys i’r Pwyllgor. 

en-gb	If a motion under Standing Order 11.3 is proposed but not passed, then Standing Orders 17.7 to 17.10 apply to the Committee with the substitution of the words “under Standing Order 11.3 to appoint the members of the Business Committee” in Standing Order 17.7 for the words “to agree the membership of a committee under Standing Order 17.3”, and of the words “Minister with responsibility for government business” for “Business Committee”. 
cy-gb	Os caiff cynnig o dan Reol Sefydlog 11.3 ei gynnig ond nid ei basio, mae Rheolau Sefydlog 17.7 i 17.10 yn gymwys i’r Pwyllgor gan osod y geiriau “o dan Reol Sefydlog 11.3 i benodi aelodau’r Pwyllgor Busnes” yn Rheol Sefydlog 17.7 yn lle’r geiriau “i gytuno aelodaeth pwyllgor o dan Reol Sefydlog 17.3”, a’r geiriau “Gweinidog sy’n gyfrifol am fusnes y llywodraeth” yn lle “Pwyllgor Busnes”. 

en-gb	The Committee must:  
cy-gb	Rhaid i’r Pwyllgor: 

en-gb	comment on proposals for the organisation of government business in plenary (which must be determined under Standing Order 11.12); 
cy-gb	cyflwyno sylwadau ar gynigion ar gyfer trefn busnes y llywodraeth yn y cyfarfodydd llawn (y mae’n rhaid penderfynu arni o dan Reol Sefydlog 11.12); 

en-gb	determine the organisation of Senedd business in plenary, subject to Standing Order 11.5(iv);   
cy-gb	penderfynu ar drefn busnes y Senedd yn y cyfarfodydd llawn, yn ddarostyngedig i Reol Sefydlog 11.5(iv); 

en-gb	determine the proposal for the titles and remits of committees under Standing Orders 16.2 or 16.3, subject to Standing Order 11.5(iv); 
cy-gb	penderfynu ar y cynnig o ran teitlau a chylch gorchwyl y pwyllgorau o dan Reol Sefydlog 16.2 neu 16.3, yn ddarostyngedig i Reol Sefydlog 11.5(iv); 

en-gb	make recommendations on the general practice and procedure of the Senedd in the conduct of its business (including any proposals for the re-making or revision of Standing Orders, or any part thereof);  
cy-gb	gwneud argymhellion ar arferion a gweithdrefnau cyffredinol y Senedd wrth gynnal ei fusnes (gan gynnwys unrhyw gynigion ar gyfer ail-wneud y Rheolau Sefydlog, neu unrhyw ran ohonynt, neu eu diwygio); 

en-gb	undertake the functions assigned to the Committee in Standing Orders. 
cy-gb	ymgymryd â’r swyddogaethau a ddyrennir i’r Pwyllgor yn y Rheolau Sefydlog. 

en-gb	The Committee must meet at least once every two sitting weeks. 
cy-gb	Rhaid i’r Pwyllgor gyfarfod o leiaf bob dwy wythnos eistedd. 

en-gb	Senedd Timetable 
cy-gb	Amserlen y Senedd 

en-gb	From time to time, the Business Committee must publish a timetable, for periods of not less than six months, which must include the following:  
cy-gb	O dro i dro, rhaid i’r Pwyllgor Busnes gyhoeddi amserlen am gyfnodau heb fod yn llai na chwe mis, a rhaid iddi gynnwys y canlynol: 

en-gb	outline timetables of plenary meetings;   
cy-gb	amserlenni amlinellol y cyfarfodydd llawn; 

en-gb	times available for committee meetings; 
cy-gb	yr amseroedd a fydd ar gael ar gyfer cyfarfodydd pwyllgor; 

en-gb	times available for meetings of political groups; 
cy-gb	yr amseroedd a fydd ar gael ar gyfer cyfarfodydd grwpiau gwleidyddol; 

en-gb	recesses; 
cy-gb	toriadau; 

en-gb	and  dates for questions for oral answer by the First Minister, Welsh Ministers, the Counsel General and the  Commission. 
cy-gb	a  dyddiadau ar gyfer cwestiynau i’w hateb ar lafar gan Brif Weinidog Cymru, Gweinidogion Cymru, y Cwnsler Cyffredinol a’r Comisiwn. 

en-gb	Timetables under Standing Order 11.9 must have regard to the family and constituency or electoral region responsibilities of Members and their likely travel arrangements; 
cy-gb	Rhaid i amserlenni o dan Reol Sefydlog 11.9 roi sylw i gyfrifoldebau’r Aelodau tuag at y teulu a’r etholaeth neu’r rhanbarth etholiadol, ac i’w trefniadau teithio tebygol; 

en-gb	and should normally seek to avoid timetabling business before 9.00am or after 6.00pm on any working day.
cy-gb	ac fel rheol dylent geisio osgoi amserlennu busnes cyn 9.00am neu ar ôl 6.00pm ar unrhyw ddiwrnod gwaith. 

en-gb	Weekly Business 
cy-gb	Busnes Wythnosol 

en-gb	In each week that the Senedd meets in plenary, the Minister with responsibility for government business must:  
cy-gb	Ym mhob wythnos y bydd y Senedd yn cynnal cyfarfod llawn, rhaid i’r Gweinidog sy’n gyfrifol am fusnes y llywodraeth: 

en-gb	make a statement about the organisation of government business in plenary; 
cy-gb	gwneud datganiad ynghylch trefn busnes y llywodraeth yn y cyfarfodydd llawn; 

en-gb	and  
cy-gb	a 

en-gb	at the same time, announce the organisation of Senedd business in plenary, 
cy-gb	ar yr un pryd, cyhoeddi trefn busnes y Senedd yn y cyfarfodydd llawn,  

en-gb	for the first week after the week when the statement is made, together with the provisional organisation of business for the two subsequent weeks. 
cy-gb	am yr wythnos gyntaf ar ôl yr wythnos y gwneir y datganiad, ynghyd â darpar drefn busnes y ddwy wythnos ddilynol. 

en-gb	The organisation of government business in plenary must be determined by the government. 
cy-gb	Rhaid i drefn busnes y llywodraeth yn y cyfarfodydd llawn gael ei phennu gan y llywodraeth. 

en-gb	The organisation of Senedd business in plenary must be determined by the Business Committee, in accordance with Standing Order 11.7(ii). 
cy-gb	Rhaid i drefn busnes y Senedd yn y cyfarfodydd llawn gael ei phennu gan y Pwyllgor Busnes, yn unol â Rheol Sefydlog 11.7(ii). 

en-gb	Every item of business referred to in the statement and announcement must have an allotted time assigned to it. 
cy-gb	Rhaid neilltuo amser penodedig i bob eitem o fusnes y cyfeirir ati yn y datganiad a’r cyhoeddiad. 

en-gb	In relation to any item of business referred to in the statement or announcement (other than any item of business when amendments to legislation are to be considered), the government (if it is government business) or the Business Committee (if it is Senedd business) may:  
cy-gb	Mewn perthynas ag unrhyw eitem o fusnes y cyfeirir ati yn y datganiad neu’r cyhoeddiad (ac eithrio unrhyw eitem o fusnes pan fydd gwelliannau i ddeddfwriaeth i gael eu hystyried), caiff y llywodraeth (yn achos busnes y llywodraeth) neu’r Pwyllgor Busnes (yn achos busnes y Senedd): 

en-gb	specify a time or point during the same day’s plenary business no earlier than which any vote(s) necessary to dispose of the business is to be taken, unless the business is decided in accordance with Standing Order 12.36; 
cy-gb	pennu’r amser neu’r pwynt cynharaf posibl yn ystod busnes cyfarfod llawn yr un diwrnod hwnnw ar gyfer cynnal unrhyw bleidlais neu bleidleisiau sy’n angenrheidiol er mwyn cwblhau’r busnes, oni bai y penderfynir ar y busnes yn unol â Rheol 

en-gb	or 
cy-gb	Sefydlog 12.36; 

en-gb	decide that Standing Order 12.36 should not apply to an item of business and specify a time or point during the same day’s plenary business at which any vote necessary to dispose of that item of business is to be taken. 
cy-gb	a penderfynu na ddylai Rheol Sefydlog 12.36 fod yn gymwys i eitem o fusnes a phennu amser neu bwynt yn ystod busnes cyfarfod llawn yr un diwrnod hwnnw ar gyfer cynnal unrhyw bleidlais sy’n angenrheidiol er mwyn cwblhau’r eitem honno o fusnes. 

en-gb	The statement and announcement constitute the timetable for business in plenary for the first week after the week when the statement and announcement were made.  
cy-gb	Y datganiad a’r cyhoeddiad yw’r amserlen ar gyfer busnes yn y cyfarfodydd llawn am yr wythnos gyntaf ar ôl yr wythnos y gwnaed y datganiad a’r cyhoeddiad. 

en-gb	Categories of Plenary Business 
cy-gb	Categorïau o Fusnes y Cyfarfodydd Llawn 

en-gb	The aggregate of time allocated as between government and Senedd business in plenary meetings in a Senedd year must, so far as is reasonably practicable, be in the proportion of 3:2.  
cy-gb	Rhaid i gyfanswm yr amser a ddyrennir rhwng busnes y llywodraeth a busnes y Senedd yn y cyfarfodydd llawn mewn blwyddyn Senedd, cyn belled ag y bo’n rhesymol ymarferol, fod yn y cyfrannedd 3:2. 

en-gb	For the purposes of Standing Orders 11 and 12, government business includes proceedings on:  
cy-gb	At ddibenion Rheolau Sefydlog 11 a 12, mae busnes y llywodraeth yn cynnwys trafodion ar y canlynol: 

en-gb	oral questions (other than oral questions to the Commission), and topical questions under Standing Order 12.68A);  
cy-gb	cwestiynau llafar (ac eithrio cwestiynau llafar i’r Comisiwn), a chwestiynau amserol o dan Reol Sefydlog 12.68A) 

en-gb	any urgent debate proposed by a member of the government under Standing Order 12.69;  
cy-gb	unrhyw ddadl frys a gynigir gan aelod o’r llywodraeth o dan Reol Sefydlog 12.69; 

en-gb	statements by a member of the government;  
cy-gb	datganiadau gan aelod o’r llywodraeth; 

en-gb	legislation where the Member in charge of the legislation is a member of the government;  
cy-gb	deddfwriaeth lle mae’r Aelod sy’n gyfrifol am y ddeddfwriaeth yn aelod o’r llywodraeth; 

en-gb	any motion tabled by a member of the government. 
cy-gb	unrhyw gynnig a gyflwynir gan aelod o’r llywodraeth 

en-gb	For the purposes of Standing Orders 11 and 12, Senedd business includes all items of business except for those listed under Standing Order 11.18.   
cy-gb	At ddibenion Rheolau Sefydlog 11 a 12, mae busnes y Senedd yn cynnwys pob eitem o fusnes ac eithrio’r rheini a restrir o dan Reol Sefydlog 11.18. 

en-gb	The Presiding Officer must determine any question as to whether a matter is government or Senedd business.  
cy-gb	Rhaid i’r Llywydd benderfynu ar unrhyw gwestiwn ai busnes y Senedd, neu fusnes y llywodraeth yw mater. 

en-gb	Time must be made available in each Senedd year for debates on the following items of business:   
cy-gb	Rhaid trefnu bod amser ar gael ym mhob blwyddyn Senedd ar gyfer dadleuon ar yr eitemau canlynol o fusnes: 

en-gb	[Standing Order removed by resolution in Plenary on 27 September 2017] the policy objectives and legislative programme of the  government;  
cy-gb	[Dilëwyd y Rheol Sefydlog hon drwy benderfyniad yn y cyfarfod llawn ar 27 Medi 2017] amcanion polisi a rhaglen ddeddfu’r llywodraeth; 

en-gb	motions proposed on behalf of political groups who are not 
cy-gb	cynigion a wneir ar ran grwpiau gwleidyddol nad ydynt yn 

en-gb	political groups with an executive role (and the time allocated to each political group for motions proposed by it must so far as possible be in proportion to the group’s representation in the Senedd);   
cy-gb	grwpiau gwleidyddol a chanddynt rôl weithredol (a chyn belled ag y bo modd rhaid i’r amser a ddyrennir i bob grŵp gwleidyddol ar gyfer cynigion a wneir ganddo gyfateb i gynrychiolaeth y grŵp yn y Senedd); 

en-gb	motions proposed by any Member who is not a member of the government; 
cy-gb	 cynigion a wneir gan unrhyw Aelod nad yw’n aelod o’r llywodraeth; 

en-gb	debates on reports laid by committees;   
cy-gb	dadleuon ar adroddiadau a osodir gan bwyllgorau; 

en-gb	Short Debates; 
cy-gb	Dadleuon Byr; 

en-gb	and legislation where the Member in charge of the legislation is not a member of the government. 
cy-gb	a deddfwriaeth pan nad yw’r Aelod sy’n gyfrifol am y ddeddfwriaeth yn aelod o’r llywodraeth. 

en-gb	Notice of Business 
cy-gb	Hysbysiad Busnes 

en-gb	The Clerk must publish and maintain details of forthcoming business which must include notice of plenary and committee agendas, together with information about any of the following which have been tabled or laid before the Senedd: 
cy-gb	Rhaid i’r Clerc gyhoeddi a chadw manylion busnes sydd i’w gynnal y mae’n rhaid iddo gynnwys yr hysbysiad ynglŷn ag agendâu'r cyfarfodydd llawn a’r pwyllgorau, ynghyd â gwybodaeth am unrhyw rai o’r canlynol sydd wedi’u cyflwyno neu wedi’u gosod gerbron y Senedd: 

en-gb	oral and written questions;  
cy-gb	cwestiynau llafar ac ysgrifenedig; 

en-gb	motions and amendments to motions;  
cy-gb	cynigion a gwelliannau i gynigion; 

en-gb	proposed and draft Orders in Council to be made under section 109 of the Act;  
cy-gb	gorchmynion arfaethedig a drafft yn y Cyfrin Gyngor i’w gwneud o dan adran 109 o’r Ddeddf; 

en-gb	Bills and amendments to Bills;   
cy-gb	Biliau a gwelliannau i Filiau; 

en-gb	subordinate legislation or draft subordinate legislation; 
cy-gb	is-ddeddfwriaeth neu is-ddeddfwriaeth ddrafft; 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	any documents laid before the Senedd.   
cy-gb	unrhyw ddogfennau a osodwyd gerbron y Senedd. 

en-gb	12. STANDING ORDER 12 – Business in Plenary Meetings 
cy-gb	12. RHEOL SEFYDLOG 12 – Busnes yn y Cyfarfodydd Llawn 

en-gb	Plenary Meetings 
cy-gb	Cyfarfodydd Llawn 

en-gb	Plenary meetings of the Senedd must take place in public and broadcasting access must be permitted in accordance with such arrangements as the Commission may agree. 
cy-gb	Rhaid i gyfarfodydd llawn y Senedd gael eu cynnal yn gyhoeddus a rhaid caniatáu mynediad ar gyfer darlledu yn unol â'r trefniadau y bydd y Comisiwn yn cytuno arnynt. 

en-gb	The Senedd must meet in plenary in accordance with Standing Orders 11 and 12.  
cy-gb	Rhaid i’r Senedd gyfarfod yn llawn yn unol â Rheolau Sefydlog 11 a 12. 

en-gb	If no plenary meeting is timetabled for a particular date or time, the Presiding Officer may, at the request of the First Minister, summon the Senedd to consider a matter of urgent public importance.  
cy-gb	Os na fydd cyfarfod llawn wedi'i amserlennu ar gyfer dyddiad neu amser penodol caiff y Llywydd, ar gais Prif Weinidog Cymru, gynnull y Senedd i ystyried mater sydd o bwys cyhoeddus brys. 

en-gb	So far as is reasonably practicable, any documents provided for business taken in plenary meetings must be made publicly available.   
cy-gb	Cyn belled ag y bo’n rhesymol ymarferol, rhaid trefnu bod unrhyw ddogfen a ddarperir ar gyfer busnes yr ymdrinnir ag ef yn y cyfarfodydd llawn ar gael yn gyhoeddus. 

en-gb	[Standing Order removed by resolution in Plenary on 27 September 2017] 
cy-gb	[Dilëwyd y Rheol Sefydlog hon drwy benderfyniad yn y cyfarfod llawn ar 27 Medi 2017] 

en-gb	Plenary meetings must usually:  
cy-gb	Rhaid i gyfarfodydd llawn fel arfer:  

en-gb	be held on Tuesdays and Wednesdays and start at 1.30pm; 
cy-gb	cael eu cynnal ar ddydd Mawrth a dydd Mercher a’u bod yn dechrau am 1.30pm; 

en-gb	take government business first. 
cy-gb	ystyried busnes y llywodraeth yn gyntaf. 

en-gb	Plenary Meetings following a Senedd Election 
cy-gb	Cyfarfodydd Llawn yn dilyn Etholiad y Senedd 

en-gb	The first plenary meeting following a Senedd election is to take place at a time specified by the Presiding Officer, having consulted with political groups, (or if the Presiding Officer is unwilling or unable to act, the Clerk must specify the time), in accordance with sections 3 or 5 of the Act. 
cy-gb	Rhaid cynnal y cyfarfod llawn cyntaf ar ôl etholiad y Senedd ar adeg a bennir gan y Llywydd, ar ôl iddo ymgynghori â’r grwpiau gwleidyddol, (neu os yw’r Llywydd yn anfodlon gweithredu neu os nad oes modd iddo wneud, rhaid i’r Clerc bennu’r amser), a hynny yn unol ag adran 3 neu 5 o’r Ddeddf.  

en-gb	Subsequent plenary meetings must be on a day and time specified by the Presiding Officer, having consulted with political groups, until the first meeting for which a statement and announcement has been made under Standing Order 11.11. 
cy-gb	Rhaid i’r cyfarfodydd llawn dilynol fod ar ddyddiad ac ar amser a bennir gan y Llywydd, ar ôl iddo ymgynghori â’r grwpiau gwleidyddol, nes y cyfarfod cyntaf y gwnaed datganiad a chyhoeddiad busnes yn ei gylch o dan Reol Sefydlog 11.11.  

en-gb	The Clerk must notify all Members of the date and time of the plenary meetings arranged under Standing Order 12.7 and 12.8 not less than 24 hours before the meeting. 
cy-gb	Rhaid i’r Clerc hysbysu pob Aelod o ddyddiad ac amser y cyfarfodydd llawn a drefnwyd o dan Reolau Sefydlog 12.7 a 12.8 o leiaf 24 awr cyn y cyfarfod. 

en-gb	 The only business to be taken at plenary meetings arranged under Standing Order 12.7 and 12.8 is: 
cy-gb	Yr unig fusnes sydd i’w ystyried mewn cyfarfodydd llawn a drefnwyd o dan Reolau Sefydlog 12.7 a 12.8 yw: 

en-gb	any business under Standing Order 12.16; 
cy-gb	 unrhyw fusnes o dan Reol Sefydlog 12.16;  

en-gb	such other business as the Senedd may by resolution agree. 
cy-gb	unrhyw fusnes arall y mae’r Senedd yn cytuno arno drwy benderfyniad.  

