en-gb	This is a guarantee we have been calling for since the EU referendum result in June.
cy-gb	Dyma warant yr ydym ni wedi bod yn galw amdano ers canlyniad refferendwm yr UE ym mis Mehefin.

en-gb	The Treasury has also confirmed that, in keeping with the devolution settlement, it will be for the Welsh Government to continue to determine how EU funds are spent in Wales, in line with our priorities.
cy-gb	Mae'r Trysorlys hefyd wedi cadarnhau, yn unol â'r setliad datganoli, mai Llywodraeth Cymru fydd yn parhau i benderfynu sut mae cyllid yr UE yn cael ei wario yng Nghymru, yn unol â'n blaenoriaethau.

en-gb	Our spending plans provide a platform for us to prepare and plan for the very tough decisions which lie ahead.
cy-gb	Mae’n cynlluniau gwario yn rhoi llwyfan i ni baratoi a chynllunio ar gyfer y penderfyniadau anodd iawn sydd o'n blaen.

en-gb	This is the first draft Budget published by Welsh Ministers under the Well-being of Future Generations Act and this will guide us as we work together to take Wales forward.
cy-gb	Dyma'r Gyllideb ddrafft gyntaf i'w chyhoeddi gan Weinidogion Cymru dan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol a bydd hyn yn ein harwain wrth i ni gydweithio i Symud Cymru Ymlaen.

en-gb	For the future, we have to make sure we can manage the long-term financial outlook, support our long-term ambitions for Wales and use our resources to best advantage to deliver our priorities.
cy-gb	Ar gyfer y dyfodol, rhaid i ni sicrhau bod modd i ni reoli’r rhagolygon ariannol yn y tymor hir, cefnogi ein dyheadau tymor hir ar gyfer Cymru a defnyddio’n hadnoddau yn y ffordd orau bosib i gyflawni’n blaenoriaethau.

en-gb	Moving Wales Forward
cy-gb	Symud Cymru Ymlaen

en-gb	The Welsh Government is committed to being an open and inclusive government, working collaboratively with others to deliver our priorities for Wales.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymroi i fod yn llywodraeth agored a chynhwysol, gan gydweithio gydag eraill i gyflawni ein blaenoriaethau dros Gymru.

en-gb	As part of the compact to Move Wales Forward, a number of joint policy priorities and areas of common ground were identified with Plaid Cymru.
cy-gb	Fel rhan o'r Compact i Symud Cymru Ymlaen, pennwyd nifer o flaenoriaethau polisi a thir cyffredin gyda Phlaid Cymru.

en-gb	Childcare – we will prioritise work to deliver 30 hours free childcare for working parents.
cy-gb	Gofal plant - fe fyddwn yn rhoi blaenoriaeth i waith er mwyn sicrhau 30 awr o ofal plant yn rhad ac am ddim i rieni sy’n gweithio.

en-gb	Key to our work in developing and rolling out this offer will be quality of provision and equity of access – both in terms of geographical reach and language.
cy-gb	Elfen allweddol o’n gwaith yn datblygu a chyflwyno’r cynnig hwn fydd ansawdd y ddarpariaeth a thegwch y mynediad ato – o ran cyrhaeddiad daearyddol ac o ran iaith.

en-gb	Apprenticeships and skills – a skilled workforce is the lifeblood of our economy, and we will honour our commitments to bring forward at least 100,000 new all-age apprenticeships in this term.
cy-gb	Prentisiaethau a sgiliau – mae gweithlu medrus yn hanfodol i gynnal ein heconomi, ac fe fyddwn yn anrhydeddu ein hymrwymiad i gyflwyno o leiaf 100,000 prentisiaeth newydd i bobl o bob oed yn ystod y tymor hwn.

en-gb	We will establish a new National Infrastructure Commission, and a new Welsh Development Bank.
cy-gb	Byddwn yn sefydlu Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol newydd, a banc datblygu newydd i Gymru.

en-gb	The establishment of a New Treatment Fund, and we will commit to end the post-code lottery for new drugs and treatments.
cy-gb	Byddwn yn sefydlu Cronfa Triniaethau Newydd, ac yn ymrwymo i roi diwedd ar y loteri cod post ar gyfer cyffuriau a thriniaethau newydd.

en-gb	We will set in place plans for the recruitment and training of additional GPs and other primary healthcare professionals.
cy-gb	Byddwn yn sefydlu cynlluniau ar gyfer recriwtio a hyfforddi meddygon teulu ychwanegol a gweithwyr proffesiynol eraill ym maes gofal iechyd sylfaenol.

en-gb	As part of the compact, three liaison committees were established – on finance, legislation and the constitution – with Plaid Cymru.
cy-gb	Fel rhan o'r compact, sefydlwyd tri phwyllgor cyswllt - ar gyllid, deddfwriaeth a'r cyfansoddiad – gyda Phlaid Cymru.

en-gb	A fourth liaison committee has since been set up to discuss European transition.
cy-gb	Sefydlwyd pedwerydd pwyllgor cyswllt yn y cyfamser i drafod y trefniadau pontio Ewropeaidd.

en-gb	The immediate focus of the Finance Liaison Committee has been on budgetary issues in the context of the draft Budget preparations.
cy-gb	Mae sylw cychwynnol y Pwyllgor Cyswllt ar Gyllid wedi bod ar faterion cyllidebol yng nghyd-destun paratoi'r Gyllideb ddrafft.

en-gb	2016 Budget Agreement
cy-gb	Cytundeb Cyllideb 2016

en-gb	We have reached agreement with Plaid Cymru on a number of specific measures, which are reflected in our Budget proposals.
cy-gb	Rydym wedi dod i gytundeb gyda Phlaid Cymru ar nifer o fesurau penodol, sydd i’w gweld yn ein cynigion Cyllideb.

en-gb	These measures are:
cy-gb	Mae’r mesurau hynny fel a ganlyn:

en-gb	£44m for measures to support the NHS, including:
cy-gb	£44m ar gyfer mesurau i gefnogi’r GIG, gan gynnwys:

en-gb	£20m of the additional £240m funding  to the NHS for mental health services;
cy-gb	o’r £240m o gyllid ychwanegol i’r GIG, bydd £20m ar gyfer gwasanaethau iechyd meddwl;

en-gb	£15m for diagnostic equipment;
cy-gb	£15m ar gyfer cyfarpar diagnostig;

en-gb	£7m for healthcare professional education, including medical schools;
cy-gb	£7m ychwanegol ar gyfer addysg i weithwyr gofal iechyd proffesiynol, gan gynnwys ysgolion meddygol;

en-gb	£1m of funding to bolster end-of-life care;
cy-gb	£1m o gyllid i hybu gofal diwedd oes;

en-gb	£1m towards the establishment of eating disorder and gender identity provision in Wales.
cy-gb	£1m tuag at sefydlu darpariaeth anhwylderau bwyta a hunaniaeth rywedd yng Nghymru.

en-gb	£30m to support further and higher education.
cy-gb	£30m i gefnogi addysg bellach ac uwch.

en-gb	Measures to support local government, including £25m of additional funding to local authorities, £3m for a pilot to end town centre car parking charges, and £1.5m for school transport and safer routes to schools.
cy-gb	Mesurau i gefnogi llywodraeth leol, gan gynnwys £25m o gyllid ychwanegol i awdurdodau lleol, £3m ar gyfer cynllun peilot i roi diwedd ar daliadau parcio ceir mewn canol trefi, ac £1.5m ar gyfer cludiant i ysgolion a llwybrau diogel i’r ysgolion.

en-gb	£3m for arts funding – including feasibility studies for a national art gallery and football museum in North Wales and allocations for Arts Council of Wales; National Museum of Wales;
cy-gb	£3m ar gyfer cyllid i’r celfyddydau – gan gynnwys astudiaethau dichonoldeb ar gyfer oriel gelf genedlaethol ac amgueddfa bêl-droed yn y Gogledd, a dyraniadau ar gyfer Cyngor Celfyddydau Cymru, Amgueddfa Cymru;

en-gb	National Library of Wales and Welsh Books Council.
cy-gb	Llyfrgell Genedlaethol Cymru a Chyngor Llyfrau Cymru.

en-gb	£0.5m of funding to support feasibility studies into reopening Carmarthen to Aberystwyth railway line and establishing a national cycleway.
cy-gb	£0.5m o gyllid i gefnogi astudiaethau dichonoldeb i ailagor rheilffordd rhwng Caerfyrddin ac Aberystwyth a sefydlu llwybr beicio cenedlaethol.

en-gb	£2m to encourage investment in ports infrastructure through a Ports Infrastructure Fund.
cy-gb	£2m i annog buddsoddiad yn seilwaith y porthladdoedd drwy Gronfa Seilwaith Porthladdoedd.

en-gb	£5m for Visit Wales.
cy-gb	£5m i Croeso Cymru.

en-gb	£5m to support Welsh for Adults
cy-gb	£5m i gefnogi Cymraeg i Oedolion.

en-gb	Financial Challenges
cy-gb	Yr Heriau Ariannol

en-gb	Long-term Outlook for Public Finances
cy-gb	Rhagolygon Tymor Hir ar gyfer Cyllid Cyhoeddus

en-gb	The Welsh economy is closely integrated with the rest of the UK.
cy-gb	Mae economi Cymru wedi ei hintegreiddio'n agos iawn gyda gweddill y DU.

en-gb	The UK fiscal and monetary policy constraints therefore have an impact on Wales’ economic performance.
cy-gb	Felly mae cyfyngiadau polisi cyllidol ac ariannol y DU yn cael effaith ar berfformiad economaidd Cymru.

en-gb	In terms of UK fiscal policy, the backdrop has been challenging since the worldwide financial crisis and recession of 2008-09.
cy-gb	O ran polisi cyllidol y DU, mae'r cyd-destun wedi bod yn heriol ers yr argyfwng ariannol byd-eang a'r dirwasgiad yn 2008-09.

en-gb	The UK, as a whole, has experienced an unprecedented squeeze on public finances over the last six years.
cy-gb	Mae'r DU yn gyfan wedi gweld gwasgfa na welwyd ei thebyg o'r blaen ar gyllid cyhoeddus dros y chwe blynedd ddiwethaf.

en-gb	Over all time periods, the underlying rate of economic growth is of critical importance, since this determines the potential for deriving tax revenues.
cy-gb	Dros bob cyfnod o amser, mae cyfradd sylfaenol y twf economaidd o hanfodol bwys, gan fod hyn yn pennu'r potensial ar gyfer cael refeniw treth.

en-gb	Over the longer term, the rate of economic growth is in turn driven by productivity growth, which has been well below trend in the UK (and, indeed, other developed countries) since, at least, the time of the financial crisis.
cy-gb	Dros y tymor hirach, mae cyfradd y twf economaidd yn ei thro yn cael ei gyrru gan dwf mewn cynhyrchiant, sydd wedi bod dipyn yn is na'r duedd yn y DU (ac, yn wir, mewn gwledydd datblygedig eraill) ers yr argyfwng ariannol o leiaf.

en-gb	The reasons for this are not fully understood and it is unclear how long this period of below-trend productivity growth will persist.
cy-gb	Nid yw'r rhesymau dros hyn wedi'u deall yn llawn, ac nid yw'n glir pa mor hir y bydd y cyfnod hwn o dwf is na'r duedd mewn cynhyrchiant yn parhau.

en-gb	The Office for Budget Responsibility (OBR) has identified a number of pressures likely to impact negatively on the UK’s public finances over the longer term.
cy-gb	Mae'r Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol wedi nodi nifer o elfennau sy'n debyg o gael effaith negyddol ar gyllid cyhoeddus y DU dros y tymor hirach.

en-gb	These include more people being reliant on services, which contributes to higher expenditure on pensions, social care and health.
cy-gb	Yn eu plith mae’r ffaith bod mwy o bobl yn dibynnu ar wasanaethau, gan gyfrannu at wariant uwch ar bensiynau, gofal cymdeithasol ac iechyd.

en-gb	In addition, increases in the student loan book will add to the UK’s public debt.
cy-gb	Hefyd, gall cynnydd mewn benthyciadau myfyrwyr ychwanegu at ddyled gyhoeddus y DU.

en-gb	However, it is very challenging to make reliable forecasts for the UK’s public finances, particularly over the longer term.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n arbennig o heriol gwneud unrhyw ragolygon dibynadwy ar gyfer cyllid cyhoeddus y DU, yn arbennig dros y tymor hir.

en-gb	The UK’s decision to leave the EU is expected, by most experts, to result in lower growth and this would add further to the pressures described above.
cy-gb	Mae'r rhan fwyaf o arbenigwyr yn disgwyl i benderfyniad y DU i adael yr UE arwain at dwf is, ac fe fyddai hyn yn ychwanegu at y pwysau sy'n cael ei ddisgrifio uchod.

en-gb	European Union Funding
cy-gb	Cyllid yr Undeb Ewropeaidd

en-gb	Wales is a net beneficiary of EU funds – £650m of funding comes into Wales each year from the EU.
cy-gb	Mae Cymru'n elwa ar gronfeydd yr UE - daw £650m o gyllid i'r wlad oddi wrth yr Undeb Ewropeaidd bob blwyddyn.

en-gb	This plays a vital role in supporting growth and jobs across Wales;
cy-gb	Mae’r cyllid hwn yn chwarae rhan hanfodol yn creu swyddi a thwf ar draws Cymru;

en-gb	helping people into work and training;
cy-gb	helpu pobl i gael gwaith a hyfforddiant;

en-gb	supporting businesses;
cy-gb	cefnogi busnesau;

en-gb	driving innovation;
cy-gb	ysgogi cwmnïau i arloesi;

en-gb	helping to regenerate communities and supporting Welsh agriculture and the marine sector.
cy-gb	helpu i adfywio cymunedau a chefnogi amaeth a sector y môr.

en-gb	The result of the EU referendum has threatened the loss of these funds to Wales;
cy-gb	Mae canlyniad refferendwm yr UE wedi arwain at berygl i Gymru golli'r cyllid hwn;

en-gb	any funding cuts would have a real impact on people, businesses, and communities.
cy-gb	byddai unrhyw doriadau cyllid yn cael effaith wirioneddol ar bobl, busnesau a chymunedau.

en-gb	The First Minister has written to the UK Prime Minister to secure guarantees for these funding streams and we welcome the recent announcements from the Treasury.
cy-gb	Mae'r Prif Weinidog wedi ysgrifennu at Brif Weinidog y DU i ofyn am sicrwydd y bydd y ffrydiau ariannu hyn yn cael eu gwarantu, ac rydym yn croesawu'r cyhoeddiadau a gafwyd yn ddiweddar gan y Trysorlys.

en-gb	We are clear the UK Government must provide surety that there will be no loss of funding to Wales in the long term;
cy-gb	Rydym yn dweud yn glir bod rhaid i Lywodraeth y DU roi sicrwydd na fydd Cymru'n colli unrhyw gyllid yn y tymor hir;

en-gb	that every penny of funding which we would have reasonably expected to receive if the UK remained in the EU must be replaced and any transfer of powers and responsibilities from the EU to Wales must be accompanied by an appropriate level of funding to enable us to deliver.
cy-gb	y bydd pob ceiniog o gyllid y byddem wedi disgwyl yn rhesymol ei gael pe bai'r DU yn aros yn yr UE yn cael ei dalu o rywle arall, a bod rhaid i unrhyw bwerau neu gyfrifoldebau sy'n cael trosglwyddo o'r UE i Gymru gael y lefel briodol o gyllid i'n galluogi i'w cyflawni.

en-gb	We will continue to make a strong and positive case for Wales to receive its fair share of funding after the UK leaves the EU, as promised during the referendum campaign.
cy-gb	Byddwn yn parhau i gyflwyno achos cryf a chadarnhaol i Gymru dderbyn ei chyfran deg o gyllid ar ôl i'r DU adael yr UE, fel yr addawyd yn ystod ymgyrch y refferendwm.

en-gb	Impact on Welsh Economy
cy-gb	Effaith ar Economi Cymru

en-gb	To date, only limited data tracking economic performance in Wales has been published in the months since the referendum.
cy-gb	Hyd yn hyn, ychydig o ddata yn olrhain perfformiad economaidd Cymru a gyhoeddwyd yn ystod y misoedd ers y refferendwm.

en-gb	The latest Labour Market statistics, published in September, show employment in Wales is at its highest rate on record;
cy-gb	Mae'r ystadegau diweddaraf ar y Farchnad Lafur, a gyhoeddwyd ym mis Medi, yn dangos bod lefelau cyflogaeth yng Nghymru ar y lefel uchaf i'w chofnodi erioed;

en-gb	economic inactivity is down and the unemployment rate is lower in Wales than in the UK as a whole.
cy-gb	mae anweithgarwch economaidd wedi disgyn ac mae'r gyfradd ddiweithdra yn is yng Nghymru nag yn y DU yn gyfan.

en-gb	At the UK level, more data is available.
cy-gb	Ar lefel y DU, mae mwy o ddata ar gael.

en-gb	On balance, it suggests the UK economy is continuing to grow, but possibly at a slower rate than recorded in the first half of the year.
cy-gb	Yn gyffredinol, mae'r data'n dangos bod economi'r DU yn parhau i dyfu, ond o bosib ar gyfradd llawer arafach na'r hyn a gofnodwyd yn hanner cyntaf y flwyddyn.

en-gb	The Bank of England has revised its short-term economic forecasts down substantially, mainly to reflect the uncertainty created by the EU referendum vote.
cy-gb	Mae Banc Lloegr wedi adolygu ei ragolygon economaidd tymor byr ar i lawr yn sylweddol, yn bennaf er mwyn adlewyrchu'r ansicrwydd a grëwyd gan bleidlais refferendwm yr UE.

en-gb	Over the long term, it is widely expected that national income will be lower outside the EU.
cy-gb	Dros y tymor hir, disgwylir yn gyffredinol y bydd yr incwm cenedlaethol yn is y tu allan i'r UE.

en-gb	The extent of any income loss will depend on the trade, labour and product market regulations that replace those associated with EU membership.
cy-gb	Bydd faint yn union o incwm a gollir yn dibynnu ar y rheoliadau masnach, llafur a marchnata cynnyrch fydd yn dod yn lle'r rhai sy'n gysylltiedig ag aelodaeth o'r UE.

en-gb	The closer new arrangements are to current EU arrangements, the more likely it is that any adverse economic consequences – and by implication any impact on public finances, including the Welsh Government’s budget – will be less severe.
cy-gb	Po agosaf y bydd y trefniadau newydd hynny i drefniadau presennol yr UE, y mwyaf tebygol yw hi y bydd unrhyw ganlyniadau economaidd andwyol - ac o ganlyniad yr effaith ar gyllid cyhoeddus gan gynnwys cyllideb Llywodraeth Cymru - yn llai difrifol.

en-gb	The UK Government will publish a new set of fiscal rules as part of the Autumn Statement.
cy-gb	Bydd Llywodraeth y DU yn cyhoeddi cyfres newydd o reolau cyllidol fel rhan o Ddatganiad yr Hydref.

en-gb	Accompanying it will be a new set of forecasts for the economy and public finances prepared by the OBR.
cy-gb	Ynghyd â’r datganiad bydd cyfres newydd o ragolygon ar gyfer yr economi a chyllid cyhoeddus, wedi'u darparu gan y Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol.

en-gb	The UK Government has announced that Article 50 will be triggered by the end of March 2017 and the Chancellor of the Exchequer has indicated the Autumn Statement will set out a plan which delivers long-term fiscal sustainability;
cy-gb	Mae Llywodraeth y DU wedi cyhoeddi y bydd Erthygl 50 yn cael ei chychwyn erbyn diwedd mis Mawrth 2017 ac mae Canghellor y Trysorlys wedi awgrymu y bydd Datganiad yr Hydref yn gosod cynllun i sicrhau cynaladwyedd cyllidol yn y tymor hir;

en-gb	responds to the consequences of short-term uncertainty and recognises the need for investment to build an economy that works for everyone.
cy-gb	ymateb i ganlyniadau'r ansicrwydd tymor byr a chydnabod yr angen i fuddsoddi i adeiladu economi sy'n gweithio i bawb.

en-gb	It may then be clearer how the UK Government will use fiscal policy to respond to any change in economic prospects as a result of the EU referendum result.
cy-gb	Efallai y daw yn gliriach wedyn sut y bydd Llywodraeth y DU yn defnyddio polisi cyllidol i ymateb i unrhyw newid mewn rhagolygon economaidd o ganlyniad i refferendwm yr UE.

en-gb	We may then have a better sense of how our budget allocation is likely to change over the coming years.
cy-gb	O bosib, bydd gennym well synnwyr bryd hynny o’r ffordd y mae’r gyllideb sy’n cael ei dyrannu i ni yn debyg o newid dros yr ychydig flynyddoedd nesaf.

en-gb	A New Fiscal Framework for Wales
cy-gb	Fframwaith Cyllidol Newydd i Gymru

en-gb	In 2018, the Welsh Government will introduce the first Welsh taxes in almost 800 years.
cy-gb	Yn 2018, bydd Llywodraeth Cymru'n cyflwyno'r trethi Cymreig cyntaf ers bron i 800 mlynedd.

en-gb	This marks an important step in devolution.
cy-gb	Dyma gam pwysig iawn ar y daith ddatganoli.

en-gb	For the first time the Welsh Government will raise its own money to fund devolved public services.
cy-gb	Am y tro cyntaf bydd Llywodraeth Cymru'n codi ei harian ei hun i ariannu gwasanaethau cyhoeddus datganoledig.

en-gb	A new body, the Welsh Revenue Authority, is being established to manage and collect the taxes.
cy-gb	Mae corff newydd, Awdurdod Cyllid Cymru'n cael ei sefydlu i reoli a chasglu'r trethi.

en-gb	In order to compensate the Treasury for income foregone, the Welsh Government and UK Government must agree an equivalent reduction to the Welsh block grant.
cy-gb	Er mwyn gwneud yn iawn i'r Trysorlys am yr incwm sydd wedi'i ildio, rhaid i Lywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU gytuno ar ostyngiad cyfatebol i grant bloc Cymru.

en-gb	The methodology for calculating this reduction will form part of a new fiscal framework, which should also address the Welsh Government's capital borrowing powers and the budget management arrangements after tax devolution.
cy-gb	Bydd y fethodoleg ar gyfer cyfrifo'r gostyngiad hwn yn rhan o'r fframwaith cyllidol newydd, a ddylai hefyd edrych ar bwerau benthyg cyfalaf Llywodraeth Cymru a'r trefniadau rheoli cyllideb ar ôl datganoli trethi.

en-gb	The Chancellor of the Exchequer is clear that the changes to the Welsh block grant must consider the function of the Barnett formula and the funding floor, announced in November 2015, which is intended to address the concerns with the way the Barnett formula operates in Wales.
cy-gb	Mae Canghellor y Trysorlys wedi dweud yn glir bod rhaid i'r newidiadau i grant bloc Cymru ystyried swyddogaeth Fformiwla Barnett a'r cyllid gwaelodol a gyhoeddwyd ym mis Tachwedd 2015, gyda'r bwriad o roi sylw i'r pryderon ynghylch y ffordd y mae Fformiwla Barnett yn gweithredu yng Nghymru.

en-gb	The new powers follow the successful financial devolution of non-domestic rates in 2015, which generates around £1bn of funding to support the delivery of local government services annually in Wales.
cy-gb	Mae'r pwerau newydd yn dilyn llwyddiant datganoli ardrethi annomestig yn 2015, sy'n cynhyrchu tua £1bn o gyllid i helpu i gynnal gwasanaethau llywodraeth leol yn flynyddol yng Nghymru.

en-gb	As such, the revenue raised from non-domestic rates available to the Welsh Government now has a direct impact on the Budget, linking it to the performance of the Welsh economy.
cy-gb	Felly mae'r refeniw sy'n cael ei godi o'r ardrethi annomestig sydd ar gael i Lywodraeth Cymru nawr yn cael effaith uniongyrchol ar y Gyllideb, gan ei chysylltu â pherfformiad economi Cymru.

en-gb	Approach to Budget Preparations
cy-gb	Sut y Lluniwyd y Gyllideb

en-gb	We need to have revenue plans which support our public services today and our priorities for the longer term as well as enabling us to prepare for the inevitable budget reductions over the next few years if austerity continues unabated.
cy-gb	Mae angen i ni gael cynlluniau refeniw sy'n cefnogi ein gwasanaethau cyhoeddus heddiw a'n blaenoriaethau ar gyfer y tymor hir yn ogystal â'n galluogi i baratoi ar gyfer y gostyngiadau anorfod i'n cyllideb dros yr ychydig flynyddoedd nesaf os bydd y cyni'n parhau'n ddi-baid.

en-gb	To support our core public services, we continue to prioritise investment in public health and prevention – we are therefore maintaining these budgets at 2016-17 levels.
cy-gb	Er mwyn cefnogi ein gwasanaethau cyhoeddus craidd, rydym yn parhau i roi blaenoriaeth i fuddsoddi yn iechyd y cyhoedd ac atal salwch – felly rydym yn cynnal y cyllidebau hynny ar lefelau 2016-17.

en-gb	Our plans reflect the fact that we have looked across many areas of government to prioritise spending in areas which contribute to better population health and wellbeing.
cy-gb	Mae’n cynlluniau gwario yn adlewyrchu’r ffaith ein bod wedi edrych ar draws y llywodraeth i roi blaenoriaeth i wariant mewn meysydd eraill sy’n cyfrannu i wella iechyd a llesiant y bobl.

en-gb	We are continuing to invest in primary preventative healthcare measures such as vaccination and population screening and investing in the broader determinants of health through our focus on education, the early years and employment support.
cy-gb	Rydym yn parhau i fuddsoddi mewn mesurau gofal iechyd sylfaenol ataliol megis brechu a sgrinio’r boblogaeth, a buddsoddi yn yr elfennau ehangach sy’n effeithio ar iechyd drwy ganolbwyntio ar addysg, y blynyddoedd cynnar a chymorth i gael swyddi.

en-gb	We are also continuing to invest in our targeted early intervention programmes Flying Start, Families First and Supporting People at the same levels as in 2016-17.
cy-gb	Rydym hefyd yn parhau i fuddsoddi yn ein rhaglenni ymyrraeth gynnar penodol sef Dechrau’n Deg, Teuluoedd yn Gyntaf a Cefnogi Pobl, a hynny ar yr un lefel ag yn 2016-17.

en-gb	Once we have assessed the impact of the Autumn Statement, we intend to publish planning assumptions for 2018-19 and 2019-20 in the New Year.
cy-gb	Pan fyddwn wedi asesu effaith Datganiad yr Hydref, rydym yn bwriadu cyhoeddi rhagdybiaethau cynllunio ar gyfer 2018-19 a 2019-20 yn y flwyddyn newydd.

en-gb	Our decision to publish a one-year revenue budget means we are providing stability for core services and investing in priorities in the immediate term.
cy-gb	Mae'n penderfyniad i gyhoeddi cyllideb refeniw un flwyddyn yn golygu ein bod yn darparu sefydlogrwydd ar gyfer gwasanaethau craidd ac yn buddsoddi mewn blaenoriaethau ar unwaith.

en-gb	This provides a stable platform from which we can manage the tough financial times ahead in innovative ways with our partners and stakeholders.
cy-gb	Mae hyn yn rhoi llwyfan sefydlog i ni reoli'r cyfnod anodd sydd o'n blaen mewn ffyrdd dyfeisgar gyda'n partneriaid a'n rhanddeiliaid.

en-gb	An Integrated, Long-term Approach to Capital Funding
cy-gb	Dull Gweithredu Integredig, Tymor Hir ar gyfer Cyllid Cyfalaf

en-gb	In this budget we have the opportunity to drive investment in the economy;
cy-gb	Yn y Gyllideb hon mae gennym gyfle i ysgogi buddsoddiad yn yr economi;

en-gb	make improvements in vital public services and start to deliver the key priorities set out in Taking Wales Forward .
cy-gb	gwella gwasanaethau cyhoeddus hanfodol a dechrau cyflawni'r blaenoriaethau allweddol sydd wedi'u gosod yn Symud Cymru Ymlaen.

en-gb	In previous years we have mainly had traditional capital and financial transaction funding at our disposal to fund public infrastructure projects – now new borrowing powers and more innovative finance models are open to Wales as the level of available public capital continues to decline.
cy-gb	Mewn blynyddoedd blaenorol, cyllid cyfalaf a thrafodiadau ariannol traddodiadol oedd gennym i'w ddefnyddio'n bennaf i ariannu prosiectau seilwaith cyhoeddus - nawr mae pwerau benthyg newydd a modelau cyllid mwy arloesol ar gael i Gymru wrth i'r lefel o gyfalaf cyhoeddus sydd ar gael barhau i ddirywio.

en-gb	We will set a four-year capital budget – this matches the capital settlement set out in the 2015 UK Spending Review – and consists of a firm budget for 2017-18 and indicative allocations for the subsequent three years.
cy-gb	Byddwn yn gosod cyllideb gyfalaf bedair blynedd - mae hyn yn cyfateb i'r setliad cyfalaf a osodwyd yn Adolygiad o Wariant 2015 y DU - ac yn cynnwys cyllideb gadarn ar gyfer 2017-18 a dyraniadau dangosol ar gyfer y tair blynedd ganlynol.

en-gb	It is important we provide as much transparency and certainty to our key stakeholders and delivery partners as we can to deliver capital investments.
cy-gb	Mae'n bwysig i ni ddarparu cymaint â phosib o dryloywder a sicrwydd i'n prif randdeiliaid a'n partneriaid cyflawni er mwyn medru darparu buddsoddiadau cyfalaf.

en-gb	We have concluded that a long-term capital approach is the right decision.
cy-gb	Rydym wedi dod i'r casgliad mai dull gweithredu cyfalaf tymor hir yw'r penderfyniad cywir.

en-gb	Total Available Capital Funding
cy-gb	Cyfanswm y Cyllid Cyfalaf sydd ar gael

en-gb	This budget sets out plans for £6.9bn of capital funding from our capital DEL settlement and making full use of capital borrowing powers.
cy-gb	Mae'r Gyllideb hon yn gosod cynlluniau ar gyfer £6.9bn o gyllid cyfalaf o’n setliad DEL Cyfalaf ac yn gwneud defnydd llawn o’n pwerau benthyg cyfalaf newydd.

en-gb	Our four-year capital plans will be further boosted during the first two years by £400m of investment in the Housing Finance Grant 2 (£250m) and Coastal Risk and Management programmes (£150m).
cy-gb	Bydd ein cynlluniau cyfalaf pedair blynedd yn cael hwb ychwanegol yn ystod y ddwy flynedd gyntaf gan £400m o fuddsoddiad yn y Grant Cyllid Tai 2 (£250m) a rhaglenni Rheoli Perygl Llifogydd ac Arfordiroedd (£150m).

en-gb	These form part of a £1.5bn pipeline of innovative finance investment, delivering timely additional investment in vital economic and social infrastructure.
cy-gb	Mae’r cynlluniau hyn yn rhan o lif gwaith gwerth £1.5bn o fuddsoddiad cyllid arloesol, sy’n buddsoddi’n amserol mewn seilwaith economaidd a chymdeithasol hanfodol.

en-gb	Three further schemes are being developed using a new Welsh Mutual Investment Model – the duelling of the A465;
cy-gb	Mae tri chynllun arall yn cael eu datblygu gan ddefnyddio Model Buddsoddi Cydfuddiannol newydd i Gymru: gwaith deuoli’r A465;

en-gb	the development of a new specialist Velindre Cancer Centre and progressing the next phase of the 21 st  Century Schools programme.
cy-gb	datblygu Canolfan Ganser arbenigol yn Felindre; a cham nesaf y rhaglen Ysgolion yr 21 ain  Ganrif.

en-gb	Construction for all three schemes is expected to begin during this four-year capital Budget period.
cy-gb	Disgwylir i’r gwaith adeiladu ar gyfer y tri chynllun ddechrau yn ystod cyfnod y Gyllideb gyfalaf bedair blynedd.

en-gb	We will also use the new capital borrowing powers provided by the Wales Act 2014.
cy-gb	Byddwn hefyd yn defnyddio’r pwerau benthyg cyfalaf newydd a ddarparwyd gan Ddeddf Cymru 2014.

en-gb	This new funding source has enabled us to support an additional £395m of investment over the four-year period to 2020-21.
cy-gb	Mae’r ffynhonnell newydd hon o gyllid wedi’n galluogi i gefnogi buddsoddiad ychwanegol o £395m dros y pedair blynedd hyd at 2020-21.

en-gb	Given the many factors that impact on the timing and costs of strategic infrastructure projects, access to borrowed funds will be carefully considered during each budget period and used for our agreed strategic infrastructure priorities.
cy-gb	Gan gofio bod nifer o ffactorau yn effeithio ar amseriad a chostau prosiectau seilwaith strategol, bydd mynediad at gyllid a fenthycwyd yn cael ei ystyried yn ofalus yn ystod pob cyfnod cyllideb ac yn cael ei ddefnyddio ar gyfer ein blaenoriaethau buddsoddi strategol mewn seilwaith y cytunwyd arnynt.

en-gb	Our strategic infrastructure plans and decisions are shaped by the commitments in Taking Wales Forward  and the investment priorities in the Wales Infrastructure Investment Plan.
cy-gb	Mae'n cynlluniau a'n penderfyniadau seilwaith strategol yn cael eu llunio gan yr ymrwymiadau yn Symud Cymru Ymlaen  a'r blaenoriaethau buddsoddi yng Nghynllun Buddsoddi yn Seilwaith Cymru.

en-gb	The Timing of Allocations
cy-gb	Amserlen y Dyraniadau

en-gb	As we are setting out a four-year capital plan, we are supporting our strategic commitments through a combination of firm MEG allocations for 2017-18, indicative MEG allocations for the subsequent three years and specific ear-marking of capital reserves.
cy-gb	Gan ein bod yn gosod cynllun cyfalaf pedair blynedd, rydym yn cefnogi'n hymrwymiadau strategol drwy gyfuniad o ddyraniadau MEG cadarn ar gyfer 2017-18, dyraniadau MEG dangosol ar gyfer y tair blynedd ddilynol a phennu cronfeydd cyfalaf wrth gefn penodol.

en-gb	This approach provides flexibility to respond as proposals develop and funding requirements are established.
cy-gb	Mae'r dull gweithredu hwn yn rhoi hyblygrwydd i ymateb wrth i gynigion ddatblygu ac wrth i ofynion cyllido gael eu cadarnhau.