en-gb	Nominations under Standing Order 8 can take place at plenary meetings arranged under Standing Order 12.7 and 12.8 only if the Senedd, by resolution, agrees. 
cy-gb	Caniateir enwebiadau o dan Reol Sefydlog 8 mewn cyfarfodydd llawn a drefnwyd o dan Reolau Sefydlog 12.7 a 12.8 dim ond os bydd y Senedd, drwy benderfyniad, yn cytuno. 

en-gb	Standing Orders 11.12 and 11.13 do not apply to plenary meetings arranged under Standing Order 12.7 and 12.8. 
cy-gb	Nid yw Rheolau Sefydlog 11.12 a 11.13 yn gymwys i gyfarfodydd llawn a drefnwyd o dan Reolau Sefydlog 12.7 a 12.8.  

en-gb	The periods of notice for motions and amendments under Standing Orders 12.20 and 12.22 shall not apply to any motions proposed for business to be taken at plenary meetings arranged under Standing Order 12.7 or 12.8, or to any amendments proposed to such motions. 
cy-gb	Ni fydd y cyfnodau hysbysu a geir yn Rheolau Sefydlog 12.20 a 12.22 ar gyfer cyflwyno cynigion a gwelliannau yn gymwys i unrhyw gynigion a gyflwynwyd ar gyfer busnes yr ymdrinnir ag ef mewn cyfarfodydd llawn a drefnwyd o dan Reol Sefydlog 12.7 neu 12.8, nac i unrhyw welliannau a gyflwynwyd i’r fath gynigion. 

en-gb	Order of Plenary Business 
cy-gb	Trefn Busnes y Cyfarfodydd Llawn  

en-gb	Business must be called by the Presiding Officer and taken in the order in which it appears in the plenary agenda, subject to Standing Order 12.16. 
cy-gb	Rhaid i fusnes gael ei alw gan y Llywydd a rhaid ymdrin ag ef yn y drefn y mae’n ymddangos ar agenda’r cyfarfod llawn, yn ddarostyngedig i Reol Sefydlog 12.16. 

en-gb	If proceedings on an item of business conclude before the end of the time allotted to it, the next business (if any) must then be taken. 
cy-gb	Os daw’r trafodion ar eitem o fusnes i ben cyn diwedd yr amser a ddyrannwyd ar ei chyfer, rhaid ymdrin â’r busnes nesaf (os oes busnes nesaf). 

en-gb	12.16 The categories of business that may be taken at a plenary meeting without notice, with the agreement of the Presiding Officer, include: 
cy-gb	Mae’r categorïau o fusnes y caniateir ymdrin â hwy mewn cyfarfod llawn heb hysbysiad, gyda chytundeb y Llywydd, yn cynnwys: 

en-gb	statements by the Presiding Officer, by a member of the government or by the Commission about any matter within its responsibility; 
cy-gb	datganiadau gan y Llywydd, gan aelod o’r llywodraeth neu gan y Comisiwn am unrhyw fater sydd o fewn ei gyfrifoldebau; 

en-gb	introduction of new Members; 
cy-gb	cyflwyno Aelodau newydd; 

en-gb	obituary tributes to former Members and others; 
cy-gb	teyrngedau coffa i gyn-Aelodau ac eraill; 

en-gb	elections, nominations or appointments by the Senedd, including 
cy-gb	etholiadau, enwebiadau neu benodiadau gan y Senedd, , gan 

en-gb	motions under Standing Order 17.2A; 
cy-gb	gynnwys cynigion o dan Reol Sefydlog 17.2A; 

en-gb	personal statements; 
cy-gb	datganiadau personol; 

en-gb	any urgent debate proposed by a Member under Standing Order 
cy-gb	unrhyw ddadl frys a gynigir gan Aelod o dan Reol Sefydlog 

en-gb	12.69;   
cy-gb	12.69;  

en-gb	procedural motions under Standing Order 12.31; 
cy-gb	cynigion gweithdrefnol o dan Reol Sefydlog 12.31; 

en-gb	points of order relating to the conduct of business; 
cy-gb	pwyntiau o drefn sy’n ymwneud â chynnal busnes; 

en-gb	and any other matters as the Presiding Officer considers appropriate. 
cy-gb	a unrhyw faterion eraill sy’n briodol ym marn y Llywydd. 

en-gb	The Presiding Officer may make any necessary arrangements to adjust the timetable for business on that day (including by extending the length of the sitting), in order to facilitate the effective conduct of business. 
cy-gb	Caiff y Llywydd wneud unrhyw drefniadau angenrheidiol i addasu’r amserlen ar gyfer busnes ar y diwrnod hwnnw (gan gynnwys ymestyn hyd yr eisteddiad), er mwyn hwyluso’r modd o gynnal busnes yn effeithiol. 

en-gb	In any circumstance where he or she thinks it appropriate to do so, the Presiding Officer may adjourn proceedings without putting any proposition to the vote, or may suspend proceedings for a specified time. 
cy-gb	O dan unrhyw amgylchiad arall lle bydd y Llywydd yn credu bod hynny’n briodol, caiff y Llywydd ohirio’r trafodion heb gynnal pleidlais ar unrhyw gynnig, neu caiff atal y trafodion dros dro am gyfnod penodedig. 

en-gb	Motions 
cy-gb	Cynigion 

en-gb	Business in plenary meetings must proceed on the basis of motions proposed, except for: 
cy-gb	Rhaid i’r busnes yn y cyfarfodydd llawn fynd yn ei flaen ar sail y cynigion a wneir, ac eithrio’r canlynol: 

en-gb	statements;  
cy-gb	datganiadau; 

en-gb	introduction of new Members; 
cy-gb	cyflwyno Aelodau newydd; 

en-gb	obituary tributes to former Members and others; 
cy-gb	teyrngedau coffa i gyn-Aelodau ac eraill; 

en-gb	oral questions; 
cy-gb	cwestiynau llafar; 

en-gb	urgent debates under Standing Order 12.69; 
cy-gb	dadleuon brys o dan Reol Sefydlog 12.69; 

en-gb	and   where a Member proposes a topic for a Short Debate under Standing Order 12.72. 
cy-gb	a pan fydd Aelod yn cynnig pwnc ar gyfer Dadl Fer o dan Reol Sefydlog 12.72. 

en-gb	Except where Standing Orders provide otherwise, a motion 
cy-gb	Ac eithrio pan fydd y Rheolau Sefydlog yn darparu fel arall: 

en-gb	must be tabled at least five working days before it is debated; 
cy-gb	rhaid i gynnig gael ei gyflwyno o leiaf bum diwrnod gwaith cyn ei drafod;  

en-gb	may be proposed by any Member; 
cy-gb	caniateir i gynnig gael ei wneud gan unrhyw Aelod; 

en-gb	and must be tabled in accordance with Standing Order 15. 
cy-gb	a rhaid i gynnig gael ei gyflwyno yn unol â Rheol Sefydlog 15. 

en-gb	 Any Member may add his or her name to a motion by notifying the Clerk at any time until the end of the working day before it is due to be considered in the plenary meeting. 
cy-gb	Caiff unrhyw Aelod ychwanegu ei enw i gynnig drwy hysbysu’r Clerc ar unrhyw adeg hyd at ddiwedd y diwrnod gwaith cyn bod y cynnig i fod i gael ei ystyried yn y cyfarfod llawn. 

en-gb	Except where Standing Orders provide otherwise:  
cy-gb	Ac eithrio pan fydd y Rheolau Sefydlog yn darparu fel arall: 

en-gb	amendments may be proposed to any motion and must be tabled at least three working days before the motion is debated; 
cy-gb	caniateir i welliannau gael eu cynnig i unrhyw gynnig a rhaid iddynt gael eu cyflwyno o leiaf dri diwrnod gwaith cyn bod y cynnig i’w drafod; 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	any Member may add his or her name to an amendment by notifying the Clerk at any time until the end of the working day before it is due to be considered in the plenary meeting. 
cy-gb	caniateir i unrhyw Aelod ychwanegu ei enw i welliant drwy hysbysu’r Clerc ar unrhyw adeg hyd at ddiwedd y diwrnod gwaith cyn ei fod i gael ei ystyried yn y cyfarfod llawn. 

en-gb	The Presiding Officer may:  
cy-gb	Caiff y Llywydd: 

en-gb	group related amendments and require them to be proposed as a group; 
cy-gb	 grwpio gwelliannau cysylltiedig, a’i gwneud yn ofynnol iddynt gael eu cynnig fel grŵp; 

en-gb	determine the order in which amendments which arise in the same place in the motion are taken; 
cy-gb	penderfynu ym mha drefn yr ymdrinnir â gwelliannau sy'n codi yn yr un lle yn y cynnig; 

en-gb	and decline to select an amendment where he or she  considers that the proper conduct of business makes it appropriate to do so. 
cy-gb	a gwrthod dethol gwelliant pan fydd o'r farn bod y dull priodol o gynnal busnes yn ei gwneud yn briodol gwrthod. 

en-gb	The Presiding Officer may propose that motions be debated together, but if any Member objects to the proposal, the motions must be debated separately. 
cy-gb	Caiff y Llywydd gynnig bod cynigion yn cael eu trafod gyda’i gilydd, ond os bydd unrhyw Aelod yn gwrthwynebu’r cynnig, rhaid i’r cynigion gael eu trafod ar wahân. 

en-gb	A motion or amendment which refers to any document may not be tabled unless the document is available to all Members. 
cy-gb	Ni chaniateir cyflwyno cynnig neu welliant sy'n cyfeirio at unrhyw ddogfen oni bai bod y ddogfen ar gael i bob Aelod. 

en-gb	If it appears to the Presiding Officer that a motion or amendment has been tabled in breach of the requirements of Standing Order 12.25, the Presiding Officer must not permit it to be debated until the document has been made available to all Members and such further time has elapsed as the Presiding Officer considers appropriate. 
cy-gb	Os yw’n ymddangos i’r Llywydd fod cynnig neu welliant wedi’i gyflwyno yn groes i ofynion Rheol Sefydlog 12.25, rhaid i’r Llywydd beidio â chaniatáu iddo gael ei drafod nes y trefnwyd bod y ddogfen ar gael i bob Aelod ac nes y bydd unrhyw amser pellach y mae’r Llywydd yn barnu ei fod yn briodol wedi mynd heibio. 

en-gb	A motion or amendment which has been moved may be withdrawn only if no Member objects. 
cy-gb	Caniateir i gynnig neu welliant sydd wedi’i gynnig gael ei dynnu’n ôl dim ond os na fydd yr un Aelod yn gwrthwynebu. 

en-gb	The Presiding Officer, having consulted the Business Committee, may hold a ballot to determine the name of the Member or Members, other than a member of the government, who may be allocated time for a motion tabled in their name to be debated. 
cy-gb	Caiff y Llywydd, wedi ymgynghori â’r Pwyllgor Busnes, gynnal balot i bennu enw’r Aelod neu’r Aelodau, ac eithrio aelod o’r llywodraeth, y caiff amser ei neilltuo iddo neu iddynt er mwyn trafod cynnig a gyflwynwyd yn ei enw ef neu eu henwau hwy. 

en-gb	Procedural Motions 
cy-gb	Cynigion Gweithdrefnol 

en-gb	Procedural motions take precedence over other business and the provisions of Standing Order 12.20 relating to the notice period for tabling motions do not apply. 
cy-gb	Mae cynigion gweithdrefnol yn cymryd blaenoriaeth dros fusnes arall ac nid yw darpariaethau Rheol Sefydlog 12.20 sy'n ymwneud â'r cyfnod hysbysu ar gyfer cyflwyno cynigion yn gymwys. 

en-gb	The Presiding Officer may permit a Member to speak briefly in favour of any procedural motion, and another Member to speak briefly against, and must then put the motion to the vote. 
cy-gb	Caiff y Llywydd ganiatáu i Aelod siarad yn gryno o blaid unrhyw gynnig gweithdrefnol, ac i Aelod arall siarad yn gryno yn ei erbyn, ac yna rhaid i’r Llywydd gynnal pleidlais ar y cynnig. 

en-gb	The following matters may be proposed in procedural motions: 
cy-gb	Caniateir i’r materion canlynol gael eu cynnig mewn cynigion gweithdrefnol: 

en-gb	the postponement of an item of business in accordance with Standing Order 12.32; 
cy-gb	gohirio eitem o fusnes yn unol â Rheol Sefydlog 12.32; 

en-gb	the referral of a matter to a committee; 
cy-gb	cyfeirio mater at bwyllgor; 

en-gb	the closure of debate in accordance with Standing Order 12.33; 
cy-gb	dod â dadl i ben yn unol â Rheol Sefydlog 12.33; 

en-gb	the extension of the time allotted to an item of business in accordance with Standing Order 12.34; 
cy-gb	ymestyn yr amser a ddyrannwyd ar gyfer eitem o fusnes, yn unol â Rheol Sefydlog 12.34; 

en-gb	the adjournment of an item of business in accordance with Standing Order 12.35; 
cy-gb	gohirio eitem o fusnes yn unol â Rheol Sefydlog 12.35; 

en-gb	and such other matters as the Presiding Officer considers appropriate. 
cy-gb	a unrhyw faterion eraill sy'n briodol ym marn y Llywydd. 

en-gb	A motion to postpone an item of business may be proposed by: 
cy-gb	Caniateir i gynnig i ohirio eitem o fusnes gael ei wneud gan y canlynol: 

en-gb	the Member in charge of the item of business;  
cy-gb	yr Aelod sy’n gyfrifol am yr eitem o fusnes; 

en-gb	another Member nominated to the Presiding Officer in advance by the Member in charge of the item of business; 
cy-gb	Aelod arall a enwebir i’r Llywydd ymlaen llaw gan yr Aelod sy’n gyfrifol am yr eitem o fusnes; 

en-gb	or 
cy-gb	neu 

en-gb	in the case of government business, a member of the government. 
cy-gb	yn achos busnes y llywodraeth, aelod o’r llywodraeth. 

en-gb	If the motion is agreed to, the Presiding Officer must make arrangements for the adjustment of the timetable for business as he or she considers appropriate. 
cy-gb	Os derbynnir y cynnig, rhaid i’r Llywydd drefnu i addasu’r amserlen busnes fel y gwêl yn dda. 

en-gb	 At any time after a motion or an amendment has been proposed, a Member may move that the motion or amendment should be voted on immediately; 
cy-gb	Ar unrhyw adeg ar ôl i gynnig neu welliant gael ei wneud, caiff Aelod gynnig y dylid pleidleisio arno ar unwaith; 

en-gb	but the Presiding Officer may put that motion to the vote only if at least ten Members express support and if he or she is satisfied that to do so would not be an abuse of the Senedd’s procedures or an infringement of the rights of minorities in the Senedd. 
cy-gb	ond rhaid i’r Llywydd beidio â chynnal pleidlais ar y cynnig hwnnw oni fydd o leiaf ddeg Aelod yn mynegi eu cefnogaeth ac os yw’r Llywydd yn fodlon na fyddai gwneud hynny yn camddefnyddio gweithdrefnau'r Senedd neu'n amharu ar hawliau lleiafrifoedd yn y Senedd. 

en-gb	A motion to extend the time allotted to an item of business by a specified period may be proposed by: 
cy-gb	Caniateir i gynnig i ymestyn yr amser a ddyrennir i eitem o fusnes yn ôl cyfnod penodedig gael ei wneud gan y canlynol: 

en-gb	the Member in charge of the item of business; 
cy-gb	yr Aelod sy’n gyfrifol am yr eitem o fusnes; 

en-gb	another Member nominated to the Presiding Officer in advance by the Member in charge of the item of business; 
cy-gb	Aelod arall a enwebir i’r Llywydd ymlaen llaw gan yr Aelod sy’n gyfrifol am yr eitem o fusnes; 

en-gb	or 
cy-gb	neu 

en-gb	in the case of government business, a member of the government. 
cy-gb	Yn achos busnes y llywodraeth, aelod o’r llywodraeth. 

en-gb	If the motion is agreed to, the whole of the business day is deemed to have been extended by the specified amount of time. 
cy-gb	Os derbynnir y cynnig, bernir bod y cyfan o’r diwrnod busnes wedi’i ymestyn yn ôl y cyfnod penodedig o amser. 

en-gb	A motion to adjourn an item of business (either to a specified day or to no named day) may be proposed by: 
cy-gb	Caniateir i gynnig i ohirio eitem o fusnes (naill ai tan ddiwrnod penodedig neu tan ddiwrnod sydd heb ei enwi) gael ei wneud gan y canlynol: 

en-gb	the Member in charge of the item of business; 
cy-gb	yr Aelod sy’n gyfrifol am yr eitem o fusnes; 

en-gb	another Member nominated to the Presiding Officer in advance by the Member in charge of the item of business; 
cy-gb	Aelod arall a enwebir i’r Llywydd ymlaen llaw gan yr Aelod sy’n gyfrifol am yr eitem o fusnes; 

en-gb	or in the case of government business, a member of the government. 
cy-gb	neu yn achos busnes y llywodraeth, aelod o’r llywodraeth. 

en-gb	Decisions on Motions and Amendments 
cy-gb	Penderfynu ar Gynigion a Gwelliannau  

en-gb	Subject to Standing Order 11.15(ii), at the end of proceedings on an item of business, the Presiding Officer must invite the Senedd to agree any question necessary to dispose of the business. 
cy-gb	Yn ddarostyngedig i Reol Sefydlog 11.15(ii), ar ddiwedd trafodion ar eitem o fusnes, rhaid i’r Llywydd wahodd y Senedd i gytuno unrhyw gwestiwn y mae angen ei gytuno er mwyn cwblhau’r busnes. 

en-gb	If no Member objects, the motion or amendment is deemed agreed by the Senedd. 
cy-gb	Os na fydd Aelod yn gwrthwynebu, bernir bod y Senedd wedi derbyn y cynnig neu’r gwelliant.  

en-gb	If any Member objects under Standing Order 12.36, a vote(s) on any questions necessary to dispose of the business must be deferred until a time or point, if any, which has been specified under Standing Order 
cy-gb	Os bydd unrhyw Aelod yn gwrthwynebu o dan Reol Sefydlog 12.36, rhaid gohirio’r pleidleisio ar unrhyw gwestiynau y mae angen eu gohirio er mwyn cwblhau’r busnes tan amser neu bwynt a ragnodwyd o dan Reol Sefydlog 

en-gb	11.15(i). At the time (or point) specified under Standing Order 11.15, the Presiding Officer must interrupt the business and invite the Senedd to vote on any questions necessary to dispose of any business which has been deferred under Standing Order 12.37 or any business to which Standing Order 11.15(ii) applies.  
cy-gb	11.15(i), os oes amser neu bwynt wedi’i ragnodi. Ar yr adeg (neu’r pwynt) a ragnodwyd o dan Reol Sefydlog 11.15, rhaid i’r Llywydd dorri ar draws y busnes a gwahodd y Senedd i bleidleisio ar unrhyw gwestiynau y mae angen pleidleisio arnynt er mwyn cwblhau’r busnes a ohiriwyd o dan Reol Sefydlog 12.37 neu unrhyw fusnes y mae Rheol Sefydlog 11.15(ii) yn gymwys iddo. 