en-gb	Reserves
cy-gb	Cronfeydd Wrth Gefn

en-gb	Our approach is to maximise allocations to portfolios while retaining a prudent level of central reserves as a contingency for unforeseen pressures.
cy-gb	Rydym yn neilltuo cymaint â phosib i bortffolios gan gadw lefel ddarbodus o gronfeydd canolog wrth gefn ar gyfer pwysau nad oes modd eu rhagweld.

en-gb	This principle applies equally to our revenue and capital budgets.
cy-gb	Mae’r egwyddor hon yn berthnasol yn yr un modd i'n cyllidebau refeniw a chyfalaf.

en-gb	We are holding a larger resource reserve in 2017-18 than would normally be the case because of the uncertainties we are already facing and because we do not yet know the implications for Wales of the Autumn Statement.
cy-gb	Rydym yn cadw cronfa fwy o adnoddau wrth gefn yn 2017-18 na’r achos fel rheol oherwydd yr ansicrwydd sydd eisoes yn ein hwynebu, a gan nad ydym eto’n gwybod beth yw goblygiadau Datganiad yr Hydref i Gymru.

en-gb	We are increasing capital reserves significantly from 2018-19 onwards to reflect the inevitable uncertainties of longer-term budget planning while ensuring that sufficient central funds are available to support our priority commitments as they progress over the Assembly term.
cy-gb	Rydym yn cynyddu ein cronfeydd cyfalaf yn sylweddol o 2018-19 ymlaen i adlewyrchu’r ansicrwydd anochel mewn cynlluniau cyllideb tymor hirach, gan sicrhau bod digon o gronfeydd canolog ar gael i gefnogi'n prif ymrwymiadau wrth iddynt symud ymlaen dros dymor y Cynulliad.

en-gb	Therefore, our resource reserves for 2017-18 are 1.7% of the resource DEL and capital reserves are 7.1% of the capital DEL, rising to between 30% and 34% in subsequent three years.
cy-gb	Felly mae'n hadnoddau wrth gefn ar gyfer 2017-18 yn 1.7% o'r DEL adnoddau a'r cronfeydd cyfalaf wrth gefn yn 7.1% o'r DEL cyfalaf, yn codi i rhwng 30% a 34% y cant dros y tair blynedd ddilynol.

en-gb	We are satisfied these levels of reserves will enable us to manage risks and respond to unforeseen pressures, while giving individual Cabinet Secretaries funding certainty to begin planning and delivering the key commitments set out in Taking Wales Forward .
cy-gb	Rydym yn fodlon y bydd y lefelau hyn o gronfeydd wrth gefn yn ein galluogi i reoli risgiau ac ymateb i bwysau nad oes modd eu rhagweld, gan roi sicrwydd cyllidol i Ysgrifenyddion Cabinet unigol ddechrau cynllunio a chyflawni'r prif ymrwymiadau yn  Symud Cymru Ymlaen .

en-gb	Changes to Budget Presentation
cy-gb	Newidiadau i Ddull Cyflwyno’r Gyllideb

en-gb	To simplify the presentation of the budget, the un-hypothecated general capital funding for local government is presented in the 2017-18 draft Budget as a single line within the Local Government MEG.
cy-gb	Er mwyn symleiddio dull cyflwyno’r Gyllideb, mae’r cyllid cyfalaf cyffredinol heb ei neilltuo ar gyfer llywodraeth leol bellach wedi’i gyflwyno yng Nghyllideb ddrafft 2017-18 fel llinell unigol o fewn y Prif Grŵp Gwariant Llywodraeth Leol.

en-gb	This is a change of presentation from the First Supplementary Budget 2016-17 where it was presented across a number of MEGs.
cy-gb	Mae hyn yn wahanol i Gyllideb Atodol Gyntaf 2016-17, pan gafodd ei gyflwyno ar draws nifer o Brif Grwpiau Gwariant.

en-gb	This change is for clarification only and is now consistent with the presentation of un-hypothecated revenue funding for local government.
cy-gb	Newid er eglurder yn unig yw hyn ac mae bellach yn gyson â’r dull o gyflwyno cyllid refeniw heb ei neilltuo ar gyfer llywodraeth leol.

en-gb	The change does not affect the level of funding or how it may be used by local authorities.
cy-gb	Nid yw'r newid yn effeithio ar lefel y cyllid na sut y gellid ei ddefnyddio gan awdurdodau lleol.

en-gb	The 2016-17 MEG capital baselines have not been restated but a full reconciliation is provided in Table 3.1.
cy-gb	Nid yw cyfalaf sylfaenol Prif Grwpiau Gwariant 2016-17 wedi’i ailddatgan, ond gellir defnyddio Tabl 3.1 i helpu i gymharu .

en-gb	Table 3.1 - Change of presentation to General Capital Funding for Local Government
cy-gb	Tabl 3.1 – Newid dull cyflwyno Cyllid Cyfalaf Cyffredinol ar gyfer Llywodraeth Leol

en-gb	Main Expenditure Group
cy-gb	Prif Grŵp Gwariant

en-gb	SPA
cy-gb	Maes Rhaglenni Gwariant

en-gb	£000s
cy-gb	£000oedd

en-gb	First Supplementary Budget 2016-17
cy-gb	Cyllideb Atodol Gyntaf 2016-17

en-gb	Communities and Children
cy-gb	Cymunedau a Phlant

en-gb	Homes and Places
cy-gb	Cartrefi a Lleoedd

en-gb	Economy and Infrastructure
cy-gb	Economi a’r Seilwaith

en-gb	Improve and Maintain Local Roads Infrastructure
cy-gb	Gwella a Chynnal y Seilwaith Ffyrdd Lleol

en-gb	Education and Training Standards
cy-gb	Safonau Addysg a Hyfforddiant

en-gb	Environment and Rural Affairs
cy-gb	Yr Amgylchedd a Materion Gwledig

en-gb	Climate Change and Sustainability
cy-gb	Y Newid yn yr Hinsawdd a Chynaliadwyedd

en-gb	Health, Well-being and Sport
cy-gb	Iechyd, Llesiant a Chwaraeon

en-gb	Social Services
cy-gb	Gwasanaethau Cymdeithasol

en-gb	Local Government
cy-gb	Llywodraeth Leol

en-gb	Local Government Funding
cy-gb	Cyllid Llywodraeth Leol

en-gb	Our Spending Priorities
cy-gb	Ein Blaenoriaethau Gwario

en-gb	Taking Wales Forward  is a five-year programme for government which signals a fresh start to delivery through a new way of working.
cy-gb	Mae Symud Cymru Ymlaen  yn rhaglen lywodraethu bum mlynedd, sy'n cynnig cyfle newydd i gyflawni drwy weithio mewn ffordd newydd.

en-gb	It outlines our key priorities for delivering improvements to our economy and public services;
cy-gb	Mae'n amlinellu ein blaenoriaethau allweddol ar gyfer gwella ein heconomi a'n gwasanaethau cyhoeddus;

en-gb	for creating jobs and prosperity and to improve wellbeing for everyone living in Wales.
cy-gb	ar gyfer creu swyddi a ffyniant ac ar gyfer gwella llesiant i bawb sy'n byw yng Nghymru.

en-gb	They are ambitious measures aimed at making a difference for everyone at every stage in their lives.
cy-gb	Maent yn fesurau uchelgeisiol, sydd â'r nod o wneud gwahaniaeth ar gyfer pawb, ar bob cam o'u bywyd.

en-gb	This government will work in partnership with others to tackle the challenges and issues facing Wales and grasp the opportunities as we continue to work together to create a strong and confident country.
cy-gb	Bydd y llywodraeth hon yn gweithio mewn partneriaeth gydag eraill i fynd i'r afael â'r heriau a'r materion sy'n wynebu Cymru a manteisio ar y cyfleoedd sy'n codi wrth inni barhau i gydweithio i greu gwlad gadarn a hyderus.

en-gb	We are working on four cross-cutting strategies – Prosperous and Secure, Healthy and Active, Ambitious and Learning, and United and Connected  – which will set out in more detail the interdependent actions we will take to give everyone in Wales the opportunity to flourish at every stage of their lives.
cy-gb	Rydym yn gweithio ar bedair strategaeth drawsbynciol - Ffyniannus a Diogel , Iach ac Egnïol, Uchelgais a Dysgu, ac Unedig a Chysylltiedig  - a fydd yn nodi'n fanylach y camau cyd-ddibynnol y byddwn yn eu cymryd i sicrhau bod pawb yng Nghymru yn cael y cyfle i ffynnu ar bob cam o'u bywyd.

en-gb	They will support Taking Wales Forward and enable us to use all the levers available to us to have the greatest impact and deliver the promise of the Well-being of Future Generations (Wales) Act.
cy-gb	Bydd y rhain yn cefnogi Symud Cymru Ymlaen  ac yn ein galluogi i ddefnyddio pob dull sydd ar gael inni i gael yr effaith fwyaf bosibl a gwireddu addewid Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru).

en-gb	These interlinked strategies will ensure public services are integrated, efficient and available to support and enrich people’s lives when and where they need them.
cy-gb	Bydd y strategaethau cyd-ddibynnol hyn yn sicrhau bod  gwasanaethau cyhoeddus yn integredig, yn effeithlon ac ar gael i gefnogi pobl a chyfoethogi eu bywydau pa bryd bynnag a pha le bynnag y bydd arnynt eu hangen.

en-gb	It will be important to collaborate to plan for the tough choices ahead.
cy-gb	Bydd yn bwysig cydweithio i gynllunio ar gyfer y dewisiadau anodd sydd o’n blaenau.

en-gb	We will work with our partners to use our collective resources effectively.
cy-gb	Byddwn yn cydweithio â’n partneriaid i ddefnyddio'r adnoddau sydd gennym rhyngom yn effeithiol.

en-gb	The Well-being of Future Generations (Wales) Act gives us, and other public bodies, a strong foundation to build on.
cy-gb	Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) yn rhoi sylfaen gref i ni, a sefydliadau cyhoeddus eraill, adeiladu arni.

en-gb	PROSPEROUS AND SECURE
cy-gb	FFYNIANNUS A DIOGEL

en-gb	We want individuals, families and communities to feel the security that prosperity brings through better jobs, high-quality and secure housing and sustainable growth in our businesses.
cy-gb	Rydym am i unigolion, teuluoedd a chymunedau deimlo'r diogelwch sy'n deillio o'r ffyniant a ddaw yn sgil swyddi gwell, cartrefi diogel ac o safon, a thwf cynaliadwy yn ein busnesau.

en-gb	We will foster the conditions we need to allow businesses to thrive, provide the support people need to access those jobs, and continue to build on our global profile as a first-class place to invest.
cy-gb	Byddwn yn creu'r amodau sydd eu hangen i ganiatáu i fusnesau ffynnu, yn darparu'r cymorth y mae ar bobl ei angen i gael y swyddi hynny ac yn parhau i hybu ein henw da ledled y byd fel lle gwych ar gyfer buddsoddi.

en-gb	Supporting Businesses
cy-gb	Cefnogi Busnesau

en-gb	The Welsh Government is committed to creating a prosperous and secure economy that benefits everyone in Wales.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i greu economi ffyniannus a diogel sy'n dod â budd i bawb yng Nghymru.

en-gb	The establishment of a new Development Bank for Wales is a shared priority of the Welsh Government and Plaid Cymru, and will improve the ability of small businesses to access finance, supporting the creation and safeguarding of jobs right across Wales.
cy-gb	Mae sefydlu Banc Datblygu newydd i Gymru yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru a Phlaid Cymru. Bydd yn gwella gallu busnesau bach i gael cyllid, a bydd hynny'n diogelu ac yn creu swyddi ledled Cymru.

en-gb	We are making £46m of financial transaction funding available over the next four years to support the establishment of the Bank, with over £17m allocated in       2017-18.
cy-gb	Bydd £46m o gyllid trafodiadau ariannol ar gael dros y pedair blynedd nesaf i gefnogi'r gwaith o sefydlu'r Banc, gyda thros £17m wedi'i ddyrannu yn 2017-18.

en-gb	This will supplement the range of funds already managed by Finance Wales.
cy-gb	Bydd hyn yn ychwanegu at yr amrediad o gronfeydd y mae Cyllid Cymru eisoes yn eu rheoli.

en-gb	As a government, we are committed to creating the right conditions for businesses to thrive and create sustainable growth and employment opportunities.
cy-gb	Fel llywodraeth, rydym wedi ymrwymo i greu'r amodau priodol i fusnesau allu ffynnu, a chreu twf cynaliadwy a chyfleoedd am waith.

en-gb	We will provide a tax cut for small business of £100m in 2017-18 by extending the Small Business Rates Relief (SBRR) scheme, which would otherwise have lapsed.
cy-gb	Byddwn yn darparu toriad treth o £100m ar gyfer busnesau bach yn 2017-18 drwy ymestyn y cynllun Rhyddhad Ardrethi Busnesau Bach, a fyddai wedi dod i ben fel arall.

en-gb	From 2018 onwards, we will put in place a new, reformed, permanent scheme.
cy-gb	O 2018 ymlaen, bydd cynllun newydd, diwygiedig, parhaol ar waith.

en-gb	SBRR provides 100% relief to businesses with a rateable value of up to £6,000 and tapered relief from 100% to zero to those with a rateable value between £6,001 and £12,000.
cy-gb	Mae'r Cynllun Rhyddhad Ardrethi Busnesau Bach yn rhoi rhyddhad 100% i fusnesau sydd â gwerth ardrethol o hyd at £6,000, a rhyddhad gostyngol o 100% i sero i rai sydd â gwerth ardrethol rhwng £6,001 a £12,000.

en-gb	We will ring-fence £10m in reserves to support a new transitional relief scheme for small businesses.
cy-gb	Byddwn yn clustnodi £10m o gronfeydd wrth gefn i gefnogi cynllun rhyddhad trosiannol newydd ar gyfer busnesau bach.

en-gb	Wales continues to be an attractive place for businesses to invest and grow.
cy-gb	Mae Cymru'n parhau i fod yn lle deniadol i fusnesau fuddsoddi a thyfu.

en-gb	We will continue our cross-cutting role in supporting entrepreneurship and support for SMEs and innovation-driven enterprise through the £65m Business Wales programme.
cy-gb	Byddwn yn parhau â'n swyddogaeth drawsbynciol o gefnogi entrepreneuriaeth, busnesau bach a chanolig a mentrau arloesi,  drwy raglen £65m Busnes Cymru.

en-gb	In 2015, Wales’ food and drink exports were worth more than £264m and, in 2017-18, we are investing an additional £0.2m increasing our support for the development and growth of food production and the food and drink industries in Wales to £4.7m.The  Welsh Government’s export support programmes have been instrumental in helping Welsh companies win new business in markets globally.
cy-gb	Yn 2015, roedd allforion bwyd a diod Cymru'n werth dros £264m. Yn 2017-18 rydym yn buddsoddi £0.2m yn ychwanegol, gan gynyddu ein cefnogaeth i ddatblygiad a thwf cynhyrchu bwyd a'r diwydiannau bwyd a diod yng Nghymru i £4.7m.  Mae rhaglenni cymorth Llywodraeth Cymru ar gyfer allforio wedi bod yn allweddol i helpu cwmnïau o Gymru i sicrhau busnes newydd mewn marchnadoedd ar hyd a lled y byd.

en-gb	City Deals
cy-gb	Bargeinion Dinesig

en-gb	The Cardiff Capital Region City Deal is a £1.2bn investment fund for the region, delivered over a 20-year period with the aim of driving economic growth.
cy-gb	Mae Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn gronfa fuddsoddi gwerth £1.2bn ar gyfer y rhanbarth.

en-gb	This has been made possible by the ambition of the 10 participating local authorities who have created a step change in regional collaboration, along with joint funding agreed by the Welsh and UK governments.
cy-gb	Caiff ei darparu dros gyfnod o 20 mlynedd a'i nod yw ysgogi twf economaidd. Mae hyn wedi bod yn bosibl oherwydd uchelgais y 10 awdurdod lleol sy'n cymryd rhan yn y fargen, sydd wedi ysgogi newid sylweddol o ran cydweithio o fewn rhanbarthau; ynghyd â chyllido ar y cyd a gytunwyd gan Lywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU.

en-gb	A key part of the deal is the South Wales Metro.
cy-gb	Mae Metro De Cymru yn rhan allweddol o'r fargen.

en-gb	We are working towards a deal for the Swansea Bay City Region, extending from Pembrokeshire to Neath Port Talbot, and a growth deal for North Wales to help strengthen its economy.
cy-gb	Rydym yn gweithio tuag at fargen ar gyfer Dinas-Ranbarth Bae Abertawe, sy'n ymestyn o Sir Benfro i Gastell-nedd Port Talbot, a bargen twf ar gyfer y Gogledd i gryfhau'r economi yno.

en-gb	Apprenticeships
cy-gb	Prentisiaethau

en-gb	Apprenticeships equip people with skills they can use throughout their careers.
cy-gb	Mae prentisiaethau'n rhoi'r cyfle i bobl ddysgu sgiliau y gallant eu defnyddio gydol eu gyrfa.

en-gb	They also help businesses to become more productive, expand and support growth in the economy.
cy-gb	Maent hefyd yn helpu busnesau i ddod yn fwy cynhyrchiol, i ehangu ac i gefnogi twf yn yr economi.

en-gb	Through our commitment to create a minimum of 100,000 all-age apprenticeships over the term of this government, we will build on our established record of high-quality vocational education and training and build the workforce we need for Wales to thrive.
cy-gb	Drwy ein hymrwymiad i greu o leiaf 100,000 o brentisiaethau i bobl o bob oed yn ystod tymor y llywodraeth hon, bydd ein henw da am ddarparu addysg a hyfforddiant galwedigaethol o safon uchel yn mynd o nerth i nerth, a byddwn yn sicrhau bod gennym weithlu a fydd yn galluogi Cymru i ffynnu.

en-gb	Supporting high-quality apprenticeships is one of the shared priorities with Plaid Cymru and in 2017-18 we will invest £111m to continue delivery of this commitment, including funding for traineeships.
cy-gb	Mae cefnogi prentisiaethau o safon yn un o'r blaenoriaethau a rennir gyda Phlaid Cymru ac yn 2017-18 byddwn yn buddsoddi £111m i barhau i gyflawni'r ymrwymiad hwn. Bydd hyn yn cynnwys cyllid ar gyfer hyfforddeiaethau.

en-gb	Childcare
cy-gb	Gofal Plant

en-gb	Affordable, available and accessible childcare improves the work prospects of all parents, enabling them to better support their families.
cy-gb	Mae gofal plant fforddiadwy a hygyrch yn gwella cyfle pob rhiant o gael gwaith, ac mae hynny'n eu galluogi i gefnogi eu teuluoedd yn well.

en-gb	It can also provide opportunities and long-term benefits for children and improve their life chances.
cy-gb	Gall hefyd ddarparu cyfleoedd a manteision hirdymor i blant a gwella eu cyfleoedd mewn bywyd.

en-gb	Childcare was identified in the Compact to Move Wales Forward as an area of common ground with Plaid Cymru.
cy-gb	Yn y Compact i Symud Cymru Ymlaen, nodwyd bod gofal plant yn faes lle'r oedd tir cyffredin gyda Phlaid Cymru.

en-gb	We are committed to offering 30-hours of free childcare a week for working parents of three and four-year-olds.
cy-gb	Rydym yn ymrwymo i gynnig 30 awr yr wythnos o ofal plant rhad ac am ddim i rieni plant tair a phedair oed sy'n gweithio.

en-gb	We will allocate £10m in 2017-18 to take forward the development of the offer next year.
cy-gb	Byddwn yn dyrannu £10m yn 2017-18 i fwrw ymlaen â'r gwaith o ddatblygu'r cynnig y flwyddyn nesaf.

en-gb	Over the lifetime of this government, we will work in partnership to deliver an extra 20,000 affordable homes.
cy-gb	Yn ystod tymor y llywodraeth hon, byddwn yn gweithio mewn partneriaeth i ddarparu 20,000 o dai fforddiadwy ychwanegol.

en-gb	Investing public money in building and refurbishing homes will contribute to national and local economies, creating and supporting jobs and training opportunities.
cy-gb	Bydd buddsoddi mewn adeiladu ac adnewyddu cartrefi yn cyfrannu at economïau cenedlaethol a lleol, gan greu a chefnogi swyddi a chyfleoedd hyfforddi.

en-gb	House building creates thousands of apprenticeships every year, provides wider regeneration in deprived areas and delivers benefits for and can transform whole communities.
cy-gb	Mae adeiladu tai'n creu miloedd o brentisiaethau bob blwyddyn, yn arwain at adfywio ehangach mewn ardaloedd difreintiedig ac yn dod â manteision i gymunedau.

en-gb	We have allocated more than £1.3bn over the term of this government in support of our housing priorities, of which £389m will be earmarked in reserves to support this commitment as plans are further developed.
cy-gb	Mae hefyd yn gallu trawsnewid cymunedau cyfan. Rydym wedi dyrannu dros £1.3bn dros dymor y llywodraeth hon i gefnogi ein blaenoriaethau tai. Bydd £389m o'r arian hwnnw'n cael ei glustnodi fel arian wrth gefn i gefnogi'r ymrwymiad hwn wrth i'r cynlluniau ddatblygu ymhellach.

en-gb	Environmental Green Growth
cy-gb	Twf Gwyrdd Amgylcheddol

en-gb	The Green Growth Wales programme has enhanced funding available through two investment vehicles to support a pipeline of energy efficiency and renewable energy projects.
cy-gb	Mae rhaglen Twf Gwyrdd Cymru wedi cynyddu'r cyllid sydd ar gael drwy ddau gyfrwng buddsoddi i gefnogi prosiectau effeithlonrwydd ynni ac ynni adnewyddadwy sydd yn yr arfaeth.

en-gb	Approximately £27m has already been invested, which is in turn recycled and is available to be invested in future projects.
cy-gb	Mae tua £27m eisoes wedi cael ei fuddsoddi. Maes o law, bydd hwnnw'n cael ei ailgylchu a bydd ar gael i'w fuddsoddi mewn prosiectau yn y dyfodol.

en-gb	This has enabled communities and businesses to use locally-generated electricity and heat from a range of renewable installations to supply local demand.
cy-gb	Mae hyn wedi galluogi cymunedau a busnesau i ddefnyddio trydan a gwres sy'n cael ei gynhyrchu'n lleol drwy ddulliau adnewyddadwy i ateb y galw lleol.

en-gb	In this Budget, we are allocating an additional £16m over four years which brings our total investment to £43m.
cy-gb	Yn y Gyllideb hon, rydym yn dyrannu £16m yn ychwanegol dros bedair blynedd, sy'n dod â chyfanswm ein buddsoddiad i £43m.

en-gb	Flood and Coastal Risk Management
cy-gb	Rheoli Perygl Llifogydd ac Arfordiroedd

en-gb	A number of our recent flood and coastal risk management schemes have provided multiple benefits alongside risk management, including tourism, regeneration and biodiversity.
cy-gb	Mae nifer o'n cynlluniau diweddar i reoli perygl llifogydd ac arfordiroedd wedi arwain at sawl mantais, ochr yn ochr â rheoli perygl. Mae'r manteision hyn yn cynnwys twristiaeth, adfywio a bioamrywiaeth.

en-gb	We are planning for future flood and coastal risk management by working alongside local authorities to develop an innovative £150m programme of capital investment to start in 2018-19.
cy-gb	Rydym yn cynllunio ar gyfer rheoli perygl llifogydd ac arfordiroedd yn y dyfodol drwy weithio ochr yn ochr ag awdurdodau lleol i ddatblygu rhaglen arloesol gwerth £150m o fuddsoddiad cyfalaf a fydd yn dechrau yn 2018-19.

en-gb	HEALTHY AND ACTIVE
cy-gb	IACHUS ac EGNÏOL

en-gb	NHS Wales
cy-gb	GIG Cymru

en-gb	We are committed to supporting everyone in Wales to take steps to improve their health and wellbeing.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i gefnogi pawb yng Nghymru i gymryd camau i wella eu hiechyd a'u llesiant.

en-gb	We want people to live well for longer, enabling them to contribute to society and live fulfilled lives.
cy-gb	Rydym am i bobl fyw'n iach am gyfnod hirach, gan eu galluogi i gyfrannu at y gymdeithas a byw bywyd llawn.

en-gb	However, we know that health inequalities still persist in communities throughout Wales, which have consequences not only for individuals’ lives but for wider society.
cy-gb	Fodd bynnag, rydym yn gwybod bod anghydraddoldebau iechyd yn parhau mewn cymunedau yng Nghymru, ac mae'r rhain yn effeithio ar fywydau unigolion ac ar y gymdeithas yn ehangach.

en-gb	Challenges and Opportunities
cy-gb	Heriau a Chyfleoedd

en-gb	The Welsh Government is continuing to invest in the Welsh NHS.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru'n parhau i fuddsoddi yn y GIG yng Nghymru.

en-gb	The most recent figures on comparable health spending, published by the Treasury, show that spending per head on health in Wales was 1% higher than in England in 2014-15, and grew faster in that year than in any other UK nation.
cy-gb	Mae'r ffigurau diweddaraf sy'n cymharu gwariant ar iechyd, a gyhoeddwyd gan y Trysorlys, yn dangos bod gwariant y pen ar iechyd yng Nghymru un y cant yn fwy nag yn Lloegr yn 2014-15, a'i fod wedi cynyddu'n gyflymach yn y flwyddyn honno o'i gymharu ag unrhyw un arall o wledydd y DU.

en-gb	When spending on health and social care are combined, Wales is spending £172m or 7% more than England.
cy-gb	Os ydym yn cyfuno'r gwariant ar iechyd a'r gwariant ar ofal cymdeithasol, mae Cymru'n gwario £172m neu 7% yn fwy nag y mae Lloegr yn ei wario.

en-gb	We are committed to a fully-integrated care system in Wales – we are continuing to invest in both health and social care and in 2017-18 we will invest a further £60m in the Intermediate Care Fund, which helps people to live independently and reduces hospital admissions.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i sicrhau system ofal hollol integredig yng Nghymru - rydym yn parhau i fuddsoddi mewn iechyd a gofal cymdeithasol ac yn 2017-18 byddwn yn buddsoddi £60m yn ychwanegol yn y Gronfa Gofal Canolraddol, sy'n helpu pobl i fyw'n annibynnol ac yn helpu i leihau’r angen i dderbyn pobl i'r ysbyty.

en-gb	Analysis by the Nuffield Trust in 2014, and by the Health Foundation in its recently-published report The Path to Sustainability – Funding Projections for the NHS in Wales,  highlight the challenges and opportunities facing the Welsh NHS over the medium and long term.
cy-gb	Mae gwaith dadansoddi a gyflawnwyd gan Ymddiriedolaeth  Nuffield yn 2014, a chan y Sefydliad Iechyd yn ei adroddiad a gyhoeddwyd yn ddiweddar The Path to Sustainability - Funding Projections for the NHS in Wales , yn tynnu sylw at yr heriau a'r cyfleoedd sy'n wynebu GIG Cymru yn y tymor canolig a'r tymor hir.

en-gb	Like most health services, the NHS in Wales is responding to an increase in demand associated with an increasingly-elderly population.
cy-gb	Fel y mwyafrif o wasanaethau iechyd, mae'r GIG yng Nghymru'n ymateb i gynnydd mewn galw sy'n gysylltiedig â phoblogaeth sy'n heneiddio.

en-gb	Advances in healthcare technology provide significant opportunities to improve length and quality of life but they also pose financial challenges to the NHS.
cy-gb	Mae datblygiadau mewn technoleg gofal iechyd yn darparu cyfleoedd niferus i wella hyd a safon bywyd, ond mae heriau ariannol i'r GIG yn deillio o hyn hefyd.

en-gb	The Welsh NHS has placed the prudent healthcare principles and a focus on value-based healthcare at the heart of both the planning and delivery of services, attracting international recognition.
cy-gb	Mae GIG Cymru wedi rhoi lle canolog i egwyddorion gofal iechyd darbodus a ffocws ar ofal iechyd sy'n seiliedig ar werth wrth gynllunio a darparu gwasanaethau, ac mae hynny wedi cael cydnabyddiaeth ryngwladol.

en-gb	The Welsh Government is responding to the Nuffield Trust and Health Foundation analysis by continuing to invest in the Welsh NHS.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru'n ymateb i ddadansoddiadau Ymddiriedolaeth Nuffield a'r Sefydliad Iechyd drwy barhau i fuddsoddi yn y GIG yng Nghymru.

en-gb	In this draft Budget, we are investing an additional £240m in 2017-18.
cy-gb	Yn y Gyllideb ddrafft hon, rydym yn buddsoddi £240m yn ychwanegol yn 2017-18.

en-gb	This will enable NHS organisations to continue to meet the ongoing growth in demand and costs of services.
cy-gb	Bydd hyn yn galluogi sefydliadau'r GIG i barhau i fodloni'r cynnydd parhaus mewn galw a chostau gwasanaethau.

en-gb	This includes meeting the costs of pay awards for NHS staff;
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys bodloni costau codiadau cyflog staff y GIG;

en-gb	delivering more care in primary and community care;
cy-gb	darparu rhagor o ofal mewn lleoliadau gofal sylfaenol a gofal cymunedol;

en-gb	maintaining investment in new drugs and treatments and ensuring high-quality of care for all.
cy-gb	cynnal y buddsoddiad mewn cyffuriau a thriniaethau newydd, a sicrhau gofal o safon i bawb.

en-gb	Treatment Fund
cy-gb	Cronfa  Driniaethau

en-gb	We are committed to improving the introduction of innovative, evidence-based, treatments in Wales and, as part of the compact with Plaid Cymru, will provide £16m in 2017-18 for the new Treatment Fund.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i sicrhau gwelliannau o ran cyflwyno triniaethau arloesol, seiliedig ar dystiolaeth, yng Nghymru.

en-gb	The emergence of new and innovative but often high-cost medicines and treatments places a responsibility on us to ensure our limited resources are invested where the proven benefit is in balance with the cost.
cy-gb	Fel rhan o'r compact gyda Phlaid Cymru, byddwn yn darparu £16m yn 2017-18 ar gyfer y Gronfa Driniaethau newydd. Mae meddyginiaethau newydd ac arloesol yn aml yn ddrud, ac wrth iddynt gael eu cyflwyno mae hynny'n gosod cyfrifoldeb arnom ni i sicrhau bod ein hadnoddau cyfyngedig yn cael eu buddsoddi lle ceir prawf eu bod yn dod â budd, a bod y budd hwnnw'n cydbwyso â'r gost.

en-gb	This new fund will give people in Wales fast access to new and innovative treatments.
cy-gb	Bydd y gronfa newydd hon yn rhoi i bobl yng Nghymru fynediad cyflym at driniaethau newydd ac arloesol.

en-gb	Education and Training
cy-gb	Addysg a Hyfforddiant

en-gb	More than £350m is invested every year in the education and training of healthcare professionals – this investment supports more than 15,000 students, trainees and staff in Wales.
cy-gb	Bob blwyddyn, caiff £350m ei fuddsoddi mewn addysg a hyfforddiant i weithwyr iechyd proffesiynol - mae'r buddsoddiad hwn yn cefnogi dros 15,000 o fyfyrwyr, hyfforddeion ac aelodau staff yng Nghymru.

en-gb	In line with our commitments to the NHS workforce, plans are well-advanced for a major national and international recruitment campaign to market Wales and NHS Wales as an attractive place for doctors, including GPs, to train, work and live.
cy-gb	Yn unol â'n hymrwymiad i weithlu'r GIG, mae'r cynlluniau'n mynd rhagddynt yn dda ar gyfer ymgyrch recriwtio cenedlaethol a rhyngwladol i farchnata Cymru a GIG Cymru fel lle deniadol i hyfforddi, gweithio a byw i feddygon, gan gynnwys meddygon teulu.

en-gb	This is an ambition we share with Plaid Cymru, and are investing an additional £7m in 2017-18 for healthcare professional education, including medical schools, as part of the Budget agreement.
cy-gb	Mae hon yn uchelgais yr ydym yn ei rhannu gyda Phlaid Cymru ac rydym yn buddsoddi £7m yn ychwanegol yn 2017-18 mewn addysg i weithwyr gofal iechyd proffesiynol, gan gynnwys ysgolion meddygol, fel rhan o gytundeb y Gyllideb.

en-gb	Mental Health Services
cy-gb	Gwasanaethau Iechyd Meddwl

en-gb	We continue to spend more on mental health services than on any other part of NHS Wales.
cy-gb	Rydym yn parhau i wario mwy ar wasanaethau iechyd meddwl nag ar unrhyw ran arall o GIG Cymru.

en-gb	Of the £240m additional funding to the NHS next year, £20m will be ring-fenced provision for mental health services, in line with our Budget agreement with Plaid Cymru.
cy-gb	O'r £240m o gyllid ychwanegol i'r GIG y flwyddyn nesaf, bydd £20m yn cael ei glustnodi ar gyfer darparu gwasanaethau iechyd meddwl, yn unol â'n cytundeb Cyllideb gyda Phlaid Cymru.

en-gb	This additional investment will support the priorities set out in the new three-year delivery plan Together for Mental Health .
cy-gb	Bydd y buddsoddiad ychwanegol hwn yn cefnogi'r blaenoriaethau a osodwyd yn y cynllun cyflawni tair blynedd newydd Law yn Llaw at Iechyd Meddwl .

en-gb	NHS Estate and Equipment
cy-gb	Ystad ac Offer y GIG

en-gb	Investment in the estate and equipment for the NHS is essential to ensure we have a modern NHS.
cy-gb	Mae'n hanfodol ein bod yn buddsoddi yn ystad y GIG ac offer ar gyfer y GIG i sicrhau bod gennym wasanaeth iechyd modern.

en-gb	We are investing £1bn to maintain and transform the NHS over the next four years.
cy-gb	Rydym yn buddsoddi £1bn i gynnal a thrawsnewid y GIG dros y pedair blynedd nesaf.

en-gb	This includes new medical equipment, IT and infrastructure, and will cover all healthcare settings including acute, primary and community care.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys offer meddygol newydd, TG a seilwaith. Bydd yn berthnasol i bob math o leoliad gofal iechyd, gan gynnwys gofal acîwt, gofal sylfaenol a gofal cymunedol.

en-gb	We will invest £15m, in 2017-18, in new diagnostic equipment, as part of the Budget agreement with Plaid Cymru.
cy-gb	Byddwn yn buddsoddi £15m, yn 2017-18, mewn offer diagnostig newydd, fel rhan o’r cytundeb Cyllideb gyda Phlaid Cymru.

en-gb	We also plan to boost investment in health infrastructure using a new Welsh Mutual Investment Model to develop the new specialist Velindre Cancer Centre.
cy-gb	Rydym hefyd yn bwriadu cynyddu'r arian a fuddsoddir mewn seilwaith iechyd gan ddefnyddio Model Buddsoddi Cydfuddiannol newydd i Gymru i ddatblygu'r ganolfan arbenigol ar gyfer canser yn Felindre.

en-gb	Primary and Community Care
cy-gb	Gofal Sylfaenol a Gofal Cymunedol

en-gb	The NHS must respond to the needs of our modern society with greater integration between health and social services.
cy-gb	Mae'n rhaid i'r GIG ymateb i anghenion ein cymdeithas fodern, gyda rhagor o integreiddio rhwng gwasanaethau iechyd a gwasanaethau cymdeithasol.

en-gb	We are continuing to move more care and services out of hospitals into local communities so people can be treated and cared for closer to home.
cy-gb	Rydym yn parhau i symud rhagor o ofal a gwasanaethau allan o ysbytai i mewn i gymunedau lleol, fel bod pobl yn gallu cael triniaeth a gofal yn nes at eu cartrefi.

en-gb	We are improving access to GP surgeries so people can receive healthcare locally.
cy-gb	Rydym yn gwella mynediad at feddygfeydd er mwyn i bobl allu cael gofal iechyd yn lleol.

en-gb	The latest statistics show that 79 per cent of GP practices in Wales offer appointments between 5pm and 6.30pm every weekday, an increase of 16 percentage points since 2011.
cy-gb	Mae'r ystadegau diweddaraf yn dangos bod 79 y cant o feddygfeydd Cymru'n cynnig apwyntiadau rhwng 5pm a 6:30pm o ddydd Llun i ddydd Gwener. Mae hyn yn gynnydd o 16 pwynt canran ers 2011.

en-gb	We will continue to invest in community pharmacies to increase the range of services available on the high street.
cy-gb	Byddwn yn parhau i fuddsoddi mewn fferyllfeydd cymunedol i gynyddu'r amrediad o wasanaethau sydd ar gael ar y stryd fawr.

en-gb	We will work with health boards, schools, local authorities, the voluntary and third sector to promote healthy lifestyle choices;
cy-gb	Byddwn yn gweithio gyda byrddau iechyd, ysgolion, awdurdodau lleol, y sector gwirfoddol a'r trydydd sector i hyrwyddo ffordd iach o fyw;

en-gb	exercise and activity;
cy-gb	ymarfer corff a gweithgarwch corfforol;

en-gb	emotional wellbeing;
cy-gb	llesiant emosiynol;

en-gb	promote responsible drinking and stop-smoking services to support people to take steps to improve their own health and wellbeing.
cy-gb	yfed yn gyfrifol a gwasanaethau i roi'r gorau i ysmygu, i gefnogi pobl i gymryd camau i wella eu hiechyd a'u llesiant eu hunain.

en-gb	As part of our shared agenda with Plaid Cymru to improve health and wellbeing for all, we are making an additional £1m of funding available to support end-of-life care and investing £1m in eating disorder and gender identity provision in Wales.
cy-gb	Fel rhan o'n hagenda gyffredin gyda Phlaid Cymru i wella iechyd a llesiant i bawb, rydym am sicrhau bod £1m o gyllid ychwanegol ar gael i gefnogi gofal diwedd oes ac rydym yn buddsoddi £1m mewn darpariaeth anhwylderau bwyta a darpariaeth hunaniaeth rywedd yng Nghymru.

en-gb	The Social Services and Well-being (Wales) Act  came into force in April 2016.
cy-gb	Daeth Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru)  i rym ym mis Ebrill 2016.

en-gb	It is the new legal framework which modernises social services and introduces a radical new system for social services, based on the needs of individuals.
cy-gb	Dyma'r fframwaith cyfreithiol newydd sy'n moderneiddio gwasanaethau cymdeithasol ac yn cyflwyno system newydd, radical ar gyfer gwasanaethau cymdeithasol, yn seiliedig ar anghenion unigolion.

en-gb	It is based on the four principles of wellbeing, people, partnership and prevention and will give people more say over their care and support.
cy-gb	Mae'n seiliedig ar bedair egwyddor, sef llesiant, pobl, partneriaeth ac atal. Bydd hefyd yn rhoi mwy o lais i bobl ynglŷn â'u gofal a chymorth.

en-gb	The local government settlement for 2017-18 includes an additional £25m, which will be specifically for social services.
cy-gb	Mae'r setliad llywodraeth leol ar gyfer 2017-18 yn cynnwys £25m yn ychwanegol, a fydd yn benodol ar gyfer gwasanaethau cymdeithasol.

en-gb	This builds on the additional £21m allocated to social services through the local government settlement in 2016-17.
cy-gb	Mae hyn yn adeiladu ar y £21m ychwanegol a ddyrannwyd i wasanaethau cymdeithasol drwy'r setliad llywodraeth leol yn 2016-17.

en-gb	We believe people who have worked hard all their lives should be able to pass on their savings.
cy-gb	Rydym o'r farn y dylai pobl sydd wedi gweithio'n galed gydol eu hoes allu trosglwyddo'u cynilion i rywun arall.

en-gb	In recognition of this we are committed to doubling the capital people can keep when entering residential care to £50,000.
cy-gb	I gydnabod hyn, rydym wedi ymrwymo i ddyblu'r cyfalaf y caiff pobl ei gadw pan fyddant yn symud i gartref gofal preswyl i £50,000.

en-gb	In 2017-18, we are allocating an additional £4.5m towards fulfilling this commitment which will take the limit to £30,000 next year.
cy-gb	Yn 2017-18, rydym yn dyrannu £4.5m yn ychwanegol tuag at gyflawni'r ymrwymiad hwn, a bydd hynny’n dod â’r terfyn uchaf i £30,000 y flwyddyn nesaf.

en-gb	AMBITIOUS AND LEARNING
cy-gb	UCHELGAIS A DYSGU

en-gb	Education plays a fundamental role in our development as individuals and is the foundation of a strong and vibrant economy.
cy-gb	Mae addysg yn chwarae rhan hanfodol yn ein datblygiad fel unigolion ac mae'n ffurfio'r sail i economi gadarn a llewyrchus.

en-gb	It provides an opportunity for people to achieve their potential and direct their own futures.
cy-gb	Mae'n rhoi'r cyfle i bobl gyflawni eu potensial a chael rheolaeth dros eu dyfodol eu hunain.

en-gb	Creating motivated and capable learners through our schools, colleges and universities helps us to break the cycle of disadvantage over the long-term and will support Wales in becoming a productive and prosperous nation.
cy-gb	Mae meithrin dysgwyr medrus a brwdfrydig drwy ein hysgolion, ein colegau a'n prifysgolion yn ein helpu i dorri'r cylch o anfantais yn y tymor hir. Bydd hefyd yn helpu Cymru i ddod yn genedl gynhyrchiol a ffyniannus.

en-gb	Raising school standards
cy-gb	Gwella safonau mewn ysgolion

en-gb	We are embarking on a major reform agenda for education in Wales – the biggest education reform since the 1940s.
cy-gb	Rydym wedi cychwyn gwaith ar agenda bwysig i ddiwygio addysg yng Nghymru - y diwygiadau mwyaf ym myd addysg ers y 1940au.

en-gb	We are developing new curriculum and assessment arrangements which will fully equip children and young people to thrive amid the challenges and opportunities of the 21st century.
cy-gb	Rydym wrthi'n datblygu trefniadau newydd ar gyfer y cwricwlwm ac asesu a fydd yn paratoi plant a phobl ifanc yn llawn ar gyfer heriau a chyfleoedd yr unfed ganrif ar hugain, i sicrhau eu bod yn gallu ffynnu.

en-gb	This ambition will be underpinned by our pledge to provide £100m of additional funding over this Assembly term to raise school standards.
cy-gb	Yn sail i'r uchelgais hon fydd ein haddewid i ddarparu gwerth £100m o gyllid ychwanegol yn ystod y tymor Cynulliad hwn i wella safonau mewn ysgolion.

en-gb	In 2017-18, in line with our commitment, we will invest £20m in our key priorities to improve teaching and learning, workforce development, leadership and the Welsh Language.
cy-gb	Yn 2017-18, yn unol â'n hymrwymiad, byddwn yn buddsoddi £20m yn ein blaenoriaethau allweddol i wella addysgu a dysgu, datblygu'r gweithlu, arweinyddiaeth a'r Gymraeg

en-gb	Our young people need learning environments which support the delivery of improved educational outcomes, are of a consistent quality across Wales, drive collaboration and have social, environmental and economic benefits.
cy-gb	Mae ar ein pobl ifanc angen amgylcheddau dysgu sy'n cefnogi'r gwaith o gyflawni canlyniadau addysgol gwell, sydd o'r un safon ledled Cymru, sy'n hybu cydweithio ac sy'n fanteisiol o safbwynt cymdeithasol, amgylcheddol ac economaidd.

en-gb	The 21st Century Schools and Education Programme represents a long-term, strategic investment in our educational infrastructure.
cy-gb	Mae'r Rhaglen i sicrhau Addysg ac Ysgolion ar gyfer yr 21ain ganrif yn fuddsoddiad hirdymor, strategol yn ein seilwaith addysg.

en-gb	Over the next four years we will invest more than £500m in capital funding for this programme, which contributes to our commitment to invest £2bn for improvement of our schools and colleges by 2024.
cy-gb	Dros y pedair blynedd nesaf byddwn yn buddsoddi cyllid cyfalaf gwerth dros £500m ar gyfer y rhaglen hon. Bydd hyn yn cyfrannu at ein hymrwymiad i fuddsoddi £2bn er mwyn gwella ein hysgolion a'n colegau erbyn 2024.

en-gb	Pupil Deprivation Grant (PDG)
cy-gb	Grant Amddifadedd Disgyblion

en-gb	For our education reforms to succeed we must continue to close the attainment gap between the poorest pupils and their peers.
cy-gb	Er mwyn i'n diwygiadau addysg fod yn llwyddiannus, mae'n rhaid inni gau'r bwlch rhwng cyrhaeddiad y disgyblion tlotaf a chyrhaeddiad disgyblion eraill.

en-gb	There is increasing evidence that the focus we place on disadvantaged learners is having an impact, not just in literacy, numeracy and academic achievement but also in behaviour, confidence and self-esteem.
cy-gb	Ceir mwy a mwy o dystiolaeth fod y ffocws rydym yn ei roi ar ddysgwyr sydd dan anfantais yn cael effaith ar ymddygiad, hyder a hunan-barch yn ogystal â llythrennedd, rhifedd a chyrhaeddiad academaidd.

en-gb	Our decision to continue to invest in the Pupil Deprivation Grant (PDG) is recognition that it is making a real difference to the lives of disadvantaged learners.
cy-gb	Mae ein penderfyniad i barhau i fuddsoddi yn y Grant Amddifadedd Disgyblion yn gydnabyddiaeth ei fod yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau dysgwyr sydd dan anfantais.

en-gb	In 2017-18 we are investing an additional £4.5m in the early years PDG, doubling the support we provide to disadvantaged pupils aged three and four, ensuring that every child gets the best start in life.
cy-gb	Yn 2017-18 rydym yn buddsoddi £4.5m yn ychwanegol yn y Grant Amddifadedd Disgyblion ar gyfer y blynyddoedd cynnar. Bydd hynny'n dyblu'r cymorth rydym yn ei roi i ddisgyblion tair a phedair oed sydd dan anfantais ac yn sicrhau bod pob plentyn yn cael y dechrau gorau posibl.

en-gb	This expanded provision takes our total investment in the PDG to more than £90m in 2017-18.
cy-gb	Mae'r estyniad hwn i'r ddarpariaeth yn golygu bod y cyfanswm rydym yn ei fuddsoddi yn y Grant Amddifadedd Disgyblion yn dod i dros £90m yn 2017-18.

en-gb	Further and Higher Education
cy-gb	Addysg Bellach ac Addysg Uwch

en-gb	Further and higher education provides academic and vocational routes to equip people with the skills they need for the future.
cy-gb	Mae addysg bellach ac addysg uwch yn darparu llwybrau academaidd a galwedigaethol sy'n rhoi'r cyfle i bobl ddysgu'r sgiliau y mae eu hangen arnynt ar gyfer y dyfodol.

en-gb	Education makes a significant contribution to social mobility and we are committed to providing full and part-time opportunities, which will benefit learners of all ages, as well as employers and communities.
cy-gb	Mae addysg yn cyfrannu'n sylweddol at symudedd cymdeithasol ac rydym wedi ymrwymo i ddarparu cyfleoedd amser llawn a rhan-amser a fydd o fantais i ddysgwyr o bob oed, yn ogystal â chyflogwyr a chymunedau.

en-gb	As a result of the Budget agreement with Plaid Cymru, we will provide an additional £30m in 2017-18 to support further and higher education, mitigating against reductions in adult basic skills, part-time learners, expensive subjects and research, while also supporting the transition to new student support arrangements.
cy-gb	O ganlyniad i'r cytundeb Cyllideb gyda Phlaid Cymru, byddwn yn darparu £30m yn ychwanegol yn 2017-18 i gefnogi addysg bellach ac addysg uwch. Bydd hyn yn lliniaru effeithiau'r gostyngiadau o ran sgiliau sylfaenol oedolion, dysgu rhan-amser, a phynciau drud ac ymchwil. Ar yr un pryd, bydd yn cefnogi'r newid i drefniadau newydd ar gyfer rhoi cymorth i fyfyrwyr.

en-gb	Professor Ian Diamond’s review of higher education and student finance arrangements, commissioned by the Welsh Government, recommended a radical overhaul of the current system.
cy-gb	Roedd adolygiad yr Athro Ian Diamond o addysg uwch a threfniadau cyllido myfyrwyr, a gomisiynwyd gan Lywodraeth Cymru, yn argymell y dylid adolygu'r system bresennol yn llwyr.

en-gb	We have endorsed the underlying principles of the recommendations and are providing an additional £15m in 2017-18 in recognition of the pressures on student support while we move to a new system.
cy-gb	Rydym wedi cymeradwyo egwyddorion sylfaenol yr argymhellion, ac rydym yn darparu £15m yn ychwanegol yn 2017-18 i gydnabod y pwysau ar gymorth i fyfyrwyr wrth i ni symud i roi system newydd ar waith.

en-gb	National Science Academy
cy-gb	Yr Academi Wyddoniaeth Genedlaethol

en-gb	Our National Science Academy supports ‘STEM’ engagement across Wales, and is encouraging and inspiring young people about science, technology, engineering and mathematics, complementing the formal school curriculum.
cy-gb	Mae ein Hacademi Wyddoniaeth Genedlaethol yn cefnogi diddordeb yn y pynciau STEM yng Nghymru ac yn ennyn diddordeb pobl ifanc mewn gwyddoniaeth, technoleg, peirianneg a mathemateg, i ategu'r cwricwlwm ysgol ffurfiol.

en-gb	Figures projected to March suggest the programme will deliver enrichment events for more than 186,000 pupils and students and professional development for more than 2,800 teachers.
cy-gb	Mae'r ffigurau rhagamcanol hyd at fis Mawrth yn awgrymu y bydd y rhaglen yn darparu digwyddiadau cyfoethogi i dros 186,000 o ddisgyblion a myfyrwyr, yn ogystal â datblygiad proffesiynol i dros 2,800 o athrawon.

en-gb	UNITED AND CONNECTED
cy-gb	UNEDIG A CHYSYLLTIEDIG

en-gb	We want a Wales where everyone is respected and valued.
cy-gb	Rydym am i Gymru fod yn wlad lle mae pawb yn cael ei barchu a'i werthfawrogi.

en-gb	We want people’s needs to be met by good-quality, responsive, public services and infrastructure which enable people to connect with their friends, families and wider communities.
cy-gb	Rydym am weld anghenion pobl yn cael eu diwallu gan wasanaethau cyhoeddus ymatebol, o safon a seilwaith sy'n galluogi pobl i gysylltu â'u ffrindiau, teuluoedd a chymunedau ehangach.

en-gb	The road network and public transport provide the core means for people to access jobs, housing, services and leisure as well as being a driver for the economy.
cy-gb	Mae'r rhwydwaith ffyrdd a thrafnidiaeth gyhoeddus  yn darparu'r prif ddull o gael mynediad at swyddi, tai, gwasanaethau a hamdden. Maent hefyd yn ysgogi'r economi.

en-gb	These areas will continue to be a key focus of infrastructure investment over the budget period.
cy-gb	Bydd y meysydd hyn yn parhau i fod yn ffocws allweddol ar gyfer buddsoddi mewn seilwaith yn ystod cyfnod y gyllideb.

en-gb	We are supporting improvements to the motorway and trunk road network with nearly £300m of capital investment earmarked over the next four years.
cy-gb	Rydym yn cefnogi gwelliannau i'r draffordd a'r rhwydwaith cefnffyrdd. Mae buddsoddiad cyfalaf gwerth bron £300m wedi'i glustnodi ar gyfer y pedair blynedd nesaf.

en-gb	We have also set aside, in reserves, more than £900m for an M4 relief road, which will be allocated subject to the outcome of the public inquiry.
cy-gb	Rydym hefyd wedi neilltuo, mewn cronfa wrth gefn, dros £900m ar gyfer ffordd liniaru i'r M4. Bydd dyrannu'r arian hwnnw'n dibynnu ar ganlyniad yr ymchwiliad cyhoeddus.

en-gb	Accessibility is a key driver for economic growth, and we are making available £369m over the next four years to create a South Wales Metro, as well as an additional £50m to advance the development of a North Wales metro system.
cy-gb	Mae hygyrchedd yn un o'r prif ffactorau sy'n ysgogi twf economaidd, a byddwn yn sicrhau bod £369m ar gael dros y pedair blynedd nesaf i greu Metro De Cymru, yn ogystal â £50m yn ychwanegol i fwrw ymlaen â datblygu system fetro ar gyfer y Gogledd.

en-gb	As part of our Budget agreement with Plaid Cymru, we are allocating £0.5m in 2017-18 to conduct feasibility studies into the re-opening of the Carmarthen to Aberystwyth railway line and establishing a national cycleway, as well as £2m available to encourage measures to improve infrastructure for ports.
cy-gb	Fel rhan o'n cytundeb Cyllideb gyda Phlaid Cymru, rydym yn dyrannu £0.5m yn 2017-18 er mwyn cynnal astudiaethau i ystyried dichonoldeb ailagor  y rheilffordd o Gaerfyrddin i Aberystwyth a sefydlu llwybr beiciau cenedlaethol, yn ogystal â. £2m a fydd ar gael i annog mesurau i wella seilwaith porthladdoedd.

en-gb	Digital connectivity
cy-gb	Cysylltedd Digidol

en-gb	Wales is leading the way among the UK’s devolved nations with the availability of superfast broadband.
cy-gb	O ran sicrhau bod band eang cyflym iawn ar gael, mae Cymru'n arwain y ffordd i wledydd datganoledig y DU.

en-gb	There is provision in the 2017-18 capital budget to spend £20.6m on ICT Infrastructure, which includes funding to deliver the remaining premises under the Superfast Cymru programme.
cy-gb	Mae darpariaeth yng nghyllideb gyfalaf 2017-18 i wario £20.6m ar Seilwaith TG. Mae hynny'n cynnwys cyllid i ddarparu ar gyfer yr adeiladau sy'n weddill o dan rhaglen Cyflymu Cymru.

en-gb	We will maximise the opportunities to business through Business Wales superfast exploitation support.
cy-gb	Byddwn yn sicrhau bod pob cyfle posibl ar gael i fusnesau drwy gymorth Busnes Cymru i fanteisio ar fand eang cyflym iawn.

en-gb	Arts and Culture
cy-gb	Celfyddydau a Diwylliant

en-gb	Culture is the soul of Wales, and we aim to help nourish and support it.
cy-gb	Diwylliant yw enaid Cymru, a'n nod yw helpu i'w feithrin a'i gefnogi.

en-gb	As part of our Budget agreement with Plaid Cymru, we are investing an additional £3m in support of arts funding in 2017-18, including the Arts Council of Wales, the National Museum and National Library and the Welsh Books Council.
cy-gb	Fel rhan o'n cytundeb Cyllideb gyda Phlaid Cymru, rydym yn buddsoddi £3m yn ychwanegol i gefnogi cyllido'r celfyddydau yn 2017-18. Bydd hyn yn cynnwys Cyngor Celfyddydau Cymru, Amgueddfa Cymru a'r Llyfrgell Genedlaethol, a Chyngor Llyfrau Cymru.

en-gb	The funding will also support feasibility studies for a national art gallery and a football museum in North Wales.
cy-gb	Bydd y cyllid hefyd yn cefnogi astudiaethau dichonoldeb ar gyfer oriel gelf ac amgueddfa bêl-droed yn y Gogledd.

en-gb	The Budget agreement also provides an additional £5m for Visit Wales in 2017-18 to continue to promote Wales as a first-class place to visit, study and live.
cy-gb	Mae cytundeb y Gyllideb hefyd yn darparu £5m yn ychwanegol i Croeso Cymru yn 2017-18, er mwyn iddo barhau i hyrwyddo Cymru fel lle gwych i ymweld ag ef, i astudio ynddo ac i fyw ynddo.

en-gb	A further £5m has been agreed in line with our shared ambition to see the Welsh language used more extensively and to grow the number of people able to speak Welsh.
cy-gb	Mae £5m yn ychwanegol wedi’i gytuno yn unol â'n huchelgais gyffredin i weld mwy o ddefnydd o'r Gymraeg ac i gynyddu'r nifer o bobl sy'n gallu siarad Cymraeg.

en-gb	Local authorities are key partners for the Welsh Government.
cy-gb	Mae awdurdodau lleol yn bartneriaid allweddol i Lywodraeth Cymru.

en-gb	Local government plays a vital part in the lives of every person in Wales – councils provide the services which educate our children, look after elderly and vulnerable people, dispose of our waste and light our streets.
cy-gb	Mae llywodraeth leol yn chwarae rhan hanfodol ym mywyd pob person yng Nghymru – mae cynghorau’n darparu'r gwasanaethau sy'n addysgu ein plant, gofalu am yr henoed a phobl agored i niwed, gwaredu ein gwastraff a goleuo ein strydoedd.

en-gb	In our draft Budget 2017-18, we have once again protected local government from the worst of the impact of austerity.
cy-gb	Yn ein cyllideb ddrafft ar gyfer 2017-18 rydym wedi amddiffyn llywodraeth leol rhag effaith waethaf y cyni cyllido unwaith yn rhagor.

en-gb	This has been supported by £25m of additional funding for local authorities in 2017-18 provided as part of the Budget agreement with Plaid Cymru.
cy-gb	Caiff hyn ei gefnogi gan £25m o gyllid ychwanegol ar gyfer awdurdodau lleol yn 2017-18 a ddarperir fel rhan o'r cytundeb Cyllideb gyda Phlaid Cymru.

en-gb	As a result of these actions, taking into account the funding provided through Revenue Support Grant and redistributed Non Domestic Rate Income, this is the first year since 2013-14 that there has been an increase in the un-hypothecated funding for local government.
cy-gb	O ganlyniad i'r camau gweithredu hyn, gan gymryd i ystyriaeth y cyllid a ddarperir drwy incwm y Grant Cynnal Refeniw ac Ardrethi Annomestig a ailddosbarthwyd, dyma'r flwyddyn gyntaf ers 2013-14 i'r cyllid heb ei neilltuo gynyddu ar gyfer  llywodraeth leol.

en-gb	In 2017-18, as a result of our Budget agreement with Plaid Cymru, we will also be providing £1.5m of additional funding to support school transport and safer routes to schools and £3m for a pilot to end town centre car parking charges.
cy-gb	Yn 2017-18, o ganlyniad i'n cytundeb Cyllideb gyda Phlaid Cymru, byddwn hefyd yn darparu £1.5m o gyllid ychwanegol i gefnogi trafnidiaeth ysgol a llwybrau diogelach i ysgolion, yn ogystal â £3m ar gyfer cynllun peilot i roi terfyn ar godi tâl am barcio yng nghanol trefi.

en-gb	This draft Budget, along with the details of the provisional Local Government Settlement, will allow local authorities to prepare their budgets for 2017-18, to invest in delivering sustainable and resilient services.
cy-gb	Bydd y Gyllideb ddrafft hon, ynghyd â manylion y Setliad Llywodraeth Leol dros dro, yn caniatáu i awdurdodau lleol baratoi eu cyllidebau ar gyfer 2017-18, er mwyn buddsoddi mewn darparu gwasanaethau cynaliadwy a chydnerth.

en-gb	We are taking further steps to reduce the administrative burden, where appropriate, by amalgamating grants and by moving funding out of specific grants and into un-hypothecated funding through the revenue support grant.
cy-gb	Rydym yn cymryd camau pellach i leihau'r baich gweinyddol lle bo hynny'n briodol, drwy gyfuno grantiau a symud cyllid o grantiau penodol i gronfeydd heb eu neilltuo, drwy'r grant cynnal refeniw.

en-gb	The financial devolution of non-domestic rates in 2015 means the variations in rates income has a direct impact on the resources available in the Welsh Budget and the presentation of the funding being provided for local government.
cy-gb	O ganlyniad i ddatganoli ardrethi annomestig yn 2015, mae'r amrywiadau mewn incwm o ardrethi yn cael effaith uniongyrchol ar yr adnoddau sydd ar gael yng Nghyllideb Cymru a'r ffordd y cyflwynir y cyllid a ddarperir ar gyfer llywodraeth leol.

en-gb	It is important to look at the overall funding available for local government, including non-domestic rates.
cy-gb	Mae'n bwysig edrych ar y cyllid cyffredinol sydd ar gael ar gyfer llywodraeth leol, gan gynnwys ardrethi annomestig.

en-gb	This provides local government with the necessary support to continue to take forward the transformation and reform agenda necessary to ensure they can maintain and improve the vital services they provide to their communities going forward.
cy-gb	Mae hyn yn rhoi'r gefnogaeth sydd ei hangen ar lywodraeth leol i fwrw ymlaen â'r agenda trawsnewid a diwygio er mwyn sicrhau eu bod yn gallu cynnal a gwella'r gwasanaethau hanfodol y maent yn eu darparu i'w cymunedau.

en-gb	Our legislative programme for the first year of this Government term features six Bills, which includes the establishment of Welsh devolved taxes, improvements in public health, and the reform of support for children and young people with additional learning needs.
cy-gb	Mae ein rhaglen deddfwriaethol ar gyfer blwyddyn gyntaf y Llywodraeth hon yn cynnwys chwe Bil sy'n ymdrin â meysydd megis sefydlu trethi datganoledig yng Nghymru, gwella iechyd y cyhoedd, a gwella cymorth i blant a phobl ifanc  sydd ag anghenion dysgu ychwanegol.

en-gb	We are committed to working with stakeholders in developing this new legislation.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i gydweithio â rhanddeiliaid i ddatblygu'r ddeddfwriaeth newydd hon.

en-gb	We will continue to provide clarity on the costs associated with our legislative proposals in regulatory impact assessments, and a table showing the costs in 2017-18 of previously enacted legislation can be seen at Annex E.
cy-gb	Byddwn yn parhau i ddarparu eglurder ynghylch y costau sy'n gysylltiedig â’n cynigion deddfwriaethol mewn asesiadau effaith rheoleiddiol, a gellir gweld tabl sy'n dangos costau 2017-18 ar gyfer deddfwriaeth a gyflwynwyd yn flaenorol yn Atodiad E.

en-gb	Welsh Government Spending Plans
cy-gb	Cynlluniau Gwario Llywodraeth Cymru

en-gb	Wales DEL Budget
cy-gb	Cyllideb DEL Cymru

en-gb	5.1      Devolved expenditure in Wales for 2017-18 comprises the Wales Departmental Expenditure Limit (DEL) of £15.4bn and Annually Managed Expenditure (AME) of £1.8bn.
cy-gb	5.1      Y gwariant a ddatganolwyd yng Nghymru ar gyfer 2017-18 yw Terfyn Gwariant Adrannol (DEL) Cymru o £15.4bn a Gwariant a Reolir yn Flynyddol o £1.8bn.

en-gb	5.2 Table 5.1 shows the components of the Wales DEL budget, which includes the Welsh Government’s DEL budget and indicative budgets for the Assembly Commission;
cy-gb	5.2 Mae tabl 5.1 yn dangos cydrannau cyllideb DEL Cymru, sy'n cynnwys cyllideb DEL Llywodraeth Cymru a chyllidebau dangosol ar gyfer Comisiwn y Cynulliad;

en-gb	the Auditor General for Wales and the Public Services Ombudsman for Wales.
cy-gb	Archwilydd Cyffredinol Cymru ac Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru.

en-gb	It also shows the Resource Reserves and Capital reserves.
cy-gb	Mae hefyd yn dangos y Cronfeydd Adnoddau Wrth Gefn a'r Cronfeydd Cyfalaf Wrth Gefn.

en-gb	The Wales DEL also includes direct charges to the Wales Consolidated Fund.
cy-gb	Mae DEL Cymru hefyd yn cynnwys costau uniongyrchol i Gronfa Gyfunol Cymru.

en-gb	5.3 The largest element of the Wales DEL is the funding allocated to Welsh Government MEGs, which in the draft Budget 2017-18 comprises £13.6bn of resource and £1.4bn of capital.
cy-gb	5.3 Yr elfen fwyaf o DEL Cymru yw'r arian a ddyrennir i Brif Grwpiau Gwariant Llywodraeth Cymru, sydd, yn y Gyllideb Ddrafft ar gyfer  2017-18, yn cynnwys £13.6bn o adnodd ac £1.4bn o gyfalaf.

en-gb	Table 5.1 – Allocation of the Wales DEL Budget
cy-gb	Tabl 5.1 – Dyrannu Cyllideb DEL Cymru

en-gb	MAIN EXPENDITURE GROUPS (MEGs)
cy-gb	PRIF GRWPIAU GWARIANT (MEG)

en-gb	2017-18 Draft Budget
cy-gb	Cyllideb Ddrafft 2017-18

en-gb	Departmental Expenditure Limits (DEL)
cy-gb	Terfynau Gwariant Adrannol (DEL)

en-gb	Economy and Infrastructure
cy-gb	Yr Economi a'r Seilwaith

en-gb	Central Services and Administration
cy-gb	Gwasanaethau Canolog a Gweinyddu

en-gb	Total Allocation to Welsh Government MEGs
cy-gb	Cyfanswm Dyraniad i Brif Grwpiau Gwariant Llywodraeth Cymru

en-gb	Resource Reserves
cy-gb	Cronfeydd Adnoddau Wrth Gefn

en-gb	Fiscal Resource DEL
cy-gb	DEL Adnoddau Cyllidol

en-gb	221,887
cy-gb	221, 887

en-gb	Non-Fiscal Resource DEL
cy-gb	DEL Adnoddau Anghyllidol

en-gb	Capital Reserves
cy-gb	Cronfeydd Cyfalaf Wrth Gefn

en-gb	General Capital DEL
cy-gb	DEL Cyfalaf Cyffredinol

en-gb	Financial Transactions DEL
cy-gb	DEL Trafodiadau Ariannol

en-gb	Assembly Commission
cy-gb	Comisiwn y Cynulliad

en-gb	Public Services Ombudsman for Wales
cy-gb	Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru

en-gb	Auditor General for Wales 1 
cy-gb	Archwilydd Cyffredinol Cymru 1 

en-gb	Direct Charges to the Welsh Consolidated Fund
cy-gb	Costau Uniongyrchol i Gronfa Gyfunol Cymru

en-gb	Total Expenditure within the Wales DEL Budget
cy-gb	Cyfanswm Gwariant o fewn Cyllideb DEL Cymru

en-gb	Table 5.2 – Allocation of the Welsh Government Fiscal Resource DEL Budgets
cy-gb	Tabl 5.2 – Dyrannu Cyllidebau DEL Adnoddau Cyllidol Llywodraeth Cymru

en-gb	Revised Baseline 2017-18
cy-gb	Llinell sylfaen ddiwygiedig 2017-18

en-gb	Changes
cy-gb	Newidiadau

en-gb	For the purposes of showing the total spending envelope available to Local Government, this figure includes the income generated from non-domestic rates, as reflected in Table 5.6.
cy-gb	At ddibenion dangos cyfanswm yr amlen gwariant sydd ar gael i Lywodraeth Leol, mae’r ffigur hwn yn cynnwys yr incwm a gynhyrchir o ardrethi annomestig, fel sy’n cael ei adlewyrchu yn Nhabl 5.6.

en-gb	DEL
cy-gb	DEL

en-gb	NDR*
cy-gb	Ardrethi Annomestig*

en-gb	Total Allocation to Welsh Government MEGs [Excluding NDR]
cy-gb	Cyfanswm Dyraniad i Brif Grwpiau Gwariant  Llywodraeth Cymru[Ac eithrio ardrethi annomestig]

en-gb	Table 5.3 – Allocation of the Welsh Government Non-fiscal Resource DEL Budgets
cy-gb	Tabl 5.3 – Dyrannu Cyllidebau DEL Adnoddau Anghyllidol Llywodraeth Cymru

en-gb	Revised
cy-gb	ddiwygiedig

en-gb	Baseline
cy-gb	Llinell sylfaen

en-gb	Total Allocation to Welsh Government MEGs
cy-gb	Cyfanswm Dyraniad i Brif Grwpiau Gwariant  Llywodraeth Cymru

en-gb	Table 5.4 – Allocation of the Welsh Government Capital DEL Budgets (excluding Financial Transactions Capital DEL)
cy-gb	Tabl 5.4 Dyrannu DEL Cyfalaf Llywodraeth Cymru (ac eithrio DEL cyfalaf Trafodiadau Ariannol)

en-gb	Table 5.5 – Allocation of the Welsh Government Financial Transactions Capital DEL Budgets
cy-gb	Tabl 5.5 – Dyrannu Cyllidebau Cyfalaf DEL Trafodiadau Ariannol Llywodraeth Cymru

en-gb	Annually Managed Expenditure
cy-gb	Gwariant a Reolir yn Flynyddol

en-gb	5.5     Table 5.6 shows forecast levels of the Welsh Government’s Annually Managed Expenditure (AME) budgets.
cy-gb	5.5     Mae Tabl 5.6 yn rhoi rhagolwg o lefelau Gwariant a Reolir yn Flynyddol Llywodraeth Cymru.