en-gb	If the Presiding Officer interrupts the business at a specified time under Standing Order 12.38, the time taken to vote on the questions necessary at that specified time does not count against the time allotted to the business which has been interrupted.   
cy-gb	Os bydd y Llywydd yn torri ar draws y busnes ar adeg benodedig o dan Reol Sefydlog 12.38, nid yw’r amser a gymerir i bleidleisio ar y cwestiynau angenrheidiol ar yr adeg benodedig honno yn cyfrif yn erbyn yr amser a ddyrannwyd ar gyfer y busnes y torrwyd ar ei draws. 

en-gb	For the purposes of voting, the Presiding Officer may propose that votes on motions or amendments be grouped, and that they be subject to a single vote. 
cy-gb	At ddibenion pleidleisio, caiff y Llywydd gynnig y caiff pleidleisiau ar gynigion neu welliannau eu grwpio a’u bod yn destun un bleidlais. 

en-gb	If any Member objects, each motion and amendment must be voted on separately.  
cy-gb	Os bydd unrhyw Aelod yn gwrthwynebu, rhaid cynnal pleidlais ar bob cynnig a gwelliant ar wahân. 

en-gb	Subject to Standing Orders 12.41A-H, Members must cast their votes individually and in person (but are not obliged to vote). 
cy-gb	Yn ddarostyngedig i Reolau Sefydlog 12.41A-H, rhaid i’r Aelodau fwrw eu pleidlais yn unigol ac yn bersonol (ond nid yw’n ofynnol iddynt bleidleisio). 

en-gb	12.41A A Member may, by reason of absence from the Senedd for parental leave, arrange for their vote to be cast by another Member acting as a proxy (a proxy vote). 
cy-gb	12.41A    Caiff Aelod, oherwydd absenoldeb o'r Senedd yn sgil absenoldeb rhiant, drefnu bod Aelod arall yn bwrw pleidlais ar ei ran fel dirprwy (pleidlais drwy ddirprwy). 

en-gb	12.41B Subject to Standing Order 12.41C, a proxy vote may be cast on all business in Plenary (including secret ballots under Standing Order 6 and Standing Order 17) and a Committee of the Whole Senedd. 
cy-gb	12.41B Yn ddarostyngedig i Reol Sefydlog 12.41C, caniateir bwrw pleidlais drwy ddirprwy ar holl fusnes y Cyfarfod Llawn (gan gynnwys pleidleisiau cyfrinachol o dan Reol Sefydlog 6 a Rheol Sefydlog 17) a Phwyllgor o'r Senedd Gyfan. 

en-gb	12.41C  No proxy vote may be cast where legislation requires a resolution or motion to be passed on a vote in which the number of Members voting in favour of it is at least two-thirds of the total number of Senedd seats. 
cy-gb	12.41C Ni chaniateir bwrw pleidlais drwy ddirprwy pan fo deddfwriaeth yn ei gwneud yn ofynnol i basio penderfyniad neu gynnig drwy bleidlais lle bydd nifer yr Aelodau sy'n pleidleisio o blaid y penderfyniad neu'r cynnig ddim llai na dwy ran o dair o gyfanswm seddau'r Senedd. 

en-gb	12.41D  A proxy vote must not count towards the numbers participating in a vote for the purposes of Standing Order 12.46. 
cy-gb	12.41D Rhaid i bleidlais drwy ddirprwy beidio â chyfrif tuag at y niferoedd sy'n cymryd rhan mewn pleidlais at ddibenion Rheol Sefydlog 12.46. 

en-gb	12.41E  A proxy vote may be cast only if the Presiding Officer has certified that the Member for whom the vote is to be cast is eligible under the terms of Standing Order 12.41A. 12.41F  A vote cast by a proxy must be clearly indicated as such in the report of plenary proceedings or minutes of the Committee of the Whole Senedd. 
cy-gb	12.41E Dim ond os yw'r Llywydd wedi ardystio bod yr Aelod y mae'r bleidlais i’w bwrw ar ei ran yn gymwys o dan delerau Rheol Sefydlog 12.41A y caniateir bwrw pleidlais drwy ddirprwy. 12.41F Rhaid dangos pleidlais a gafodd ei bwrw gan ddirprwy yn glir yn y cofnod o drafodion y Cyfarfod Llawn neu yng nghofnodion Pwyllgor o’r Senedd Gyfan. 

en-gb	12.41G  The Presiding Officer, having consulted the Business Committee, must issue written guidance to Members under Standing Order 6.17 on the operation of voting by proxy for parental leave. 
cy-gb	12.41G Rhaid i'r Llywydd, ar ôl ymgynghori â'r Pwyllgor Busnes, gyhoeddi canllawiau ysgrifenedig i'r Aelodau o dan Reol Sefydlog 6.17 ar weithredu’r drefn pleidleisio drwy ddirprwy ar gyfer absenoldeb rhiant. 

en-gb	12.41H  Standing Orders 12.41A – 12.41H, and the references to them in Standing Orders 12.41 and 17.48, will cease to have effect on 6 April 2021. 
cy-gb	12.41H Bydd Rheolau Sefydlog 12.41A – 12.41H, a'r cyfeiriadau atynt yn Rheolau Sefydlog 12.41 a 17.48, yn peidio â chael effaith ar 6 Ebrill 2021. 

en-gb	Where legislation requires a resolution or motion to be passed on a vote in which the number of Members voting in favour of it is not less than two-thirds of the total number of Senedd seats, a recorded vote must be taken.   
cy-gb	Os bydd deddfwriaeth yn ei gwneud yn ofynnol i benderfyniad neu gynnig gael ei basio drwy bleidlais lle na fydd nifer yr Aelodau sy’n pleidleisio o’i blaid yn llai na dwy ran o dair o gyfanswm y seddau, rhaid cynnal pleislais wedi’i chofnodi. 

en-gb	Subject to Standing Order 12.36 the Presiding Officer must put a motion or an amendment to a vote by electronic means; 
cy-gb	Yn ddarostyngedig i Reol Sefydlog 12.36, rhaid i’r Llywydd gynnal pleidlais ar gynnig neu ar welliant drwy gyfrwng electronig; 

en-gb	or failing that, either: 
cy-gb	neu yn niffyg hynny, naill ai: 

en-gb	if the Presiding Officer so decides, by show of hands, provided no more than two Members object to the Presiding Officer's decision; 
cy-gb	os bydd y Llywydd yn penderfynu felly, drwy godi dwylo, ar yr amod na fydd mwy na dau Aelod yn gwrthwynebu penderfyniad y Llywydd; 

en-gb	or   by roll call, in alphabetical order, of the Membership.  
cy-gb	neu drwy alw cofrestr yr Aelodau, yn nhrefn yr wyddor. 

en-gb	Before a vote is taken, when at least three Members so request, the bell must be rung. 
cy-gb	Cyn i bleidlais gael ei chynnal, os bydd o leiaf dri Aelod yn gofyn am hynny, rhaid canu’r gloch. 

en-gb	If votes are to be taken immediately after one another, the bell need not be rung more than once. 
cy-gb	Os oes pleidleisiau i’w cynnal yn syth ar ôl ei gilydd, ni fydd angen canu’r gloch fwy nag unwaith. 

en-gb	Five minutes after the bell began ringing, the vote or votes must be taken.   
cy-gb	Bum munud ar ôl i’r gloch ddechrau canu, rhaid cynnal y bleidlais neu’r pleidleisiau. 

en-gb	If all items of business for the day have been concluded before the time (or times) specified under Standing Order 11.15 and items have been deferred to this time (or these times), the bell must be rung (unless the Presiding Officer is satisfied that all Members are present). 
cy-gb	Os bydd pob eitem o fusnes ar gyfer y diwrnod wedi dod i ben cyn yr amser (neu’r amseroedd) a bennwyd o dan Reol Sefydlog 11.15 a gohiriwyd eitemau tan yr amser hwnnw (neu’r amseroedd hynny), rhaid canu’r gloch (oni fydd y Llywydd yn fodlon bod pob Aelod yn bresennol). 

en-gb	Five minutes after the bell began ringing, the vote or votes must be taken.  
cy-gb	Bum munud ar ôl i’r gloch ddechrau canu, rhaid cynnal y bleidlais neu’r pleidleisiau. 

en-gb	A vote is not valid unless at least ten Members participate. 
cy-gb	Ni fydd pleidlais yn ddilys oni fydd o leiaf ddeg Aelod yn cymryd rhan. 

en-gb	If fewer than ten Members participate, that business must be held over (and the Presiding Officer must make arrangements for the adjustment of the timetable for business as he or she considers appropriate) and the Senedd must proceed to the next item of business. 
cy-gb	Os bydd llai na deg Aelod yn cymryd rhan, rhaid cadw’r busnes hwnnw tan y cyfarfod llawn nesaf (a rhaid i’r Llywydd drefnu i addasu'r amserlen ar gyfer busnes fel y gwêl yn dda) a rhaid i’r Senedd symud ymlaen i’r eitem nesaf o fusnes. 

en-gb	In determining the number of Members participating in a vote, those recording an abstention are to be regarded as participating. 
cy-gb	Wrth benderfynu ar nifer yr Aelodau sy’n cymryd rhan mewn pleidlais, rhaid cymryd bod y rhai sy’n nodi eu bod yn ymatal yn cymryd rhan. 

en-gb	The names of Members voting, including those recording an abstention, must be included in any report of plenary proceedings. 
cy-gb	Rhaid cynnwys enwau’r Aelodau sy’n pleidleisio, gan gynnwys y rhai sy’n nodi eu bod yn ymatal, mewn unrhyw adroddiad o drafodion y cyfarfodydd llawn. 

en-gb	A report of the vote must be made available as soon as possible after the vote has taken place. 
cy-gb	Rhaid trefnu bod adroddiad ar y bleidlais ar gael cyn gynted â phosibl ar ôl i’r bleidlais gael ei chynnal. 

en-gb	Statements 
cy-gb	Datganiadau 

en-gb	Statements may be made by: 
cy-gb	Caniateir i ddatganiadau gael eu gwneud gan:  

en-gb	the Presiding Officer;  
cy-gb	y Llywydd;  

en-gb	a member of the government; 
cy-gb	aelod o’r llywodraeth; 

en-gb	a member of the Commission about any matter coming within the responsibilities of the Commission; 
cy-gb	aelod o’r Comisiwn ynghylch unrhyw fater sy’n dod o fewn cyfrifoldebau’r Comisiwn; 

en-gb	any other Member, where the subject matter of the statement relates to a function of the Senedd for which they are responsible, with the agreement of the Presiding Officer. 
cy-gb	unrhyw Aelod arall, lle mae pwnc y datganiad yn ymwneud â swyddogaeth y Senedd y mae’n gyfrifol amdani, gyda chytundeb y Llywydd. 

en-gb	The Presiding Officer may permit questions to be asked of a Member making a statement. 
cy-gb	Caiff y Llywydd ganiatáu i gwestiynau gael eu gofyn i Aelod sy’n gwneud datganiad. 

en-gb	Personal Statements 
cy-gb	Datganiadau Personol 

en-gb	The Presiding Officer may allow a Member to make a personal statement, following notice in writing to him or her. 
cy-gb	Caiff y Llywydd ganiatáu i Aelod wneud datganiad personol, yn sgîl hysbysiad ysgrifenedig i’r Llywydd. 

en-gb	A personal statement must be brief, factual and must not be subject to debate. 
cy-gb	Rhaid i ddatganiad personol fod yn fyr ac yn ffeithiol a rhaid iddo beidio â bod yn destun dadl.  

en-gb	Oral Questions 
cy-gb	Cwestiynau Llafar 

en-gb	Members may table oral questions to the First Minister, to each Welsh Minister or to the Counsel General, about any matters relating to his or her responsibilities (except that oral questions may be tabled to the Minister with responsibility for government business only about matters relating to his or her responsibilities other than for government business (if any)). 
cy-gb	Caiff yr Aelodau gyflwyno cwestiynau llafar i Brif Weinidog Cymru, i bob un o Weinidogion Cymru neu i’r Cwnsler Cyffredinol, am unrhyw faterion sy’n ymwneud â chyfrifoldebau’r Gweinidog neu’r Cwnsler (ac eithrio mai dim ond cwestiynau llafar am faterion sy'n ymwneud â'i gyfrifoldebau (os oes rhai) heblaw am fusnes y llywodraeth y caniateir eu cyflwyno i'r Gweinidog sy’n gyfrifol am fusnes y llywodraeth). 

en-gb	Members may table oral questions to the Commission about any matter relating to the Commission’s responsibilities. 
cy-gb	Caiff yr Aelodau gyflwyno cwestiynau llafar i’r Comisiwn am unrhyw fater sy’n ymwneud â chyfrifoldebau’r Comisiwn. 

en-gb	Time must be made available in plenary meetings for: 
cy-gb	Rhaid trefnu bod amser ar gael yn y cyfarfodydd llawn er mwyn: 

en-gb	the First Minister to answer oral questions once, and for a maximum of 60 minutes, in each week that the Senedd meets in plenary; 
cy-gb	i Brif Weinidog Cymru ateb cwestiynau llafar unwaith, am hyd at 60 munud, ym mhob wythnos y bydd y Senedd yn cynnal cyfarfod llawn; 

en-gb	each Welsh Minister and the Counsel General to answer oral questions in relation to his or her responsibilities, at least once, and for a maximum of 45 minutes, in every four weeks that the Senedd meets in plenary (except that the Minister with responsibility for government business is only to answer questions under Standing Order 12.56(ii) if he or she has responsibilities for matters other than government business); 
cy-gb	i bob un o Weinidogion Cymru a’r Cwnsler Cyffredinol ateb cwestiynau llafar ynglŷn â’u cyfrifoldebau, o leiaf unwaith, am hyd at 45 munud, ym mhob pedair wythnos y bydd y Senedd yn cynnal cyfarfod llawn (ac eithrio mai dim ond os oes ganddo gyfrifoldebau am faterion heblaw busnes y llywodraeth y caniateir i’r Gweinidog sy’n gyfrifol am fusnes y llywodraeth ateb cwestiynau o dan Reol Sefydlog 12.56(ii)); 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	the Commission to answer oral questions at least once, and for a maximum of 30 minutes, in every four weeks that the Senedd meets in plenary. 
cy-gb	i’r Comisiwn ateb cwestiynau llafar o leiaf unwaith, am hyd at 30 munud, ym mhob pedair wythnos y bydd y Senedd yn cynnal cyfarfod llawn. 

en-gb	A Deputy Welsh Minister may at the request of the First Minister, a Welsh Minister or the Counsel General, answer any oral question on any matter on which he or she assists the First Minister, a Welsh Minister or the Counsel General (as the case may be). 
cy-gb	Ar gais Prif Weinidog Cymru, un o Weinidogion Cymru neu’r Cwnsler Cyffredinol, caiff un o Ddirprwy Weinidogion Cymru ateb unrhyw gwestiwn llafar am unrhyw fater y mae’n cynorthwyo Prif Weinidog Cymru, un o Weinidogion Cymru neu’r Cwnsler Cyffredinol (yn ôl fel y digwydd) ynglŷn ag ef. 

en-gb	Where it is not reasonably practicable for the First Minister, a Welsh Minister or the Counsel General to answer oral questions on a day when he or she would normally do so, another Welsh Minister may, after prior notification to the Presiding Officer, answer those questions. 
cy-gb	Os nad yw’n rhesymol ymarferol i Brif Weinidog Cymru, un o Weinidogion Cymru neu’r Cwnsler Cyffredinol ateb cwestiynau llafar ar ddiwrnod pan fyddai’n gwneud hynny fel rheol, caiff un arall o Weinidogion Cymru ateb y cwestiynau hynny, ar ôl hysbysu’r Llywydd ymlaen llaw. 

en-gb	Questions to the First Minister must be tabled at least three working days before they are to be answered; 
cy-gb	Rhaid i gwestiynau i’r Prif Weinidog gael eu cyflwyno o leiaf dri diwrnod gwaith cyn eu bod i gael eu hateb; 

en-gb	questions to Welsh Ministers, the Counsel General and the Commission must be tabled at least five working days before they are to be answered. 
cy-gb	rhaid i gwestiynau i Weinidogion Cymru, y Cwnsler Cyffredinol a’r Comisiwn gael eu cyflwyno o leiaf bum diwrnod gwaith cyn eu bod i gael eu hateb. 

en-gb	Questions are accepted at the discretion of the Presiding Officer, who must have regard to any written guidance issued in accordance with Standing Order 6.17. 
cy-gb	Derbynnir cwestiynau yn ôl disgresiwn y Llywydd, a rhaid iddo roi sylw i unrhyw ganllawiau ysgrifenedig a gyhoeddwyd yn unol â Rheol Sefydlog 6.17. 

en-gb	The Presiding Officer must undertake a ballot to select the names of those Members who may table oral questions to the First Minister, Welsh Ministers, and the Counsel General (if the Counsel General is answering oral questions only on matters relating to any responsibilities he or she holds other than those of the government’s law officer). 
cy-gb	Rhaid i’r Llywydd gynnal balot er mwyn dethol enwau’r Aelodau y caniateir iddynt gyflwyno cwestiynau llafar i Brif Weinidog Cymru, Gweinidogion Cymru, a'r Cwsnler Cyffredinol (os yw'r Cwnsler Cyffredinol yn ateb cwestiynau llafar am faterion sy'n ymwneud yn unig â chyfrifoldebau sydd ganddo ef neu hi ac eithrio cyfrifoldebau swyddog y gyfraith y llywodraeth). 

en-gb	A ballot under Standing Order 12.61 must be conducted at least one working day before the last day on which questions may be tabled. 
cy-gb	Rhaid cynnal balot o dan Reol Sefydlog 12.61 o leiaf un diwrnod gwaith cyn y diwrnod olaf y caniateir cyflwyno cwestiynau. 

en-gb	Each Member may enter their names into the ballot under Standing 
cy-gb	Dim ond unwaith y caiff Aelod gyflwyno ei enw i’r balot o dan Reol 

en-gb	Order 12.61 once for oral questions to the First Minister, a particular Welsh Minister or the Counsel General (if the Counsel General is answering oral questions only on matters relating to any responsibilities he or she holds other than those of the government’s law officer). 
cy-gb	Sefydlog 12.61 ar gyfer cwestiynau llafar i’r Prif Weinidog, i un o Weinidogion Cymru yn benodol neu'r Cwnsler Cyffredinol (os yw'r Cwnsler Cyffredinol yn ateb cwestiynau llafar am faterion sy'n ymwneud yn unig ag unrhyw gyfrifoldebau sydd ganddo ef neu hi ac eithrio cyfrifoldebau swyddog y gyfraith y llywodraeth). 