en-gb	AME is defined as expenditure which cannot reasonably be subject to firm, multi-year limits in the same way as DEL.
cy-gb	Caiff ei ddiffinio fel gwariant na ellir yn rhesymol osod terfynau pendant, aml-flwyddyn ar ei gyfer yn yr un ffordd â'r DEL.

en-gb	AME typically consists of programmes which are large, volatile and demand-led.
cy-gb	Yn nodweddiadol, mae'r Gwariant a Reolir yn Flynyddol yn cynnwys rhaglenni sy'n fawr, yn gyfnewidiol ac yn seiliedig ar y galw.

en-gb	For a full definition see Annex H – the Glossary.
cy-gb	Am ddiffiniad llawn gweler Atodiad H – yr Eirfa.

en-gb	Table 5.6 – Welsh Government AME Budget
cy-gb	Tabl 5.6 – Cyllideb Gwariant a Reolir yn Flynyddol Llywodraeth Cymru

en-gb	Draft Budget
cy-gb	Cyllideb Ddrafft

en-gb	Annex A: Reconciliation between the Welsh Block Budget and Resource Allocations in the Budget Proposals
cy-gb	Atodiad A: Cysoni rhwng Cyllideb Bloc Cymru a’r Dyraniadau Adnoddau yng Nghynigion y Gyllideb

en-gb	Table 6.1 – Health, Well-being and Sport
cy-gb	Tabl 6.1 – Iechyd, Llesiant a Chwaraeon

en-gb	Resource
cy-gb	Adnoddau

en-gb	Capital
cy-gb	Cyfalaf

en-gb	AME
cy-gb	Gwariant a Reolir yn Flynyddol (AME)

en-gb	Total Managed Expenditure
cy-gb	Cyfanswm y Gwariant a Reolir

en-gb	Reconciliation to Resources
cy-gb	Cysoni ag Adnoddau

en-gb	Resource Consumption of WGSBs and NHS bodies
cy-gb	Defnydd Adnoddau Cyrff a Noddir gan Lywodraeth Cymru a chyrff y GIG

en-gb	National Insurance Fund Receipts (and collection costs)
cy-gb	Derbyniadau o'r Gronfa Yswiriant Gwladol (a'r costau casglu)

en-gb	Resources requested
cy-gb	Adnoddau y Gwnaed Cais Amdanynt

en-gb	Table 6.2 - Local Government
cy-gb	Tabl 6.2 – Llywodraeth Leol

en-gb	3,262,256
cy-gb	3,262, 256

en-gb	AME
cy-gb	AME

en-gb	National Non Domestic Rates payable (and collection costs)
cy-gb	Ardrethi Annomestig Cenedlaethol sy'n Daladwy (a chostau casglu)

en-gb	Supported Borrowing
cy-gb	Benthyca â Chymorth

en-gb	Resource Consumption of WGSBs
cy-gb	Defnydd Adnoddau Cyrff a Noddir gan Lywodraeth Cymru

en-gb	Table 6.3 - Communities and Children
cy-gb	Tabl 6.3 – Cymunedau a Phlant

en-gb	Table 6.4 – Economy and Infrastructure
cy-gb	Tabl 6.4 – Yr Economi a'r Seilwaith

en-gb	Direct Charges on the Welsh Consolidated Fund
cy-gb	Costau Uniongyrchol ar Gronfa Gyfunol Cymru

en-gb	PFI
cy-gb	Menter Cyllid Preifat (PFI)

en-gb	Table 6.5 - Education
cy-gb	Tabl 6.5 – Addysg

en-gb	Table 6.6 – Environment and Rural Affairs
cy-gb	Tabl 6.6 – Yr Amgylchedd a Materion Gwledig

en-gb	Table 6.7 - Central Services and Administration
cy-gb	Tabl 6.7 – Gwasanaethau Canolog a Gweinyddu

en-gb	Year on Year Changes
cy-gb	Newidiadau o Flwyddyn i Flwyddyn

en-gb	Table 7.1 – Resource DEL
cy-gb	Tabl 7.1 – DEL Adnoddau

en-gb	Resource DEL Budget
cy-gb	Cyllideb DEL Adnoddau

en-gb	Supplementary Budget
cy-gb	Cyllideb Atodol

en-gb	New Plans Draft Budget
cy-gb	Cynlluniau Newydd y Gyllideb Ddrafft

en-gb	Year on Year % Change
cy-gb	% y Newid o Flwyddyn i Flwyddyn

en-gb	Year on Year % Change (Real)
cy-gb	% y Newid o Flwyddyn i Flwyddyn (Gwirioneddol)

en-gb	For the purposes of showing the total spending envelope available to Local Government, this figure includes the income generated from non-domestic rates, as reflected in Table 5.6.
cy-gb	At ddibenion dangos cyfanswm yr amlen wariant sydd ar gael i Lywodraeth Leol, mae’r ffigur hwn yn cynnwys yr incwm o ardrethi annomestig, fel sy’n cael ei adlewyrchu yn Nhabl 5.6.

en-gb	NDR
cy-gb	Ardrethi annomestig

en-gb	Total Welsh Government MEG Allocations  [Excluding NDR]
cy-gb	Cyfanswm Dyraniadau MEG Llywodraeth Cymru[Ac eithrio ardrethi annomestig]

en-gb	Table 7.2 – Capital DEL –Year on Year percentage change (£000).
cy-gb	Tabl 7.2 – DEL Cyfalaf – canran y newid o Flwyddyn i Flwyddyn (£000).

en-gb	Capital DEL Budget
cy-gb	Cyllideb DEL Cyfalaf

en-gb	Supplementary Budget – June 2016
cy-gb	Cyllideb Atodol –Mehefin 2016

en-gb	New Plans
cy-gb	Cynlluniau Newydd

en-gb	% change
cy-gb	% y newid

en-gb	New Plans
cy-gb	Cynlluniau newydd

en-gb	Supplementary Budget 2016-17 included General Capital Funding for local government that for 2017-18 is presented within the Local Government MEG – see table 3.1
cy-gb	Roedd Cyllideb Atodol 2016-17 yn cynnwys Cyllid Cyfalaf Cyffredinol ar gyfer llywodraeth leol. Ar gyfer 2017-18, mae'n cael ei gyflwyno yn y MEG Llywodraeth Leol – gweler tabl 3.1.

en-gb	Total Welsh Government MEG Allocations
cy-gb	Cyfanswm Dyraniadau MEG Llywodraeth Cymru

en-gb	Table 7.3 – Capital DEL –Year on Year percentage change – Real terms (£000).
cy-gb	Tabl 7.3 – DEL Cyfalaf – newid canran o Flwyddyn i Flwyddyn – Gwirioneddol (£000).

en-gb	Supplementary Budget – June 2016
cy-gb	Cyllideb Atodol – Mehefin 2016

en-gb	Supplementary Budget 2016-17 included General Capital Funding for local government that for 2017-18 is presented within the Local Government MEG – see table 3.1
cy-gb	Roedd Cyllideb Atodol 2016-17 yn cynnwys Cyllid Cyfalaf Cyffredinol ar g yfer llywodraeth leol. Yn 2017-18, caiff hyn ei gyflwyno yn y MEG Llywodraeth Leol – gweler tabl 3.1

en-gb	Table 7.4 – Resource AME
cy-gb	Tabl 7.4 – Adnoddau AME

en-gb	Total Welsh Government AME
cy-gb	Cyfanswm AME Llywodraeth Cymru

en-gb	Table 7.5 – Capital AME
cy-gb	Tabl 7.5 – AME Cyfalaf

en-gb	Annex C: Reconciliation of Structural Changes to Budgets
cy-gb	Atodiad C – Cysoni Newidiadau Strwythurol i’r Gyllideb

en-gb	8.1     The following tables provide an overview of structural changes within MEGs that have occurred since the publication of the First Supplementary Budget 2016-17.
cy-gb	8.1      Mae'r tablau canlynol yn rhoi trosolwg o'r newidiadau strwythurol o fewn y Prif Grwpiau Gwariant (MEG) ers cyhoeddi Cyllideb Atodol Gyntaf 2016-17.

en-gb	Table 8.1 - Health, Well-being and Sport MEG
cy-gb	Tabl 8.1 - MEG Iechyd, Llesiant a Chwaraeon

en-gb	2017-18
cy-gb	Cyllideb Ddrafft

en-gb	Draft Budget
cy-gb	2017-18

en-gb	Action
cy-gb	Camau gweithredu

en-gb	Public Health and Prevention
cy-gb	Iechyd y Cyhoedd ac Atal Problemau

en-gb	Deliver Targeted Health Protection and Immunisation Activity
cy-gb	Cyflawni Gweithgareddau Diogelu Iechyd ac Imiwneiddio wedi’u Targedu

en-gb	Public Health Programmes
cy-gb	Rhaglenni Iechyd y Cyhoedd

en-gb	Promote Health Improvement and Healthy Working
cy-gb	Hybu Gwella Iechyd a Gweithio Iach

en-gb	Tackle Health Inequalities and Develop Partnership Working
cy-gb	Mynd i'r Afael ag Anghydraddoldebau Iechyd a Datblygu Gweithio mewn Partneriaeth

en-gb	Children’s Social Services
cy-gb	Gwasanaethau Cymdeithasol i Blant

en-gb	Sustainable Social Services
cy-gb	Gwasanaethau Cymdeithasol Cynaliadwy

en-gb	Adult and Older People
cy-gb	Oedolion a Phobl Hŷn

en-gb	Social Care and Support
cy-gb	Gofal a Chymorth Cymdeithasol

en-gb	Social Services Strategy
cy-gb	Strategaeth Gwasanaethau Cymdeithasol

en-gb	Partnership and Integration
cy-gb	Partneriaeth ac Integreiddio

en-gb	Delivery of effective sports and physical activity programmes
cy-gb	Darparu rhaglenni chwaraeon a gweithgarwch corfforol effeithiol

en-gb	Sports and Physical Activity
cy-gb	Chwaraeon a Gweithgarwch Corfforol

en-gb	Table 8.2 - Communities and Children MEG
cy-gb	Tabl 8.2 - MEG Cymunedau a Phlant

en-gb	CAFCASS Cymru
cy-gb	CAFCASS Cymru

en-gb	CAFCASS Cymru Programmes
cy-gb	Rhaglenni CAFCASS Cymru

en-gb	Supporting Children
cy-gb	Cefnogi Plant

en-gb	Enabling Children and Communities
cy-gb	Galluogi Plant a Chymunedau

en-gb	Children, Young People and Families
cy-gb	Plant, Pobl Ifanc a Theuluoedd

en-gb	Prevention and Early Intervention
cy-gb	Atal ac Ymyrryd yn Fuan

en-gb	Supporting Communities and People
cy-gb	Cefnogi Cymunedau a Phobl

en-gb	Tackling Poverty
cy-gb	Trechu Tlodi

en-gb	Financial Inclusion and Third Sector
cy-gb	Cynhwysiant Ariannol a'r Trydydd Sector

en-gb	Table 8.3 - Economy and Infrastructure MEG
cy-gb	Tabl 8.3 - MEG Yr Economi a'r Seilwaith

en-gb	Sectors and Business
cy-gb	Sectorau a Busnes

en-gb	Legacy SIF
cy-gb	SIF Etifeddol

en-gb	Sectors
cy-gb	Sectorau

en-gb	Strategy and Corporate Programmes
cy-gb	Rhaglenni Strategaeth a Corfforaethol

en-gb	Strategy Programmes
cy-gb	Rhaglenni Strategol

en-gb	Corporate Programmes
cy-gb	Rhaglenni Corfforaethol

en-gb	Table 8.4- Education MEG
cy-gb	Tabl 8.4 – PGG Yr Addysg

en-gb	Skilled Workforce
cy-gb	Gweithlu Medrus

en-gb	Educational and Careers Choice - DEL
cy-gb	Dewisiadau Addysg a Gyrfa - DEL

en-gb	Educational and Careers Choice - AME
cy-gb	Dewisiadau Addysg a Gyrfa -

en-gb	Youth Engagement and Employment
cy-gb	Ymgyllystiad a Chyflogaeth Pobl Ifanc

en-gb	Youth Engagement and Employment
cy-gb	Ymgyllstiad a Chyflogaeth Pobl Ifanc

en-gb	Improving Well-being, Reducing Inequality and Increasing Participation
cy-gb	Gwella Llesiant, Lleihau Anghydraddoldeb a Chynyddu Cyfranogiad

en-gb	Annex D: Reconciliation between First Supplementary Budget 2016-17 Allocations and 2017-18 Baselines
cy-gb	Atodiad D – Cysoni rhwng Dyraniadau Cyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 a Llinellau Sylfaen 2017-18

en-gb	£000s
cy-gb	£000au

en-gb	Fiscal Resource
cy-gb	Adnoddau Cyllidol

en-gb	Baseline as per 2016-17 First Supplementary Budget
cy-gb	Llinell Sylfaen fel yr oedd yng Nghyllideb Atodol Gyntaf 2016-17

en-gb	Baseline adjustments
cy-gb	Addasiadau i’r llinell sylfaen

en-gb	Invest to Save movement
cy-gb	Symudiad Buddsoddi i Arbed

en-gb	Transfer of the budget for Elite Sports to the Economy and Infrastructure MEG to finalise portfolio changes made in May 2016
cy-gb	Trosglwyddo'r gyllideb ar gyfer Chwaraeon Elît yn ôl i MEG yr Economi a'r Seilwaith i gwblhau’r newidiadau a wnaed i’r portffolio ym mis Mai 2016

en-gb	Transfer of remaining budget for  Advocacy to the Communities & Children MEG to finalise portfolio changes made in May 2016
cy-gb	Trosglwyddo gweddill y gyllideb Eiriolaeth i’r MEG Cymunedau a Phlant i gwblhau’r newidiadau a wnaed i’r portffolio ym mis Mai 2016

en-gb	Transfer back of part of the budget relating to Advocacy from Communities and Children MEG to finalise portfolio changes made in May 2016
cy-gb	Trosglwyddo yn ôl ran o'r gyllideb sy'n ymwneud ag Eiriolaeth o’r MEG Cymunedau a Phlant i gwblhau’r newidiadau a wnaed i’r portffolio ym mis Mai 2016

en-gb	Transfer to the Local Government MEG for the movement of funding for Deprivation of Liberty Safeguards into the Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo i'r MEG Llywodraeth Leol er mwyn i’r cyllid ar gyfer Trefniadau Diogelu Rhag Colli Rhyddid gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Transfer to Local Government MEG for the movement of funding for War Pensions into the Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo i'r MEG Llywodraeth Leol er mwyn i’r cyllid ar gyfer Pensiynau Rhyfel gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Transfer to Local Government MEG for the movement of funding for the Food Standard Agency Hygiene Rating scheme into the Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo i'r MEG Llywodraeth Leol er mwyn i’r cyllid ar gyfer cynllun Sgorio Hylendid yr Asiantaeth Safonau Bwyd gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Transfer to Local Government MEG for the movement of the Social Services and Well-being (Wales) Act 2014 Delivering Transformation Grant into the  Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo i'r MEG Llywodraeth Leol er mwyn i’r cyllid ar gyfer Grant Cyflawni Trawsnewid Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Revised Baseline
cy-gb	Llinell Sylfaen Ddiwygiedig

en-gb	Net movement between 2016-17 First Supplementary Budget and Revised Baseline
cy-gb	Symudiad net rhwng Cyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 a'r Llinell Sylfaen Ddiwygiedig

en-gb	Table 9.2 – Local Government
cy-gb	Tabl 9.2 – Llywodraeth Leol

en-gb	Baseline as per 2016-17 First Supplementary Budget
cy-gb	Llinell  Sylfaen fel yr oedd yng Nghyllideb Atodol Gyntaf 2016-17

en-gb	Adjustment of the time limited allocation  awarded in the 2016-17 First Supplementary Budget for the capping of the LA revenue settlement
cy-gb	Addasu’r dyraniad cyfyngedig o ran amser a ddyfarnwyd yng Nghyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 mewn cysylltiad â rhoi cap ar setliad refeniw Llywodraeth Leol

en-gb	Transfer from the Health Well-being and Sport MEG for the movement of the Food Standard Agency Hygiene Rating scheme into the Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo o’r MEG Iechyd, Llesiant a Chwaraeon er mwyn i’r cyllid ar gyfer cynllun Sgorio Hylendid yr Asiantaeth Safonau Bwyd gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Transfer from the Health Well-being and Sport MEG for the movement of Deprivation of Liberty Safeguards funding into the Revenue Support Grant (RSG).
cy-gb	Trosglwyddo o’r MEG Iechyd, Llesiant a Chwaraeon er mwyn i’r cyllid ar gyfer Trefniadau Diogelu Rhag Colli Rhyddid gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Transfer from the Health, Well-being and Sport MEG for the movement of funding for the Social Services and Well-being (Wales) Act 2014 Delivering Transformation Grant  into the  Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo o’r MEG Iechyd, Llesiant a Chwaraeon er mwyn i’r cyllid ar gyfer Grant Cyflawni Trawsnewid Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Transfer from the Economy and Infrastructure MEG the for the movement of funding for the Blue Badge Scheme into the Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo o MEG yr Economi a’r Seilwaith er mwyn i’r cyllid ar gyfer Cynllun y Bathodyn Glas gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Recurrent transfer to the Education MEG to enable the sharing of the teachers’ subsidy towards the Education Workforce Council registration fee across all practitioners
cy-gb	Trosglwyddo o MEG yr Economi a’r Seilwaith er mwyn i’r cyllid ar gyfer Cynllun y Bathodyn Glas gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Transfer from the Health Well-being and Sport MEG for the movement of funding for War Pensions into the Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo o’r MEG Iechyd, Llesiant a Chwaraeon er mwyn i’r cyllid ar gyfer Pensiynau Rhyfel gael ei symud i'r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Table 9.3 – Communities and Children
cy-gb	Tabl 9.3 – Cymunedau a Phlant

en-gb	Transfer of remaining budget for  Advocacy from the Health, Well-being and Sport MEG to finalise portfolio changes made in May 2016
cy-gb	Trosglwyddo gweddill y gyllideb Eiriolaeth  o’r MEG Iechyd, Llesiant a Chwaraeon i gwblhau’r newidiadau a wnaed i’r portffolio ym mis Mai 2016

en-gb	Transfer back of part of the budget relating to Advocacy to the Health, Well-being and Sport MEG to finalise portfolio changes made in May 2016
cy-gb	Trosglwyddo yn ôl y rhan o'r gyllideb sy'n ymwneud ag Eiriolaeth i’r MEG Iechyd, Llesiant a Chwaraeon i gwblhau’r newidiadau a wnaed i’r portffolio ym mis Mai 2016

en-gb	Adjustment of the time limited allocation awarded in the 2016-17 First Supplementary Budget for Business Rate Relief
cy-gb	Addasu’r dyraniad cyfyngedig o ran amser a ddyfarnwyd yng Nghyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 ar gyfer Rhyddhad Ardrethi Busnes

en-gb	Transfer of the budget for Elite Sports from the Health, Well-being and Sport MEG to finalise portfolio changes made in May 2016
cy-gb	Trosglwyddo'r gyllideb ar gyfer Chwaraeon Elît o’r MEG Iechyd, Llesiant a Chwaraeon i gwblhau’r newidiadau a wnaed i’r portffolio ym mis Mai 2016

en-gb	Transfer of the budget for Offender Learning to the Education MEG to finalise portfolio changes made in May 2016
cy-gb	Trosglwyddo'r gyllideb sy'n ymwneud â Dysgu ar gyfer Troseddwyr i'r MEG Addysg i gwblhau’r newidiadau a wnaed i’r portffolio ym mis Mai 2016

en-gb	Transfer to Environment and Rural Affairs MEG following the transfer of responsibility for Energy Policy
cy-gb	Trosglwyddo i MEG yr Amgylchedd a Materion Gwledig yn dilyn trosglwyddo'r cyfrifoldeb dros y Polisi Ynni

en-gb	Transfer to the Local Government MEG the for the movement of funding for the Blue Badge Scheme into the Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo i’r MEG Llywodraeth Leol er mwyn i’r cyllid ar gyfer Cynllun y Bathodyn Glas gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Transfer to the Education MEG for the Erasmus Project
cy-gb	Trosglwyddo i’r MEG Addysg ar gyfer Prosiect Erasmus

en-gb	Adjustment of the time limited allocation awarded in the 2016-17 First Supplementary Budget for Youth Concessionary Fares pilots
cy-gb	Addasu’r dyraniad cyfyngedig o ran amser a ddyfarnwyd yng Nghyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 ar gyfer cynlluniau peilot Tocynnau Rhatach i’r Ifanc

en-gb	Table 9.5 – Education
cy-gb	Tabl 9.5 – Addysg

en-gb	Baseline adjustments
cy-gb	Addasiadau i'r llinell sylfaen

en-gb	Adjustment of the time limited allocation awarded in the 2016-17 First Supplementary Budget for the HEFCW
cy-gb	Addasu’r dyraniad cyfyngedig o ran amser a ddyfarnwyd yng Nghyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 i Gyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru

en-gb	Transfer of the budget for Offender Learning from the Economy and Infrastructure MEG to finalise portfolio changes made in May 2016
cy-gb	Trosglwyddo'r gyllideb sy'n ymwneud â Dysgu ar gyfer Troseddwyr o MEG yr Economi a'r Seilwaith i gwblhau’r newidiadau a wnaed i’r portffolio ym mis Mai 2016

en-gb	Recurrent transfer from Local Government MEG to enable the sharing of the teachers’ subsidy towards the Education Workforce Council registration fee across all practitioners
cy-gb	Trosglwyddiad rheolaidd o’r MEG Llywodraeth Leol er mwyn i’r cymhorthdal athrawon tuag at dalu ffi gofrestru Cyngor y Gweithlu Addysg fod ar gael i'r holl ymarferwyr

en-gb	Transfer from the Economy and Infrastructure MEG for the Erasmus Project
cy-gb	Trosglwyddo o MEG yr Economi a’r Seilwaith ar gyfer Prosiect Erasmus

en-gb	Adjustment of the time limited allocation awarded in the 2016-17 First Supplementary Budget in respect of flood consequentials
cy-gb	Addasu’r dyraniad cyfyngedig o ran amser a ddyfarnwyd yng Nghyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 mewn cysylltiad â symiau canlyniadol llifogydd

en-gb	Transfer to from Economy and Infrastructure MEG following the transfer of responsibility for Energy Policy
cy-gb	Trosglwyddo o MEG yr Economi a’r Seilwaith yn sgil trosglwyddo’r cyfrifoldeb dros y Polisi Ynni

en-gb	Table 9.7 – Central Services and Administration
cy-gb	Tabl 9.7 – Gwasanaethau Canolog a Gweinyddu

en-gb	Adjustment of the time limited allocation awarded in the 2016-17 First Supplementary Budget for election costs
cy-gb	Addasu’r dyraniad cyfyngedig o ran amser a ddyfarnwyd yng Nghyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 mewn cysylltiad â chostau etholiadau

en-gb	Table 9.8 – Total
cy-gb	Tabl 9.8 – Cyfanswm

en-gb	MEG
cy-gb	MEG

en-gb	Baseline adjustments
cy-gb	Addasiadau i'r Llinell Sylfaen

en-gb	Economy and Infrastructure
cy-gb	Yr Economi a’r Seilwaith

en-gb	Table 9.9 –Summary of Invest-to-Save movements
cy-gb	Tabl 9.9 – Crynodeb o’r symudiadau Buddsoddi i Arbed

en-gb	Invest to Save adjustment
cy-gb	Addasiad Buddsoddi i Arbed

en-gb	Net Impact
cy-gb	Effaith Net

en-gb	Annex E: Acts and Bills introduced into the Assembly with costs in 2017-18
cy-gb	Atodiad E – Deddfau a Biliau a gyflwynwyd i'r Cynulliad â'r costau yn 2017-18

en-gb	Acts, and Bills where RIA published
cy-gb	Deddfau a Biliau lle cyhoeddwyd Asesiad Effaith Rheoleiddiol

en-gb	Budget Action Title
cy-gb	Teitl Camau Gweithredu'r Gyllideb

en-gb	RIA estimate for costs in 2017-18
cy-gb	Amcangyfrif yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol o’r costau yn 2017-18

en-gb	Costs in 2017-18 if different to   RIA estimate
cy-gb	Costau yn 2017-18 os yn wahanol i amcangyfrif yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol

en-gb	Human Transplantation (Wales) Act 2013
cy-gb	Deddf Trawsblannu Dynol (Cymru) 2013

en-gb	Delivery of Targeted NHS Services
cy-gb	Cyflenwi Gwasanaethau GIG wedi'u Targedu

en-gb	Delivery of Core NHS Services
cy-gb	Cyflenwi Gwasanaethau GIG Craidd

en-gb	Local Government Funding (via Revenue Support Grant)
cy-gb	Cyllid Llywodraeth Leol (drwy'r Grant Cynnal Refeniw)

en-gb	Local Government (Wales) Act 2015
cy-gb	Deddf Llywodraeth Leol (Cymru) 2015

en-gb	Building Local Democracy
cy-gb	Adeiladu Democratiaeth Leol

en-gb	Violence against Women, Domestic Abuse and Sexual Violence (Wales) Act 2015
cy-gb	Deddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru) 2015

en-gb	Domestic Abuse
cy-gb	Cam-drin Domestig

en-gb	Tax Collection and Management (Wales) Act 2016
cy-gb	Deddf Casglu a Rheoli Trethi (Cymru) 2016

en-gb	Welsh Revenue Authority
cy-gb	Awdurdod Cyllid Cymru

en-gb	RIA included early estimates of costs, including staff costs, over a three year period.
cy-gb	Roedd yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol yn cynnwys amcangyfrif cynnar o'r costau, gan gynnwys costau staff, dros gyfnod o 3 blynedd.

en-gb	Business Improvement
cy-gb	Gwella Busnes

en-gb	Communities  and Children
cy-gb	Cymunedau a Phlant

en-gb	Housing (Wales) Act 2014
cy-gb	Deddf Tai (Cymru) 2014

en-gb	Communities and Tackling Poverty
cy-gb	Cymunedau a Threchu Tlodi

en-gb	Sustainable Travel
cy-gb	Teithio Cynaliadwy

en-gb	Conserve, protect and promote access to the historic and natural environment
cy-gb	Cadw, gwarchod a hyrwyddo mynediad i'r amgylchedd hanesyddol a'r amgylchedd naturiol

en-gb	Qualifications (Wales) Act 2015
cy-gb	Deddf Cymwysterau Cymru 2015

en-gb	Qualifications
cy-gb	Cymwysterau

en-gb	Control of Horses (Wales) Act 2014
cy-gb	Deddf Rheoli Ceffylau (Cymru) 2014

en-gb	Develop and deliver overarching policy and programmes on Agriculture, Food and Marine
cy-gb	Datblygu a darparu polisi a rhaglenni cynhwysfawr mewn Amaethyddiaeth, Bwyd a'r Môr

en-gb	Agricultural Sector (Wales) Act 2014
cy-gb	Deddf Sector Amaethyddol (Cymru) 2014

en-gb	Planning and Regulation
cy-gb	Cynllunio a Rheoleiddio

en-gb	Environment (Wales) Act 2016
cy-gb	Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016

en-gb	Develop and implement climate change policy, energy efficiency, green growth and environmental protection
cy-gb	Datblygu a gweithredu polisi newid yn yr hinsawdd, effeithlonrwydd ynni, twf gwyrdd a diogelu'r amgylchedd

en-gb	Part 1 - National Natural Resource Policy
cy-gb	Rhan 1 – Polisi Cenedlaethol ar Adnoddau Naturiol

en-gb	Part 2 -Climate Change
cy-gb	Rhan 2 – Y Newid yn yr Hinsawdd

en-gb	Place a duty on sellers of carrier bags to apply proceeds to good causes
cy-gb	Gosod dyletswydd ar y rheini sy'n gwerthu bagiau siopa i roi'r elw i elusennau.

en-gb	Part 3 – Charges for Carrier Bags
cy-gb	Rhan 3 – Tâl am Fagiau Siopa

en-gb	Manage and implement the waste strategy and waste procurement Part 4 – Waste
cy-gb	Rheoli a gweithredu'r strategaeth wastraff a'r rhaglen caffael gwastraff – Rhan 4 – Gwastraff

en-gb	We have taken an integrated approach to our impact assessment, focusing on making informed strategic budget decisions based on analysis of supporting evidence about protected groups.
cy-gb	Rydym wedi defnyddio dull integredig o ran ein hasesiad effaith, gan ganolbwyntio ar wneud penderfyniadau deallus ynghylch y gyllideb strategol yn seiliedig ar ddadansoddiad o dystiolaeth ategol am grwpiau gwarchodedig.

en-gb	This has enabled us to consider the impacts of our decisions  on socio-economic disadvantage, children’s rights, Welsh language and sustainable development, equality and tackling poverty.
cy-gb	Mae hyn wedi ein galluogi i ystyried effaith ein penderfyniadau ar anfantais economaidd-gymdeithasol, hawliau plant, y Gymraeg a datblygu cynaliadwy, cydraddoldeb a threchu tlodi.

en-gb	This Welsh Government has published its Programme for Government for the next five years, Taking Wales Forward  2016-21.
cy-gb	Mae’r Llywodraeth Cymru hon wedi cyhoeddi ei Rhaglen Lywodraethu am y pum mlynedd nesaf, sef Symud Cymru Ymlaen  2016-21.

en-gb	Taking Wales Forward  sets out how we will deliver more and higher quality jobs through a stronger, fairer economy, improve and reform our public services, and build a united, connected and sustainable Wales.
cy-gb	Mae'r rhaglen hon yn nodi sut y byddwn yn sicrhau mwy o swyddi o ansawdd uwch drwy economi gryfach a thecach, yn gwella ac yn diwygio ein gwasanaethau cyhoeddus ac yn datblygu Cymru unedig, gysylltiedig a chynaliadwy.

en-gb	It sets out the four areas where we can have the greatest impact:
cy-gb	Mae'n nodi'r pedwar maes lle gallwn sicrhau'r effaith fwyaf:

en-gb	prosperous and secure, healthy and active, ambitious and learning, united and connected.
cy-gb	ffyniannus a diogel, iach ac egnïol, uchelgais a dysgu, unedig a chysylltiedig.

en-gb	Strategic approach
cy-gb	Ymagwedd Strategol

en-gb	With demand for services continuing to rise, we must overcome the significant delivery challenges posed by the UK Government’s continuing austerity agenda and any negative impacts resulting from the UK’s decision to leave the EU.
cy-gb	Gan fod y galw am wasanaethau yn parhau i gynyddu, mae’n rhaid i ni oresgyn yr heriau cyflawni sylweddol sy’n cael eu gosod gan agenda cyni barhaus Llywodraeth y DU ac unrhyw effeithiau negyddol sy’n deillio o benderfyniad y DU i ymadael â’r UE.

en-gb	As a result, we have directed our resources to support our priorities, taking account of the impact of  our decisions, including on protected groups, mitigating  any potential  negative impacts wherever possible.
cy-gb	O ganlyniad, rydym wedi cyfeirio ein hadnoddau i gefnogi ein blaenoriaethau, gan ystyried effaith ein penderfyniadau, gan gynnwys ar grwpiau gwarchodedig, gan liniaru unrhyw effeithiau negyddol posibl lle bynnag y bo modd.

en-gb	The Welsh Government’s draft Budget is a balanced and realistic response to these uncertain times.
cy-gb	Mae Cyllideb ddrafft Llywodraeth Cymru yn ymateb cytbwys a realistig i'r amserau ansicr hyn.

en-gb	We have used the five ways of working to help us achieve this and inform plans which support Taking Wales Forward.
cy-gb	Rydym wedi defnyddio pum ffordd o weithio i'n helpu i gyflawni hyn a chyfrannu at gynlluniau sy'n cefnogi Symud Cymru Ymlaen .

en-gb	We need to support people when they need it most, and equip services to respond to challenges, such as an ageing population, a changing climate, new technologies and globalisation.
cy-gb	Mae angen i ni gefnogi pobl pan maent ei angen fwyaf, a rhoi'r adnoddau i wasanaethau allu ymateb i heriau, megis poblogaeth sy'n heneiddio, hinsawdd sy'n newid, technolegau newydd a globaleiddio.

en-gb	Population Projections
cy-gb	Amcanestyniadau Poblogaeth

en-gb	The UK population is on a growing trend, in contrast to many European countries.
cy-gb	Mae poblogaeth y DU yn cynyddu, ac mae hyn yn gyferbyniol i lawer o wledydd Ewrop.

en-gb	The predicted change to Wales’ population is a rise from 3.1m to 3.3m by around 2039, mainly through in-migration from England and to a lesser extent from outside the UK.
cy-gb	Y newid a amcangyfrifir i boblogaeth Cymru yw cynnydd o 3.1m i 3.3m erbyn tua 2039. Mae hyn yn bennaf drwy fewnfudo o Loegr ac i raddau llai, o’r tu allan i’r DU.

en-gb	Within this overall rise the proportion of over 65s is projected to increase from 20% of the population to over a quarter.
cy-gb	Wrth i’r boblogaeth gynyddu, amcangyfrifir y bydd nifer y bobl dros 65 oed yn cynyddu o 20% o’r boblogaeth i dros chwarter.

en-gb	The number of young people aged 15 and under is projected to increase up to 2023 and then fall slightly, although continuing to account for between 17-18% of the population.
cy-gb	Amcangyfrifir y bydd nifer y bobl ifanc 15 oed ac iau yn cynyddu hyd at 2023 ac yna’n lleihau ychydig. Er gwaethaf hyn, byddan nhw’n dal yn cyfrif am rhwng 17-18% o’r boblogaeth.

en-gb	Based on previous analysis, the young and old remain the population groups with the highest proportions of expenditure relative to their population share, suggesting that growth in these population groups could place increased pressures on finances.
cy-gb	Yn seiliedig ar ddadansoddiad blaenorol, pobl ifanc a phobl hŷn sy’n parhau i fod y grwpiau poblogaeth sydd â’r gyfran gwariant uchaf mewn perthynas â’u cyfran o’r boblogaeth. Mae hyn yn awgrymu y gallai twf yn y grwpiau poblogaeth hyn roi mwy o bwysau ar gyllid.

en-gb	The service areas most sensitive to population changes are health, social services and education and to a lesser extent housing.
cy-gb	Y meysydd gwasanaeth sydd fwyaf sensitif i newidiadau i’r boblogaeth yw iechyd, gwasanaethau cymdeithasol ac addysg, ac i raddau llai, tai.

en-gb	Whilst most areas in Wales are expected to experience continued population growth, the scale of this growth (and therefore the impact on services), could be significantly higher in some areas than others.
cy-gb	Er bod disgwyl i’r rhan fwyaf o Gymru brofi twf parhaus yn y boblogaeth, gallai graddfa’r twf hwn (ac felly, yr effaith ar wasanaethau) fod yn sylweddol uwch mewn rhai rhannau nag eraill.

en-gb	Based on these projections, we have identified that schools, health and social services continue to l bear the greatest degree of increased future demand and are of particular importance to people with protected characteristics.
cy-gb	Yn seiliedig ar yr amcanestyniadau hyn, rydym wedi nodi mai ysgolion, iechyd a gwasanaethau cymdeithasol sy’n parhau i ysgwyddo'r cynnydd mwyaf yn y galw, ac maent yn arbennig o bwysig i bobl sydd â nodweddion gwarchodedig.

en-gb	Five Ways of Working
cy-gb	Pum Ffordd o Weithio

en-gb	We are committed to using the Well-being of Future Generations (Wales) Act to improve how we make decisions about the social, economic, environmental and cultural wellbeing of Wales.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i ddefnyddio Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) i  wella'r ffordd rydym yn gwneud penderfyniadau am lesiant cymdeithasol, economaidd, amgylcheddol a diwylliannol Cymru.

en-gb	We will use the Act to build on our sustainable development legacy.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio’r Ddeddf i adeiladu ar ein hetifeddiaeth o ddatblygu'n gynaliadwy.

en-gb	Our spending plans strike a balance between the short and long-term.
cy-gb	Mae ein cynlluniau gwario yn sicrhau cydbwysedd rhwng y tymor byr a’r hirdymor.

en-gb	We continue to prioritise budgets which support prevention and early intervention.
cy-gb	Rydym yn parhau i flaenoriaethu cyllidebau sy’n cefnogi ymyrraeth ac ymyrraeth gynnar.

en-gb	For example, evidence suggests cognitive development in the early years will impact on later academic attainment, occupational outcomes and adult health and wellbeing.
cy-gb	Er enghraifft, mae tystiolaeth yn awgrymu y bydd datblygiad gwybyddol yn ystod y blynyddoedd cynnar yn effeithio ar gyrhaeddiad academaidd diweddarach, ar ganlyniadau galwedigaethol ac ar iechyd a llesiant oedolion.

en-gb	We are continuing to protect our Flying Start programme.
cy-gb	Rydym yn parhau i ddiogelu ein rhaglen Dechrau'n Deg.

en-gb	We are committed to involving people in the decisions that affect them through working differently and engaging with others to develop innovative solutions to the challenges that we face and help us to maximise our impact.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i gynnwys pobl yn y gwaith o wneud penderfyniadau sy'n effeithio arnyn nhw drwy weithio'n wahanol a thrafod ag eraill i ddatblygu ffyrdd arloesol o ddatrys yr heriau rydym yn eu hwynebu, a'n helpu i sicrhau'r effaith fwyaf bosibl.

en-gb	For example, we have committed to involving parents in developing our childcare offer in order that we find the most effective model for the delivery of quality childcare.
cy-gb	Er enghraifft, rydym wedi ymrwymo i gynnwys rhieni yn y gwaith o ddatblygu ein cynnig ar gyfer gofal plant er mwyn i ni sicrhau'r model mwyaf effeithiol ar gyfer cyflawni gofal plant o ansawdd.

en-gb	PROSPEROUS AND SECURE
cy-gb	FFYNIANNUS a DIOGEL

en-gb	Apprenticeship
cy-gb	Prentisiaethau

en-gb	Apprenticeship places are key drivers to the tackling poverty agenda, and we are committed to creating a minimum of 100,000 high-quality, all-age apprenticeships over this Assembly term.
cy-gb	Mae prentisiaethau yn allweddol i ysgogi'r gwaith o fynd i'r afael â'r agenda tlodi, ac rydym wedi ymrwymo i greu o leiaf 100,000 o brentisiaethau o ansawdd uchel i bobl o bob oed yn ystod tymor y Cynulliad hwn.

en-gb	Providing people with the skills they need to secure and remain in employment is key to reducing poverty levels, especially among those who are not in employment, education or training (NEETS).
cy-gb	Mae rhoi'r sgiliau sydd eu hangen ar bobl i sicrhau swyddi ac i barhau mewn gwaith yn allweddol i leihau lefelau tlodi, yn enwedig ymysg y rheini nad ydynt mewn addysg, cyflogaeth na hyfforddiant.

en-gb	There is evidence to suggest this policy may have a positive impact on some black and minority ethnic (BME) and disadvantaged people as some of these groups are more likely to be in poverty if they are not in employment or training.
cy-gb	Mae tystiolaeth i awgrymu y gall y polisi hwn gael effaith gadarnhaol ar rai pobl dduon a lleiafrifoedd ethnig a phobl dan anfantais gan fod rhai o'r grwpiau hyn yn fwy tebygol o ddioddef tlodi os nad ydynt mewn gwaith neu hyfforddiant (NEET).

en-gb	Employment, particularly full-time, continues to offer a high level of protection against poverty, particularly deep and persistent poverty.
cy-gb	Mae cyflogaeth, yn enwedig amser llawn, yn parhau i gynnig sicrwydd lefel uchel rhag tlodi, yn enwedig tlodi dwfn a pharhaus.

en-gb	Our commitment to provide 30 hours of free childcare to working parents of three and four-year-olds is aimed at removing barriers to secure employment and help those who want to work but are currently constrained by childcare pressures.
cy-gb	Nod ein hymrwymiad i ddarparu 30 awr o ofal plant am ddim i rieni plant tair a phedair oed sy'n gweithio yw dileu'r rhwystrau tuag at swyddi diogel a helpu'r rheini sydd am weithio ond sydd ar hyn o bryd wedi'u cyfyngu gan bwysau gofal plant.

en-gb	Housing makes a significant contribution to the quality of life and economic wellbeing of families, contributing to tackling poverty.
cy-gb	Mae tai yn cyfrannu’n sylweddol at ansawdd bywyd a llesiant economaidd teuluoedd, ac at drechu tlodi.

en-gb	A safe, affordable and secure home is an important determinant of health, while poor or insecure housing can cause physical illness, for example as a result of damp or exposure to cold, and be a source of stress and anxiety.
cy-gb	Mae cartref saff, fforddiadwy a diogel yn benderfynydd iechyd pwysig, a gall cartrefi gwael neu anniogel achosi salwch corfforol, er enghraifft o ganlyniad i ddamprwydd neu oerfel, a gall achosi straen a phryder.

en-gb	Investment in housing provides support to the Welsh economy in terms of maintaining and supporting jobs in the construction industry and also the supply chain.
cy-gb	Mae buddsoddi mewn tai yn cefnogi economi Cymru o ran cynnal a chefnogi swyddi yn y diwydiant adeiladu yn ogystal â’r gadwyn gyflenwi.

en-gb	This contributes to the tackling poverty agenda in terms of providing employment and training opportunities.
cy-gb	Mae hyn yn cyfrannu at yr agenda trechu tlodi o ran rhoi cyflogaeth a chyfleoedd i hyfforddi.

en-gb	Community benefits and the procurement of contracts enable the benefits of our investment to remain in Wales and be maximised in local communities.
cy-gb	Mae buddion cymunedol a chaffael contractau yn galluogi i fuddion ein buddsoddiad barhau yng Nghymru er mwyn i gymunedau lleol fanteisio i’r eithaf arno.

en-gb	Housing costs constitute the most important and most direct impact of housing on poverty and material deprivation – approximately 72% of social housing is let to those on benefits.
cy-gb	Mae costau tai yn cynnwys effaith bwysicaf a mwyaf uniongyrchol tai ar dlodi ac amddifadedd sylweddol – mae tua 72% o dai cymdeithasol yn cael eu gosod i bobl ar fudd-daliadau.

en-gb	As part of the landlord services they provide, housing associations help and support to their tenants through benefit advice and by supporting community initiatives.
cy-gb	Fel rhan o’r gwasanaethau y mae’r landlordiaid yn eu darparu, mae cymdeithasau tai yn helpu ac yn cefnogi eu tenantiaid drwy roi cyngor ar fudd-daliadau ac yn cefnogi mentrau cymunedol.

en-gb	Existing and new homes are also well insulated which helps reduce energy bills, helping to tackle fuel poverty.
cy-gb	Mae cartrefi presennol a newydd hefyd wedi’u hynysu’n dda sy’n helpu i leihau biliau ynni a helpu i fynd i’r afael â thlodi tanwydd.

en-gb	Data gathered by Chartered Institute of Housing shows that every £1.00 spent on energy efficiency saves around 0.42p in health costs, so £1 million invested saves around £400,000 over 10 years.
cy-gb	Mae data a gasglwyd gan y Sefydliad Tai Siartredig yn dangos bod tua 0.42c o bob £1.00 sy’n cael ei wario ar effeithlonrwydd ynni yn cael ei arbed mewn costau iechyd. Felly, mae buddsoddi £1 miliwn yn arbed tua £400,000 dros 10 mlynedd.

en-gb	The data also indicates every £1.00 spent improving homes where residents are likely to require treatment due to excess cold saves the NHS £34.19 over 10 years.
cy-gb	Mae’r data hefyd yn dangos o bob £1.00 sy’n cael ei wario ar wella tai pan fo’r preswylwyr yn debygol o fod angen triniaeth oherwydd gormod o oerfel, y gallai’r GIG arbed £34.19 dros 10 mlynedd.

en-gb	In other words, £1 million saves £34 million over 10 years.
cy-gb	Mewn geiriau eraill, mae buddsoddi £1 miliwn yn arbed £34 miliwn dros 10 mlynedd.

en-gb	Occupants of social housing are the most likely in society to be in poverty and socially disadvantaged.
cy-gb	Preswylwyr tai cymdeithasol yw’r rhai mwyaf tebygol o’r gymdeithas i fod mewn tlodi ac o dan anfantais yn gymdeithasol.

en-gb	Evidence indicates that 58% of people from a non-white background live in owner-occupied homes compared with 75% of people from a white ethnic background.
cy-gb	Mae tystiolaeth yn dangos bod 58% o bobl o gefndir heb fod yn wyn yn byw mewn cartrefi perchen-feddianwyr o’i gymharu â 75% o bobl o gefndir ethnig gwyn.

en-gb	33% of people from a non-white ethnic group live in privately rented accommodation compared with 10% of people from a white ethnic group.
cy-gb	Mae 33% o bobl o grŵp ethnig heb fod yn wyn yn byw mewn llety a rentir yn breifat o’i gymharu â 10% o bobl o grŵp ethnig gwyn.

en-gb	Changing our investment in affordable housing could impact more on ethnic groups in Wales.
cy-gb	Gallai newid ein buddsoddiad mewn tai fforddiadwy effeithio mwy ar grwpiau ethnig yng Nghymru.

en-gb	Data from the 2001 Census suggests females are more likely to be renting social housing than males and would be disproportionately affected by any changes in funding.
cy-gb	Mae data o Gyfrifiad 2001 yn awgrymu bod menywod yn fwy tebygol o rentu tai cymdeithasol na dynion, a byddai unrhyw newid i’r cyllid yn cael effaith anghyfartal.

en-gb	There is also evidence to suggest that 25% of children in bad housing gain no GCSEs compared with around 10% not living in bad housing.
cy-gb	Mae hefyd dystiolaeth i awgrymu nad yw 25% o blant mewn tai gwael yn ennill yr un cymhwyster TGAU o’i gymharu â tua 10% sy’n byw mewn tai gwell.

en-gb	We are investing to deliver an extra 20,000 affordable homes over the term, including supporting construction of more than 6,000 homes through the Help to Buy scheme.
cy-gb	Rydym yn buddsoddi i adeiladu 20,000 yn ychwanegol o dai fforddiadwy yn ystod y tymor, gan gynnwys cefnogi'r gwaith o adeiladu dros 6,000 o gartrefi drwy'r cynllun Cymorth i Brynu.

en-gb	The main focus on the environment is around the theme of green growth, combining reductions in carbon emissions and increased ecological and physical resilience.
cy-gb	Y prif ffocws o ran yr amgylchedd yw twf gwyrdd, gan gyfuno gostyngiadau mewn allyriadau carbon a chynyddu cadernid ecolegol a ffisegol.

en-gb	We are committed to managing, using and enhancing our natural resources to deliver lasting, sustainable economic, social and environmental benefits for current and future generations.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i reoli, defnyddio a gwella ein hadnoddau naturiol i sicrhau buddion economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol cynaliadwy a pharhaus ar gyfer cenedlaethau’r presennol a'r dyfodol.

en-gb	Employment offers a high level of protection against poverty, and we will continue to develop economic capacity.
cy-gb	Mae cyflogaeth yn cynnig lefel uchel o sicrwydd yn erbyn tlodi, a byddwn yn parhau i ddatblygu capasiti economaidd.

en-gb	Business development, entrepreneurship, science and innovation activity supports future employment opportunities for everyone.
cy-gb	Mae gweithgarwch datblygu busnes, entrepreneuriaeth, gwyddoniaeth ac arloesi yn cefnogi cyfleoedd cyflogaeth yn y dyfodol i bawb.

en-gb	Investment in strategic sites, good communications, tourism and major events make Wales an attractive destination for business and leisure in the long term.
cy-gb	Mae buddsoddi mewn safleoedd strategol, cyfathrebu da, twristiaeth a digwyddiadau mawr yn gwneud Cymru yn ddewis deniadol i fusnesau a hamdden yn y tymor hwy.

en-gb	A recent independent review of the evidence on business advice by the What Works Centre for Local Economic Growth found business advice can help improve business performance, particularly productivity and output.
cy-gb	Daeth adolygiad annibynnol diweddar o'r dystiolaeth ar gyngor busnes gan What Works Centre for Local Economic Growth  i'r casgliad y gall cyngor busnes helpu i wella perfformiad busnes, yn enwedig cynhyrchiant ac allbwn.

en-gb	Research has shown that area based initiatives, such as enterprise zones, can have positive impacts on employment and regional GDP.
cy-gb	Mae ymchwil wedi dangos y gall mentrau sy'n seiliedig ar ardal, megis ardaloedd menter, effeithio'n gadarnhaol ar gyflogaeth a chynnyrch domestig gros rhanbarthol.

en-gb	To demonstrate our commitment to supporting business in Wales and their impacts through supporting the Welsh economy and providing vital employment we will deliver a business rate cut, meaning smaller bills for 70,000 businesses and reducing bills to zero for half of all eligible firms.
cy-gb	Er mwyn dangos ein hymrwymiad i gefnogi busnesau yng Nghymru a'u heffeithiau drwy gefnogi economi Cymru a darparu cyflogaeth hanfodol, byddwn yn torri ardrethi busnes. Bydd hyn yn golygu llai o gostau i 70,000 o fusnesau, a bydd yn dileu'r gost yn gyfan gwbl i hanner o'r cwmnïau cymwys.

en-gb	We will provide a new £10m transitional relief scheme to help small businesses, which will come into effect in April 2017.
cy-gb	Byddwn yn llunio cynllun rhyddhad trosiannol newydd gwerth £10m i helpu busnesau bach. Daw  hwn i rym ym mis Ebrill 2017.

en-gb	We will also establish a Development Bank for Wales to support Welsh businesses, especially SMEs which are the lifeblood of the Welsh economy.
cy-gb	Byddwn hefyd yn sefydlu Banc Datblygu i Gymru er mwyn cefnogi busnesau Cymru, yn enwedig BBaChau, sef enaid economi Cymru.

en-gb	Rural
cy-gb	Gwledig

en-gb	The draft Budget will support the development and growth of food production while also protecting the food and drink industries in Wales.
cy-gb	Bydd y Gyllideb ddrafft yn cefnogi'r gwaith o ddatblygu a chynyddu cynhyrchiant bwyd a diogelu'r diwydiannau bwyd a diod yng Nghymru.

en-gb	We will work with partners in the public, private and voluntary sectors and throughout the food chain to build on the strengths of the industry and add value to Welsh food at every point in the supply chain.
cy-gb	Byddwn yn gweithio gyda phartneriaid yn y sector cyhoeddus, y sector preifat a'r sector gwirfoddol a phob rhan o’r gadwyn fwyd i adeiladu ar gryfderau'r diwydiant ac ychwanegu gwerth at fwyd o Gymru ym mhob cam o'r gadwyn gyflenwi.

en-gb	This sector is especially significant to the rural economy and sustainability.
cy-gb	Mae'r sector hwn yn bwysig iawn i'r economi wledig a chynaliadwyedd.

en-gb	City Deal
cy-gb	Bargen Ddinesig

en-gb	Prosperity brings security to individuals, families and communities.
cy-gb	Mae ffyniant yn rhoi sicrwydd i unigolion, teuluoedd a chymunedau.

en-gb	We will continue to support the Cardiff Capital Region City Deal;
cy-gb	Byddwn yn parhau i gefnogi Bargen Ddinesig Dinas-Ranbarth Caerdydd;

en-gb	support the development of a similar deal for Swansea and a growth deal for North Wales.
cy-gb	cefnogi'r gwaith o ddatblygu bargen debyg i Abertawe a bargen twf ar gyfer y Gogledd.

en-gb	All of these are key elements in our focus to improve Wales’ economic outlook.
cy-gb	Mae'r rhain i gyd yn elfennau allweddol o'n ffocws i wella rhagolwg economaidd Cymru.

en-gb	HEALTHY AND ACTIVE
cy-gb	IACHUS ac EGNÎOL

en-gb	Health and Social Care
cy-gb	Iechyd a Gofal Cymdeithasol

en-gb	Our aim is to help people take care of their own health and wellbeing through the co-production approach – people making informed and shared decisions about their health with their healthcare professionals.
cy-gb	Ein nod yw helpu pobl i ofalu am eu hiechyd a'u llesiant eu hunain drwy ddull o gydgynhyrchu er mwyn i bobl wneud penderfyniadau gwybodus ar y cyd am eu hiechyd gyda'u gweithwyr gofal iechyd proffesiynol.

en-gb	We are transforming the NHS so more care is provided in local communities, closer to people’s homes rather than in hospital.
cy-gb	Rydym yn trawsnewid y gwasanaeth iechyd er mwyn darparu mwy o ofal mewn cymunedau lleol, yn agosach at gartrefi pobl yn hytrach nag yn yr ysbyty.

en-gb	This requires a sustained shift, through collaboration in financial and workforce resources, to deliver more healthcare in communities.
cy-gb	Ar gyfer hyn, mae angen symud yn gynaliadwy, drwy sicrhau bod adnoddau ariannol a gweithlu yn cydweithio er mwyn darparu mwy o ofal iechyd mewn cymunedau.

en-gb	We are continuing to improve access to GP surgeries and investing in the primary care workforce.
cy-gb	Rydym yn parhau i wella mynediad at feddygfeydd ac yn buddsoddi yn y gweithlu gofal sylfaenol.

en-gb	We will also work with schools to promote physical activity and awareness of healthy lifestyle choices.
cy-gb	Byddwn hefyd yn  gweithio gydag ysgolion i hyrwyddo gweithgarwch corfforol ac ymwybyddiaeth o ddewisiadau ffordd iach o fyw.

en-gb	We must meet the health needs of our ageing population, while also responding to the growing demand for healthcare and the persistent gap between the health of the richest and poorest communities in Wales.
cy-gb	Mae'n rhaid inni fodloni anghenion ein poblogaeth sy'n heneiddio, ac ymateb ar yr un pryd i'r galw cynyddol am ofal iechyd a'r bwlch parhaus rhwng iechyd y cymunedau cyfoethocaf a'r tlotaf yng Nghymru.

en-gb	Analysis by the Nuffield Trust in 2014, and more recently by the Health Foundation in their report,  “The path to sustainability:
cy-gb	Roedd dadansoddiad gan Ymddiriedolaeth Nuffield yn 2014, ac yn fwy diweddar gan yr Health Foundation yn ei adroddiad “The path to sustainability:

en-gb	Funding projections for the NHS in Wales” published on 13 October  described the challenges and opportunities facing the Welsh NHS over the medium and longer term.
cy-gb	Funding projections for the NHS in Wales”  a gyhoeddwyd ar 13 Hydref yn disgrifio’r heriau a’r cyfleoedd sy’n wynebu GIG Cymru dros y tymor canolig a’r hirdymor.

en-gb	Like most other health systems, the Welsh NHS is having to respond to the demands associated with an increasingly elderly population.
cy-gb	Yn yr un modd â systemau iechyd eraill, mae GIG Cymru yn gorfod ymateb i’r galwadau sy’n gysylltiedig â phoblogaeth gynyddol oedrannus.

en-gb	Our decision to provide an additional £240m for the NHS is a response to the pressures and demands identified by the analysis in the Health Foundation Report.
cy-gb	Mae ein penderfyniad i roi £240m yn ychwanegol i'r GIG yn ymateb i’r pwysau a’r galwadau a nodwyd gan y dadansoddiad yn adroddiad yr Health Foundation.

en-gb	The level of additional funding provided recognises the disproportionately positive impacts on protected groups that spending on health services has.
cy-gb	Mae lefel y cyllid ychwanegol yn cydnabod yr effeithiau cadarnhaol anghymesur ar grwpiau gwarchodedig y mae gwario ar wasanaethau iechyd yn eu cael.

en-gb	Per head, the NHS spends more on older people and on young children – households containing both these individuals are concentrated in below-average income groups.
cy-gb	Mae'r gwasanaeth iechyd yn gwario mwy y pen ar bobl hŷn ac ar blant ifanc. Mae cartrefi sy'n cynnwys y ddau fath hyn o unigolion wedi'u crynhoi i grwpiau incwm is na'r cyfartaledd.

en-gb	In agreement with Plaid Cymru, we are also providing additional funding towards end-of-life care.
cy-gb	Mewn cytundeb â Phlaid Cymru, rydym hefyd yn darparu cyllid ychwanegol ar gyfer gofal diwedd oes.

en-gb	The new Treatment Fund will give people in Wales faster access to new and innovative treatments for all health conditions.
cy-gb	Bydd y Gronfa Triniaethau Newydd yn rhoi mynediad cyflymach i bobl Cymru at driniaethau newydd ac arloesol ar gyfer pob cyflwr iechyd.

en-gb	It will not prioritise one particular patient group or disease over another.
cy-gb	Ni fydd yn blaenoriaethu un grŵp penodol o gleifion nac un clefyd dros un arall.

en-gb	We continue to recognise the important role of mental health services in improving patient outcomes.
cy-gb	Rydym yn parhau i gydnabod rôl bwysig gwasanaethau iechyd meddwl ar gyfer gwella canlyniadau cleifion.

en-gb	We are therefore maintaining core funding for mental health services within the £240m allocation to the NHS.
cy-gb	Rydym felly yn cynnal cyllid craidd ar gyfer gwasanaethau iechyd meddwl yn y £240m sy’n cael ei ddyrannu i’r GIG.

en-gb	In order to support our commitments, and our shared ambition with Plaid Cymru, to increase the number of GPs and nurses – fulfilling the requirements of the new nurse staffing law – and the ongoing development of the NHS workforce, we are providing an additional £7m for healthcare professional education, including medical schools.
cy-gb	Er mwyn cefnogi ein hymrwymiadau, a’n huchelgais ar y cyd â Phlaid Cymru tuag at gynyddu nifer y meddygon teulu a nyrsys – gan fodloni gofynion y gyfraith newydd am lefelau staffio nyrsys – ac i barhau i ddatblygu gweithlu'r gwasanaeth iechyd, rydym yn darparu £7m yn ychwanegol ar gyfer addysg gofal iechyd proffesiynol, gan gynnwys ysgolion meddygol.

en-gb	The NHS must reflect the needs of our society – there must be closer links between health and social services and we must work harder to provide more care in local communities supported by integrated and sustainable health and care services, which are capable of meeting current demand and future need.
cy-gb	Mae'n rhaid i'r gwasanaeth iechyd adlewyrchu anghenion ein cymdeithas. Mae'n rhaid inni gael cyswllt agosach rhwng gwasanaethau iechyd a chymdeithasol ac mae'n rhaid inni weithio'n galed i ddarparu mwy o ofal mewn cymunedau lleol gyda chefnogaeth gwasanaethau iechyd a gofal cynaliadwy ac integredig sy'n gallu bodloni'r gofynion presennol ac anghenion y dyfodol.

en-gb	As part of our shared priority with Plaid Cymru, we are providing £1m towards eating disorder and gender identity provision in Wales, which will positively impact protected groups including supporting gender reassignment.
cy-gb	Fel rhan o’n blaenoriaeth ar y cyd â Phlaid Cymru, rydym yn darparu £1m tuag at ddarpariaeth ar gyfer anhwylder bwyta a hunaniaeth rywedd yng Nghymru. Bydd hyn yn effeithio’n gadarnhaol ar grwpiau gwarchodedig gan gynnwys cefnogi ailbennu rhywedd.

en-gb	We recognise the important contribution that social care can make in providing more care out of hospitals and in the community.
cy-gb	Rydym yn cydnabod y cyfraniad pwysig y gall gofal cymdeithasol ei wneud o ran darparu mwy o ofal y tu allan i'r ysbytai ac yn y gymuned.

en-gb	We are maintaining our Intermediate Care Fund which is enabling health boards and local authorities to develop services to help older people and those with chronic conditions maintain their independence in the community and support early discharges from hospital.
cy-gb	Rydyn yn cynnal ein Cronfa Gofal Canolraddol sy'n galluogi byrddau iechyd ac awdurdodau lleol i ddatblygu gwasanaethau er mwyn helpu pobl hŷn a'r rheini sy'n dioddef o gyflyrau cronig i barhau'n annibynnol yn y gymuned ac i gefnogi pobl i gael eu rhyddhau’n gynnar o'r ysbyty.

en-gb	We will work with communities to support our ageing population to stay well.
cy-gb	Byddwn yn  gweithio gyda chymunedau i gefnogi ein poblogaeth sy'n heneiddio i gadw'n iach.

en-gb	We believe people who have worked hard all their lives should be able to pass on their savings to their families and their loved ones.
cy-gb	Rydym yn credu y dylai pobl sydd wedi gweithio'n galed drwy gydol eu hoes allu trosglwyddo eu cynilion i'w teuluoedd a'u hanwyliaid.

en-gb	We will therefore more than double the capital people can keep when entering residential care from the current limit of £24,000 to £50,000 by the end of this term.
cy-gb	Byddwn felly yn mwy na dyblu'r cyfalaf y gall pobl ei gadw o'r lefel bresennol o £24,000 i £50,000 wrth iddynt symud i ofal preswyl erbyn diwedd y tymor hwn.

en-gb	Sport
cy-gb	Chwaraeon

en-gb	Sport and active recreation contributes to overall levels of physical activity and to the preventative health agenda.
cy-gb	Mae chwaraeon a gweithgareddau hamdden yn cyfrannu at lefelau gweithgarwch corfforol cyffredinol, ac at yr agenda iechyd ataliol.

en-gb	Providing support to encourage uptake of active recreation is an important part of our continuing effort to make Wales healthier and we will review options to ensure current expenditure targets hard-to-reach groups and people who do not currently do any exercise.
cy-gb	Mae darparu cymorth er mwyn annog pobl i ymgymryd â gweithgarwch hamdden yn rhan bwysig o'n hymdrech barhaus i wneud Cymru'n wlad fwy iach. Byddwn yn adolygu opsiynau i sicrhau bod y gwariant presennol yn targedu grwpiau anodd eu cyrraedd a phobl nad ydynt ar hyn o bryd yn gwneud dim ymarfer corff.

en-gb	AMBITIOUS AND LEARNING
cy-gb	UCHELGAIS a DYSGU

en-gb	Schools
cy-gb	Ysgolion

en-gb	Education is one of the most important investments we can make to improve the life chances of children, particularly those from deprived communities and those with protected characteristics.
cy-gb	Addysg yw un o'r buddsoddiadau pwysicaf y gallwn ei wneud i wella cyfleoedd bywyd plant, yn enwedig y rheini o gymunedau difreintiedig a'r rheini sydd â nodweddion gwarchodedig.

en-gb	Raising educational attainment and skills at all levels is fundamental to future Welsh economic performance as well as contributing to breaking the cycle of disadvantage and inequality.
cy-gb	Mae codi cyrhaeddiad addysgol a sgiliau ar bob lefel yn hanfodol i berfformiad economaidd Cymru yn y dyfodol yn ogystal â chyfrannu at dorri'r cylch o anfantais ac anghydraddoldeb.

en-gb	We are therefore investing £100m over this Assembly term to raise standards in schools, together with £2bn in new and refurbished schools, community schools and college buildings by 2024.
cy-gb	Rydym felly yn buddsoddi £100m dros dymor y Cynulliad hwn i godi safonau mewn ysgolion, ynghyd â £2bn i ailwampio ysgolion, adeiladau ysgolion newydd, adeiladau ysgolion cymunedol ac adeiladau colegau erbyn 2024.

en-gb	In this Budget, we are also doubling the Early Years Pupil Deprivation Grant to support eligible learners in the Foundation Phase.
cy-gb	Yn y Gyllideb hon, rydym hefyd yn dyblu Grant Amddifadedd Disgyblion y Blynyddoedd Cynnar i gefnogi dysgwyr cymwys yn y Cyfnod Sylfaen.

en-gb	Funding on education will, by its nature, have a positive impact on young people overall and is important under Article 28 of the United Nations Convention on the Rights of the Child – children have a right to an education.
cy-gb	Oherwydd ei natur, bydd ariannu addysg yn effeithio'n gadarnhaol ar bobl ifanc yn gyffredinol, ac mae hyn yn bwysig dan Erthygl 28 o Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn, sef bod gan blant yr hawl i gael addysg.

en-gb	It will also have a positive impact on tackling poverty and socio-economic disadvantage by benefiting protected groups and have significant positive impacts on the Welsh language.
cy-gb	Bydd hefyd yn effeithio'n gadarnhaol ar drechu tlodi ac anfantais economaidd-gymdeithasol drwy fod o fantais i grwpiau gwarchodedig ac yn cael effaith gadarnhaol sylweddol ar y Gymraeg.

en-gb	Post-16 Education
cy-gb	Addysg Ôl-16

en-gb	We are supporting the programmes which help to deliver a skilled workforce with high-quality opportunities for all learners, which in turn contribute to the creation of growth and jobs.
cy-gb	Rydym yn cefnogi'r rhaglenni sy'n helpu i gyflawni gweithlu medrus gyda chyfleoedd o ansawdd uchel i'r holl ddysgwyr. Bydd hyn yn ei dro yn cyfrannu at greu  swyddi a thwf.

en-gb	Post-16 education makes a significant contribution to tackling poverty by increasing the skill levels of the Welsh workforce.
cy-gb	Mae addysg ôl-16 yn gwneud cyfraniad sylweddol i drechu tlodi drwy gynyddu lefelau sgiliau gweithlu Cymru.

en-gb	It is important we strike a balance between provision of post-16 education and the opportunity to access higher education.
cy-gb	Mae'n bwysig ein bod yn sicrhau cydbwysedd rhwng darparu addysg ôl-16 a'r cyfle i gael mynediad at addysg uwch.

en-gb	Some young people, including those from deprived communities and BME groups, are more likely to experience poverty if they are not in employment, education or training (NEET).
cy-gb	Mae rhai pobl ifanc, gan gynnwys y rheini o gymunedau difreintiedig a grwpiau o bobl dduon a phobl o leiafrifoedd ethnig, yn fwy tebygol o brofi tlodi os ydynt yn NEET.

en-gb	Post-16 education and training, including apprenticeships are important in meeting the challenge of reducing the number of young people not in employment, education or training is central to our Tackling Poverty Action Plan.
cy-gb	Mae addysg a hyfforddiant ôl-16, gan gynnwys prentisiaethau, yn bwysig o ran bodloni'r her o leihau nifer y bobl ifanc nad ydynt mewn cyflogaeth, addysg na hyfforddiant yn ganolog i'n Cynllun Gweithredu ar gyfer Trechu Tlodi.

en-gb	We are maintaining the post-16 education budget to ensure further education opportunities and the ability to access skills training is available for all.
cy-gb	Rydym yn cynnal y gyllideb addysg ôl-16 er mwyn sicrhau bod cyfleoedd addysg bellach a'r gallu i gael mynediad at hyfforddiant sgiliau ar gael i bawb.

en-gb	A further £5m will be allocated to further education as part of the Budget agreement with Plaid Cymru.
cy-gb	Bydd £5m pellach yn cael ei ddyrannu i addysg bellach fel rhan o gytundeb y Gyllideb â Phlaid Cymru.

en-gb	We are committed to our key goal of fairness for all, ensuring an individual’s financial situation is not a factor in deciding whether to pursue a university education.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i'n nod allweddol o degwch i bawb, gan sicrhau nad yw sefyllfa ariannol unigolyn yn ffactor wrth benderfynu a yw am gael addysg mewn prifysgol ai peidio.

en-gb	We consider student support is an investment in the young person and that the choice of institution and course should be driven by individual circumstances not by the cost of fees.
cy-gb	Rydym yn ystyried cymorth i fyfyrwyr fel buddsoddiad yn y person ifanc ac y dylai'r dewis o sefydliad a chwrs gael ei ysgogi gan amgylchiadau unigol ac nid gan gost y ffioedd.

en-gb	We will continue to provide our tuition fee grants while considering the recommendations of Professor Ian Diamond’s review of higher education and student finance arrangements.
cy-gb	Byddwn yn parhau i ddarparu ein grantiau ffioedd dysgu wrth ystyried argymhellion adolygiad yr Athro Ian Diamond o drefniadau addysg uwch a chyllid myfyrwyr.

en-gb	This will impact positively on people, whatever their background, helping to providing a route out of poverty.
cy-gb	Bydd hyn yn effeithio'n gadarnhaol ar bobl, beth bynnag fo'u cefndir, gan helpu i ddarparu llwybr allan o dlodi.