en-gb	12.63A  Subject to Standing Order 12.63B, any Member may table oral questions to the Counsel General (unless he or she is answering oral questions only on matters relating to any responsibilities he or she holds other than those of the government’s law officer, in which case Standing Order 12.61 applies) and the Commission. 
cy-gb	12.63A Yn ddarostyngedig i Reol Sefydlog 12.63B, caiff unrhyw Aelod gyflwyno cwestiynau llafar i’r Cwnsler Cyffredinol (oni bai ei fod ef neu hi yn ateb cwestiynau llafar am faterion sy'n ymwneud yn unig ag unrhyw gyfrifoldebau sydd ganddo ef neu hi ac eithrio cyfrifoldebau swyddog y gyfraith y llywodraeth, lle bydd Rheol Sefydlog 12.61 yn gymwys) a'r Comisiwn. 

en-gb	12.63B  Each Member may table no more than two oral questions to the Counsel General, and one oral question to the Commission, for any week where they are answering questions. 
cy-gb	12.63B Ni chaiff Aelod gyflwyno mwy na dau gwestiwn llafar i’r Cwnsler Cyffredinol, ac un cwestiwn llafar i’r Comisiwn, ar gyfer unrhyw wythnos y byddant yn ateb cwestiynau. 

en-gb	For questions accepted before a deadline agreed by the Business Committee, the order of questions must be determined by random means on the last day on which they may be tabled.  
cy-gb	Yn achos cwestiynau a dderbynnir cyn yr amser cau y cytunir arno gan y Pwyllgor Busnes, rhaid penderfynu ar drefn cwestiynau drwy hapddull ar y diwrnod olaf y caniateir iddynt gael eu cyflwyno. 

en-gb	The Presiding Officer must call the Member asking the question to ask a supplementary oral question and may then call other Members to ask related supplementary oral questions.   
cy-gb	Rhaid i’r Llywydd alw ar yr Aelod sy’n gofyn y cwestiwn i ofyn cwestiwn llafar atodol ac wedyn caiff alw ar Aelodau eraill i ofyn cwestiynau llafar atodol cysylltiedig. 

en-gb	Where any oral question is not reached, the Member must receive a written answer on the same day. 
cy-gb	Pan na chyrhaeddir unrhyw gwestiwn llafar, rhaid i’r Aelod gael ateb ysgrifenedig ar yr un diwrnod. 

en-gb	The written answer must be published in the report of plenary proceedings. 
cy-gb	Rhaid i’r ateb ysgrifenedig gael ei gyhoeddi yng nghofnod trafodion y cyfarfod llawn. 

en-gb	Emergency Questions 
cy-gb	Cwestiynau Brys 

en-gb	At such a time as the Presiding Officer may determine, the Presiding Officer may call a Member to ask a question for which notice under Standing Order 12.59 has not been given if:   
cy-gb	Ar unrhyw adeg y penderfynir arno gan y Llywydd, caiff y Llywydd alw ar Aelod i ofyn cwestiwn na roddwyd hysbysiad amdano o dan Reol Sefydlog 12.59: 

en-gb	the Presiding Officer and the member of the government concerned, or the Commission, as the case may be, have been given prior notice of at least two hours before the question is to be asked; 
cy-gb	os yw’r Llywydd a’r aelod o’r llywodraeth o dan sylw, neu’r Comisiwn, yn ôl fel y digwydd, wedi cael o leiaf ddwy awr o hysbysiad ymlaen llaw cyn bod y cwestiwn i gael ei ofyn; 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	the Presiding Officer is satisfied that the question is of urgent national significance. 
cy-gb	os yw’r Llywydd yn fodlon bod y cwestiwn yn un o arwyddocâd cenedlaethol brys. 

en-gb	Where the Presiding Officer has been given prior notice that a request for an emergency question under Standing Order 12.67 relates to the functions of the Commission, the function assigned to the Presiding Officer in Standing Order 12.67(ii) shall be assigned to the Deputy Presiding Officer. 
cy-gb	Os bydd y Llywydd wedi cael hysbysiad ymlaen llaw fod cais am gwestiwn brys o dan Reol Sefydlog 12.67 yn ymwneud â swyddogaethau’r Comisiwn, caiff y swyddogaeth a ddyrennir i’r Llywydd yn 12.67(ii) ei haseinio i’r Dirprwy Lywydd. 

en-gb	Topical Questions 
cy-gb	Cwestiynau Amserol 

en-gb	12.68A  The Business Committee may make time available for Members to ask questions to the First Minister, Welsh Ministers or Counsel General for which notice under Standing Order 12.59 has not been given. 
cy-gb	12.68A Caiff y Pwyllgor Busnes drefnu bod amser ar gael i Aelodau ofyn cwestiynau i'r Prif Weinidog, Gweinidogion Cymru neu'r Cwnsler Cyffredinol, na roddwyd hysbysiad amdanynt o dan Reol Sefydlog 12.59. 

en-gb	12.68B  The Presiding Officer must select any questions that are to be taken during time made available under Standing Order 12.68A, from among those tabled in accordance with any guidance on topical questions issued under Standing Order 6.17. 
cy-gb	12.68B Rhaid i'r Llywydd ddethol unrhyw gwestiynau sydd i'w cymryd yn ystod amser y trefnwyd iddo fod ar gael o dan Reol Sefydlog 12.68A, o blith y rhai a gyflwynir yn unol ag unrhyw ganllawiau ar gwestiynau amserol a gyhoeddir o dan Reol Sefydlog 6.17. 

en-gb	Urgent Debates 
cy-gb	Dadleuon Brys 

en-gb	At any plenary meeting, a Member may move in a speech lasting no longer than three minutes that the Senedd should consider a particular matter, provided that: 
cy-gb	Mewn unrhyw gyfarfod llawn, caiff Aelod gynnig mewn araith heb fod yn fwy na thair munud y dylai’r Senedd ystyried mater penodol, ar yr amod: 

en-gb	the Member has notified the Presiding Officer of his or her wish to do so, and of the matter, at least one hour before the beginning of the meeting; 
cy-gb	bod yr Aelod wedi hysbysu’r Llywydd ei fod yn dymuno gwneud hynny ac wedi’i hysbysu am y mater o leiaf awr cyn dechrau’r cyfarfod; 

en-gb	where the matter does not relate to the functions of the Commission, if a Member other than a member of the government has given the notification, the Presiding Officer has given a member of the government an opportunity to comment in private to him or her on the matter; 
cy-gb	os nad yw’r mater yn ymwneud â swyddogaethau’r Comisiwn, os Aelod heblaw aelod o’r llywodraeth sydd wedi rhoi’r hysbysiad, bod y Llywydd wedi rhoi cyfle i aelod o’r llywodraeth gyflwyno sylwadau iddo am y mater yn breifat;  

en-gb	where the matter relates to the functions of the Commission, if a Member other than a member of the Commission has given the notification, the Deputy Presiding Officer has given the Commission an opportunity to comment in private to him or her on the matter; 
cy-gb	os yw’r mater yn ymwneud â swyddogaethau’r Comisiwn, os Aelod heblaw aelod o’r Comisiwn sydd wedi rhoi’r hysbysiad, bod y Dirprwy Lywydd wedi rhoi cyfle i’r Comisiwn gyflwyno sylwadau iddo am y mater yn breifat; 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	the Presiding Officer (or Deputy Presiding Officer if the debate falls under Standing Order 12.69(iii)) is satisfied that the matter is of urgent public importance and has informed the Member (and, if necessary, the member of the government or the Commission, as appropriate) accordingly. 
cy-gb	bod y Llywydd (neu’r Dirprwy Lywydd os bydd y ddadl yn methu o dan Reol Sefydlog 12.69(iii)) yn fodlon bod y mater yn un o bwys cyhoeddus brys, a’i fod wedi hysbysu’r Aelod (ac, os oes angen hynny, yr aelod o’r llywodraeth neu’r Comisiwn, fel y bo’n briodol) yn unol â hynny. 

en-gb	Where the matter does not relate to the functions of the Commission, if a Member other than a member of the government moves the motion, the Presiding Officer must allow a member of the government to reply in a speech lasting no longer than three minutes. 
cy-gb	Os nad yw’r mater yn ymwneud â swyddogaethau’r Comisiwn, os Aelod heblaw aelod o’r llywodraeth sy’n gwneud y cynnig, rhaid i’r Llywydd ganiatáu i aelod o’r llywodraeth ateb mewn araith heb fod yn fwy na thair munud. 

en-gb	The Presiding Officer must put the motion to the vote immediately after it has been moved or, if a member of the government replies, after that reply. 
cy-gb	Rhaid i’r Llywydd gynnal pleidlais ar y cynnig ar unwaith ar ôl iddo gael ei wneud neu, os bydd aelod o’r llywodraeth yn ateb, ar ôl yr ateb hwnnw. 

en-gb	If the Senedd resolves to consider the matter, it must do so at that meeting or (if the Presiding Officer so decides) at the one immediately following and the Presiding Officer must make arrangements for the adjustment of the timetable for business as he or she considers appropriate.  
cy-gb	Os bydd y Senedd yn penderfynu ystyried y mater, rhaid iddo wneud hynny yn y cyfarfod hwnnw neu (os bydd y Llywydd yn penderfynu hynny) yn y cyfarfod yn union ar ei ôl, a rhaid i’r Llywydd drefnu i addasu’r amserlen ar gyfer busnes fel y gwêl yn dda. 

en-gb	Where the matter relates to the functions of the Commission, if a Member other than a member of the Commission moves the motion, the Presiding Officer must allow a member of the Commission to reply in a speech lasting no longer than three minutes. 
cy-gb	Os yw’r mater yn ymwneud â swyddogaethau’r Comisiwn, os Aelod heblaw aelod o’r Comisiwn sy’n gwneud y cynnig, rhaid i’r Llywydd ganiatáu i aelod o’r Comisiwn ateb mewn araith heb fod yn fwy na thair munud. 

en-gb	The Presiding Officer must put the motion to the vote immediately after it has been moved or, if a member of the Commission replies, after that reply. 
cy-gb	Rhaid i’r Llywydd gynnal pleidlais ar y cynnig ar unwaith ar ôl iddo gael ei wneud neu, os bydd aelod o’r Comisiwn yn ateb, ar ôl yr ateb hwnnw. 

en-gb	If the Senedd resolves to consider the matter, it must do so at that meeting or (if the Presiding Officer so decides) at the one immediately following and the Presiding Officer must make arrangements for the adjustment of the timetable for business as he or she considers appropriate.  
cy-gb	Os bydd y Senedd yn penderfynu ystyried y mater, rhaid iddo wneud hynny yn y cyfarfod hwnnw neu (os bydd y Llywydd yn penderfynu hynny) yn y cyfarfod yn union ar ei ôl a rhaid i’r Llywydd drefnu i addasu’r amserlen ar gyfer busnes fel y gwêl yn dda.  

en-gb	Short Debates 
cy-gb	Dadleuon Byr 

en-gb	The Presiding Officer must hold a ballot to determine the name of the Member or Members, other than a member of the government, who may propose a topic for a Short Debate.  
cy-gb	Rhaid i’r Llywydd gynnal balot i benderfynu ar enw Aelod neu Aelodau, heblaw aelod o’r llywodraeth, a gaiff gynnig pwnc ar gyfer Dadl Fer. 

en-gb	The Member who has succeeded in the ballot must notify the Presiding Officer of the topic not later than five working days before it is to be debated.  
cy-gb	Rhaid i’r Aelod sydd wedi llwyddo yn y balot hysbysu’r Llywydd am y pwnc o leiaf bum diwrnod gwaith cyn ei fod i gael ei drafod. 

en-gb	In the debate: 
cy-gb	Yn y ddadl: 

en-gb	the Member who succeeded in the ballot may speak; 
cy-gb	caiff yr Aelod a lwyddodd yn y balot siarad; 

en-gb	a member of the government (or, if the matter is within the responsibilities of the Commission, a member of the Commission) may respond; 
cy-gb	caiff aelod o’r llywodraeth (neu, os yw'r mater o fewn cyfrifoldebau’r Comisiwn, aelod o'r Comisiwn) ymateb; 

en-gb	and no other Member may speak unless he or she has the permission of the Member who succeeded in the ballot or is permitted to intervene by the Member responding.   
cy-gb	a ni chaiff yr un Aelod arall siarad oni bai bod ganddo ganiatâd yr Aelod a lwyddodd yn y balot neu oni chaniateir ymyrryd gan yr Aelod sy'n ymateb.   

en-gb	13. STANDING ORDER 13 – Order in Plenary Meetings 
cy-gb	13. RHEOL SEFYDLOG 13 – Y Drefn yn y Cyfarfodydd Llawn 

en-gb	Rules of Debate 
cy-gb	Rheolau’r Dadleuon 

en-gb	Members called by the Presiding Officer to speak must address the chair.   
cy-gb	Rhaid i’r Aelodau sy'n cael eu galw i siarad gan y Llywydd annerch y cadeirydd. 

en-gb	Members may speak in English or Welsh, and simultaneous interpretation facilities must be provided for speeches made in Welsh.   
cy-gb	Caiff yr Aelodau siarad yn Gymraeg neu yn Saesneg a rhaid darparu cyfleusterau cyfieithu ar y pryd ar gyfer areithiau a draddodir yn Gymraeg. 

en-gb	The Presiding Officer, having consulted the Business Committee, may invite any person to participate in a Plenary meeting for a specific purpose. 
cy-gb	Caiff y Llywydd, ar ôl ymgynghori â'r Pwyllgor Busnes, wahodd unrhyw berson i gymryd rhan mewn Cyfarfod Llawn at ddiben penodol. 

en-gb	An invited person may be called to speak, but may not vote. 
cy-gb	Caniateir i berson a wahoddwyd siarad, ond ni chaniateir iddo bleidleisio. 

en-gb	Speeches must be relevant to the business before the Senedd, and avoid tedious repetition.   
cy-gb	Rhaid i’r areithiau fod yn berthnasol i'r busnes sydd gerbron y Senedd, ac osgoi ailadrodd diflas. 

en-gb	The Presiding Officer may announce a time limit on Members’ speeches and may direct a Member who has spoken for too long to stop speaking.  
cy-gb	Caiff y Llywydd gyhoeddi terfyn amser ar areithiau’r Aelodau a chaiff gyfarwyddo Aelod sydd wedi siarad yn rhy hir i roi’r gorau i siarad. 

en-gb	A Member, other than the proposer of a motion or an amendment who is exercising a right of reply, may not speak more than once on any matter except, with leave of the Presiding Officer, for the purpose of briefly explaining some material point of his or her original speech. 
cy-gb	Ac eithrio’r sawl sy’n gwneud cynnig neu’n cynnig gwelliant ac sy’n arfer hawl i ateb, ni chaiff Aelod siarad fwy nag unwaith ar unrhyw fater ac eithrio, gyda chaniatâd y Llywydd, er mwyn esbonio yn fyr ryw bwynt perthnasol yn ei araith wreiddiol. 

en-gb	A Member who is speaking may allow other Members to intervene for the purposes of clarification before resuming a speech. 
cy-gb	Caiff Aelod sy'n siarad ganiatáu i Aelodau eraill ymyrryd er mwyn egluro cyn ailddechrau ar ei araith. 

en-gb	A Member may not speak after the proposer of a motion has exercised a right of reply. 
cy-gb	Ni chaiff Aelod siarad ar ôl i’r sawl sy’n gwneud y cynnig arfer ei hawl i ateb. 

en-gb	Declaration of Relevant Interests 
cy-gb	Datgan Buddiannau Perthnasol 

en-gb	13.8A Before taking part in any plenary proceedings, a Member must declare any interest, financial or otherwise, that the Member, or to their knowledge, a family member, has or is expecting to have which is relevant to those proceedings, and might reasonably be thought by others to influence the Member’s contribution. 
cy-gb	13.8ACyn cymryd rhan mewn unrhyw drafodion yn y cyfarfod llawn, rhaid i Aelod ddatgan unrhyw fuddiant, boed yn ariannol neu fel arall, sydd gan yr Aelod, neu hyd y gŵyr yr Aelod, sydd gan aelod o'i deulu, neu y mae'r Aelod neu aelod o'i deulu yn disgwyl ei gael sy'n berthnasol i'r trafodion hynny, ac y gellid ystyried yn rhesymol gan eraill ei fod yn dylanwadu ar gyfraniad yr Aelod. 

en-gb	13.8B Standing Order 13.8A does not affect the requirements for oral declaration of registrable interests under Standing Order 2.6. 
cy-gb	13.8BNid yw Rheol Sefydlog 13.8A yn effeithio ar y gofynion o ran datgan buddiannau cofrestradwy ar lafar o dan Reol Sefydlog 2.6. 

en-gb	Maintenance of Order 
cy-gb	Cadw Trefn 

en-gb	The Presiding Officer is to maintain order in plenary meetings and must call to order any Member who: 
cy-gb	Y Llywydd sydd i gadw trefn yn y cyfarfodydd llawn a rhaid galw i drefn unrhyw Aelod: 

en-gb	is engaging in conduct which would, in the opinion of the Presiding Officer, constitute a criminal offence or contempt of court; 
cy-gb	sy'n ymddwyn mewn ffordd a fyddai, ym marn y Llywydd, yn gyfystyr â thramgwydd troseddol neu ddirmyg llys; 

en-gb	is obstructing the business of the Senedd;  
cy-gb	sy'n rhwystro busnes y Senedd; 

en-gb	seeks to raise a matter outside the scope of the debate or 
cy-gb	sy'n ceisio codi mater sydd y tu hwnt i gwmpas y ddadl neu'r 

en-gb	motion; 
cy-gb	cynnig; 

en-gb	is guilty of discourteous or unbecoming conduct;  
cy-gb	sy'n euog o ymddygiad anghwrtais neu amhriodol; 

en-gb	is using disorderly, discriminatory or offensive language or language which detracts from the dignity of the Senedd; 
cy-gb	sy'n defnyddio iaith sy'n groes i’r drefn, iaith sy'n gwahaniaethu neu sy'n peri tramgwydd, neu iaith sy'n amharu ar urddas y Senedd; 

en-gb	refuses to conform to any Standing Order or other requirement for the conduct of Members; 
cy-gb	sy'n gwrthod cydymffurfio ag unrhyw Reol Sefydlog neu ag unrhyw ofyniad arall ynglŷn ag ymddygiad Aelodau; 

en-gb	or 
cy-gb	neu 

en-gb	disregards the authority of the chair. 
cy-gb	sy'n anwybyddu awdurdod y cadeirydd. 

en-gb	A Member must comply with any directions given by the Presiding Officer about any conduct for which he or she has been called to order.   
cy-gb	Rhaid i Aelod gydymffurfio ag unrhyw gyfarwyddiadau a roddir gan y Llywydd ynghylch unrhyw ymddygiad sydd wedi peri ei alw i drefn. 

en-gb	A Member may be required by the Presiding Officer to withdraw from Senedd proceedings for the remainder of the day if the Presiding Officer considers the conduct such as to warrant withdrawal.   
cy-gb	Caiff y Llywydd ei gwneud yn ofynnol i Aelod ymneilltuo o drafodion y Senedd am weddill y dydd os yw’r Llywydd o’r farn bod yr ymddygiad yn cyfiawnhau ymneilltuo. 