en-gb	In Wales, higher education makes a significant contribution to our economy and wider society.
cy-gb	Yng Nghymru, mae addysg uwch yn cyfrannu’n sylweddol at ein heconomi a'r gymdeithas ehangach.

en-gb	Universities have a positive impact on local economies and communities – with some playing a major role.
cy-gb	Mae prifysgolion yn effeithio'n gadarnhaol ar economïau a chymunedau lleol, ac mae rhai yn chwarae rôl fawr.

en-gb	As an employer, higher education institutions create large numbers of jobs at all skills levels, which benefit the people they employ.
cy-gb	Fel cyflogwr, mae sefydliadau addysg uwch yn creu nifer mawr o swyddi ar bob lefel o sgiliau, sydd o fudd i'r bobl maent yn eu cyflogi.

en-gb	UNITED AND CONNECTED
cy-gb	UNEDIG a CHYSYLLTIEDIG

en-gb	Infrastructure and Transport
cy-gb	Seilwaith a Thrafnidiaeth

en-gb	Our capital and infrastructure programmes are a key lever to build resilience in our built and natural environments to meet current and future needs.
cy-gb	Mae ein rhaglenni cyfalaf a seilwaith yn ysgogiad allweddol i ddatblygu cadernid yn ein hamgylcheddau adeiledig a naturiol i fodloni anghenion y presennol a'r dyfodol.

en-gb	We have provided a four-year capital Budget to provide clarity for longer-term plans.
cy-gb	Rydym wedi darparu Cyllideb gyfalaf bedair blynedd i ddarparu eglurder ar gyfer cynlluniau hirdymor.

en-gb	We recognise that future transport planning and investment cannot exist in isolation from wider changes, such as the associated health and poverty implications linked to different modes of transport in meeting future needs.
cy-gb	Rydym yn cydnabod na allwn gynllunio a buddsoddi yn y dyfodol mewn trafnidiaeth fel mater ar wahân i newidiadau ehangach, megis y goblygiadau iechyd a thlodi sy'n gysylltiedig â dulliau teithio gwahanol o ran bodloni anghenion y dyfodol.

en-gb	We are investing in our roads’ networks which enables us to maximise opportunities for local businesses.
cy-gb	Rydym yn buddsoddi yn ein rhwydwaith ffyrdd, sy'n  ein galluogi i sicrhau cymaint â phosib o gyfleoedd i fusnesau lleol.

en-gb	An efficient, effective rail network also has an important role to play in enabling people to access jobs, services, recreation and link communities across Wales.
cy-gb	Mae rhwydwaith rheilffyrdd effeithiol ac effeithlon hefyd yn bwysig iawn er mwyn caniatáu i bobl gael mynediad at swyddi, gwasanaethau a chyfleoedd hamdden a chysylltu cymunedau ar draws Cymru.

en-gb	The nature of the rail network in Wales is such that it provides critical connectivity for many communities, including in rural areas and deprived communities.
cy-gb	Mae natur y rhwydwaith rheilffyrdd yng Nghymru'n golygu ei fod yn gysylltiad hanfodol ar gyfer nifer o gymunedau, gan gynnwys ardaloedd gwledig a chymunedau difreintiedig.

en-gb	In particular, public transport schemes benefit those on lower incomes with no access to cars.
cy-gb	Gall cynlluniau trafnidiaeth gyhoeddus fod yn arbennig o fanteisiol i'r rhai sydd ag incwm is, heb fynediad at geir.

en-gb	An Equality Impact Assessment was developed for the National Transport Finance Plan which included engagement with equality groups.
cy-gb	Datblygwyd Asesiad o'r Effaith ar Gydraddoldeb ar gyfer y Cynllun Cyllid Trafnidiaeth Cenedlaethol a oedd yn cynnwys trafodaethau gyda grwpiau cydraddoldeb.

en-gb	The assessment concluded that some groups of people with protected characteristics rely on public transport and active travel to access jobs and services because of poverty, age, health or disability.
cy-gb	Daeth yr asesiad i'r casgliad bod rhai pobl â nodweddion gwarchodedig yn dibynnu ar drafnidiaeth gyhoeddus a theithio llesol er mwyn cyrraedd at swyddi a gwasanaethau yn sgil tlodi, oedran, iechyd neu anabledd.

en-gb	A Children’s Rights Impact Assessment was undertaken for the National Transport Finance Plan and identified that the schemes proposed in the plan will have a positive impact on children’s rights as they seek to improve access to services and facilities across Wales and to promote safer journeys.
cy-gb	Cynhaliwyd Asesiad o'r Effaith ar Hawliau Plant ar gyfer y Cynllun Cyllid Trafnidiaeth Cenedlaethol, ac fe nodwyd y bydd y cynlluniau sy'n cael eu cynnig yn cael effaith gadarnhaol ar hawliau plant gan eu bod yn ceisio gwella mynediad at wasanaethau a chyfleusterau ar draws Cymru a chaniatáu teithiau mwy diogel.

en-gb	A Welsh Language Impact Assessment was also undertaken and concluded that there are indirect positive effects.
cy-gb	Cynhaliwyd Asesiad o'r Effaith ar y Gymraeg hefyd ac fe ddaeth i'r casgliad bod effeithiau cadarnhaol anuniongyrchol.

en-gb	It also identified future opportunities on the specification for the next rail franchise to enhance Welsh Language provision.
cy-gb	Hefyd gwelodd gyfleoedd yn y dyfodol i'w gwneud yn ofynnol i'r fasnachfraint rheilffyrdd nesaf wella'r ddarpariaeth Gymraeg.

en-gb	To provide the infrastructure which meets current and future needs for all, as part of the Budget agreement with Plaid Cymru, we are also making £2m available to encourage investment in ports infrastructure, as well as providing £0.5m to conduct feasibility studies into reopening Carmarthen to Aberystwyth railway line and establishing a national cycleway.
cy-gb	Er mwyn darparu’r seilwaith sy’n bodloni anghenion presennol a’r dyfodol i bawb fel rhan o gytundeb y Gyllideb â Phlaid Cymru, rydym hefyd yn rhoi £2m i annog buddsoddi mewn seilwaith porthladdoedd, yn ogystal â darparu £0.5m i gynnal astudiaethau dichonolrwydd i ailagor rheilffordd rhwng Caerfyrddin ac Aberystwyth a sefydlu llwybr beiciau cenedlaethol.

en-gb	We will also be providing £1m of additional funding to support school transport and safer routes to schools, and £3m for a pilot to end town centre car parking charges.
cy-gb	Byddwn hefyd yn darparu £1m o gyllid ychwanegol i gefnogi cludiant  i’r ysgol a llwybrau mwy diogel i ysgolion, yn ogystal â £3m i ariannu cynllun peilot i ddileu costau parcio canol tref.

en-gb	Culture
cy-gb	Diwylliant

en-gb	Our local museums, archives and libraries, the National Library, the national museums and Cadw sites provide a wealth of opportunities for children and young people to learn about and be inspired by our rich heritage and culture.
cy-gb	Mae ein hamgueddfeydd, archifau a llyfrgelloedd lleol, y Llyfrgell Genedlaethol, yr amgueddfeydd cenedlaethol a safleoedd Cadw yn darparu cyfoeth o gyfleoedd i blant a phobl ifanc ddysgu am ein treftadaeth a'n diwylliant cyfoethog, ac i gael eu hysbrydoli ganddynt.

en-gb	We provide young people the opportunity to participate in arts activities through our five-year arts in education programme Creative Learning through the Arts , which makes a significant contribution to educational attainment and learning.
cy-gb	Rydym yn rhoi'r cyfle i bobl ifanc gymryd rhan mewn gweithgarwch celfyddydol drwy ein rhaglen bum mlynedd ar gyfer y celfyddydau mewn addysg, sef Dysgu Creadigol drwy’r Celfyddydau. Mae'r rhaglen hon yn gwneud cyfraniad sylweddol at gyrhaeddiad addysgol a dysgu.

en-gb	The Welsh Government has taken the lead in articulating the powerful role arts and culture can play in tackling poverty.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi arwain ar gyfleu’r rôl bwerus y gall y celfyddydau a diwylliant ei chwarae wrth drechu tlodi.

en-gb	It also contributes to tackling inequality, supporting tourism and improving our international reputation.
cy-gb	Mae hefyd yn cyfrannu at drechu anghydraddoldeb, cefnogi twristiaeth a gwella ein henw da yn rhyngwladol.

en-gb	We continue to work collaboratively with our partners to maximise these benefits.
cy-gb	Rydym yn parhau i gydweithio â'n partneriaid i sicrhau'r canlyniadau gorau.

en-gb	It is for these reasons, through our agreement with Plaid Cymru, that we are investing an additional £3m for the Arts, including the Arts Council of Wales, the National Museum and National Library, and the Welsh Books Council.
cy-gb	Am y rhesymau hyn, drwy ein cytundeb â Phlaid Cymru, rydym yn buddsoddi £3m yn ychwanegol ar gyfer y celfyddydau, gan gynnwys Cyngor Celfyddydau Cymru, Amgueddfa Cymru a’r Llyfrgell Genedlaethol a Chyngor Llyfrau Cymru.

en-gb	We are also providing funding to support feasibility studies into a national art gallery, and a football museum in North Wales.
cy-gb	Rydym hefyd yn rhoi cyllid i gefnogi’r gwaith o gynnal astudiaethau dichonolrwydd i sefydlu oriel gelf genedlaethol ac amgueddfa bêl-droed yn y gogledd.

en-gb	The number of adults participating in the arts is increasing, continuing to reverse the decline experienced since 2009.
cy-gb	Mae nifer yr oedolion sy'n cymryd rhan yn y celfyddydau yn cynyddu, gan barhau i wyrdroi'r dirywiad a welwyd ers 2009.

en-gb	However children’s participation has remained broadly unchanged, albeit with some recent increases.
cy-gb	Fodd bynnag, ni welwyd fawr o newid yn nifer y plant sy'n cymryd rhan, er bod ambell gynnydd yn ddiweddar.

en-gb	The longer term trend for attendance at arts events by under-represented groups remains positive.
cy-gb	Mae'r duedd tymor hirach ar gyfer presenoldeb grwpiau heb gynrychiolaeth ddigonol mewn digwyddiadau celfyddydol yn parhau i fod yn gadarnhaol.

en-gb	An initial evaluation of the Fusion programme which brings together cultural providers with social services providers through the ‘Pioneer Areas’ has demonstrated good progress in  developing new ways of working and in the potential for culture as a way back into skills and employment.
cy-gb	Roedd gwerthusiad cychwynnol o'r rhaglen Cyfuno, sy'n dod â darparwyr celfyddydol a darparwyr gwasanaethau cyhoeddus ynghyd drwy 'Ardaloedd Arloesi', yn dangos cynnydd da wrth ddatblygu ffyrdd newydd o weithio ac yn y potensial ar gyfer defnyddio diwylliant fel ffordd o gael sgiliau a swyddi.

en-gb	Tourism is not only about Wales as an attractive destination for business and leisure but it also is an important employer for communities in Wales, with a higher rate of employment for both BME and young people than the average employment rate in Wales for these groups.
cy-gb	Mae twristiaeth yn cynnwys Cymru fel lleoliad deniadol i fusnesau a gwasanaethau hamdden, ond mae hefyd yn gyflogwr pwysig i gymunedau yng Nghymru. Mae twristiaeth yn gyfrifol am gyfradd gyflogaeth uwch ar gyfer pobl dduon a lleiafrifoedd ethnig a phobl ifanc na’r gyfradd gyflogaeth ar gyfartaledd yng Nghymru ar gyfer y grwpiau hyn.

en-gb	In agreement with Plaid Cymru we are investing an additional £5m in Visit Wales to continue to promote Wales as a first-class place to visit, study and live.
cy-gb	Mewn cytundeb â Phlaid Cymru, rydym yn buddsoddi £5m yn ychwanegol yn Croeso Cymru er mwyn parhau i hyrwyddo Cymru fel lle rhagorol i ymweld ag ef, ac i astudio a byw ynddo.

en-gb	Local Services
cy-gb	Gwasanaethau Lleol

en-gb	In our draft Budget 2017-18, we have once again protected local government from the worst of the impact of austerity.
cy-gb	Yn ein Cyllideb ddrafft ar gyfer 2017-18 rydym wedi amddiffyn llywodraeth leol rhag effaith waethaf y cyni unwaith yn rhagor.

en-gb	We have also identified  an additional £25m within the local government settlement specifically for the provision of social services.
cy-gb	Rydym hefyd wedi pennu £25m ychwanegol o fewn y setliad llywodraeth leol yn benodol ar gyfer darparu gwasanaethau cyhoeddus.

en-gb	As the ambition of this Government is one million Welsh speakers by 2050, it is appropriate to set out a new strategy that looks to the future.
cy-gb	Gan mai uchelgais y Lywodraeth hon yw cael miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050, mae’n briodol gosod strategaeth newydd sy’n edrych tua’r dyfodol.

en-gb	We are currently consulting on this draft Welsh language strategy which identifies the importance of normalising the language and increasing people’s use of Welsh.
cy-gb	Rydym ar hyn o bryd yn ymgynghori ar y drafft hwn o strategaeth y Gymraeg sy’n nodi pwysigrwydd normaleiddio’r iaith a chynyddu defnydd pobl o’r Gymraeg.

en-gb	In line with our shared ambition with Plaid Cymru we are providing an additional £5m to see the Welsh language used more extensively and to encourage more people to speak Welsh.
cy-gb	Yn unol â’n huchelgais ar y cyd â Phlaid Cymru, rydym yn darparu £5m yn ychwanegol i weld y Gymraeg yn cael ei defnyddio’n fwy helaeth ac annog mwy o bobl i siarad yr iaith.

en-gb	Annex G:
cy-gb	Atodiad G:

en-gb	Evidence on Protected Groups Used to Inform the Development of the Draft Budget
cy-gb	Defnyddio Tystiolaeth am Grwpiau Gwarchodedig i Gyfrannu at Ddatblygu’r Gyllideb Ddrafft

en-gb	In making Budget decisions, the impacts on protected areas are central in shaping decision making.
cy-gb	Wrth wneud penderfyniadau am y Gyllideb, mae'r effeithiau ar feysydd gwarchodedig yn ganolog i lywio’r broses o wneud penderfyniadau.

en-gb	The following analysis of protected characteristics was provided to help inform Budget considerations.
cy-gb	Darparwyd y dadansoddiad canlynol o nodweddion gwarchodedig i helpu i lywio ystyriaethau'r Gyllideb.

en-gb	However when making decisions a range of evidence has been considered to inform our spending plans and decisions taken about allocating resources.
cy-gb	Fodd bynnag, mae ystod o dystiolaeth wedi'i hystyried wrth wneud penderfyniadau ynglŷn â’n cynlluniau gwario ac ynglŷn â dyrannu adnoddau.

en-gb	We have integrated information about future trends and impacts in order to help inform our choices about best value decisions.
cy-gb	Rydym wedi integreiddio gwybodaeth am dueddiadau ac effeithiau'r dyfodol er mwyn helpu i lywio ein dewisiadau am y penderfyniadau o'r gwerth gorau.

en-gb	The Equality and Human Rights Commission’s Is Wales Fairer  report (2015) stated that young people were significantly worse off in many ways including income, employment, poverty, housing and access to mental health services than five years previously.
cy-gb	Nododd adroddiad y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol, 'A yw Cymru'n Decach?' (2015) bod pobl ifanc mewn sefyllfa waeth iawn mewn sawl ffordd gan gynnwys incwm, cyflogaeth, tlodi, tai a mynediad at wasanaethau iechyd meddwl na phum mlynedd yn ôl.

en-gb	As people live longer there are increases in the prevalence of specific conditions, which are more common in the elderly.
cy-gb	Gan fod pobl yn byw'n hirach, mae cynnydd yn nifer achosion o gyflyrau penodol, sy'n fwy cyffredin yn yr henoed.

en-gb	For example, the number of people with dementia in the UK is estimated to increase significantly up to 2051.
cy-gb	Er enghraifft, amcangyfrifir y bydd nifer y bobl sydd â dementia yn y DU yn cynyddu'n sylweddol hyd at 2051.

en-gb	For disabled people, less than half (42%) were in employment during 2015 compared with more than three-quarters (77%) of non-disabled people.
cy-gb	Yn ystod 2015, roedd llai na hanner (42%) o bobl anabl mewn cyflogaeth o'i gymharu â mwy na thri chwarter (77%) o bobl abl.

en-gb	Also persons with a disability were more likely to hold no qualifications than non-disabled persons.
cy-gb	Roedd hefyd yn fwy tebygol nad oedd pobl ag anabledd yn meddu ar gymwysterau o’i gymharu â phobl abl.

en-gb	Disabled people make up 28% of people in poverty, and a further 20% of people in poverty live in a household with a disabled person.
cy-gb	Mae 28% o'r bobl mewn tlodi yn bobl anabl, ac mae 20% arall o bobl mewn tlodi yn byw mewn cartref gydag unigolyn anabl.

en-gb	The gap in educational achievement between children with special educational needs (SEN) and other children is already evident in foundation phase, and continues through to Key Stage 4.
cy-gb	Mae'r bwlch llwyddiant addysgol rhwng plant sydd ag anghenion addysgol arbennig (AAA) a phlant eraill eisoes yn amlwg yn y cyfnod sylfaen, ac mae'n parhau hyd at Gyfnod Allweddol 4.

en-gb	In the 2014-15 academic year pupils with SEN scored lower than the average at all key stages.
cy-gb	Yn ystod blwyddyn academaidd 2014-15, gwnaeth disgyblion AAA sgorio'n is na'r cyfartaledd ym mhob cyfnod allweddol.

en-gb	Gender Reassignment
cy-gb	Ailbennu Rhywedd

en-gb	Recent research has indicated an increased prevalence of mental health issues for transgender people.
cy-gb	Dengys ymchwil diweddar bod nifer yr achosion o faterion materion iechyd meddwl ymysg pobl drawsryweddol yn cynyddu.

en-gb	A 2012 study based on a UK non-random sample identified high rates of diagnosed depression and anxiety among participants, and reported that 35% of participants overall had attempted suicide at least once.
cy-gb	Gwnaeth astudiaeth yn 2012 sy'n seiliedig ar sampl penodol o'r DU nodi cyfraddau diagnosis uchel o iselder a gorbryder ymysg y cyfranogwyr. Nododd hefyd fod 35% o'r cyfranogwyr yn gyffredinol wedi ceisio cyflawni hunanladdiad o leiaf unwaith.

en-gb	(McNeil et al (2012) Trans Mental Health Study.)
cy-gb	(McNeil et al (2012) Trans Mental Health Study.)

en-gb	Marriage and Civil Partnership
cy-gb	Priodas a Phartneriaeth Sifil

en-gb	There has been a reduction of 6% of married households between 2001 and 2011 while single households have increased by 5% in the same period.
cy-gb	Bu lleihad o 6% yn nifer yr aelwydydd o bobl priod rhwng 2001 a 2011 ac mae nifer yr aelwydydd un person wedi cynyddu 5% yn yr un cyfnod.

en-gb	The average household size in Wales is falling and this is projected to continue, due to increasing numbers of single person households.
cy-gb	Mae maint cyfartalog aelwyd yng Nghymru yn lleihau, ac mae disgwyl i hyn barhau oherwydd bod nifer yr aelwydydd un person yn cynyddu.

en-gb	Despite this, across the UK house building has continued to be geared around bigger houses with a mortgage market premised around dual income households.
cy-gb	Er gwaethaf hyn, mae'r gwaith o adeiladu cartrefi ar hyd a lled y DU wedi parhau i fod yn seiliedig ar dai mwy gyda farchnad forgais wedi'i gosod o amgylch aelwydydd dau incwm.

en-gb	For example over the last five years (to 2015) around 19% of new social housing had one bedroom compared with just 8% of private sector housing.
cy-gb	Er enghraifft, dros y pum mlynedd diwethaf (hyd at 2015) roedd gan tua 19% o'r tai cymdeithasol newydd un ystafell wely o'i gymharu ag 8% o dai y sector preifat.

en-gb	With around 42% single person households in the social sector there may not be enough one-bedroom homes available.
cy-gb	Efallai na fydd digon o gartrefi un ystafell wely ar gael gan fod tua 42% o gartrefi un person yn y sector cymdeithasol.

en-gb	Pregnancy and Maternity
cy-gb	Beichiogrwydd a Mamolaeth

en-gb	Total number of conceptions in Wales in 2014 was 41,348, equating to 7% of the total female residents aged 15 to 44 or around 1% of the total population.
cy-gb	Yn 2014, cyfanswm nifer y menywod a wnaeth feichiogi yng Nghymru oed 41,348, sef 7% o gyfanswm y preswylwyr benywaidd 15 i 44 oed neu tua 1% o gyfanswm y boblogaeth.

en-gb	In Britain in 2015, around one in nine pregnant women or new mothers (11%) were dismissed, made compulsorily redundant or treated so poorly they felt they had to leave their job.
cy-gb	Ym Mhrydain yn 2015, cafodd tua un o bob naw menyw feichiog neu famau newydd (11%) eu diswyddo, eu diswyddo'n orfodol neu eu trin mor wael eu bod yn teimlo bod yn rhaid iddynt adael eu swydd.

en-gb	The rate of teenage pregnancies in Wales has reduced by more than 40% in the period 2006 to 2014, being 3.9% of total pregnancies, but is still higher than the European Union average and higher in more deprived areas.
cy-gb	Mae cyfradd y beichiogrwydd yn yr arddegau yng Nghymru wedi lleihau dros 40% yn ystod y cyfnod o 2006 i 2014. Mae hyn yn 3.9% o gyfanswm nifer y menywod sy'n beichiogi, ond mae hyn yn dal yn uwch na chyfartaledd yr Undeb Ewropeaidd, ac yn uwch mewn ardaloedd mwy difreintiedig.

en-gb	Race
cy-gb	Hil

en-gb	In the year ending March 2016 unemployment rates remain higher for non-white groups than white, although since the same period in 2012 unemployment has decreased at a faster rate for non-whites.
cy-gb	Yn y flwyddyn a ddaeth i ben ym mis Mawrth 2016, roedd cyfraddau diweithdra yn parhau'n uwch ar gyfer grwpiau heb fod yn wyn. Er gwaethaf hyn, ers yr un cyfnod yn 2012, mae diweithdra wedi lleihau'n gyflymach ar gyfer pobl sydd heb fod yn wyn.

en-gb	A gap still remains in employment rates between non-white ethnic minority and white groups – 60% compared with 72%.
cy-gb	Mae bwlch yn parhau rhwng cyfraddau cyflogaeth pobl o leiafrif ethnig nad yw'n wyn a grwpiau gwyn – 60% o'i gymharu â 72%.

en-gb	Chinese or Chinese British ethnic background have a higher percentage of pupils than any other ethnic group achieving level two at foundation phase and each key stage.
cy-gb	Mae gan bobl o gefndir Tsieineaidd neu Tsieineaidd Prydeinig ganran uwch o ddisgyblion sy'n cyflawni lefel dau yn y cyfnod sylfaen ac ym mhob cyfnod allweddol nag unrhyw grŵp ethnig arall.

en-gb	Black or Black British pupils continue to be the lowest achieving from the main ethnic groups at Key Stage 2 and Key Stage 4, while other ethnic groups are lowest at foundation phase and Key Stage 3.
cy-gb	Mae disgyblion Du neu Ddu Prydeinig yn parhau i fod y grŵp sy'n cyflawni waethaf o'r prif grwpiau ethnig yng Nghyfnod Allweddol 2 a 4. Grwpiau ethnig eraill sydd waethaf yn y cyfnod sylfaen a Chyfnod Allweddol 3.

en-gb	Religion and Belief
cy-gb	Crefydd a Chred

en-gb	Between the 2001 and 2011 census the percentage of people living in Wales giving their religion as Christianity fell from 72% to 58%.
cy-gb	Rhwng cyfrifiad 2001 a 2011, gwnaeth canran y bobl sy'n byw yng Nghymru sy'n nodi eu bod yn Gristion leihau o 72% i 58%.

en-gb	The percentage saying that they had no religion increased from 18% to 32% while Muslim, Hindu and Buddhist populations have approximately doubled although this only represents 2% of the population.
cy-gb	Gwnaeth y ganran a nododd nad oedd ganddynt grefydd gynyddu o 18% i 32%, a gwnaeth y poblogaethau Mwslimaidd, Hindŵaidd a Bwdaidd ddyblu, er mai 2% yn unig o'r boblogaeth mae hyn yn ei gynrychioli.

en-gb	While these may be small in relative terms, these groups do account for significant numbers of people in some areas.
cy-gb	Er bod y rhain yn fach mewn termau cymharol, mae niferoedd sylweddol o bobl o’r grwpiau hyn mewn rhai ardaloedd.

en-gb	Women provided a higher proportion of unpaid care than men in the 2011 Census; the percentage difference was 3.2%.
cy-gb	Yng Nghyfrifiad 2011, roedd menywod yn darparu cyfran 3.2% yn uwch o ofal di-dâl na dynion.

en-gb	However, for the 65 and above age group, the disparity reversed, with the percentage of men providing unpaid care exceeding the percentage of women.
cy-gb	Fodd bynnag, roedd y gwahaniaeth wedi gwrthdroi o ran y grŵp 65 oed a hŷn, gyda chanran y dynion sy'n darparu gofal di-dâl yn uwch na chanran y menywod.

en-gb	Based on the Pupil Level Annual School Census 2015 data girls are continuing to outperform boys in Wales at education key stage 2, 3 and 4, although the gap has narrowed over recent years.
cy-gb	Yn seiliedig ar ddata Cyfrifiad Ysgolion Blynyddol ar Lefel Disgyblion 2015, mae merched yn parhau i berfformio'n well na bechgyn yng Nghymru o ran addysg yng nghyfnod allweddol 2, 3 a 4 er bod y bwlch wedi lleihau dros y blynyddoedd diwethaf.

en-gb	Sexual Orientation
cy-gb	Cyfeiriadedd Rhywiol

en-gb	From the 2014 Integrated Household Survey only 2% of over-16s identified themselves as lesbian, gay and bisexual although the data relies on small sample sizes.
cy-gb	Yn Arolwg Integredig o Gartrefi 2014, 2% yn unig o bobl dros 16 oed nododd eu bod yn lesbiaidd, yn hoyw neu'n ddeurywiol, er bod y data yn dibynnu ar feintiau samplu bach.

en-gb	It should be noted that 4% did not identify a specific orientation.
cy-gb	Dylid nodi na wnaeth 4% nodi cyfeiriadedd penodol.

en-gb	Action
cy-gb	Cam Gweithredu

en-gb	Within each Spending Programme Area (SPA), budgets are allocated to a number of sub-programmes known as Actions.
cy-gb	O fewn pob Maes Rhaglen Wariant, dyrennir cyllidebau i nifer o is-raglenni a elwir yn Gamau Gweithredu.

en-gb	Tables showing budgets at Action level are available at:
cy-gb	Mae tablau sy’n dangos cyllidebau ar lefel y Camau Gweithredu ar gael yn:

en-gb	www.wales.gov.uk/budget
cy-gb	www.cymru.gov.uk/cyllideb

en-gb	Ambits
cy-gb	Cwmpasoedd

en-gb	Descriptions of the specific purposes for which Welsh Ministers are authorised by the National Assembly for Wales to spend resources.
cy-gb	Disgrifiadau o’r dibenion penodol y mae Gweinidogion Cymru wedi’u hawdurdodi gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru i wario adnoddau arnynt.

en-gb	Ambit descriptions and resource limits are contained within the annual Budget motion.
cy-gb	Mae disgrifiadau o’r Cwmpasoedd a’r terfynau o ran adnoddau wedi’u cynnwys yng nghynnig y Gyllideb flynyddol.

en-gb	Ambits correspond to MEGs.
cy-gb	Mae’r cwmpasoedd yn cyfateb i’r Prif Grwpiau Gwariant.

en-gb	Expenditure which cannot reasonably be subject to firm, multi-year limits in the same way as DEL and is therefore   reviewed twice a year as part of the HM Treasury’s Budget and pre-Budget report processes.
cy-gb	Gwariant na all yn rhesymol fod yn destun cyfyngiadau cadarn, amlflwyddyn yn yr un ffordd â DEL, ac sydd felly’n cael ei adolygu ddwywaith y flwyddyn fel rhan o brosesau Cyllideb ac adroddiad rhag-gyllidebol Trysorlys EM.

en-gb	AME typically consists of programmes which are large, volatile or demand-led; for example the issue of student loans.
cy-gb	Mae Gwariant a Reolir yn Flynyddol, fel rheol, yn cynnwys rhaglenni sy’n fawr, yn ansicr neu'n ymateb i’r galw, er enghraifft benthyciadau i fyfyrwyr.

en-gb	Budget Exchange System
cy-gb	System Cyfnewid Cyllidebol

en-gb	The system under which the Welsh Government is able to carry forward underspends, up to an agreed cap.
cy-gb	Y system y gall Llywodraeth Cymru dynnu tanwariant ymlaen oddi tani, hyd at gap y cytunir arno.

en-gb	The agreed cap is 0.6% of our resource DEL budget and 1.5% of our capital DEL budget.
cy-gb	Y cap y cytunwyd arno yw 0.6% o'n cyllideb DEL adnoddau ac 1.5% o'n cyllideb DEL cyfalaf.

en-gb	Budget Motion
cy-gb	Cynnig y Gyllideb

en-gb	The means by which the National Assembly for Wales authorises Welsh Ministers to spend resources up to a specific level for specified purposes and to draw cash up to a specific limit from the Welsh Consolidated Fund.
cy-gb	Y dull a ddefnyddir gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru i roi awdurdod i Weinidogion Cymru wario adnoddau hyd at lefel benodol ar ddibenion penodedig ac i dynnu arian parod hyd at derfyn penodol o Gronfa Gyfunol Cymru.

en-gb	Expenditure that in the main results in a physical asset, for example a new building.
cy-gb	Gwariant sy’n arwain yn bennaf at ased ffisegol, er enghraifft adeilad newydd.

en-gb	The Welsh Government DEL and AME budgets have separate capital and resource limits.
cy-gb	Mae gan gyllidebau DEL a Gwariant a Reolir yn Flynyddol Llywodraeth Cymru derfynau gwahanol ar gyfer cyfalaf a refeniw.

en-gb	Departmental Expenditure Limit (DEL)
cy-gb	Terfyn Gwariant Adrannol (DEL)

en-gb	The multi-year budget limit for the Welsh Government set by the HM Treasury.
cy-gb	Terfyn y gyllideb amlflwyddyn ar gyfer Llywodraeth Cymru a bennwyd gan Drysorlys EM.

en-gb	DEL is planned and controlled on a multi-year basis in Spending Reviews.
cy-gb	Caiff y DEL ei gynllunio a’i reoli ar sail amlflwyddyn mewn Adolygiadau o Wariant.

en-gb	Depreciation
cy-gb	Dibrisiant

en-gb	The drop in value of an asset due to wear and tear, age and obsolescence.
cy-gb	Y gostyngiad yng ngwerth ased yn sgil traul, oed a’r ffaith ei fod wedi darfod.

en-gb	Under resource budgeting, depreciation is part of the Welsh Government’s DEL but is a non-fiscal resource DEL item.
cy-gb	O ran cyllidebu adnoddau, mae dibrisiant yn rhan o DEL Llywodraeth Cymru ond mae’n eitem DEL adnoddau anghyllidol.

en-gb	Expenditure which is legally required to be charged directly to the Welsh Consolidated Fund and therefore does not score against the budgets of the Welsh Government or any other body.
cy-gb	Gwariant y mae’n ofynnol yn gyfreithiol gofyn i Gronfa Gyfunol Cymru ei dalu’n uniongyrchol ac felly nad yw’n sgorio yn erbyn cyllidebau Llywodraeth Cymru nac unrhyw gorff arall.

en-gb	Direct charges include the remuneration of the Presiding Officer and Auditor General.
cy-gb	Ymhlith y costau uniongyrchol mae cyflog y Llywydd a’r Archwilydd Cyffredinol.

en-gb	Capital Financial Transactions
cy-gb	Cyfalaf Trafodiadau Ariannol

en-gb	Financial transactions are part of the capital DEL settlement that can only be used for loans and equity investments to third parties.
cy-gb	Mae trafodiadau ariannol yn rhan o’r setliad DEL cyfalaf, a dim ond at ddibenion benthyciadau a buddsoddiadau ecwiti i drydydd partïon y gellir eu defnyddio.

en-gb	A proportion of the funding must to repaid to the Exchequer.
cy-gb	Hefyd mae'n rhaid ad-dalu cyfran o'r cyllid i'r Trysorlys.

en-gb	Fiscal Resource DEL
cy-gb	Adnoddau DEL Ariannol

en-gb	(previously known as near-cash)
cy-gb	(arferid cyfeirio atynt fel ‘adnoddau sydd bron yn arian parod’)

en-gb	Accruals measures of transactions that normally turn into cash flows soon, for example, pay, current procurement, resource grants and subsidies.
cy-gb	Mesurau croniadau sydd fel rheol yn troi’n ffrwd arian parod yn fuan, er enghraifft cyflog, caffael cyfredol, grantiau adnoddau a chymorthdaliadau.

en-gb	Main Expenditure Group (MEG)
cy-gb	Prif Grŵp Gwariant (MEG)

en-gb	The Welsh Government DEL is divided into a number of Main Expenditure Groups.
cy-gb	Caiff DEL Llywodraeth Cymru ei rannu’n nifer o Brif Grwpiau Gwariant.

en-gb	There are currently seven MEGs:
cy-gb	Ceir saith Prif Grwpiau Gwariant ar hyn o bryd:

en-gb	Health, Well-being and Sport;
cy-gb	Iechyd, Llesiant a Chwaraeon;

en-gb	Local Government;
cy-gb	Llywodraeth Leol;

en-gb	Communities and Children;
cy-gb	Cymunedau a Phlant;

en-gb	Economy and Infrastructure;
cy-gb	yr Economi a’r Seilwaith;

en-gb	Education;
cy-gb	Addysg;

en-gb	Environmental and Rural Affairs;
cy-gb	yr Amgylchedd a Materion Gwledig;

en-gb	and Central Services and Administration.
cy-gb	a Gwasanaethau Canolog a Gweinyddu.