en-gb	When the Presiding Officer has required a Member to withdraw from Senedd proceedings and the Member has not done so, a motion to exclude the Member from Senedd proceedings must be proposed by the Presiding Officer and must be voted on immediately.    
cy-gb	Pan fydd y Llywydd wedi’i gwneud yn ofynnol i Aelod ymneilltuo o drafodion y Senedd ac nad yw'r Aelod wedi gwneud hynny, rhaid i gynnig i wahardd yr Aelod o drafodion y Senedd gael ei wneud gan y Llywydd a rhaid pleidleisio arno ar unwaith. 

en-gb	The exclusion of a Member under Standing Order 13.12 has immediate effect and must be:   
cy-gb	Mae gwaharddiad Aelod o dan Reol Sefydlog 13.12 yn dod i rym ar unwaith a rhaid i’r gwaharddiad hwnnw bara: 

en-gb	on the first occasion during any 12 month period, until the end of the working day immediately following the day of exclusion;  
cy-gb	y tro cyntaf yn ystod unrhyw gyfnod o 12 mis, tan ddiwedd y diwrnod gwaith yn union ar ôl diwrnod y gwaharddiad; 

en-gb	on a second occasion during the same 12 month period, for five working days immediately following the day of exclusion; 
cy-gb	yr ail dro yn ystod yr un cyfnod o 12 mis, am bum diwrnod gwaith yn union ar ôl diwrnod y gwaharddiad; 

en-gb	and  
cy-gb	a 

en-gb	on a third or any subsequent occasion during the same 12 month period, for 20 working days immediately following the day of exclusion.   
cy-gb	y trydydd tro neu ar unrhyw dro wedi hynny yn ystod yr un cyfnod o 12 mis, am 20 diwrnod gwaith yn union ar ôl diwrnod y gwaharddiad. 

en-gb	During the period of a Member’s exclusion under Standing Orders 13.12 and 13.13, he or she is not entitled to receive any salary from the Senedd and is not permitted to attend any Senedd proceedings.     
cy-gb	Yn ystod cyfnod gwaharddiad Aelod o dan Reolau Sefydlog 13.12 ac 13.13, ni fydd gan yr Aelod hawl i gael dim cyflog gan y Senedd ac ni chaniateir i’r Aelod fynychu unrhyw un o drafodion y Senedd. 

en-gb	Sub Judice 
cy-gb	Sub Judice 

en-gb	Subject to the right of the Senedd to legislate on any matter or to discuss subordinate legislation, a Member must not raise or pursue in plenary meetings any matter which relates to active proceedings (as defined by Schedule 1 to the Contempt of Court Act 1981), or where the Children’s Commissioner for Wales, the Commissioner for Older People in Wales, or the Public Services Ombudsman for Wales has decided to conduct an examination of a case, until the time when judgement has been given or a report has been made by either Commissioner or Ombudsman, unless the Presiding Officer is satisfied that: 
cy-gb	Yn ddarostyngedig i hawl y Senedd i ddeddfu ar unrhyw fater neu i drafod is-ddeddfwriaeth, rhaid i Aelod beidio â chodi unrhyw fater na mynd ar drywydd unrhyw fater yn y cyfarfodydd llawn sy’n ymwneud ag achosion sydd ar waith (fel y’u diffinnir yn Atodlen 1 i Ddeddf Dirmygu Llys 1981) neu os bydd Comisiynydd Plant Cymru, Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru neu Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru wedi penderfynu cynnal archwiliad o achos, tan yr adeg pan fydd dyfarniad wedi’i roi neu pan fydd adroddiad wedi’i wneud gan y naill Gomisiynydd neu’r llall neu’r Ombwdsmon, oni bai bod y Llywydd yn fodlon: 

en-gb	the matter is clearly related to a matter of general public importance or a ministerial decision is in question; 
cy-gb	bod gan y mater berthynas glir â mater o bwys cyhoeddus cyffredinol neu fod penderfyniad gweinidogol o dan sylw; 

en-gb	the matter does not relate to a case which is to be heard, or is being heard, before a criminal court or before a jury or to a case which is to be heard, or is being heard, in family proceedings; 
cy-gb	nad yw’r mater yn ymwneud ag achos sydd i’w wrando, neu sy’n cael ei wrando, gerbron llys troseddau neu gerbron rheithgor neu ag achos sydd i’w wrando, neu sy’n cael ei wrando, mewn achos teuluol; 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	the Member does not, in his or her comments, create a real and substantial risk of prejudice to the proceedings of a court either generally or in respect of a particular case.   
cy-gb	nad yw’r Aelod, yn ei sylwadau, yn creu risg real a sylweddol o ragfarnu achos llys, naill ai’n gyffredinol neu mewn perthynas ag achos penodol. 

en-gb	Relations with the Judiciary 
cy-gb	Cysylltiadau â’r Farnwriaeth 

en-gb	Unless the matter is the subject of a substantive motion, Members  must not in plenary meetings make criticisms of the conduct of judges of the courts of the United Kingdom in the discharge of their judicial office (in Standing Order 13.16 “judge” includes persons holding the position of judge, whether full-time or part-time).  
cy-gb	Oni bai bod y mater yn destun cynnig gwreiddiol, rhaid i’r Aelodau beidio yn y cyfarfodydd llawn â beirniadu ymddygiad barnwyr llysoedd y Deyrnas Unedig wrth iddynt gyflawni eu swyddogaeth farnwrol; (yn Rheol Sefydlog 13.16 mae “barnwr” yn cynnwys personau sy’n dal swydd barnwr, yn llawn amser neu’n rhan-amser). 

en-gb	The Senedd must not discuss individual judicial appointments. 
cy-gb	Rhaid i’r Senedd beidio â thrafod penodiadau barnwrol unigol. 

en-gb	14. STANDING ORDER 14 – Written Questions, Written Statements and Statements of Opinion 
cy-gb	14. RHEOL SEFYDLOG 14 – Cwestiynau Ysgrifenedig, Datganiadau Ysgrifenedig a Datganiadau Barn 

en-gb	Written Questions 
cy-gb	Cwestiynau Ysgrifenedig 

en-gb	Members may table questions for written answer by:  
cy-gb	Caiff Aelodau gyflwyno cwestiynau i’w hateb yn ysgrifenedig gan y canlynol: 

en-gb	the First Minister, a Welsh Minister or the Counsel General, on any matter relating to his or her responsibilities; 
cy-gb	Prif Weinidog Cymru, un o Weinidogion Cymru neu’r Cwnsler Cyffredinol, am unrhyw fater sy'n ymwneud â’i gyfrifoldebau; 

en-gb	or  the Commission on any matter relating to the Commission’s responsibilities. 
cy-gb	neu y Comisiwn, am unrhyw fater sy’n ymwneud â chyfrifoldebau’r Comisiwn. 

en-gb	A Deputy Welsh Minister may, at the request of the First Minister, a Welsh Minister or the Counsel General, answer any written question on any matter on which he or she assists the First Minister, a Welsh Minister or the Counsel General (as the case may be).   
cy-gb	Ar gais Prif Weinidog Cymru, un o Weinidogion Cymru neu’r Cwnsler Cyffredinol, caiff un o Ddirprwy Weinidogion Cymru ateb unrhyw gwestiwn ysgrifenedig am unrhyw fater y mae’n cynorthwyo Prif Weinidog Cymru, un o Weinidogion Cymru neu’r Cwnsler Cyffredinol (yn ôl fel y digwydd) ynglŷn ag ef. 

en-gb	A question must be tabled at least five working days before it is to be answered. 
cy-gb	Rhaid i gwestiwn gael ei gyflwyno o leiaf bum diwrnod gwaith cyn ei fod i gael ei ateb. 

en-gb	Questions are accepted at the discretion of the Presiding Officer, who must have regard to any written guidance issued in accordance with Standing Order 6.17.   
cy-gb	Derbynnir cwestiynau yn ôl disgresiwn y Llywydd, y mae’n rhaid iddo roi sylw i unrhyw ganllawiau ysgrifenedig a gyhoeddwyd yn unol â Rheol Sefydlog 6.17. 

en-gb	The answers to accepted questions must be published in the report of plenary proceedings. 
cy-gb	Rhaid i’r atebion i’r cwestiynau sydd wedi’u derbyn gael eu cyhoeddi yng nghofnod trafodion y cyfarfodydd llawn. 

en-gb	Written Statements 
cy-gb	Datganiadau Ysgrifenedig 

en-gb	The First Minister, a Welsh Minister or the Counsel General may make a written statement on any matter relating to his or her responsibilities. 
cy-gb	Caiff Prif Weinidog Cymru, un o Weinidogion Cymru neu’r Cwnsler Cyffredinol wneud datganiad ysgrifenedig am unrhyw fater sy'n ymwneud â’i gyfrifoldebau. 

en-gb	The Commission may make a written statement on any matter relating to the Commission’s responsibilities. 
cy-gb	Caiff y Comisiwn wneud datganiad ysgrifenedig am unrhyw fater sy'n ymwneud â chyfrifoldebau’r Comisiwn. 

en-gb	Any written statement must be published in the report of plenary proceedings. 
cy-gb	Rhaid i unrhyw ddatganiad ysgrifenedig gael ei gyhoeddi yn y cofnod o drafodion y cyfarfodydd llawn. 

en-gb	Statements of Opinion 
cy-gb	Datganiadau Barn 

en-gb	A Statement of Opinion not exceeding 100 words on a matter affecting Wales may be tabled by any Member other than a member of the government; 
cy-gb	Caniateir i Ddatganiad Barn heb fod yn fwy na 100 o eiriau am fater sy'n effeithio ar Gymru gael ei gyflwyno gan unrhyw Aelod heblaw aelod o’r llywodraeth; 

en-gb	and any such Statement may be supported, opposed or otherwise subject to comment in writing by any other Member. 
cy-gb	a chaniateir i unrhyw Ddatganiad o’r fath gael ei ategu, ei wrthwynebu neu fel arall fod yn destun sylwadau ysgrifenedig gan unrhyw Aelod arall. 

en-gb	If a Statement of Opinion is deemed by the Presiding Officer to be in order it must be published, together with any expression of support or opposition tabled by any other Member.     
cy-gb	Os yw'r Llywydd o'r farn bod Datganiad Barn yn ddilys, rhaid iddo gael ei gyhoeddi, ynghyd ag unrhyw air o gefnogaeth neu wrthwynebiad a gyflwynwyd gan unrhyw Aelod arall. 

en-gb	15. STANDING ORDER 15 – Laying and Tabling Procedures  
cy-gb	15. RHEOL SEFYDLOG 15 – Gweithdrefnau Gosod a Chyflwyno 

en-gb	The following documents or categories of document may be laid before the Senedd: 
cy-gb	Caniateir i’r dogfennau canlynol neu’r categorïau canlynol o ddogfennau gael eu gosod gerbron y Senedd: 

en-gb	a document specified in any enactment as one which must or may be laid before the Senedd or a document which falls within the terms of section 86 of, or paragraphs 36 or  37 of Schedule 11 to, the Act; 
cy-gb	dogfen y mae unrhyw ddeddfiad yn pennu bod yn rhaid ei gosod gerbron y Senedd neu y caniateir ei gosod gerbron y Senedd neu ddogfen sy’n dod o fewn telerau adran 86 o’r Ddeddf neu baragraffau 36 neu 37 o Atodlen 11 iddi; 

en-gb	legislation or proposed or draft legislation required to be laid under Standing Orders 25, 26, 26A, 27 or 28; 
cy-gb	deddfwriaeth neu ddeddfwriaeth arfaethedig neu ddrafft y mae'n ofynnol ei gosod o dan Reolau Sefydlog 25, 26, 26A, 27 neu 28; 

en-gb	any report made by a Senedd committee and which that committee has agreed should be submitted to the Senedd, other than any report to which (iv) below applies; 
cy-gb	unrhyw adroddiad a wneir gan un o bwyllgorau'r Senedd ac y mae'r pwyllgor hwnnw wedi cytuno y dylid ei gyflwyno i'r Senedd, ac eithrio unrhyw adroddiad y mae (iv) isod yn gymwys iddo; 

en-gb	any other document specified elsewhere in Standing Orders which is required to be laid in accordance with the specific requirements in a Standing Order; 
cy-gb	unrhyw ddogfen arall a bennir mewn man arall yn y Rheolau Sefydlog y mae'n ofynnol ei gosod yn unol â'r gofynion penodol mewn Rheol Sefydlog; 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	any other document, or category of document, that the Senedd, by resolution in plenary, requires should be laid. 
cy-gb	unrhyw ddogfen arall, neu unrhyw gategori arall o ddogfen, y mae'r Senedd yn ei gwneud yn ofynnol iddynt gael eu gosod, drwy benderfyniad mewn cyfarfod llawn. 

en-gb	A member of the government or Presiding Officer may lay other appropriate documents. 
cy-gb	Caiff aelod o’r llywodraeth neu’r Llywydd osod dogfennau priodol eraill. 

en-gb	Where any document is laid, or any motion, amendment, question or other business is tabled under Standing Order 15 or any other Standing Order, it must be laid or tabled in compliance with written guidance issued by the Presiding Officer, in accordance with Standing Order 6.17. 
cy-gb	Os yw unrhyw ddogfen yn cael ei gosod neu os yw unrhyw gynnig, gwelliant, cwestiwn neu fusnes arall yn cael ei gyflwyno o dan Reol Sefydlog 15 neu unrhyw Reol Sefydlog arall, rhaid iddo gael ei osod neu ei gyflwyno yn unol â chanllawiau ysgrifenedig a gyhoeddir gan y Llywydd, yn unol â Rheol Sefydlog 6.17. 

en-gb	Any document laid or business tabled by the Presiding Officer, the Commission, the government, any committee or the Clerk, must be laid or tabled in both English and Welsh, so far as is appropriate in the circumstances and reasonably practicable. 
cy-gb	Rhaid i unrhyw ddogfen a osodir neu unrhyw fusnes a gyflwynir gan y Llywydd, y Comisiwn, y llywodraeth, unrhyw bwyllgor neu’r Clerc gael ei gosod neu ei gyflwyno yn Gymraeg a Saesneg, cyn belled ag y bo’n briodol o dan yr amgylchiadau ac yn rhesymol ymarferol. 

en-gb	The receipt, by the Clerk, of any document or business on a working day during hours agreed by the Business Committee constitutes (as the case may be) the laying of the document or the tabling of the business.  
cy-gb	Mae derbyn unrhyw ddogfen neu fusnes gan y Clerc ar ddiwrnod gwaith yn ystod oriau y cytunwyd arnynt gan y Pwyllgor Busnes yn gyfystyr â gosod y ddogfen neu gyflwyno’r busnes (yn ôl fel y digwydd). 

en-gb	16. STANDING ORDER 16 – Establishment and Remit of Committees 
cy-gb	16. Rheol Sefydlog 16 – Sefydlu Pwyllgorau a’u Cylchoedd Gorchwyl  

en-gb	General 
cy-gb	Cyffredinol 

en-gb	The Senedd must establish committees with power within their remit to: 
cy-gb	Rhaid i’r Senedd sefydlu pwyllgorau a chanddynt bŵer yn eu cylchoedd gorchwyl i: 

en-gb	examine the expenditure, financing, administration and policy of the government and associated public bodies;  
cy-gb	archwilio gwariant, trefniadau cyllido, gweinyddiaeth a pholisi’r llywodraeth a’r cyrff cyhoeddus sy’n gysylltiedig â hi; 

en-gb	examine legislation; 
cy-gb	archwilio deddfwriaeth; 

en-gb	undertake other functions specified in Standing Orders; 
cy-gb	ymgymryd â swyddogaethau eraill a bennir yn y Rheolau Sefydlog; 

en-gb	and consider any matter affecting Wales.  
cy-gb	a ystyried unrhyw fater sy’n effeithio ar Gymru. 

en-gb	The Business Committee must, as soon as possible after every Senedd election, table a motion or motions in accordance with Standing Order 16.1 proposing the titles and remits of committees. 
cy-gb	Cyn gynted â phosibl ar ôl pob etholiad y Senedd, rhaid i’r Pwyllgor Busnes gyflwyno cynnig neu gynigion yn unol â Rheol Sefydlog 16.1 i gynnig teitlau a chylch gorchwyl y pwyllgorau. 

en-gb	If it appears necessary to the Business Committee during the course of a Senedd to alter the number, title or remit of one or more committee (including by providing that any existing committee should cease to exist), the Business Committee may table a motion proposing that the alteration take place.  
cy-gb	Os yw’n ymddangos i’r Pwyllgor Busnes yn ystod Senedd fod angen newid nifer, teitl neu gylch gorchwyl un neu fwy o bwyllgorau (gan gynnwys drwy ddarparu y dylai unrhyw bwyllgor presennol ddod i ben), caiff y Pwyllgor Busnes gyflwyno cynnig bod y newid yn digwydd.  

en-gb	In tabling any motion under Standing Order 16.2 or 16.3, the Business Committee must ensure that: 
cy-gb	Wrth gyflwyno unrhyw gynnig o dan Reol Sefydlog 16.2 neu 16.3, rhaid i’r Pwyllgor Busnes sicrhau’r canlynol: 

en-gb	every area of responsibility of the government and associated public bodies is subject to the scrutiny of a committee or committees; 
cy-gb	bod pob un o feysydd cyfrifoldeb y llywodraeth a’r cyrff cyhoeddus sy’n gysylltiedig â hi yn destun gwaith craffu gan bwyllgor neu bwyllgorau; 

en-gb	all matters relating to the legislative competence of the Senedd and functions of the Welsh Ministers and of the Counsel General are subject to the scrutiny of a committee or committees; 
cy-gb	bod pob mater sy’n ymwneud â chymhwysedd deddfwriaethol y Senedd a swyddogaethau Gweinidogion Cymru a’r Cwnsler Cyffredinol yn destun gwaith craffu gan bwyllgor neu bwyllgorau; 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	where reasonably practicable, there is broad balance between the delivery of responsibilities specified in Standing Orders 16.1(i) and 16.1(ii). 
cy-gb	pan fo’n rhesymol ymarferol, fod cydbwysedd eang rhwng cyflawni’r cyfrifoldebau a ragnodwyd yn Rheolau Sefydlog 16.1(i) a 16.1(ii).  

en-gb	Other Committees 
cy-gb	Pwyllgorau Eraill 

en-gb	The Senedd may establish any other committee on a motion tabled by any Member. 
cy-gb	Caiff y Senedd sefydlu unrhyw bwyllgor arall drwy gynnig a gyflwynir gan unrhyw Aelod. 

en-gb	A motion to establish such a committee must propose its title and remit. 
cy-gb	Rhaid i gynnig i sefydlu pwyllgor o’r fath gynnig ei deitl a’i gylch gorchwyl. 

en-gb	Duration of Committees 
cy-gb	Parhad Pwyllgorau 

en-gb	Subject to Standing Order 16.3, all committees established under Standing Order 16 will exist for the duration of the Senedd unless otherwise specified in the motion to establish the committee. 
cy-gb	Yn ddarostyngedig i Reol Sefydlog 16.3, bydd pob pwyllgor a sefydlir gan Reol Sefydlog 16 yn cael ei sefydlu i barhau drwy gydol y Senedd oni nodir yn wahanol yn y cynnig i sefydlu’r pwyllgor.   