en-gb	(previously known as non-cash)
cy-gb	(arferid cyfeirio atynt fel ‘adnoddau nad ydynt yn arian parod’)

en-gb	Accruals measures included in budgets to ensure they reflect the full economic cost of activities even though there is not a direct link to cash flows in the relevant period - for example, depreciation and provisions.
cy-gb	Mesurau croniadau a gynhwysir mewn cyllidebau i sicrhau eu bod yn adlewyrchu cost economaidd lawn gweithgareddau er nad oes cysylltiad uniongyrchol â ffrydiau arian parod yn y cyfnod dan sylw – er enghraifft, dibrisiant a darpariaethau.

en-gb	Non-fiscal resource DEL cannot be used to fund fiscal resource DEL spending.
cy-gb	Ni ellir defnyddio DEL adnoddau anghyllidol i gyllido gwario DEL adnoddau cyllidol.

en-gb	Receipts
cy-gb	Derbyniadau

en-gb	Some areas of Welsh Government activity generate income, for example, through the sale or rental of assets.
cy-gb	Mae rhai rhannau o weithgarwch Llywodraeth Cymru yn creu incwm, er enghraifft, drwy werthu neu rentu asedau.

en-gb	These are represented in the budget as negative figures.
cy-gb	Caiff y rhain eu cynrychioli yn y gyllideb fel ffigurau negyddol.

en-gb	Resource budgeting
cy-gb	Cyllidebu adnoddau

en-gb	The Welsh Government’s budget is set on a resource basis derived from accruals information.
cy-gb	Mae cyllideb Llywodraeth Cymru wedi’i phennu ar sail adnoddau sy’n deillio o wybodaeth am groniadau.

en-gb	Accruals information measures resources as they are consumed rather than when the cash is paid.
cy-gb	Mae’r wybodaeth am groniadau yn mesur adnoddau wrth iddynt gael eu defnyddio yn hytrach na phan delir yr arian parod.

en-gb	So, for example, resource budgeting includes a charge for depreciation, a measure of the consumption or wearing out of capital assets.
cy-gb	Felly, er enghraifft, mae cyllideb adnoddau yn cynnwys ffi am ddibrisiant, ffordd o fesur yr asedau cyfalaf a ddefnyddiwyd neu a dreuliwyd.

en-gb	(previously known as revenue)
cy-gb	(arferid cyfeirio atynt fel ‘refeniw’)

en-gb	Current expenditure, for example funding for the pay of public sector workers and to purchase consumable goods and services.
cy-gb	Gwariant cyfredol, er enghraifft arian i dalu cyflog gweithwyr y sector cyhoeddus ac i brynu nwyddau a gwasanaethau traul.

en-gb	Spending Programme Area (SPA)
cy-gb	Maes Rhaglen Wariant (SPA)

en-gb	Within each MEG, budgets are allocated to SPA according to the kind of services they will deliver.
cy-gb	O fewn pob Prif Grŵp Gwariant caiff cyllidebau eu dyrannu i Feysydd Rhaglenni Gwariant yn ôl y math o wasanaethau y byddant yn eu darparu.

en-gb	Spending Review
cy-gb	Adolygiad o Wariant

en-gb	Every two or three years HM Treasury reviews expenditure for each UK Government Department and sets budgets for the forthcoming three years.
cy-gb	Bob dwy neu dair blynedd mae Trysorlys ei Mawrhydi yn adolygu gwariant pob un o Adrannau Llywodraeth y DU ac yn pennu cyllidebau ar gyfer y tair blynedd ganlynol.

en-gb	Budgets for the devolved administrations are derived from these budgets via the Barnett formula, which is the mechanism used by HM Treasury to calculate public expenditure allocated to Wales to reflect changes in spending levels allocated to public services in England.
cy-gb	Mae cyllidebau ar gyfer y gweinyddiaethau datganoledig yn deillio o'r cyllidebau hyn drwy gyfrwng Fformiwla Barnett. Dyma’r dull a ddefnyddir gan Drysorlys Ei Mawrhydi i gyfrifo’r gwariant cyhoeddus a ddyrennir i Gymru i adlewyrchu’r newidiadau yn lefelau’r gwariant a ddyrennir i wasanaethau cyhoeddus yn Lloegr.

en-gb	Total Managed Expenditure (TME)
cy-gb	Cyfanswm y Gwariant a Reolir (TME)

en-gb	The total Departmental Expenditure Limit plus Annually Managed Expenditure.
cy-gb	Cyfanswm y Terfyn Gwariant Adrannol yn ogystal â’r Gwariant a Reolir yn Flynyddol.

en-gb	Welsh Consolidated Fund
cy-gb	Cronfa Gyfunol Cymru

en-gb	The account into which the money voted by the UK Parliament for use by the Welsh Government, the Assembly Commission, the Auditor General, and the Public Services Ombudsman for Wales is paid.
cy-gb	Y cyfrif sy’n derbyn yr arian sydd i’w ddefnyddio gan Lywodraeth Cymru, Comisiwn y Cynulliad, yr Archwilydd Cyffredinol ac Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru yn unol â phleidlais Senedd y DU.

en-gb	WGSB
cy-gb	CNLlC

en-gb	Welsh Government Sponsored Body.
cy-gb	Corff a Noddir gan Lywodraeth Cymru

en-gb	Ddeddf Tai (Cymru) 2014
cy-gb	Ddeddf Tai (Cymru) 2014

en-gb	Housing (Wales) Act 2014
cy-gb	Housing (Wales) Act 2014

en-gb	These notes refer to the Housing (Wales) Act 2014 (anaw 7)
cy-gb	Mae’r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Tai (Cymru) 2014 (dccc 7)

en-gb	HOUSING (WALES) ACT 2014
cy-gb	DEDDF TAI (CYMRU) 2014

en-gb	These Explanatory Notes are for the Housing (Wales) Act 2014 which was passed by the National Assembly for Wales on 8 July 2014 and received Royal Assent on 17 September 2014.
cy-gb	Mae’r Nodiadau Esboniadol hyn ar gyfer Deddf Tai (Cymru) 2014 a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 8 Gorffennaf 2014 ac a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 17 Medi 2014.

en-gb	These have been prepared by the Department for Local Government and Communities of the Welsh Government to assist the reader of the Act.
cy-gb	Fe’u lluniwyd gan Adran Llywodraeth Leol a Chymunedau Llywodraeth Cymru er mwyn cynorthwyo’r sawl sy’n darllen y Ddeddf.

en-gb	A reference to a local authority in these Explanatory Notes is a reference to a county council or a county borough council in Wales.
cy-gb	Mae cyfeiriad at awdurdod lleol yn y Nodiadau Esboniadol hyn yn gyfeiriad at gyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol yng Nghymru.

en-gb	These are all ‘local housing authorities’ in addition to their other functions.
cy-gb	Mae’r rhain i gyd yn ‘awdurdodau tai lleol’ yn ychwanegol at eu swyddogaethau eraill.

en-gb	Local housing authorities in Wales are county or county borough councils which exercise a range of functions dealing with a variety of matters.
cy-gb	Mae awdurdodau tai lleol yng Nghymru yn gynghorau sir neu’n gynghorau bwrdeistref sirol sy’n arfer ystod o swyddogaethau sy’n ymdrin ag amryw faterion.

en-gb	PART 1 REGULATION OF PRIVATE RENTED HOUSING
cy-gb	RHAN 1 RHEOLEIDDIO TAI RHENT PREIFAT

en-gb	Section 2 – Meaning of key terms
cy-gb	Adran 2 – Ystyr y prif dermau

en-gb	This section sets out the meaning of key terms used in Part 1 of the Act and makes it clear which type of tenancies are to be covered by the definition of “domestic tenancy”.
cy-gb	Mae’r adran hon yn nodi ystyr y prif dermau a ddefnyddir yn Rhan 1 o’r Ddeddf ac yn ei gwneud yn glir pa fath o denantiaethau sydd i’w cwmpasu gan y diffiniad o “tenantiaeth ddomestig”.

en-gb	The section further clarifies that the provisions of this Part apply only to “rental properties” located entirely in Wales.
cy-gb	Mae’r adran yn egluro ymhellach mai dim ond i “eiddo ar rent ” sydd yn gyfan gwbl yng Nghymru y mae darpariaethau’r Rhan hon yn gymwys.

en-gb	Section 2 also gives the power to Welsh Ministers, by order, to specify other forms of tenancy which are to be included in the definition of “domestic tenancy” and which would therefore become subject to the registration and licensing regime under Part 1.
cy-gb	Mae adran 2 hefyd yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru, drwy orchymyn, bennu ffurfiau eraill ar denantiaeth sydd i’w cynnwys yn y diffiniad o “tenantiaeth ddomestig” ac a fyddai felly yn dod yn ddarostyngedig i’r drefn cofrestru a thrwyddedu o dan Ran 1 . 

en-gb	Section 3 – Licensing authority
cy-gb	Adran 3 – Awdurdod trwyddedu

en-gb	The Welsh Ministers are required to designate a licensing authority for the purposes of Part 1 of the Act;
cy-gb	Mae’n ofynnol i Weinidogion Cymru ddynodi awdurdod trwyddedu at ddibenion Rhan 1 o’r Ddeddf;

en-gb	the licensing authority being the person or body carrying out the functions of maintaining a register, administering landlord registrations and granting agent and landlord licences in line with Part 1 .
cy-gb	yr awdurdod trwyddedu yw’r person neu’r corff sy’n cyflawni swyddogaethau cynnal cofrestr, gweinyddu cofrestriadau o landlordiaid a rhoi trwyddedau asiant a landlord yn unol â Rhan 1.

en-gb	They may designate one person to act as the licensing authority for the whole of Wales.
cy-gb	Cânt ddynodi un person i weithredu fel yr awdurdod trwyddedu ar gyfer Cymru gyfan.

en-gb	Alternatively, different persons can be designated to act as licensing authorities for different areas of Wales provided that, when taken together, all of the areas in question cover the whole of Wales.
cy-gb	Fel arall, gellir dynodi personau gwahanol i weithredu fel awdurdodau trwyddedu ar gyfer ardaloedd gwahanol o Gymru ar yr amod, o’u cymryd gyda’i gilydd, bod yr holl ardaloedd o dan sylw yn cwmpasu Cymru gyfan.

en-gb	There must not be more than one licensing authority for any one area.
cy-gb	Ni chaniateir mwy nag un awdurdod trwyddedu ar gyfer unrhyw un ardal.

en-gb	Only a person who carries out public functions wholly or mainly in relation to Wales can be designated as a licensing authority.
cy-gb	Dim ond person sy’n cyflawni swyddogaethau cyhoeddus yn llwyr neu’n bennaf mewn perthynas â Chymru y caniateir eu dynodi’n awdurdod trwyddedu.

en-gb	This includes the Welsh Ministers or a public body (which may include a local housing authority) but not Ministers of the UK Government.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys Gweinidogion Cymru neu gorff cyhoeddus (a all gynnwys awdurdod tai lleol) ond nid yw’n cynnwys Gweinidogion Llywodraeth y DU.

en-gb	The Welsh Ministers can make any provision they consider necessary or expedient when making an order designating a person as a licensing authority.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru wneud unrhyw ddarpariaeth y maent yn ei hystyried yn angenrheidiol neu’n hwylus wrth wneud gorchymyn sy’n dynodi person yn awdurdod trwyddedu.

en-gb	Prior to making the order, the Welsh Ministers must consult any person they propose to designate and any other persons they consider appropriate, such as the local housing authority or authorities within the area covered by the proposed licensing authority.
cy-gb	Cyn gwneud y gorchymyn, rhaid i Weinidogion Cymru ymgynghori ag unrhyw berson y maent yn bwriadu ei ddynodi ac unrhyw bersonau eraill y maent yn eu hystyried yn briodol, megis yr awdurdod neu’r awdurdodau tai lleol o fewn ardal yr awdurdod trwyddedu arfaethedig.

en-gb	Section 4 – Requirement for a landlord to be registered
cy-gb	Adran 4 – Gofyniad i landlord fod yn gofrestredig

en-gb	A landlord who either offers or markets a dwelling for let, or lets one under a domestic tenancy must be registered with the licensing authority for the area in which that dwelling is located.
cy-gb	Rhaid i landlord sydd naill ai’n cynnig neu’n marchnata annedd i’w gosod, neu’n gosod un o dan denantiaeth ddomestig fod wedi ei gofrestru gyda’r awdurdod trwyddedu ar gyfer yr ardal y mae’r annedd honno wedi ei lleoli ynddi.

en-gb	Exceptions to this requirement are set out in section 5.
cy-gb	Nodir eithriadau i’r gofyniad hwn yn adran 5.

en-gb	A landlord for whom an exception does not apply, who is not registered and who does not have a reasonable excuse for not being registered commits an offence.
cy-gb	Mae landlord nad yw eithriad yn gymwys iddo, nad yw wedi ei gofrestru ac nad oes ganddo esgus rhesymol am beidio â bod yn gofrestredig yn cyflawni trosedd.

en-gb	Such cases would be heard in magistrates’ courts.
cy-gb	Byddai achosion o’r fath yn cael eu gwrando mewn llysoedd ynadon.

en-gb	If convicted, the landlord is liable to a fine, which would be determined according to the standard scale for fines.
cy-gb	Os câi ei gollfarnu, byddai’r landlord yn agored i ddirwy, a gâi ei phenderfynu yn ôl y raddfa safonol ar gyfer dirwyon.

en-gb	In this case, the fine would not exceed level 3.
cy-gb	Yn yr achos hwn, ni fyddai’r ddirwy yn uwch na lefel 3.

en-gb	Section 5 – Exceptions to the requirement for landlord to be registered
cy-gb	Adran 5 – Eithriadau i’r gofyniad i landlord fod yn gofrestredig

en-gb	There are exceptions to the requirement in section 4(1) for a landlord to be registered.
cy-gb	Mae eithriadau i’r gofyniad yn adran 4(1) i landlord fod yn gofrestredig.

en-gb	The requirement does not apply to a landlord who is a registered social landlord (registered social landlords are subject to separate registration by the Welsh Ministers under Part 1 of the Housing Act 1996) or a fully mutual housing association (whose membership is comprised entirely of tenants or prospective tenants of the properties provided by it).
cy-gb	Nid yw’r gofyniad yn gymwys i landlord sy’n landlord cymdeithasol cofrestredig (mae landlordiaid cymdeithasol cofrestredig yn ddarostyngedig i gofrestriad ar wahân gan Weinidogion Cymru o dan Ran 1 o Ddeddf Tai 1996) neu gymdeithas dai gwbl gydfuddiannol (y mae ei haelodaeth wedi ei ffurfio’n gyfan gwbl o denantiaid neu ddarpar denantiaid y sawl eiddo a ddarparwyd ganddi).

en-gb	The Welsh Ministers have the power by order to specify other persons to whom the requirement to register in section 4(1) does not apply.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru bŵer drwy orchymyn i bennu personau eraill nad yw’r gofyniad i gofrestru yn adran 4(1) yn gymwys iddynt.

en-gb	The other circumstances in which the requirement to register will not apply are:
cy-gb	Yr amgylchiadau eraill pan na fydd y gofyniad i gofrestru yn gymwys yw:

en-gb	a) where a landlord has applied to be registered and the application is being considered;
cy-gb	a) pan fo landlord wedi gwneud cais i fod yn gofrestredig a bod y cais yn cael ei ystyried;

en-gb	b) during the period of 28 days after a landlord has had the interest of the dwelling assigned to him or her, for example where the landlord becomes the freehold owner of the property;
cy-gb	b) yn ystod y cyfnod o 28 o ddiwrnodau ar ôl i fuddiant landlord yn yr annedd gael ei aseinio iddo, er enghraifft, pan fo’r landlord yn dod yn berchennog rhydd-ddaliad yr eiddo;

en-gb	c) if a landlord is attempting to recover possession of a property and began steps to recover possession within 28 days of it being assigned to him or her.
cy-gb	c) os yw landlord yn ceisio adennill meddiant ar eiddo a’i fod wedi cychwyn camau i adennill y meddiant cyn pen 28 o ddiwrnodau ar ôl i’r eiddo gael ei aseinio iddo.

en-gb	Section 6 - Requirement for landlords to be licensed to carry out lettings activities
cy-gb	Adran 6 - Gofyniad i landlord fod yn drwyddedig i ymgymryd â gweithgareddau gosod

en-gb	Subsection (2) set out what are “lettings activities” which if being carried out by a landlord require the landlord to hold a licence.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn nodi “gweithgareddau gosod” y mae angen trwydded ar landlord i’w cyflawni.

en-gb	They are arranging or conducting viewings of the dwelling with prospective tenants and checking the suitability of such persons, preparing a tenancy agreement (with the exception of solicitors) or preparing an inventory or schedule of the condition of a dwelling.
cy-gb	Maent yn golygu trefnu neu gynnal ymweliadau â’r annedd gyda darpar denantiaid a gwirio addasrwydd personau o’r fath, paratoi cytundeb tenantiaeth (ac eithrio cyfreithwyr) neu baratoi stocrestr neu restr o gyflwr annedd.

en-gb	The Welsh Ministers may omit or add to the list of what are considered to be letting activities.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru hepgor y pethau o’r rhestr o’r hyn a ystyrir yn weithgareddau gosod, neu ychwanegu ati.

en-gb	A landlord must not do any of the things in subsection (2) unless he or she holds a licence issued by the licensing authority for the area in which the dwelling is located, arranges for an authorised agent to do the activity on his or her behalf, or an exception in section 8 applies.
cy-gb	Ni chaniateir i landlord wneud unrhyw un o’r pethau yn is-adran (2) oni bai fod ganddo drwydded i wneud hynny gan yr awdurdod trwyddedu ar gyfer yr ardal y lleolir yr annedd ynddi, ei fod yn trefnu i asiant awdurdodedig wneud y gweithgaredd ar ei ran, neu fod eithriad yn adran 8 yn gymwys.

en-gb	An “authorised agent”, as referred to in subsection (6), is a person who carries out letting and management work and holds a licence to do so for the area in which the dwelling is located, or a local housing authority.
cy-gb	Mae “asiant awdurdodedig”, fel y cyfeirir ato yn is-adran (6), yn berson sy’n gwneud gwaith gosod a rheoli ac yn dal trwydded i wneud hynny ar gyfer yr ardal y lleolir yr annedd ynddi, neu’n awdurdod tai lleol.

en-gb	For the preparation of a tenancy agreement, it can also be a qualified solicitor, any person acting on behalf of a solicitor or any person specified in an order made by the Welsh Ministers.
cy-gb	Ar gyfer paratoi cytundeb tenantiaeth, caiff hefyd fod yn gyfreithiwr cymwysedig, unrhyw berson sy’n gweithredu ar ran cyfreithiwr neu unrhyw berson a bennir mewn gorchymyn a wneir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Save where an exception in section 8 applies, a landlord who undertakes any lettings activities without a licence and without a reasonable excuse for not having a licence commits an offence and on conviction is liable to a fine, not limited by any levels on the standard scale, and the amount of which therefore will be determined by the magistrates' court.
cy-gb	Ac eithrio pan fo eithriad yn adran 8 yn gymwys, mae landlord sy’n ymgymryd ag unrhyw weithgareddau gosod heb drwydded a heb esgus rhesymol am beidio â meddu ar drwydded yn cyflawni trosedd ac yn agored ar gollfarn i ddirwy, nad yw wedi ei chyfyngu gan unrhyw lefelau ar y raddfa safonol, ac y caiff ei swm ei benderfynu felly gan y llys ynadon.

en-gb	Section 7 – Requirement for landlords to be licensed to carry out property management activities
cy-gb	Adran 7 – Gofyniad i landlord fod yn drwyddedig i ymgymryd â gweithgareddau rheoli eiddo

en-gb	Subsection 2 sets out what are “property management activities” which if being carried out by a landlord require the landlord to hold a licence.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn nodi beth yw “gweithgareddau rheoli eiddo” y mae angen trwydded ar landlord i’w cyflawni.

en-gb	They are collecting rent, being the main point of contact for the tenant in relation to matters arising under the tenancy, making arrangements to repair or maintain the property, or to secure access to the property, checking the condition of the property, serving a notice to terminate the tenancy and, when a tenancy ends, checking, or arranging for the checking of, the condition or contents of the dwelling.
cy-gb	Y gweithgareddau hyn yw casglu rhent, bod yn brif pwynt cyswllt ar gyfer y tenant mewn perthynas â materion sy’n codi o dan y denantiaeth, gwneud trefniadau i drwsio neu gynnal a chadw’r eiddo, neu sicrhau mynediad i’r eiddo, cadarnhau cyflwr yr eiddo, cyflwyno hysbysiad i derfynu’r denantiaeth a phan fydd tenantiaeth yn dod i ben, cadarnhau, neu drefnu i gadarnhau, cyflwr neu gynnwys yr annedd.

en-gb	A landlord must not do any of the things in subsection (2) unless he or she is licenced to do so for the area in which the dwelling is located, or arranges for an authorised agent to do the activity on his or her behalf, or an exception in section 8 applies.
cy-gb	Ni chaniateir i landlord wneud unrhyw un o’r pethau yn is-adran (2) oni bai ei fod yn drwyddedig i wneud i wneud hynny ar gyfer yr ardal y lleolir yr annedd ynddi, neu ei fod yn trefnu bod asiant awdurdodedig yn gwneud y gweithgaredd ar ei ran, neu fod eithriad yn adran 8 yn gymwys.

en-gb	An “authorised agent”, as referred to in subsection (7), can be a person who carries out lettings and management work and holds a licence to do so for the area in which the dwelling is located, or it can be a local housing authority.
cy-gb	Caiff “asiant awdurdodedig”, fel y cyfeirir ato yn is-adran (7), fod yn berson sy’n gwneud gwaith gosod a rheoli ac sy’n dal trwydded i wneud hynny ar gyfer yr ardal y lleolir yr eiddo ynddi, neu caiff fod yn awdurdod tai lleol.

en-gb	For the termination of a tenancy agreement, it can also be a qualified solicitor, any person acting on behalf of a solicitor or any person specified in an order made by the Welsh Ministers.
cy-gb	Ar gyfer terfynu cytundeb tenantiaeth, caiff fod hefyd yn gyfreithiwr cymwysedig, unrhyw berson sy’n gweithredu ar ran cyfreithiwr neu unrhyw berson a bennir mewn gorchymyn a wneir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Save where an exception in section 8 applies, a landlord who undertakes any property management activities without a licence and without a reasonable excuse for not having a licence, commits an offence and on conviction is liable to a fine, not limited by any levels on the standard scale, and the amount of which therefore will be determined by the magistrates' court.
cy-gb	Ac eithrio pan fo eithriad yn adran 8 yn gymwys, mae landlord sy’n ymgymryd ag unrhyw weithgareddau rheoli eiddo heb drwydded a heb esgus rhesymol am beidio â meddu ar drwydded yn cyflawni trosedd ac yn agored ar gollfarn i ddirwy, nad yw wedi ei chyfyngu gan unrhyw lefelau ar y raddfa safonol, ac y caiff ei swm ei benderfynu felly gan y llys ynadon.

en-gb	Section 8 – Exceptions to requirements for landlords to be licensed
cy-gb	Adran 8 – Eithriadau i ofynion i landlord fod yn drwyddedig

en-gb	T here are exceptions to the requirement in sections 6 and 7 for a landlord to be licensed.
cy-gb	Mae eithriadau i’r gofyniad yn adrannau 6 a 7 i landlord fod yn drwyddedig.

en-gb	The Welsh Ministers also have the power to specify by order other cases to which the requirements in those sections do not apply.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru bŵer hefyd i bennu drwy orchymyn achosion eraill nad yw’r gofynion yn yr adrannau hynny yn gymwys iddynt.

en-gb	Sections 6(1), 7(1) and 7(3) do not apply to registered social landlords or to fully mutual housing associations, for the same reasons as they are exempt under section 5 from needing to be registered.
cy-gb	Nid yw adrannau 6(1), 7(1) a 7(3) yn gymwys i landlordiaid cymdeithasol cofrestredig nac i gymdeithasau tai cwbl gydfuddiannol, am yr un rhesymau ag y maent yn esempt o dan adran 5 rhag yr angen i fod yn gofrestredig.

en-gb	Exceptions also apply where a landlord has applied to be licensed and the application is being considered, and during the period of 28 days after a landlord has had the interest of the dwelling assigned to him or her, for example where the landlord has bought the property, and the sale has completed and transfer registered.
cy-gb	Mae eithriadau yn gymwys hefyd pan fo landlord wedi gwneud cais i fod yn gofrestredig a bod y cais yn cael ei ystyried, ac yn ystod y cyfnod o 28 o ddiwrnodau ar ôl i fuddiant y landlord yn yr annedd gael ei aseinio iddo, er enghraifft pan fo’r landlord wedi prynu’r eiddo, a bod y gwerthiant wedi ei gwblhau a’r trosglwyddiad wedi ei gofrestru.

en-gb	An exception also applies if a landlord is attempting to recover possession of a property and began steps to recover possession within 28 days of the property being assigned to him or her.
cy-gb	Mae eithriad hefyd yn gymwys os yw landlord yn ceisio adennill meddiant o eiddo a’i fod wedi cychwyn camau i adennill y meddiant cyn pen 28 o ddiwrnodau ar ôl i’r eiddo gael ei aseinio iddo.

en-gb	Section 9 - Requirement for agents to be licensed to carry out lettings work
cy-gb	Adran 9 - Gofyniad i asiantau fod yn drwyddedig i ymgymryd â gwaith gosod

en-gb	A person (which includes a body corporate, such as a company) who caries out “lettings work” (as defined in section 10) in respect of that dwelling on behalf of a landlord needs to be licensed to do so for the area in which the dwelling is located.
cy-gb	Mae angen i berson (sy’n cynnwys corff corfforaethol, megis cwmni) sy’n gwneud “gwaith gosod” (fel y’i diffinnir yn adran 10) mewn cysylltiad â’r annedd honno ar ran landlord fod yn drwyddedig i wneud hynny ar gyfer yr ardal y lleolir yr annedd ynddi.

en-gb	An unlicensed person who carries out such work on a landlord’s behalf commits an offence punishable by a fine (unless that person can satisfy a magistrates’ court that they had a reasonable excuse for not being licensed).
cy-gb	Mae person heb drwydded sy’n gwneud gwaith o’r fath ar ran landlord yn cyflawni trosedd y gellir ei chosbi â dirwy (oni fydd y person hwnnw yn gallu bodloni llys ynadon bod ganddo esgus rhesymol am beidio â bod yn drwyddedig).

en-gb	Section 10 – Meaning of lettings work
cy-gb	Adran 10 – Ystyr gwaith gosod

en-gb	Section 10 specifies what is “lettings work”, for which an agent must be licensed in order to carry out such work.
cy-gb	Mae adran 10 yn manylu ar beth yw “gwaith gosod”, y mae’n rhaid i asiant gael trwydded i’w wneud.

en-gb	It is work which is done in response to instructions received from landlords seeking to find tenants for their rental property and work carried out in response to instructions received from people seeking to occupy a rental property, subject to certain exceptions set out in the section.
cy-gb	Gwaith ydyw sy’n cael ei wneud mewn ymateb i gyfarwyddiadau a geir oddi wrth landlordiaid sy’n ceisio canfod tenantiaid ar gyfer eu heiddo ar rent a’r gwaith a wneir mewn ymateb i gyfarwyddiadau a geir oddi wrth bobl sy’n ceisio meddiannu eiddo ar rent, yn ddarostyngedig i eithriadau penodol a nodir yn yr adran.

en-gb	Subsections (2) and (3) exclude certain activities from the definition of lettings work provided the person engaged in those activities does not:
cy-gb	Mae is-adrannau (2) a (3) yn eithrio gweithgareddau penodol o’r diffiniad o waith gosod ar yr amod nad yw’r person sy’n ymhel â’r gweithgareddau hynny:

en-gb	a) undertake any other activity amounting to “lettings work”, and b) does not undertake any property management work (see section 12).
cy-gb	a) yn ymgymryd ag unrhyw weithgaredd arall sy’n gyfystyr â “gwaith gosod”, a b) yn ymgymryd ag unrhyw waith rheoli eiddo (gweler adran 12).

en-gb	Subsection (4) sets out other activities that are not lettings work.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn nodi gweithgareddau eraill nad ydynt yn waith gosod.

en-gb	This includes work carried out by people employed by or apprenticed to a landlord under a contract of service with a landlord (such that the employee would not need to be licensed, but the landlord would).
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys gwaith a wneir gan bobl sy’n cael eu cyflogi gan landlord neu sydd wedi eu prentisio iddo o dan gontract gwasanaeth gyda landlord (gyda’r canlyniad na fyddai angen i’r cyflogai, ond byddai angen i’r landlord, fod yn drwyddedig).

en-gb	The same applies to work carried out by an employee of or apprentice to an agent.
cy-gb	Mae’r un peth yn gymwys i waith a wneir gan gyflogai neu brentis i asiant.

en-gb	It also excludes work carried out by a local housing authority on behalf of a landlord.
cy-gb	Mae hefyd yn eithrio gwaith a wneir gan awdurdod tai lleol ar ran landlord.

en-gb	Section 11 – Requirement for agents to be licensed to carry out property management work
cy-gb	Adran 11 – Gofyniad i asiantau fod yn drwyddedig i ymgymryd â gwaith rheoli eiddo

en-gb	A person who acts on behalf of a landlord and who undertakes property management work without a licence, and without a reasonable excuse for not having a licence, is committing an offence and is liable on conviction to a fine, not limited by any levels on the standard scale, and the amount of which therefore will be determined by the magistrates' court.
cy-gb	Mae person sy’n gweithredu ar ran landlord ac sy’n ymgymryd â gwaith rheoli eiddo heb drwydded, a heb esgus rhesymol am beidio â meddu ar drwydded, yn cyflawni trosedd ac yn agored ar gollfarn i ddirwy, nad yw wedi ei chyfyngu gan unrhyw lefelau ar y raddfa safonol, ac y caiff ei swm felly ei benderfynu gan y llys ynadon.

en-gb	Section 12 – Meaning of property management work
cy-gb	Adran 12 – Ystyr gwaith rheoli eiddo

en-gb	Subsection (1) sets out that “property management work” is any of the following:
cy-gb	Mae is-adran (1) yn nodi bod “gwaith rheoli eiddo” yn unrhyw un o’r canlynol:

en-gb	collecting the rent;
cy-gb	casglu’r rhent;

en-gb	being the main point of contact for the tenant on matters arising from the tenancy;
cy-gb	bod yn brif pwynt cyswllt ar gyfer y tenant ar faterion sy’n codi o’r denantiaeth;

en-gb	making arrangements for repair or maintenance;
cy-gb	gwneud trefniadau i drwsio neu gynnal a chadw;

en-gb	arranging with a tenants or occupier of the dwelling to obtain access to it for any purpose;
cy-gb	trefnu gyda thenant neu feddiannydd yr annedd i gael mynediad iddi at unrhyw ddiben;

en-gb	checking the condition of the property, or arranging for it to be checked;
cy-gb	cadarnhau cyflwr yr eiddo, neu drefnu iddo gael ei cadarnhau;

en-gb	and serving notice of termination of the tenancy.
cy-gb	a chyflwyno hysbysiad yn terfynu’r denantiaeth.

en-gb	A person who does only one of the things listed in subsection (1)(b)-(f), but who does not collect rent and does no lettings work, as set out in subsection (10)(1), is not considered to be doing property management work for the purposes of section 11;
cy-gb	Ni fernir bod person sy’n gwneud dim ond un o’r pethau a restrir yn is-adran (1)(b)-(f), ond nad yw’n casglu rhent ac nad yw’n gwneud unrhyw waith gosod fel a nodir yn is-adran (10)(1), yn gwneud gwaith rheoli eiddo at ddibenion adran 11;

en-gb	and will not need to be licensed to carry out the work in question.
cy-gb	ac ni fydd angen iddo fod yn drwyddedig i wneud y gwaith o dan sylw.

en-gb	Subsection (3) sets out other work that is not property management work.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn nodi gwaith arall nad yw’n waith rheoli eiddo.

en-gb	This includes work done by a person under a contract of service with a landlord or work done by a person as part of an apprenticeship with a landlord.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys gwaith a wneir gan berson o dan gontract gwasanaeth gyda landlord neu waith a wneir gan berson fel rhan o brentisiaeth gyda landlord.

en-gb	Anything done by a local housing authority does not constitute property management work.
cy-gb	Nid yw unrhyw beth a wneir gan awdurdod tai lleol yn waith rheoli eiddo.

en-gb	The Welsh Ministers can add to the list of exceptions in subsection (3) by order.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru ychwanegu at y rhestr o eithriadau yn is-adran (3) drwy orchymyn.

en-gb	Section 13 – Offence of appointing an unlicensed agent
cy-gb	Adran 13 – Y drosedd o benodi asiant heb drwydded

en-gb	A landlord of a dwelling that is marketed or offered for rent under a domestic tenancy, must not appoint, allow, or continue to allow a person to undertake lettings work on the landlord’s behalf in relation to the dwelling if that person does not hold a licence to do so for the area in which the dwelling is located and the landlord knows, or should know, that the person does not hold such a licence.
cy-gb	Ni chaiff landlord annedd sy’n cael ei marchnata neu’n cael ei chynnig ar rent o dan denantiaeth ddomestig, benodi person i ymgymryd â gwaith gosod, neu adael neu barhau i adael i berson ymgymryd â gwaith gosod, ar ran y landlord mewn perthynas â’r annedd os nad yw’r person hwnnw’n dal trwydded i wneud hynny ar gyfer yr ardal y lleolir yr annedd ynddi a bod y landlord yn gwybod, neu y dylai wybod nad yw’r person yn dal trwydded o’r fath.

en-gb	Similarly, a landlord of a dwelling which is let subject to a domestic tenancy must not appoint, allow or continue to allow a person to undertake property management work in respect of that dwelling subject to a domestic tenancy if that person does not hold a licence to do so for the area in which the dwelling is located and the landlord knows, or should know, that the person does not hold such a licence.
cy-gb	Yn yr un modd, ni chaiff landlord annedd sydd wedi ei gosod yn ddarostyngedig i denantiaeth ddomestig benodi person i ymgymryd â gwaith rheoli eiddo, neu adael neu barhau i adael i berson ymgymryd â gwaith rheoli eiddo, mewn cysylltiad â’r annedd honno sy’n ddarostyngedig i denantiaeth ddomestig os nad yw’r person hwnnw’n dal trwydded i wneud hynny ar gyfer yr ardal y lleolir yr annedd ynddi a bod y landlord yn gwybod, neu y dylai wybod, nad yw’r person yn dal trwydded o’r fath.