en-gb	17. STANDING ORDER 17 – Operation of Committees 
cy-gb	17. RHEOL SEFYDLOG 17 – Gweithredu Pwyllgorau 

en-gb	General 
cy-gb	Cyffredinol 

en-gb	17.1 Standing Order 17 applies to every committee of the Senedd other than where disapplied by another Standing Order. 
cy-gb	17.1  Mae Rheol Sefydlog 17 yn gymwys i bob un o bwyllgorau’r Senedd ac eithrio pan fydd wedi’i datgymhwyso gan Reol Sefydlog arall. 

en-gb	17.2 Any Member may table a motion to give specific or general instructions to any committee. 
cy-gb	17.2  Caiff unrhyw Aelod gyflwyno cynnig i roi cyfarwyddiadau penodol neu gyffredinol i unrhyw bwyllgor. 

en-gb	Chairs of Committees 
cy-gb	Cadeiryddion Pwyllgorau 

en-gb	17.2A  
cy-gb	17.2A 

en-gb	For each committee established by a resolution of the Senedd, the Senedd must consider a motion tabled by the Business Committee to agree the political group from which the chair of the committee will be elected. 
cy-gb	Rhaid i’r Senedd ystyried cynnig a gyflwynir gan y Pwyllgor Busnes i gytuno ar y grŵp gwleidyddol y mae’r cadeirydd sydd i’w ethol yn perthyn iddo ar gyfer pob pwyllgor a sefydlir drwy benderfyniad gan y Senedd. 

en-gb	17.2B  
cy-gb	17.2B 

en-gb	In tabling a motion under Standing Order 17.2A, the Business Committee must have regard to the need to ensure that the balance of chairs across committees reflects the political groups to which Members belong. 
cy-gb	Wrth gyflwyno cynnig o dan Reol Sefydlog 17.2A, rhaid i’r Pwyllgor Busnes roi sylw i’r angen i sicrhau bod cydbwysedd y cadeiryddion ar draws y pwyllgorau yn adlewyrchu’r grwpiau gwleidyddol y mae’r Aelodau yn perthyn iddynt. 

en-gb	17.2C  
cy-gb	17.2C 

en-gb	No amendment may be tabled to a motion under Standing Order 17.2A. 
cy-gb	 Ni chaniateir cyflwyno gwelliant i gynnig o dan Reol Sefydlog 17.2A. 

en-gb	17.2D  
cy-gb	17.2D 

en-gb	No motion under Standing Order 17.2A can be passed unless (if the 
cy-gb	 Ni chaniateir pasio cynnig o dan Reol Sefydlog 17.2A (os caiff y cynnig ei 

en-gb	motion for it is passed on a vote), at least two-thirds of the Members voting support it. 
cy-gb	basio drwy bleidlais) oni bai fod o leiaf ddwy ran o dair o’r Aelodau sy’n pleidleisio yn ei gefnogi. 

en-gb	Election of committee Chairs 
cy-gb	Ethol Cadeiryddion Pwyllgorau 

en-gb	17.2E  
cy-gb	17.2E 

en-gb	For each committee established by a resolution of the Senedd, the Senedd must elect a Member as chair of that committee. 
cy-gb	Rhaid i’r Senedd ethol Aelod yn gadeirydd ar gyfer pob pwyllgor a sefydlir drwy benderfyniad gan y Senedd. 

en-gb	17.2F  
cy-gb	17.2F 

en-gb	At a meeting of the Senedd in plenary, the Presiding Officer must invite nominations. 
cy-gb	Yn un o gyfarfodydd llawn y Senedd, rhaid i'r Llywydd wahodd enwebiadau. 

en-gb	Only a Member from the political group specified in the relevant motion under Standing Order 17.2A may be nominated, and only a Member of the same group may make the nomination. 
cy-gb	Dim ond Aelod o'r grŵp gwleidyddol a nodir yn y cynnig perthnasol o dan Reol Sefydlog 17.2A y caniateir iddo gael ei enwebu, a dim ond Aelod o'r un grŵp y caniateir iddo wneud yr enwebiad. 

en-gb	17.2G
cy-gb	17.2G 

en-gb	A nomination from a political group with more than 20 members must be seconded by a member of that group. 
cy-gb	Rhaid i enwebiad gan grŵp gwleidyddol sydd â mwy nag 20 aelod gael ei eilio gan aelod o’r grŵp hwnnw. 

en-gb	17.2H  
cy-gb	17.2H 

en-gb	Where nominations for the chairs of more than one committee are being taken at the same meeting of the Senedd, no Member may be nominated for more than one of those chairs. 
cy-gb	 Os cyflwynir enwebiadau ar gyfer cadeiryddion mwy nag un pwyllgor yn yr un cyfarfod o'r Senedd, ni chaniateir i Aelod gael ei enwebu i fod yn gadeirydd mwy nag un o'r pwyllgorau hynny.  

en-gb	17.2I 
cy-gb	17.2I 

en-gb	If there is only one nomination, the Presiding Officer must propose that the Member nominated be elected as chair of the committee. 
cy-gb	Os enwebir un Aelod yn unig, rhaid i’r Llywydd gynnig bod yr Aelod a enwebwyd yn cael ei ethol yn gadeirydd y pwyllgor. 

en-gb	If that is opposed, or if there are two or more nominations, the Presiding Officer must make arrangements for the election to take place by secret ballot. 
cy-gb	Os gwrthwynebir hynny neu os ceir dau neu ragor o enwebiadau, rhaid i’r Llywydd drefnu bod yr etholiad yn cael ei gynnal drwy bleidlais gyfrinachol. 

en-gb	17.2J  
cy-gb	17.2J 

en-gb	If two Members have been nominated, the chair must declare elected the Member who has secured the greater number of votes cast in the ballot. 
cy-gb	Os bydd dau Aelod wedi'u henwebu, rhaid i’r Llywydd ddatgan mai’r Aelod sydd wedi sicrhau’r nifer mwyaf o’r pleidleisiau a fwriwyd yn y bleidlais gyfrinachol sydd wedi’i ethol. 

en-gb	If there is an equality of votes between the two candidates, a further secret ballot must take place. 
cy-gb	Os bydd nifer y pleidleisiau ar gyfer y ddau ymgeisydd yn gyfartal, rhaid cynnal pleidlais gyfrinachol arall. 

en-gb	17.2K  
cy-gb	17.2K 

en-gb	If more than two Members have been nominated, Members must vote by 
cy-gb	Os bydd mwy na dau Aelod wedi'u henwebu, rhaid i'r Aelodau bleidleisio 

en-gb	ranking as many candidates as they wish in order of preference. 
cy-gb	drwy nodi faint bynnag o ymgeiswyr a fynnant yn nhrefn blaenoriaeth. 

en-gb	If no Member receives more than half the first preferences in a ballot, the candidate who has received the smallest number of first preferences must be excluded and their votes distributed among the remaining candidates according to the next preferences. 
cy-gb	Os na chaiff yr un Aelod fwy na hanner y pleidleisiau dewis cyntaf a fwriwyd, rhaid hepgor yr ymgeisydd sydd â'r nifer lleiaf o bleidleisiau dewis cyntaf ac ailddosbarthu ei bleidleisiau rhwng yr ymgeiswyr sy'n weddill yn nhrefn blaenoriaeth. 

en-gb	This process of exclusion and distribution must be repeated until one candidate obtains more than half the votes cast. 
cy-gb	Rhaid ailadrodd y broses hon o hepgor ymgeiswyr ac ailddosbarthu eu pleidleisiau tan y bydd un ymgeisydd yn sicrhau mwy na hanner y pleidleisiau a fwriwyd. 

en-gb	If there is an equality of votes between the two remaining candidates a further secret ballot must take place. 
cy-gb	Os bydd nifer y pleidleisiau ar gyfer y ddau ymgeisydd sy'n weddill yn gyfartal, rhaid cynnal pleidlais gyfrinachol arall. 

en-gb	Committee Chairs: 
cy-gb	Cadeiryddion Pwyllgorau: 

en-gb	Resignation, Removal and Vacancy 
cy-gb	Ymddiswyddo, Diswyddo a Swyddi Gwag 

en-gb	17.2L  
cy-gb	17.2L  

en-gb	A committee chair may resign by giving notice in writing to the Business Committee. 
cy-gb	Caiff cadeirydd pwyllgor ymddiswyddo drwy roi hysbysiad ysgrifenedig i'r Pwyllgor Busnes. 

en-gb	17.2M  
cy-gb	17.2M  

en-gb	Any committee may resolve that its chair be removed from office, but such a resolution may only have effect if it is: 
cy-gb	Caiff unrhyw bwyllgor benderfynu y dylid diswyddo ei gadeirydd, ond ni ddaw'r cyfryw benderfyniad i rym oni bai ei fod: 

en-gb	supported by a majority of the members voting in committee, comprising members not all belonging to the same political group;  
cy-gb	yn cael ei gefnogi gan fwyafrif yr Aelodau sy'n pleidleisio yn y pwyllgor, yn cynnwys aelodau nad ydynt oll yn perthyn i'r un grŵp gwleidyddol; 

en-gb	subsequently endorsed by the Senedd on a motion tabled by a member of the committee. 
cy-gb	yn cael ei gymeradwyo'n ddilynol gan y Senedd drwy gynnig a gyflwynir gan aelod o'r pwyllgor. 

en-gb	17.2N  
cy-gb	17.2N 

en-gb	The chair of a committee may not participate in a vote on a motion under Standing Order 17.2M, and Standing Order 17.37 does not apply to such motions. 
cy-gb	Ni chaiff cadeirydd pwyllgor gymryd rhan mewn pleidlais ar gynnig o dan Reol Sefydlog 17.2M, ac nid yw Rheol Sefydlog 17.37 yn gymwys i'r cyfryw gynigion. 

en-gb	17.2O  
cy-gb	17.2O  

en-gb	Any motion proposed under Standing Order 17.2M(i) must be considered by the committee as soon as possible, and should take priority over any other committee business. 
cy-gb	Rhaid i'r pwyllgor ystyried unrhyw gynnig a gyflwynir o dan Reol Sefydlog 17.2M(i) cyn gynted â phosibl, a rhoi blaenoriaeth i gynnig o'r fath dros unrhyw fusnes arall.   

en-gb	17.2P  
cy-gb	17.2P  

en-gb	The position of chair becomes vacant when the Member concerned: 
cy-gb	Daw swydd y cadeirydd yn wag pan fo'r Aelod dan sylw: 

en-gb	resigns in accordance with Standing Order 17.2L ;  
cy-gb	yn ymddiswyddo yn unol â Rheol Sefydlog 17.2L;  

en-gb	is removed from office in accordance with Standing Order 17.2M; 
cy-gb	yn cael ei ddiswyddo yn unol â Rheol Sefydlog 17.2M; 

en-gb	is elected chair of another committee; 
cy-gb	yn cael ei ethol yn gadeirydd pwyllgor arall; 

en-gb	ceases to be a Member; 
cy-gb	yn peidio â bod yn Aelod; 

en-gb	or joins or leaves a political group. 
cy-gb	neu yn ymuno â grŵp gwleidyddol neu'n gadael grŵp gwleidyddol. 

en-gb	17.2Q  The position of chair becomes vacant if the Senedd agrees a motion under Standing Order 17.2A to change the political group from which the chair of the committee may be elected, in accordance with Standing Order 17.2R. 
cy-gb	17.2Q   Daw swydd y cadeirydd yn wag os bydd y Senedd yn cytuno ar gynnig o dan Reol Sefydlog 17.2A i newid y grŵp gwleidyddol y caniateir ethol cadeirydd y pwyllgor ohono, yn unol â Rheol Sefydlog 17.2R.  

en-gb	17.2R  Where the position of chair becomes vacant, the Business Committee: 
cy-gb	17.2R  Pan fydd swydd cadeirydd yn dod yn wag: 

en-gb	must consider the effects of that vacancy on the balance of committee chairs between political groups; 
cy-gb	rhaid i'r Pwyllgor Busnes ystyried effaith y swydd wag honno ar gydbwysedd cadeiryddion y pwyllgorau o ran y grwpiau gwleidyddol; 

en-gb	may, having regard to that consideration, table a motion under Standing Order 17.2A proposing to change the political group from which the chair of the committee on which the vacancy occurred may be elected; 
cy-gb	caiff y Pwyllgor Busnes, gan roi sylw i’r ystyriaeth honno, gyflwyno cynnig o dan Reol Sefydlog 17.2A i newid y grŵp gwleidyddol y caniateir ethol cadeirydd y pwyllgor lle y cododd y swydd wag ohono; 

en-gb	may, having regard to that consideration, also table one or more motions under Standing Order 17.2A proposing to change the political group from which the chair of any other committee may be elected.   
cy-gb	caiff y Pwyllgor Busnes, gan roi sylw i’r ystyriaeth honno, hefyd gyflwyno un neu fwy o gynigion o dan Reol Sefydlog 17.2A i newid y grŵp gwleidyddol y caniateir ethol cadeirydd unrhyw bwyllgor arall ohono.   

en-gb	17.2S  A vacancy in the position of a committee’s chair must be filled via an election under Standing Orders 17.2E – 17.2K. 
cy-gb	17.2S   Rhaid llenwi swydd wag cadeirydd pwyllgor drwy gynnal etholiad o dan Reolau Sefydlog 17.2E hyd at 17.2K. 

en-gb	17.2T  Standing Orders 17.2A to 17.2S may be disapplied by a resolution of the Senedd (provided that, if the motion for the resolution is passed on a vote, it has no effect unless at least two-thirds of those voting support it) in relation to a specified committee on a motion tabled by the Business Committee. 
cy-gb	17.2T   Caniateir i Reolau Sefydlog 17.2A hyd at 17.2S gael eu datgymhwyso drwy benderfyniad gan y Senedd (ar yr amod, os caiff y cynnig ar gyfer y penderfyniad ei basio drwy bleidlais, nad yw’n dod i rym oni bai bod o leiaf ddwy ran o dair o’r rhai sy’n pleidleisio yn ei gefnogi) mewn perthynas â phwyllgor a nodir drwy gynnig a gyflwynir gan y Pwyllgor Busnes. 

en-gb	If the Standing Orders are disapplied, Standing Orders 17.3 to 17.16 apply to all members of the specified committee and the relevant motion under Standing Order 17.3 must also propose the chair. 
cy-gb	Os caiff y Rheolau Sefydlog eu datgymhwyso, mae Rheolau Sefydlog 17.3 hyd at 17.16 yn gymwys i bob aelod o'r pwyllgor a nodir a rhaid i'r cynnig perthnasol o dan Reol Sefydlog 17.3 hefyd gynnig y cadeirydd. 

en-gb	Membership of Committees 
cy-gb	Aelodaeth Pwyllgorau 

en-gb	17.3 The Senedd must consider a motion tabled by the Business Committee to agree the remaining membership of each committee established by a resolution of the Senedd, and alternate members for the responsible committee under Standing Order 22. 
cy-gb	17.3  Rhaid i’r Senedd ystyried cynnig a gyflwynir gan y Pwyllgor Busnes i gytuno ar weddill aelodaeth pob pwyllgor a sefydlir drwy benderfyniad gan y Senedd, ac eilyddion ar gyfer y pwyllgor cyfrifol o dan Reol Sefydlog 22. 

en-gb	17.4 [Standing Order removed by resolution in Plenary on  28 June 2016]  
cy-gb	17.4 [Dilëwyd y Rheol Sefydlog hon drwy benderfyniad yn y cyfarfod llawn ar 28 Mehefin 2016]  

en-gb	17.5 No amendment may be tabled to a motion under Standing Order 17.3. 
cy-gb	17.5  Ni chaniateir cyflwyno gwelliant i gynnig o dan Reol Sefydlog 17.3. 

en-gb	17.6 No motion to agree the remaining membership of a committee under Standing Order 17.3 can be passed unless: 
cy-gb	17.6  Ni chaniateir i gynnig i gytuno ar weddill aelodaeth pwyllgor o dan Reol Sefydlog 17.3 gael ei basio oni bai: 

en-gb	the total membership reflects (so far as is reasonably practicable) the balance of the political groups to which Members belong; 
cy-gb	bod cyfanswm yr aelodaeth (cyn belled ag y bo’n rhesymol ymarferol) yn adlewyrchu cydbwysedd y grwpiau gwleidyddol y mae’r Aelodau yn perthyn iddynt; 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	(if the motion for it is passed on a vote), at least two-thirds of the Members voting support it. 
cy-gb	(os caiff y cynnig ei basio drwy bleidlais), fod o leiaf ddwy ran o dair o’r Aelodau sy’n pleidleisio yn ei gefnogi. 

en-gb	If a motion to agree the remaining membership of a committee under Standing Order 17.3 is not passed, the Senedd must consider a motion tabled by the Business Committee to determine the size of the committee, and places on that committee must be allocated in accordance with the operation of sections 29(3) to (7) of the Act as modified in accordance with Standing Order 17.8. 
cy-gb	Os nad yw cynnig i gytuno ar weddill aelodaeth pwyllgor o dan Reol Sefydlog 17.3 yn cael ei basio, rhaid i’r Senedd ystyried cynnig a gyflwynir gan y Pwyllgor Busnes i bennu maint y pwyllgor, a rhaid i’r lleoedd ar y pwyllgor hwnnw gael eu dyrannu yn unol â gweithredu adrannau 29(3) i (7) o’r Ddeddf fel y’u haddaswyd yn unol â Rheol Sefydlog 17.8. 

en-gb	If in respect of any place to be allocated on a committee in accordance with section 29(3) to (7) of the Act: 
cy-gb	Mewn perthynas ag unrhyw le ar bwyllgor sydd i’w ddyrannu yn unol ag adrannau 29(3) i (7) o’r Ddeddf: 

en-gb	the number of Members belonging to two or more political groups is the same and exceeds the number belonging to any other political group; 
cy-gb	os yw nifer yr Aelodau sy’n perthyn i ddau neu fwy o grwpiau gwleidyddol yr un fath a’i fod yn fwy na’r nifer sy’n perthyn i unrhyw grŵp gwleidyddol arall; 

en-gb	or  
cy-gb	neu  

en-gb	the number produced by the operation of section 29(6) of the Act is the same for two or more political groups and is greater than that so produced for any other political group,  
cy-gb	os yw’r nifer a geir drwy ddefnyddio adran 29(6) o’r Ddeddf yr un fath ar gyfer dau neu fwy o grwpiau gwleidyddol a’i fod yn fwy na’r nifer a geir fel hyn ar gyfer unrhyw grŵp gwleidyddol arall,  

en-gb	the Presiding Officer must determine to which political group that place is to be allocated. 
cy-gb	rhaid i’r Llywydd benderfynu i ba grŵp gwleidyddol y mae’r lle hwnnw i’w ddyrannu. 

en-gb	If places on any committee are to be allocated to a political group in accordance with Standing Order 17.3 or 17.7, it is for that political group to determine the names of the Members allocated from the group other than the chair. 
cy-gb	Os yw’r lleoedd ar unrhyw bwyllgor i’w dyrannu i grŵp gwleidyddol yn unol â Rheol Sefydlog 17.3 neu 17.7, mater i’r grŵp gwleidyddol hwnnw yw pennu enwau’r Aelodau a ddyrennir o’r grŵp ac eithrio'r cadeirydd. 

en-gb	Any motion under Standing Order 17.3 or 17.7 must (so far as is reasonably practicable, having regard to the total number of places on committees) ensure that: 
cy-gb	Rhaid i unrhyw gynnig o dan Reol Sefydlog 17.3 neu 17.7 (cyn belled ag y bo’n rhesymol ymarferol o roi sylw i gyfanswm y lleoedd ar bwyllgorau) sicrhau: 

en-gb	every Member who does not belong to a political group is offered a place on at least one committee; 
cy-gb	bod pob Aelod nad yw’n perthyn i grŵp gwleidyddol yn cael cynnig lle ar un pwyllgor o leiaf; 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	the total number of places on committees allocated to Members belonging to each political group is at least as great as the number of Members belonging to the political group. 
cy-gb	bod cyfanswm y lleoedd ar bwyllgorau a ddyrennir i Aelodau sy’n perthyn i bob grŵp gwleidyddol o leiaf yr un mor fawr â nifer yr Aelodau sy’n perthyn i’r grŵp gwleidyddol. 

en-gb	17.11  A vacancy occurs on a committee when a Member, other than the chair: 
cy-gb	17.11  Mae swydd wag yn codi ar bwyllgor pan fydd Aelod, ac eithrio'r cadeirydd: 

en-gb	resigns from the committee by notifying the Business Committee;  
cy-gb	yn ymddiswyddo o’r pwyllgor drwy hysbysu’r Pwyllgor Busnes; 

en-gb	is removed from the committee by a resolution of the Senedd; 
cy-gb	yn cael ei ddiswyddo o’r pwyllgor drwy benderfyniad gan y Senedd; 

en-gb	is elected chair of that committee by the Senedd; 
cy-gb	yn cael ei ethol yn gadeirydd y pwyllgor hwnnw gan y Senedd; 

en-gb	ceases to be a Member; 
cy-gb	yn peidio â bod yn Aelod; 

en-gb	or 
cy-gb	neu 

en-gb	ceases to be a member of the committee in accordance with Standing Order 17.12. 
cy-gb	yn peidio â bod yn aelod o’r pwyllgor yn unol â Rheol Sefydlog 17.12. 

en-gb	A Member ceases to be a member of a committee if he or she joins or leaves a political group. 
cy-gb	Mae Aelod yn peidio â bod yn aelod o bwyllgor os yw’n ymuno â grŵp gwleidyddol neu’n ymadael ag ef. 

en-gb	When a vacancy occurs on a committee, the Business Committee:  
cy-gb	Pan fydd swydd wag yn codi ar bwyllgor, mae’r Pwyllgor Busnes:  

en-gb	(i) must consider the effect of that vacancy on the membership of that committee and of any other committee; 
cy-gb	yn gorfod ystyried effaith y swydd wag honno ar aelodaeth y pwyllgor hwnnw ac unrhyw bwyllgor arall; 

en-gb	must, having regard to that consideration, table a motion under Standing Order 17.3 proposing changes to the membership of the committee on which the vacancy occurred; 
cy-gb	o roi sylw i’r ystyriaeth honno, yn gorfod cyflwyno cynnig o dan Reol Sefydlog 17.3 i gynnig newid aelodaeth y pwyllgor y cododd y swydd wag arno;  

en-gb	and may, having regard to that consideration, also table one or more motions under Standing Order 17.3 proposing changes to the membership of any other committee; 
cy-gb	o roi sylw i’r ystyriaeth honno, yn cael cyflwyno hefyd un neu fwy o gynigion o dan Reol Sefydlog 17.3 i gynnig newid aelodaeth unrhyw bwyllgor arall; 

en-gb	may, if it considers it appropriate, carry out any of its functions under Standing Order 17.2R with regard to the effects of that vacancy on the balance of committee chairs between political groups. 
cy-gb	a os yw o’r farn bod hynny’n briodol, yn cael cyflawni unrhyw rai o'i swyddogaethau o dan Reol Sefydlog 17.2R mewn perthynas ag effaith y swydd wag honno ar gydbwysedd cadeiryddion y pwyllgorau o ran eu grwpiau gwleidyddol.  

en-gb	If a political group informs the Business Committee that it wishes to change its representation on a committee, the Business Committee must table a motion to give effect to that proposal. 
cy-gb	Os bydd grŵp gwleidyddol yn hysbysu’r Pwyllgor Busnes ei fod yn dymuno newid ei gynrychiolaeth ar bwyllgor, rhaid i’r Pwyllgor Busnes gyflwyno cynnig er mwyn gweithredu hynny. 

en-gb	If the effect of a motion referred to in Standing Order 17.13(ii) or 17.14 is only to fill the vacancy with a Member from the same political group, then Standing Order 17.6(ii) does not apply. 
cy-gb	Os llenwi’r swydd wag ag Aelod o’r un grŵp gwleidyddol yw unig effaith cynnig y cyfeirir ato yn Rheol Sefydlog 17.13(ii) neu 17.14, nid yw Rheol Sefydlog 17.6(ii) yn gymwys. 

en-gb	Any question arising under Standing Orders 17.6 and 17.10 must be determined by the Presiding Officer. 
cy-gb	Rhaid i unrhyw gwestiwn sy’n codi o dan Reolau Sefydlog 17.6 a 17.10 gael ei benderfynu gan y Llywydd. 

en-gb	Sub-committees 
cy-gb	Is-bwyllgorau 

en-gb	Any committee may resolve to establish one or more sub-committees. 
cy-gb	Caiff unrhyw bwyllgor benderfynu sefydlu un neu fwy o is-bwyllgorau. 

en-gb	A resolution to establish a sub-committee must set out its membership, chair, remit and duration. 
cy-gb	Rhaid i benderfyniad i sefydlu is-bwyllgor nodi ei aelodaeth, ei gadeirydd, ei gylch gorchwyl a’i barhad.  

en-gb	No sub-committee may consist only of Members from the political group or groups with an executive role and every sub-committee must contain at least one Member from a political group with an executive role. 
cy-gb	Ni chaiff yr un is-bwyllgor gynnwys dim ond Aelodau o’r grŵp neu’r grwpiau gwleidyddol sydd â rôl weithredol, a rhaid i bob is-bwyllgor gynnwys o leiaf un Aelod o grŵp gwleidyddol sydd â rôl weithredol. 

en-gb	A sub-committee must report to the committee which established it. 
cy-gb	Rhaid i is-bwyllgor adrodd i’r pwyllgor a’i sefydlodd. 

en-gb	A sub-committee is regulated, as appropriate, by the Standing Orders relating to the committee of which it is a sub-committee. 
cy-gb	Mae is-bwyllgor yn cael ei reoleiddio, fel y bo’n briodol, gan y Rheolau Sefydlog sy’n ymwneud â’r pwyllgor y mae’n is-bwyllgor iddo. 

en-gb	Chairs 
cy-gb	Cadeiryddion  

en-gb	Each committee must, subject to Standing Order 17.22, be chaired by the Member appointed to that role in accordance with Standing Orders 
cy-gb	Rhaid i bob pwyllgor, yn ddarostyngedig i Reol Sefydlog 17.22, gael ei gadeirio gan yr Aelod a benodwyd i’r rôl honno yn unol â Rheolau Sefydlog 

en-gb	17.2E or 17.2T.  
cy-gb	17.2E neu 17.2T.  

en-gb	Each committee has the power to appoint a temporary chair in the absence of its chair. 
cy-gb	Mae gan bob pwyllgor y pŵer i benodi cadeirydd dros dro yn absenoldeb ei gadeirydd. 

en-gb	Except where Standing Orders provide otherwise, the chair of a committee must determine its procedures, having regard to any written guidance which may be issued by the Presiding Officer in accordance with Standing Order 6.17. 
cy-gb	Ac eithrio pan fydd Rheolau Sefydlog yn darparu fel arall, rhaid i gadeirydd pwyllgor benderfynu ar weithdrefnau’r pwyllgor, gan roi sylw i unrhyw ganllawiau ysgrifenedig y caiff y Llywydd eu cyhoeddi yn unol â Rheol Sefydlog 6.17. 

en-gb	In relation to the business of a sub-committee, the chair of the subcommittee has the powers of the chair of the committee of which it is a sub-committee.  
cy-gb	O ran busnes is-bwyllgor, mae gan gadeirydd yr is-bwyllgor bwerau cadeirydd y pwyllgor y mae’n is-bwyllgor iddo. 

en-gb	Declaration of Relevant Interests 
cy-gb	Datgan Buddiannau Perthnasol 

en-gb	17.24A
cy-gb	17.24A

en-gb	Before taking part in any committee proceedings, a Member must declare any interest, financial or otherwise, that the Member, or to their knowledge, a family member, has or is expecting to have which is relevant to those proceedings, and might reasonably be thought by others to influence the Member’s contribution. 
cy-gb	Cyn cymryd rhan mewn unrhyw drafodion pwyllgor, rhaid i Aelod ddatgan unrhyw fuddiant, boed yn ariannol neu fel arall, sydd gan yr Aelod, neu hyd y gŵyr yr Aelod, sydd gan aelod o'i deulu, neu y mae'r Aelod neu aelod o'i deulu yn disgwyl ei gael sy'n berthnasol i'r trafodion hynny, ac y gellid ystyried yn rhesymol gan eraill ei fod yn dylanwadu ar gyfraniad yr Aelod. 

en-gb	17.24B
cy-gb	17.24B

en-gb	Standing Order 17.24A does not affect the requirements for oral 
cy-gb	Nid yw Rheol Sefydlog 17.24A yn effeithio ar y gofynion o ran datgan 

en-gb	declaration of registrable interests under Standing Order 2.6. 
cy-gb	buddiannau cofrestradwy ar lafar o dan Reol Sefydlog 2.6. 

en-gb	Behaviour in Committees 
cy-gb	Ymddygiad mewn Pwyllgorau 

en-gb	The chair is to maintain order in committee meetings and must call to order any Member who: 
cy-gb	Rhaid i’r cadeirydd gadw trefn mewn cyfarfodydd pwyllgor a rhaid galw i drefn unrhyw Aelod: 

en-gb	is engaging in conduct which would, in the opinion of the chair, constitute a criminal offence or contempt of court; 
cy-gb	sy'n ymddwyn mewn ffordd a fyddai, ym marn y cadeirydd, yn gyfystyr â thramgwydd troseddol neu ddirmyg llys;  

en-gb	is obstructing the business of the Senedd;  
cy-gb	sy'n rhwystro busnes y Senedd;  

en-gb	seeks to raise a matter outside the scope of the issue before the committee; 
cy-gb	sy'n ceisio codi mater sydd y tu hwnt i gwmpas y mater sydd gerbron y pwyllgor;  

en-gb	is guilty of discourteous or unbecoming conduct; 
cy-gb	sy'n euog o ymddygiad anghwrtais neu amhriodol;  

en-gb	 is using disorderly, discriminatory or offensive language or language which detracts from the dignity of the Senedd;  
cy-gb	sy'n defnyddio iaith sy'n groes i’r drefn, iaith sy'n gwahaniaethu neu sy'n peri tramgwydd, neu iaith sy'n amharu ar urddas y Senedd;  

en-gb	 refuses to conform to any Standing Order or any other requirement for the conduct of Members; 
cy-gb	sy'n gwrthod cydymffurfio ag unrhyw Reol Sefydlog neu ag unrhyw ofyniad arall ynglŷn ag ymddygiad Aelodau; 

en-gb	or 
cy-gb	neu  

en-gb	disregards the authority of the chair. 
cy-gb	sy'n anwybyddu awdurdod y cadeirydd.  

en-gb	A Member must comply with any directions given by the chair about any conduct for which he or she has been called to order. 
cy-gb	Rhaid i Aelod gydymffurfio ag unrhyw gyfarwyddiadau a roddir gan y cadeirydd ynghylch unrhyw ymddygiad sydd wedi peri ei alw i drefn.  

en-gb	A Member may be required by the chair to withdraw from the remainder of the meeting if the chair considers their conduct such as to warrant withdrawal. 
cy-gb	Caiff y cadeirydd ei gwneud yn ofynnol i Aelod ymneilltuo o weddill y cyfarfod os yw’r cadeirydd o’r farn bod yr ymddygiad yn cyfiawnhau hynny. 

en-gb	If a Member refuses to withdraw when required to do so, the chair may adjourn the meeting or may suspend the meeting for a specified time and report the matter to the Presiding Officer. 
cy-gb	Os bydd Aelod yn gwrthod ymneilltuo pan ofynnir iddo wneud hynny, caiff y cadeirydd ohirio’r cyfarfod neu ei atal dros dro am gyfnod penodol a hysbysu’r Llywydd am y mater. 

en-gb	With the permission of the Presiding Officer obtained in advance, any Member may move a motion without notice in plenary to propose that the Member be excluded from Senedd proceedings for a period in accordance with Standing Order 13.13. 
cy-gb	Wedi sicrhau caniatâd y Llywydd ymlaen llaw, caiff unrhyw Aelod gyflwyno cynnig heb hysbysiad yn y cyfarfod llawn fel bod yr Aelod hwnnw’n cael ei wahardd o drafodion y Senedd am gyfnod yn unol â Rheol Sefydlog 13.13. 

en-gb	Sub Judice 
cy-gb	Sub Judice 

en-gb	Subject to the right of the Senedd to legislate on any matter or to discuss subordinate legislation, a Member must not raise or pursue in committee meetings any matter which relates to active proceedings (as defined by Schedule 1 to the Contempt of Court Act 1981) or where the Children’s Commissioner for Wales, the Commissioner for Older People in Wales or the Public Services Ombudsman for Wales has decided to conduct an examination of a case, until the time when judgement has been given or a report has been made by either Commissioner or the Ombudsman, unless the chair is satisfied that: 
cy-gb	Yn ddarostyngedig i hawl y Senedd i ddeddfu ar unrhyw fater neu i drafod is-ddeddfwriaeth, rhaid i Aelod beidio â chodi unrhyw fater na mynd ar drywydd unrhyw fater mewn cyfarfodydd pwyllgor sy’n ymwneud ag achosion sydd ar waith (fel y’u diffinnir yn Atodlen 1 i Ddeddf Dirmygu Llys 1981) neu pan fydd Comisiynydd Plant Cymru, Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru neu Ombwsdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru wedi penderfynu cynnal archwiliad o achos, a hynny tan yr adeg pan fydd dyfarniad wedi’i roi neu pan fydd adroddiad wedi’i wneud gan y naill Gomisiynydd neu’r llall neu’r Ombwdsmon, oni bai bod y cadeirydd yn fodlon: 

en-gb	the matter is clearly related to a matter of general public importance or a ministerial decision is in question; 
cy-gb	bod gan y mater berthynas glir â mater o bwys cyhoeddus cyffredinol neu fod penderfyniad gweinidogol o dan sylw;  

en-gb	the matter does not relate to a case which is to be heard, or is being heard, before a criminal court or before a jury or to a case which is to be heard, or is being heard, in family proceedings; 
cy-gb	nad yw’r mater yn ymwneud ag achos sydd i’w wrando, neu sy’n cael ei wrando, gerbron llys troseddau neu gerbron rheithgor neu ag achos sydd i’w wrando, neu sy’n cael ei wrando, mewn achos teuluol; 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	 the Member does not, in his or her comments, create a real and substantial risk of prejudice to the proceedings of a court either generally or in respect of a particular case.   
cy-gb	nad yw’r Aelod, yn ei sylwadau, yn creu risg real a sylweddol o ragfarnu achos llys, naill ai’n gyffredinol neu mewn perthynas ag achos penodol.  

en-gb	Relations with the Judiciary 
cy-gb	Cysylltiadau â’r Farnwriaeth  

en-gb	Unless the matter is the subject of a substantive motion, Members must not, in committee meetings, make criticisms of the conduct of judges of the courts of the United Kingdom in the discharge of their judicial office; 
cy-gb	Oni bai bod y mater yn destun cynnig o sylwedd, rhaid i’r Aelodau beidio, mewn cyfarfodydd pwyllgor, â beirniadu ymddygiad barnwyr llysoedd y Deyrnas Unedig wrth iddynt gyflawni eu swyddogaeth farnwrol; 

en-gb	(in Standing Order 17.29 “judge” includes persons holding the position of judge, whether full-time or part-time).  
cy-gb	(yn Rheol Sefydlog 17.29, mae “barnwr” yn cynnwys personau sy’n dal swydd barnwr, yn llawn amser neu’n rhan amser). 

en-gb	Committees must not discuss individual judicial appointments. 
cy-gb	Rhaid i bwyllgorau beidio â thrafod penodiadau barnwrol unigol. 

en-gb	Quorum 
cy-gb	Cworwm 

en-gb	A committee meeting must be declared inquorate if there are fewer than three Members, or less than one-third of the committee’s members, whichever is the greater, present.  
cy-gb	Rhaid datgan nad oes cworwm i gyfarfod pwyllgor os bydd llai na thri Aelod neu lai na thraean o nifer aelodau’r pwyllgor, pa un bynnag yw'r mwyaf, yn bresennol.  

en-gb	A committee meeting must be declared inquorate if, at the beginning of the meeting, the Members present represent only one political group. 
cy-gb	Rhaid datgan nad oes cworwm i gyfarfod pwyllgor os un grŵp gwleidyddol yn unig a gynrychiolir gan yr Aelodau sy'n bresennol ar ddechrau’r cyfarfod.  

en-gb	On declaring a meeting inquorate under Standing Order 17.31 or 17.32 the chair, or in the absence of the chair the clerk to the committee, must suspend the meeting until a quorum is present. 
cy-gb	Wrth ddatgan nad oes cworwm i gyfarfod o dan Reol Sefydlog 17.31 neu 17.32, rhaid i’r cadeirydd, neu, yn absenoldeb y cadeirydd, rhaid i glerc y pwyllgor, atal y cyfarfod dros dro nes bod cworwm. 

en-gb	But if a quorum is not present within 20 minutes, the meeting will stand adjourned. 
cy-gb	Ond os nad oes cworwm o fewn 20 munud, bydd y cyfarfod yn parhau i fod wedi’i ohirio. 

en-gb	Where reasonable and appropriate to do so, the chair or, in the absence of the chair the clerk to the committee, may adjourn the meeting before that maximum time if it is clear that the committee will not be quorate within that period. 
cy-gb	Pan fydd yn rhesymol ac yn briodol gwneud hynny, caiff y cadeirydd, neu, yn absenoldeb y cadeirydd, glerc y pwyllgor, ohirio’r cyfarfod cyn y terfyn amser hwnnw os yw’n glir na fydd cworwm yn y pwyllgor o fewn yr amser hwnnw. 

en-gb	Voting 
cy-gb	Pleidleisio 

en-gb	Where a vote is necessary to dispose of the business, the chair must invite the committee to agree the motion or amendment. 
cy-gb	Os bydd pleidlais yn angenrheidiol er mwyn cwblhau’r busnes, rhaid i’r cadeirydd wahodd y pwyllgor i dderbyn y cynnig neu’r gwelliant. 

en-gb	If: 
cy-gb	Os: 

en-gb	 no Member objects, the motion or amendment is deemed agreed by the committee; 
cy-gb	na fydd Aelod yn gwrthwynebu, bernir fod y cynnig neu’r gwelliant wedi’i dderbyn gan y pwyllgor; 

en-gb	or  any Member objects, a vote must be taken in accordance with provision in Standing Order 17.35. 
cy-gb	neu bydd unrhyw Aelod yn gwrthwynebu, rhaid cynnal pleidlais yn unol â’r ddarpariaeth yn Rheol Sefydlog 17.35.  

en-gb	Subject to Standing Order 17.34(i), voting in committees is by a show of hands and, when any member of the committee requests that the vote be recorded, the names of those voting (including those recording an abstention) must be recorded in the minutes of the committee’s proceedings. 
cy-gb	Yn ddarostyngedig i Reol Sefydlog 17.34(i), pleidleisir mewn pwyllgorau drwy godi dwylo, a phan fydd unrhyw un o aelodau’r pwyllgor yn gofyn i’r bleidlais gael ei chofnodi, rhaid i enwau'r rhai sy'n pleidleisio (gan gynnwys y rhai sy'n ymatal) gael eu cofnodi yng nghofnodion trafodion y pwyllgor.  

en-gb	For the purposes of voting, the chair may propose that votes on motions or amendments are grouped, and that they are subject to a single vote. 
cy-gb	At ddibenion pleidleisio, caiff y cadeirydd gynnig grwpio’r pleidleisiau ar gynigion neu welliannau fel eu bod yn destun un bleidlais. 

en-gb	If any Member objects, each motion and amendment must be voted on separately. 
cy-gb	Os bydd unrhyw Aelod yn gwrthwynebu, rhaid cynnal pleidlais ar wahân ar gyfer pob cynnig a phob gwelliant. 

en-gb	Chairs of committees may vote. 
cy-gb	Caiff cadeiryddion pwyllgorau bleidleisio. 

en-gb	If there is an equality of votes, the chair must rule as to the disposal of the business in accordance with Standing Order 6.20.  
cy-gb	Os bydd nifer y pleidleisiau yn gyfartal, rhaid i’r cadeirydd ddyfarnu ynglŷn â chwblhau’r busnes yn unol â Rheol Sefydlog 6.20.  

en-gb	No vote in any committee is valid if fewer than one-third of its members vote. 
cy-gb	Ni fydd yr un bleidlais mewn unrhyw bwyllgor yn ddilys os bydd llai na thraean o’i aelodau wedi pleidleisio. 

en-gb	Members recording an abstention are to be regarded as having voted. 
cy-gb	Rhaid ystyried bod aelodau sy'n ymatal wedi pleidleisio.  

en-gb	If a vote is not valid under Standing Order 17.38, the chair must adjourn the item of business of which it formed a part to the next meeting of the committee. 
cy-gb	Os nad yw pleidlais yn ddilys o dan Reol Sefydlog 17.38, rhaid i’r cadeirydd ohirio'r eitem o fusnes yr oedd yn rhan ohoni tan gyfarfod nesaf y pwyllgor. 

en-gb	Openness of Committees 
cy-gb	Natur Agored y Pwyllgorau  

en-gb	Subject to Standing Order 17.42, committees must meet in public and broadcasting access for public meetings must be permitted in accordance with such arrangements as the Commission agrees. 
cy-gb	Yn ddarostyngedig i Reol Sefydlog 17.42, rhaid i bwyllgorau gyfarfod yn gyhoeddus, a rhaid caniatáu mynediad ar gyfer darlledu cyfarfodydd cyhoeddus yn unol â'r trefniadau y bydd y Comisiwn yn cytuno arnynt. 

en-gb	Material submitted to a committee by members of the public in relation to proceedings of the committee, including evidence submitted or documents produced in response to an invitation under Standing Order 17.50, published on behalf of the Committee, is to be regarded as published: 
cy-gb	O ran deunydd a gyflwynir i bwyllgor gan aelodau o’r cyhoedd mewn perthynas â thrafodion y pwyllgor, gan gynnwys tystiolaeth a gyflwynwyd neu ddogfennau a gynhyrchwyd mewn ymateb i wahoddiad o dan Reol Sefydlog 17.50, ac a gyhoeddir ar ran y pwyllgor, dylid ei ystyried yn ddeunydd a gyhoeddwyd: 

en-gb	under the authority of the Senedd (for the purpose of section 42(1)(b) of the Act (Defamation); 
cy-gb	o dan awdurdod y Senedd (at ddiben adran 42(1)(b) o’r Ddeddf Difenwi); 

en-gb	and  for the purposes of Senedd proceedings (for the purpose of section 43(1)(b) of the Act (Contempt of Court)). 
cy-gb	a at ddibenion trafodion y Senedd (at ddiben adran 43(1)(b) o’r Ddeddf Dirmygu Llys). 

en-gb	A committee may resolve to exclude the public from a meeting or any part of a meeting where: 
cy-gb	Caiff pwyllgor benderfynu gwahardd y cyhoedd o gyfarfod neu unrhyw ran o gyfarfod:  

en-gb	international relations, national security, the investigation of alleged illegality, the effectiveness of law enforcement or the proper administration of justice requires the proceedings to be held in private; 
cy-gb	lle mae cysylltiadau rhyngwladol, diogelwch gwladol, ymchwiliad i anghyfreithlondeb honedig, effeithiolrwydd gwaith gorfodi'r gyfraith neu weinyddu cyfiawnder yn briodol yn ei gwneud yn ofynnol i’r trafodion gael eu cynnal yn breifat;  

en-gb	a particular item of business cannot be discussed without disclosing personal information relating to specifically identified or identifiable individuals which ought not to be disclosed; 
cy-gb	lle nad oes modd trafod eitem benodol o fusnes heb ddatgelu gwybodaeth bersonol am unigolion penodol sydd wedi'u hadnabod neu y gellir eu hadnabod ac na ddylid ei datgelu;  

en-gb	discussion in public of a particular item of business would be likely to cause harm to commercial or economic interests; 
cy-gb	lle byddai trafod eitem benodol o fusnes yn gyhoeddus yn debyg o achosi niwed i fuddiannau masnachol neu economaidd;  

en-gb	discussion in public of a particular item of business would be 
cy-gb	lle byddai trafod eitem benodol o fusnes yn gyhoeddus yn debyg 

en-gb	likely to cause harm to the health or safety of an individual, the public, or the environment; 
cy-gb	o achosi niwed i iechyd neu ddiogelwch unigolyn, y cyhoedd, neu'r amgylchedd;  

en-gb	a particular item of business cannot be discussed without reference to material which would be likely to be considered defamatory of any person; 
cy-gb	lle nad oes modd trafod eitem benodol o fusnes heb gyfeirio at ddeunydd a fyddai, yn ôl pob tebyg, yn cael ei ystyried yn ddeunydd sy’n difenwi unrhyw berson;  

en-gb	the committee is deliberating on the content, conclusions or 
cy-gb	lle mae’r pwyllgor yn cyd-drafod cynnwys, casgliadau neu 

en-gb	recommendations of a report it proposes to publish; 
cy-gb	argymhellion adroddiad y mae’n bwriadu ei gyhoeddi; 

en-gb	or is preparing itself to take evidence from any person;  
cy-gb	neu’n ymbaratoi i gael tystiolaeth gan unrhyw berson; 

en-gb	a particular item of business cannot be discussed without disclosing either legal advice supplied in confidence, or information supplied in confidence by, or confidential correspondence with, a person or organisation (including a public authority) which was not under any legal obligation to disclose that information and has not consented to its disclosure to the public;  
cy-gb	lle nad oes modd trafod eitem benodol o fusnes heb ddatgelu naill ai cyngor cyfreithiol a roddwyd yn gyfrinachol, neu wybodaeth a roddwyd yn gyfrinachol gan berson neu gorff (gan gynnwys awdurdod cyhoeddus) neu mewn gohebiaeth gyfrinachol ag ef nad oedd o dan unrhyw rwymedigaeth gyfreithiol i ddatgelu’r wybodaeth honno ac nad yw wedi cydsynio i’w datgelu i’r cyhoedd;  

en-gb	a particular item of business cannot be discussed without 
cy-gb	lle nad oes modd trafod eitem benodol o fusnes heb gyfeirio at 

en-gb	reference to a document or documents which would be excluded or exempted from disclosure under legislation; 
cy-gb	ddogfen neu ddogfennau a gâi eu gwahardd neu eu hesemptio rhag cael eu datgelu o dan ddeddfwriaeth; 

en-gb	or 
cy-gb	neu  

en-gb	any matter relating to the internal business of the committee, or 
cy-gb	lle mae unrhyw fater sy’n ymwneud â busnes mewnol y pwyllgor, 

en-gb	of the Senedd, is to be discussed. 
cy-gb	neu fusnes mewnol y Senedd, i gael ei drafod. 

en-gb	A motion proposed under Standing Order 17.42 must identify the grounds on which the Member proposing it believes should give rise to the exclusion of the public. 
cy-gb	Rhaid i gynnig a wneir o dan Reol Sefydlog 17.42 nodi ar ba sail y mae'r Aelod sy'n ei wneud yn credu y dylai arwain at wahardd y cyhoedd.  

en-gb	So far as is appropriate in the circumstances and reasonably practicable, notice of motions and documents relating to business to be taken at any committee must be made available to all members of that committee in English and Welsh at least two working days before the meeting to which they relate.   
cy-gb	 Cyn belled ag y bo’n briodol o dan yr amgylchiadau ac yn rhesymol ymarferol, rhaid trefnu bod hysbysiadau ynglŷn â chynigion a dogfennau sy'n ymwneud â busnes y bwriedir ymdrin ag ef mewn unrhyw bwyllgor ar gael i holl aelodau'r pwyllgor hwnnw yn Gymraeg a Saesneg o leiaf ddau ddiwrnod gwaith cyn y cyfarfod y maent yn berthnasol iddo. 

en-gb	Members of committees and other persons addressing committees, may speak in English or in Welsh and simultaneous interpretation facilities must be available for proceedings in Welsh. 
cy-gb	Caiff aelodau pwyllgorau a phersonau eraill sy’n annerch pwyllgorau, siarad Cymraeg neu Saesneg a rhaid bod cyfleusterau cyfieithu ar y pryd ar gael ar gyfer trafodion Cymraeg. 

en-gb	Persons other than Members may address committees in other languages by prior agreement with the chair. 
cy-gb	Caiff personau heblaw Aelodau annerch pwyllgorau mewn ieithoedd eraill drwy gytuno ymlaen llaw gyda'r cadeirydd.  

en-gb	Meetings 
cy-gb	Cyfarfodydd 

en-gb	A committee chair may, after consulting the Presiding Officer, call a meeting of the committee in a week which is not a sitting week. 
cy-gb	Ar ôl ymgynghori â’r Llywydd, caiff cadeirydd pwyllgor alw cyfarfod o’r pwyllgor mewn wythnos nad yw’n wythnos eistedd. 

en-gb	The chair may adjourn a meeting or may suspend the meeting for a specified time in any circumstance where he or she thinks it appropriate to do so.  
cy-gb	Caiff y cadeirydd ohirio cyfarfod neu atal y cyfarfod dros dro am gyfnod penodedig o dan unrhyw amgylchiad lle bydd y cadeirydd yn credu bod hynny’n briodol 

en-gb	Substitutions at Meetings 
cy-gb	Dirprwyon mewn Cyfarfodydd 

en-gb	A committee member who has given advance notice to the chair may be represented at a meeting, or a part of a meeting, by another Member from the same political group who has been identified in advance. 
cy-gb	Caniateir i aelod o bwyllgor sydd wedi rhoi hysbysiad ymlaen llaw i’r cadeirydd gael ei gynrychioli mewn cyfarfod, neu ran o gyfarfod, gan Aelod arall o’r un grŵp gwleidyddol sydd wedi’i enwi ymlaen llaw. 

en-gb	The nominated representative may participate in the meeting of the committee in all respects as if he or she were a member of it. 
cy-gb	Caiff y cynrychiolydd a enwebwyd gymryd rhan yng nghyfarfod y pwyllgor ym mhob ffordd fel pe bai’n aelod ohono. 

en-gb	Subject to Standing Orders 12.41A-H for a Committee of the Whole Senedd , no Member may represent more than one committee member at a meeting.   
cy-gb	Yn ddarostyngedig i Reolau Sefydlog 12.41A-H ar gyfer Pwyllgor o'r Senedd Gyfan, ni chaniateir i Aelod gynrychioli mwy nag un aelod o bwyllgor mewn cyfarfod.  

en-gb	Attendance at Meetings 
cy-gb	Presenoldeb mewn Cyfarfodydd 

en-gb	Members who are not members of a committee may, with the permission of the chair, participate in a committee meeting but may not vote. 
cy-gb	Gyda chaniatâd y cadeirydd, caiff Aelodau nad ydynt yn aelodau o bwyllgor gymryd rhan mewn cyfarfod pwyllgor ond ni chânt bleidleisio. 

en-gb	Committees may invite any person to attend meetings for the purpose of giving evidence, or providing advice and may invite any such person or body to submit evidence and produce documents.  
cy-gb	Caiff pwyllgorau wahodd unrhyw berson i fod yn bresennol mewn cyfarfodydd er mwyn rhoi tystiolaeth, neu roi cyngor a chânt wahodd unrhyw berson neu gorff o’r fath i gyflwyno tystiolaeth a dangos dogfennau.  

en-gb	Any committee may, subject to sections 38 and 40 of the Act, exercise the powers in section 37 of the Act, to require persons to attend their proceedings or to produce documents.   
cy-gb	Yn ddarostyngedig i adrannau 38 a 40 o’r Ddeddf, caiff unrhyw bwyllgor arfer y pwerau yn adran 37 o’r Ddeddf, i’w gwneud yn ofynnol i bersonau fod yn bresennol yn eu trafodion neu ddangos dogfennau.  

en-gb	Chairs may require a person who has been required to attend a committee to take an oath (or make an affirmation), to be administered by the clerk to the committee. 
cy-gb	 Caiff cadeiryddion ei gwneud yn ofynnol i berson y gofynnwyd iddo fod yn bresennol mewn pwyllgor dyngu llw (neu roi cadarnhad), sydd i’w weinyddu gan glerc y pwyllgor. 

en-gb	Meetings with Other Committees 
cy-gb	Cyfarfodydd â Phwyllgorau Eraill  

en-gb	Committees may meet concurrently with other committees of the Senedd. 
cy-gb	Caiff pwyllgorau gydredeg â phwyllgorau eraill y Senedd. 

en-gb	Committees may meet concurrently with any committee or joint committee of any legislature in the UK. 
cy-gb	Caiff pwyllgorau gydredeg ag unrhyw bwyllgor neu gyd-bwyllgor o unrhyw ddeddfwrfa yn y DU.

en-gb	Committee Advisers 
cy-gb	Cynghorwyr Pwyllgorau 

en-gb	Committees may appoint advisers in accordance with guidelines issued by the Commission for the purposes of providing expert advice. 
cy-gb	Caiff pwyllgorau benodi cynghorwyr yn unol â chanllawiau a gyhoeddir gan y Comisiwn er mwyn iddynt roi cyngor arbenigol. 

en-gb	Committee Reports 
cy-gb	Adroddiadau Pwyllgorau 

en-gb	Any committee may report to the Senedd on matters within its remit. 
cy-gb	Caiff unrhyw bwyllgor gyflwyno adroddiad i’r Senedd ar faterion o fewn ei gylch gorchwyl. 

en-gb	18. STANDING ORDER 18 – Public Accounts and Oversight of the Wales Audit Office 
cy-gb	18. RHEOL SEFYDLOG 18 – Cyfrifon Cyhoeddus a Goruchwylio Swyddfa Archwilio Cymru 

en-gb	General 
cy-gb	Cyffredinol 

en-gb	In proposing the remits of committees under Standing Order 16.2 or 
cy-gb	Wrth gynnig cylchoedd gorchwyl pwyllgorau o dan Reol Sefydlog 16.2 neu 

en-gb	16.3, the Business Committee must ensure that: 
cy-gb	16.3, rhaid i’r Pwyllgor Busnes sicrhau: 

en-gb	there is a committee (referred to as “the Public Accounts Committee” in accordance with section 30 of the Act) with responsibility for the functions specified in Standing Orders 18.2 and 18.3; 
cy-gb	bod pwyllgor (y cyfeirir ato fel “y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus” yn unol ag adran 30 o’r Ddeddf) sydd â chyfrifoldeb dros y swyddogaethau a ragnodir yn Rheolau Sefydlog 18.2 a 18.3; 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	responsibility for the functions in Standing Orders 18.10 and 
cy-gb	bod y cyfrifoldeb dros y swyddogaethau a bennir yn Rheolau 

en-gb	18.11 in relation to the Wales Audit Office and the Auditor General for Wales is assigned to a committee (referred to within Standing Order 18 as “a responsible committee”). 
cy-gb	Sefydlog 18.10 a 18.11 mewn perthynas â Swyddfa Archwilio Cymru ac Archwilydd Cyffredinol Cymru yn cael ei aseinio i bwyllgor (y cyfeirir ato yn Rheol Sefydlog 18 fel “pwyllgor cyfrifol”). 

en-gb	Public Accounts Committee Functions 
cy-gb	Swyddogaethau’r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus 

en-gb	The Public Accounts Committee (“the Committee”) must: 
cy-gb	Rhaid i’r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus (“y Pwyllgor”): 

en-gb	present views to the Auditor General from time to time on the Auditor General’s exercise of his or her powers to undertake economy, efficiency and effectiveness examinations; 
cy-gb	cyflwyno sylwadau i’r Archwilydd Cyffredinol o dro i dro ar sut mae’r Archwilydd Cyffredinol yn arfer ei bwerau i gynnal ymchwiliadau i ddarbodaeth, effeithlonrwydd ac effeithiolrwydd; 

en-gb	and 
cy-gb	a 

en-gb	consider and report to the Senedd on any use of resources in excess of that authorised or deemed to be authorised that is recorded in the audited accounts of Welsh Ministers, the Commission, or the Ombudsman, recommending whether the Senedd should authorise the excesses retrospectively by supplementary budget resolution. 
cy-gb	ystyried unrhyw ddefnydd ar adnoddau y tu hwnt i’r hyn a awdurdodwyd neu y bernir ei fod wedi’i awdurdodi ac a gofnodwyd yng nghyfrifon archwiliedig Gweinidogion Cymru, y Comisiwn, neu’r Ombwdsmon, a chyflwyno adroddiad i’r Senedd ar y defnydd hwnnw, gan argymell a ddylai’r Senedd awdurdodi’r gormodeddau yn ôl-weithredol drwy gyfrwng penderfyniad cyllideb atodol. 

en-gb	The Committee may:  
cy-gb	Caiff y Pwyllgor:   

en-gb	consider and report to the Senedd in accordance with section 143(1) of the Act on documents laid before the Senedd by the Auditor General; 
cy-gb	ystyried dogfennau a osodir gerbron y Senedd gan yr Archwilydd Cyffredinol a chyflwyno adroddiadau i’r Senedd ar y dogfennau hynny yn unol ag adran 143(1) o’r Ddeddf; 