en-gb	A landlord who fails to comply with these requirements commits an offence and is, upon conviction, liable to a fine not exceeding level 4 on the standard scale.
cy-gb	Mae landlord sy’n methu â chydymffurfio â’r gofynion hyn yn cyflawni trosedd ac mae’n agored, ar gollfarn, i ddirwy nad yw’n uwch na lefel 4 ar y raddfa safonol.

en-gb	Section 14 – Duty to maintain register in relation to rental properties
cy-gb	Adran 14 – Dyletswydd i gynnal cofrestr mewn perthynas ag eiddo ar rent

en-gb	A licensing authority must establish and maintain a register to record certain information about landlords, agents and the rental property let by or on behalf of landlords in their area.
cy-gb	Rhaid i awdurdod trwyddedu greu a chynnal cofrestr i gofnodi gwybodaeth benodol am landlordiaid, asiantau a’r eiddo ar rent sydd wedi ei osod gan neu ar ran landlordiaid yn eu hardal.

en-gb	The information that must be recorded is set out in paragraph 1 of Schedule 1 for landlords, and paragraph 2 of that Schedule for agents.
cy-gb	Nodir yr wybodaeth y mae’n rhaid ei chofnodi ym mharagraff 1 o Atodlen 1 ar gyfer landlordiaid, a pharagraff 2 o’r Atodlen honno ar gyfer asiantau.

en-gb	Some of the information contained on a register maintained by a licensing authority will be available to the public.
cy-gb	Bydd rhywfaint o’r wybodaeth a gynhwysir mewn cofrestr a gynhelir gan awdurdod trwyddedu ar gael i’r cyhoedd.

en-gb	Paragraphs 3 to 5 of Part 2 of Schedule 1 describe the information which will be publicly available depending on the nature of the search carried out.
cy-gb	Mae paragraffau 3 i 5 o Ran 2 o Atodlen 1 yn disgrifio’r wybodaeth a fydd ar gael yn gyhoeddus gan dibynnu ar natur y chwiliad a wneir.

en-gb	Information, as set out in that Part, must be provided if a person provides a licensing authority with one of the following:
cy-gb	Rhaid darparu gwybodaeth, fel a nodir yn y Rhan honno, os yw person yn darparu i awdurdod trwyddedu un o’r canlynol:

en-gb	the address of a rental property;
cy-gb	cyfeiriad eiddo ar rent;

en-gb	the name or registration number or licence number of a landlord;
cy-gb	enw neu rif cofrestru neu rif trwydded landlord;

en-gb	the name or licence number of an agent appointed to carry out lettings work and property management work on behalf of a landlord.
cy-gb	enw neu rif trwydded asiant a benodwyd i wneud gwaith gosod a gwaith rheoli eiddo ar ran landlord.

en-gb	Section 15 – Registration by a licensing authority
cy-gb	Adran 15 – Cofrestru gan awdurdod trwyddedu

en-gb	An application by a landlord to be registered must be made to the licensing authority for the area in which the dwelling is located.
cy-gb	Rhaid i gais gan landlord am gael ei gofrestru gael ei wneud i’r awdurdod trwyddedu ar gyfer yr ardal y lleolir yr annedd ynddi.

en-gb	Subsection (1) provides that if the application is made in the required form, includes information required by regulations made by the Welsh Ministers or such other information required by the authority, and is accompanied by the required fee, the licensing authority must register the landlord within a specified period.
cy-gb	Mae is-adran (1) yn darparu bod rhaid i’r awdurdod trwyddedu, os yw’r cais wedi ei wneud ar y ffurf sy’n ofynnol, yn cynnwys gwybodaeth sy’n ofynnol gan reoliadau a wnaed gan Weinidogion Cymru neu unrhyw wybodaeth arall sy’n ofynnol gan yr awdurdod, ac wedi ei yrru ynghyd â’r ffi sy’n ofynnol, gofrestru’r landlord o fewn cyfnod penodedig.

en-gb	The registration fee and the period will also be set out in regulations made by the Welsh Ministers.
cy-gb	Nodir hefyd y ffi gofrestru a’r cyfnod mewn rheoliadau a wneir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	The licensing authority must assign a registration number to the landlord and inform the landlord of the registration and the registration number.
cy-gb	Rhaid i’r awdurdod trwydded neilltuo rhif cofrestru i’r landlord a hysbysu’r landlord am y cofrestriad a’r rhif cofrestru.

en-gb	A licensing authority can charge a further fee (as set out in regulations made by the Welsh Ministers) for continuing the registration after the fifth anniversary of the date the landlord was registered and, subsequently, after every fifth anniversary a further fee may be charged.
cy-gb	Caiff awdurdod trwyddedu godi ffi bellach (fel a nodir mewn rheoliadau a wneir gan Weinidogion Cymru) am barhau’r cofrestriad ond ni chaiff wneud hynny cyn pen pum mlynedd ar ôl y dyddiad y cofrestrwyd y landlord ac, wedi hynny, cyn pen pob cyfnod o bum mlynedd ar ôl y dyddiad y caniateir codi ffi bellach.

en-gb	Section 16 – Duty to update information
cy-gb	Adran 16 – Dyletswydd i ddiweddaru gwybodaeth

en-gb	A registered landlord must notify the licensing authority in writing of certain changes in order to ensure that the information set out in a register is kept up to date.
cy-gb	Rhaid i landlord cofrestredig hysbysu’r awdurdod trwyddedu yn ysgrifenedig am newidiadau penodol er mwyn sicrhau bod yr wybodaeth a nodwyd mewn cofrestr yn cael ei chadw’n gyfoes.

en-gb	These are set out in subsection (1).
cy-gb	Nodir y newidiadau hyn yn is-adran (1).

en-gb	They are:
cy-gb	Dyma hwy:

en-gb	any change in name in which the landlord is registered;
cy-gb	unrhyw newid yn yr enw y cofrestrir y landlord oddi tano;

en-gb	the appointment of a person to carry out lettings or property management work on the landlord’s behalf in respect of the property in question;
cy-gb	penodi person i wneud gwaith gosod neu waith rheoli eiddo ar ran y landlord mewn cysylltiad â’r eiddo o dan sylw;

en-gb	the cessation of the such an appointment;
cy-gb	bod penodiad o’r fath wedi peidio;

en-gb	and any assignment of the landlord’s interest in a rental property.
cy-gb	ac unrhyw aseiniad o fuddiant y landlord mewn eiddo ar rent.

en-gb	The Welsh Ministers can also, by regulations, specify other changes in respect of which the duty to notify will apply.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru hefyd, drwy reoliadau, bennu newidiadau eraill y bydd y ddyletswydd i hysbysu yn gymwys mewn cysylltiad â hwy.

en-gb	A landlord who fails to comply with the duty to notify imposed by this section, and who does not have a reasonable excuse for failing to comply, is liable upon conviction to a fine not exceeding level 1 on the standard scale.
cy-gb	Mae landlord sy’n methu â chydymffurfio â’r ddyletswydd i hysbysu a osodir gan yr adran hon, ac nad oes ganddo esgus rhesymol am fethu â chydymffurfio, yn agored ar gollfarn i ddirwy nad yw’n uwch na lefel 1 ar y raddfa safonol.

en-gb	There is a time limit of 28 days within which the change(s) must be notified to the licensing authority.
cy-gb	Mae terfyn amser o 28 o ddiwrnodau y mae’n rhaid hysbysu’r awdurdod trwyddedu ynddo am y newid(iadau).

en-gb	The period begins on the first day which the landlord knew, or should have known, of the change.
cy-gb	Mae’r cyfnod yn dechrau ar y diwrnod cyntaf yr oedd y landlord yn gwybod, neu y dylai fod wedi gwybod, am y newid.

en-gb	Section 17 – Revocation of registration
cy-gb	Adran 17 – Dirymu cofrestriad

en-gb	A licensing authority is able to revoke a landlord’s registration in certain circumstances.
cy-gb	Mae awdurdod trwyddedu’n gallu dirymu cofrestriad landlord o dan amgylchiadau penodol.

en-gb	a) where the landlord has provided the licensing authority with false or misleading information when applying for registration under section 15 or when complying with the duty to notify the licensing authority of a change in circumstances under section 16;
cy-gb	a) pan fo’r landlord wedi darparu i’r awdurdod trwyddedu gwybodaeth anwir neu gamarweiniol wrth wneud cais am gofrestriad o dan adran 15 neu wrth gydymffurfio â’r ddyletswydd i hysbysu’r awdurdod trwyddedu am newid mewn amgylchiadau o dan adran 16;

en-gb	b) where the landlord has failed to notify the licensing authority of a change as required by section 16;
cy-gb	b) pan fo’r landlord wedi methu â hysbysu’r awdurdod trwyddedu am newid fel sy’n ofynnol gan adran 16;

en-gb	and c) failing to pay a fee for remaining on the register (see section 15(4)).
cy-gb	ac c) methu â thalu ffi am barhau ar y gofrestr (gweler adran 15(4)).

en-gb	Before revoking a registration, a licensing authority must take certain steps.
cy-gb	Cyn dirymu cofrestriad, rhaid i awdurdod trwyddedu gymryd camau penodol.

en-gb	It must notify the landlord of its intention to revoke the registration and the reasons for doing so.
cy-gb	Rhaid iddo hysbysu’r landlord am ei fwriad i ddirymu’r cofrestriad a’r rhesymau dros wneud hynny.

en-gb	It must also allow the landlord 21 days to make representations in relation to the decision from the date that the landlord is notified.
cy-gb	Rhaid iddo hefyd ganiatáu 21 o ddiwrnodau i’r landlord gyflwyno sylwadau mewn perthynas â’r penderfyniad o’r dyddiad y caiff y landlord ei hysbysu.

en-gb	The process for giving notifications is set out in section 48.
cy-gb	Nodir y broses ar gyfer rhoi hysbysiadau yn adran 48.

en-gb	After revoking a registration, the licensing authority must notify the landlord of the revocation and the reasons for doing so and provide information on the right of appeal.
cy-gb	Ar ôl dirymu cofrestriad, rhaid i’r awdurdod cofrestru hysbysu’r landlord am y dirymiad a’r rhesymau dros wneud hynny a darparu gwybodaeth am yr hawl i apelio.

en-gb	A landlord whose registration is revoked may appeal against the decision to a residential property tribunal.
cy-gb	Caiff landlord y mae ei gofrestriad wedi ei ddirymu apelio yn erbyn y penderfyniad i dribiwnlys eiddo preswyl.

en-gb	An appeal must be brought within 28 days of the landlord being notified of the decision.
cy-gb	Rhaid dwyn apêl cyn pen 28 o ddiwrnodau ar ôl i’r landlord gael ei hysbysu am y penderfyniad.

en-gb	On appeal, a tribunal may confirm the licensing authority’s decision to revoke a registration or direct the authority to register the landlord.
cy-gb	Mewn apêl, caiff tribiwnlys gadarnhau penderfyniad yr awdurdod trwyddedu i ddirymu cofrestriad neu gyfarwyddo’r awdurdod i gofrestru’r landlord.

en-gb	The day on which revocation of a landlord’s registration takes effect depends on whether or not the landlord makes an appeal against the licensing authority’s decision or a subsequent appeal (see subsection (8)).
cy-gb	Mae’r diwrnod y mae dirymiad cofrestriad landlord yn cymryd effaith yn dibynnu ar p’un a fydd y landlord yn gwneud apêl yn erbyn penderfyniad yr awdurdod trwyddedu, neu apêl dilynol, ai peidio (gweler is-adran (8)).

en-gb	The licensing authority must take certain action in the event of a landlord’s registration being revoked.
cy-gb	Rhaid i’r awdurdod trwyddedu gymryd camau penodol os caiff cofrestriad landlord ei ddirymu.

en-gb	It must notify any person on the register who has been appointed by the landlord to undertake, on the landlord’s behalf, lettings or property management work and it must also notify the tenants or occupiers of that landlord’s registered rental properties.
cy-gb	Rhaid iddo hysbysu unrhyw berson ar y gofrestr sydd wedi ei benodi gan y landlord i ymgymryd, ar ran y landlord, â gwaith gosod neu waith rheoli eiddo a rhaid iddo hysbysu hefyd denantiaid neu feddianwyr eiddo cofrestredig y landlord sydd ar rent.

en-gb	Section 18 – Licences that may be granted
cy-gb	Adran 18 – Trwyddedau y caniateir eu rhoi

en-gb	A licensing authority can only grant certain types of licence under this Part.
cy-gb	Dim ond mathau penodol o drwydded o dan y Rhan hon y caiff awdurdod trwyddedu eu rhoi.

en-gb	These are a licence for its area for a landlord to carry out lettings activities (section 6) and property management activities (section 7) or a licence for its area for agents to carry out lettings work and property management work (sections 9 and 11 respectively).
cy-gb	Mae’r rhain yn drwydded ar gyfer ei ardal i landlord gynnal gweithgareddau gosod (adran 6) a gweithgareddau rheoli eiddo (adran 7) neu drwydded ar gyfer ei ardal i asiantau wneud gwaith gosod a gwaith rheoli eiddo (adrannau 9 ac 11 yn ôl eu trefn).

en-gb	Section 19 – Licence application requirements
cy-gb	Adran 19 – Gofynion cais am drwydded

en-gb	An application for a licence in accordance with sections 6, 7, 9 or 11 must be made in the form required by the authority;
cy-gb	Rhaid gwneud cais am drwydded yn unol ag adrannau 6, 7, 9 neu 11 ar y ffurf sy’n ofynnol gan yr awdurdod;

en-gb	be accompanied by such information as the Welsh Ministers specify by regulations;
cy-gb	rhaid gyrru gydag ef unrhyw wybodaeth y bydd Gweinidogion Cymru yn ei phennu drwy reoliadau;

en-gb	be accompanied by such other information the authority requires;
cy-gb	rhaid gyrru gydag ef unrhyw wybodaeth arall sy’n ofynnol gan yr awdurdod;

en-gb	and be accompanied by the required fee (as specified by regulations made by the Welsh Ministers).
cy-gb	a rhaid gyrru gydag ef y ffi sy’n ofynnol (fel y’i pennir drwy reoliadau a wneir gan Weinidogion Cymru).

en-gb	Before granting a licence, the authority must take steps to satisfy itself that the applicant is a fit and proper person (see section 20) and that requirements relating to training, as set out in regulations made by the Welsh Ministers under subsection (2)(b), are met or will be met.
cy-gb	Cyn rhoi trwydded, rhaid i’r awdurdod gymryd camau i fodloni ei hun bod y ceisydd yn berson addas a phriodol (gweler adran 20) a bod y gofynion ynglŷn â hyfforddiant, fel y’u nodir mewn rheoliadau a wneir gan Weinidogion Cymru o dan is-adran (2)(b), wedi eu bodloni neu y byddent yn cael eu bodloni.

en-gb	Section 19(3) sets out what regulations under section 19(2)(b) may cover.
cy-gb	Mae adran 19(3) yn nodi’r hyn y caiff rheoliadau o dan 19(2)(b), gynnwys.

en-gb	The list set out in this subsection is not exhaustive and the regulations may cover other things.
cy-gb	Nid yw’r rhestr a nodir yn yr is-adran hon yn gynhwysfawr a chaiff y rheoliadau gynnwys pethau eraill.

en-gb	Regulations may be made authorising a licensing authority to specify requirements in relation to the content of training.
cy-gb	Caniateir gwneud rheoliadau i awdurdodi awdurdod trwyddedu i bennu gofynion mewn perthynas â chynnwys hyfforddiant.

en-gb	Regulations may be made for fees to be charged to cover authorisation of training providers by the licensing authority or approval of training courses.
cy-gb	Caniateir i reoliadau gael eu gwneud i ffioedd gael eu codi i gynnwys awdurdodi darparwyr hyfforddiant gan yr awdurdod trwyddedu neu gymeradwyo cyrsiau hyfforddi.

en-gb	Training may cover, among other things, the statutory obligations of both landlords and tenants, the contractual relationship, the role of an agent, and best practice in lettings work and property management.
cy-gb	Caiff yr hyfforddiant gynnwys, ymhlith pethau eraill, rwymedigaethau statudol landlordiaid a thenantiaid, y berthynas gontractiol, rôl asiant, a’r arferion gorau mewn gwaith gosod a gwaith rheoli eiddo

en-gb	Section 20 – Fit and proper person requirement
cy-gb	Adran 20 – Gofyniad person addas a phriodol

en-gb	The licensing authority is required to decide whether or not an applicant for a licence is a fit and proper person to be licensed.
cy-gb	Mae’n ofynnol i’r awdurdod trwyddedu benderfynu p’un a yw ceisydd am drwydded yn berson addas a phriodol i gael ei drwyddedu ai peidio.

en-gb	The Welsh Ministers must issue guidance in relation to this decision.
cy-gb	Rhaid i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau mewn perthynas â’r penderfyniad hwn.

en-gb	In reaching a decision, a licensing authority must have regard to all matters it considers appropriate, including certain evidence, which is set out in subsections (3) to (5).
cy-gb	Wrth ddod i benderfyniad, rhaid i awdurdod trwyddedu roi sylw i’r holl faterion y mae’n eu hystyried yn briodol, gan gynnwys tystiolaeth benodol, a nodir yn is-adrannau (3) i (5).

en-gb	The evidence falls into a number of categories.
cy-gb	Mae’r dystiolaeth yn syrthio i mewn i nifer o gategorïau.

en-gb	First, evidence which shows that the applicant has committed offences involving fraud or other dishonesty, violence, firearms or drugs, or any offence listed in Schedule 3 to the Sexual Offences Act 2003.
cy-gb	Yn gyntaf, tystiolaeth sy’n dangos bod y ceisydd wedi cyflawni troseddau sy’n cynnwys twyll neu anonestrwydd arall, trais, arfau tanio neu gyffuriau, neu unrhyw drosedd a restrir yn Atodlen 3 i Ddeddf Troseddau Rhywiol 2003.

en-gb	Second, evidence which shows that the applicant has practiced unlawful discrimination or harassment on the grounds of any protected characteristic under section 4 of the Equality Act 2010, or has victimised a person contrary to that Act.
cy-gb	Yn ail, tystiolaeth sy’n dangos bod y ceisydd wedi gwahaniaethu’n anghyfreithlon neu wedi aflonyddu rhywun ar sail unrhyw nodwedd warchodedig o dan adran 4 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010, neu wedi erlid person yn groes i’r Ddeddf honno.

en-gb	Third, evidence which shows that the applicant has contravened any provision of law relating to housing, landlord or tenant.
cy-gb	Yn drydydd, tystiolaeth sy’n dangos bod y ceisydd wedi torri unrhyw ddarpariaeth yn y gyfraith sy’n ymwneud â thai, landlord neu denant.

en-gb	In addition, failure to comply with any licence condition, including the condition requiring a licence holder to comply with the code of practice issued under section 40, will be relevant evidence for determining whether a person is fit and proper to hold a licence.
cy-gb	Yn ychwanegol, bydd methiant â chydymffurfio ag unrhyw un neu ragor o amodau’r drwydded, gan gynnwys yr amod sy’n ei gwneud yn ofynnol i ddeiliad trwydded gydymffurfio â’r cod ymarfer a ddyroddir o dan adran 40, yn dystiolaeth berthnasol ar gyfer penderfynu a yw person yn addas a phriodol i ddal trwydded.

en-gb	A licensing authority must also consider whether the actions of a person associated with the applicant are relevant to the question of whether an applicant is a fit and proper person.
cy-gb	Rhaid i awdurdod trwyddedu ystyried hefyd a yw gweithredoedd person sy’n gysylltiedig â’r ceisydd yn berthnasol i’r cwestiwn a yw ceisydd yn berson addas a phriodol.

en-gb	An associate may be a person connected to the applicant on a personal, work or other basis.
cy-gb	Gall person cyswllt fod yn berson sy’n gysylltiedig â’r ceisydd ar sail bersonol, ar sail gwaith neu ar sail arall.

en-gb	Section 21 - Determination of application
cy-gb	Adran 21 - Penderfynu ar gais

en-gb	A licensing authority must, within a period set out in regulations made by the Welsh Ministers, grant a licence if it is satisfied that the applicant meets the requirements specified in section 19.
cy-gb	Rhaid i awdurdod trwyddedu, o fewn cyfnod a bennir mewn rheoliadau a wneir gan Weinidogion Cymru, roi trwydded os yw’n fodlon bod y ceisydd yn cwrdd â’r gofynion a bennir yn adran 19.

en-gb	After granting the licence, the authority must assign a licence number and issue a licence which shows the licence number.
cy-gb	Ar ôl rhoi’r drwydded, rhaid i’r awdurdod neilltuo rhif trwydded a dyroddi trwydded sy’n dangos rhif y drwydded.

en-gb	It must also record the date the licence was granted and give the licence to the licence holder.
cy-gb	Rhaid iddo gofnodi hefyd y dyddiad y rhoddwyd y drwydded a rhoi’r drwydded i ddeiliad y drwydded.

en-gb	If an application for a licence is refused, the licensing authority must notify the applicant, give the reasons why, and provide information on the applicant’s right to appeal the decision.
cy-gb	Os gwrthodir cais am drwydded, rhaid i’r awdurdod trwyddedu hysbysu’r ceisydd, rhoi’r rhesymau pam, a darparu gwybodaeth am hawl y ceisydd i apelio yn erbyn y penderfyniad.

en-gb	Section 22 - Licence conditions
cy-gb	Adran 22 – Amodau trwydded

en-gb	Each licence granted will include a condition requiring the licence holder to comply with any code of practice issued by the Welsh Ministers (see section 40) and any other further conditions a licensing authority considers appropriate.
cy-gb	Bydd pob trwydded a roddir yn cynnwys amod sy’n ei gwneud yn ofynnol i ddeiliad y drwydded gydymffurfio ag unrhyw god ymarfer a ddyroddir gan Weinidogion Cymru (gweler adran 40) ac unrhyw amodau pellach eraill y mae awdurdod trwyddedu yn eu hystyried yn briodol.

en-gb	Breach of a licence condition may lead to a person’s licence being revoked (see section 25).
cy-gb	Gall torri un o amodau trwydded arwain at ddirymu trwydded person (gweler adran 25).

en-gb	A licence holder must notify the licensing authority in writing of any change in the name of the licence holder and other changes that are set out in regulations made by the Welsh Ministers.
cy-gb	Rhaid i ddeiliad trwydded hysbysu’r awdurdod trwyddedu yn ysgrifenedig am unrhyw newid yn enw deiliad y drwydded a newidiadau eraill a nodir mewn rheoliadau a wneir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Notification should be made within 28 days of the first day on which the licence holder knew, or should have known, of the change(s).
cy-gb	Dylai’r hysbysu gael ei wneud cyn pen 28 o ddiwrnodau ar ôl y diwrnod cyntaf yr oedd deiliad y drwydded yn gwybod, neu y dylai fod wedi gwybod, am y newid(iadau).

en-gb	A licence holder who fails to comply with the requirements of this section and who does not have a reasonable excuse for failing to comply, is liable upon conviction to a fine not exceeding level 4 on the standard scale.
cy-gb	Mae deiliad trwydded sy’n methu â chydymffurfio â gofynion yr adran hon ac nad oes ganddo esgus rhesymol am fethu â chydymffurfio, yn agored ar gollfarn i ddirwy nad yw’n uwch na lefel 4 ar y raddfa safonol.

en-gb	Section 24 – Amendment of licence
cy-gb	Adran 24 – Diwygio trwydded

en-gb	A licensing authority may amend a licence granted by it.
cy-gb	Caiff awdurdod trwyddedu ddiwygio trwydded a roddir ganddo.

en-gb	An amendment may be made to impose new conditions or remove or change the existing conditions attached to a licence.
cy-gb	Caniateir i ddiwygiad gael ei wneud i osod amodau newydd neu ddileu neu newid yr amodau sy’n bodoli eisoes ac sy’n gysylltiedig â thrwydded.

en-gb	The only exception is the requirement to comply with the code of practice, which cannot be amended.
cy-gb	Yr unig eithriad yw’r gofyniad i gydymffurfio â’r cod ymarfer, na ellir ei ddiwygio.

en-gb	Before deciding to amend a licence, a licensing authority must do a number of things.
cy-gb	Cyn penderfynu diwygio trwydded, rhaid i awdurdod trwyddedu wneud nifer o bethau.

en-gb	It must notify the licence holder of its intention to make amendments and the reasons for doing so.
cy-gb	Rhaid iddo hysbysu deiliad y drwydded o’i fwriad i wneud diwygiadau a’r rhesymau dros wneud hynny.

en-gb	It must also allow the licence holder time to make any representations.
cy-gb	Rhaid iddo hefyd ganiatáu amser i ddeiliad y drwydded gyflwyno unrhyw sylwadau.

en-gb	A period of 21 days must be allowed, beginning with the date the licence holder was notified.
cy-gb	Rhaid caniatáu cyfnod o 21 o ddiwrnodau, gan ddechrau ar y dyddiad yr hysbyswyd deiliad y drwydded.

en-gb	But the requirement to wait 21 days before making a decision to amend a licence does not apply if the licence holder consents to the amendment or if the authority considers that there are exceptional circumstances that warrant the changes being made without delay.
cy-gb	Ond nid yw’r gofyniad i aros 21 o ddiwrnodau cyn gwneud penderfyniad i ddiwygio trwydded yn gymwys os yw deiliad y drwydded yn cydsynio â’r diwygiad neu os yw’r awdurdod o’r farn bod amgylchiadau eithriadol sy’n cyfiawnhau gwneud y newidiadau yn ddi-oed.

en-gb	After amending a licence, the licensing authority must notify the licence holder of the amendment(s) and the reasons for the amendment(s).
cy-gb	Ar ôl diwygio trwydded, rhaid i’r awdurdod trwyddedu hysbysu deiliad y drwydded am y diwygiad(au) a’r rhesymau dros y diwygiad(au).

en-gb	If a licence holder hasn’t consented to the change, the authority must provide information on the licence holder’s right to appeal to a residential property tribunal against the authority’s decision.
cy-gb	Os nad yw deiliad trwydded wedi cydsynio â’r newid, rhaid i’r awdurdod ddarparu gwybodaeth am hawl deiliad y drwydded i apelio i dribiwnlys eiddo preswyl yn erbyn penderfyniad yr awdurdod.

en-gb	The date the amendment or amendments will take effect is determined in accordance with subsection (6).
cy-gb	Penderfynir ar y dyddiad y bydd y diwygiad neu’r diwygiadau yn cymryd effaith yn unol ag is-adran (6).

en-gb	Section 25 – Revocation of licence
cy-gb	Adran 25 – Dirymu trwydded

en-gb	A licence can be revoked by a licensing authority in certain circumstances.
cy-gb	Gall trwydded gael ei dirymu gan awdurdod trwyddedu mewn amgylchiadau penodol.

en-gb	It may do this if a condition of the licence has been breached, if the authority is no longer satisfied that the licence holder is a fit and proper person, if the licence holder has, without a reasonable excuse, failed to comply with the duty to update information under section 23, or if both the license holder and licensing authority have agreed that the licence should be revoked.
cy-gb	Caiff wneud hyn os yw un o amodau’r drwydded wedi ei dorri, os nad yw’r awdurdod yn fodlon mwyach bod deiliad y drwydded yn berson addas a phriodol, os yw deiliad y drwydded, heb esgus rhesymol, wedi methu â chydymffurfio â’r ddyletswydd i ddiweddaru gwybodaeth o dan adran 23, neu os yw deiliad y drwydded a’r awdurdod trwyddedu ill dau wedi cytuno y dylai’r drwydded gael ei dirymu.

en-gb	Before revoking a licence, the licensing authority must notify the licence holder of its intention to do so and the reasons for revocation.
cy-gb	Cyn dirymu trwydded, rhaid i’r awdurdod trwyddedu hysbysu deiliad y drwydded am ei fwriad i wneud hynny a’r rhesymau dros ei dirymu.

en-gb	It must allow the licence holder time to make representations.
cy-gb	Rhaid iddo ganiatáu digon o amser i ddeiliad y drwydded gyflwyno sylwadau.

en-gb	The period allowed for the licence holder to make representations is 21 days beginning the day the licence holder was notified of the authority’s intention to revoke the licence.
cy-gb	Y cyfnod a ganiateir i ddeiliad y drwydded gyflwyno sylwadau yw 21 o ddiwrnodau gan ddechrau ar y diwrnod yr hysbyswyd deiliad y drwydded am fwriad yr awdurdod i ddirymu’r drwydded.

en-gb	But the duty to allow a licence holder the opportunity to make representations does not apply where revocation has been agreed to by the licence holder or if the authority considers that there are exceptional circumstances which warrant a licence being revoked without delay.
cy-gb	Ond nid yw’r ddyletswydd i ganiatáu i ddeiliad trwydded gael cyfle i gyflwyno sylwadau yn gymwys pan fo deiliad y drwydded wedi cytuno i’r dirymiad neu os yw’r awdurdod o’r farn bod amgylchiadau eithriadol sy’n cyfiawnhau dirymu trwydded yn ddi-oed.

en-gb	After revoking a licence, the licensing authority must notify the licence holder of the revocation and the reasons for doing so.
cy-gb	Ar ôl dirymu trwydded, rhaid i’r awdurdod trwyddedu hysbysu deiliad y drwydded am y dirymu a’r rhesymau dros wneud hynny.

en-gb	If a licence holder hasn’t consented to the revocation, the authority must provide information on the licence holder’s rights of appeal against the decision.
cy-gb	Os nad yw deiliad trwydded wedi cydsynio â’r dirymiad, rhaid i’r awdurdod ddarparu gwybodaeth am hawliau deiliad y drwydded i apelio yn erbyn y penderfyniad.

en-gb	The appeal period is the period of 28 days which begins with the date the licence holder was notified of the authority’s decision, as set out in section 27(3)(a).
cy-gb	Y cyfnod apelio yw’r cyfnod o 28 o ddiwrnodau sy’n dechrau ar y dyddiad yr hysbyswyd deiliad y drwydded am benderfyniad yr awdurdod, fel a nodir yn adran 27(3)(a).

en-gb	The revocation takes effect in accordance with the date determined by subsection (5).
cy-gb	Mae’r dirymiad yn cymryd effaith yn unol â’r dyddiad a benderfynir gan is-adran (5).

en-gb	When a landlord’s licence is revoked, the licensing authority must notify the tenants or occupiers of that landlord’s registered rental properties.
cy-gb	Pan fydd trwydded landlord wedi ei dirymu, rhaid i’r awdurdod trwyddedu hysbysu tenantiaid neu feddianwyr eiddo cofrestredig y landlord hwnnw sydd ar rent.

en-gb	When a person’s licence to undertake lettings work or property management on behalf of a landlord is revoked, the licensing authority must notify the landlord that appointed the person.
cy-gb	Pan fydd trwydded person i ymgymryd â gwaith gosod neu waith rheoli eiddo ar ran landlord wedi ei dirymu, rhaid i’r awdurdod trwyddedu hysbysu’r landlord a benododd y person.

en-gb	Should a landlord’s licence be revoked, the landlord would need to arrange for an authorised agent to carry out lettings work and property management work on the landlord’s behalf.
cy-gb	Pe bai trwydded landlord yn cael ei dirymu, byddai angen i’r landlord drefnu bod asiant awdurdodedig yn gwneud y gwaith gosod a’r gwaith rheoli eiddo ar ran y landlord.

en-gb	Section 26 – Expiry and renewal of licence
cy-gb	Adran 26 – Trwydded yn dod i ben neu yn cael ei hadnewyddu

en-gb	A licence expires after a period of five years beginning with the date on which it was granted unless the licence holder applies for it to be renewed.
cy-gb	Daw trwydded i ben ar ôl cyfnod o bum mlynedd gan ddechrau ar y dyddiad y cafodd ei rhoi oni bai bod deiliad y drwydded yn gwneud cais iddi gael ei hadnewyddu.

en-gb	Generally, sections 19 to 21 apply to applications to renew licences as they apply to applications for a first licence.
cy-gb	Yn gyffredinol, mae adrannau 19 i 21 yn gymwys i geisiadau i adnewyddu trwyddedau fel y bônt yn gymwys i geisiadau am drwydded gyntaf.

en-gb	The only difference is that on renewal, the licensing authority will not have to assign a new licence number to the licence holder (the existing number will be reused).
cy-gb	Yr unig wahaniaeth, wrth adnewyddu, yw’r ffaith na fydd rhaid i’r awdurdod trwyddedu neilltuo rhif trwydded newydd i ddeiliad y drwydded (ailddefnyddir y rhif sy’n bodoli eisoes).

en-gb	Applying these sections to renewal applications means that:
cy-gb	Mae cymhwyso’r adrannau hyn i geisiadau am adnewyddu’n golygu :

en-gb	a) an application will have to be made in accordance with the requirements specified by section 19(1) (be accompanied by a fee and information etc.);
cy-gb	a) y bydd yn rhaid gwneud cais yn unol â’r gofynion a bennir gan adran 19(1) (gyrru’r cais ynghyd â ffi a gwybodaeth etc.);

en-gb	b) before granting a renewed licence, the relevant licensing authority will need to be satisfied, in accordance with section 20, that the applicant for renewal is a fit and proper person and c) satisfied that any requirements specified by regulations in respect of training are met.
cy-gb	b) cyn rhoi trwydded wedi ei hadnewyddu, bydd angen i’r awdurdod trwyddedu perthnasol gael ei fodloni, yn unol ag adran 20, fod y ceisydd am adnewyddiad yn berson addas a phriodol ac c) ei fodloni bod unrhyw ofynion a bennir gan reoliadau mewn cysylltiad â hyfforddiant wedi eu diwallu.

en-gb	If an application for renewal is refused, the licence expires on a date determined in accordance with subsection (6).
cy-gb	Os gwrthodir cais am adnewyddiad, daw’r drwydded i ben ar ddyddiad a benderfynir yn unol ag is-adran (6).

en-gb	The applicant has 28 days beginning with the date the licence holder was notified of the decision to refuse the renewal application within which to bring an appeal.
cy-gb	Mae gan y ceisydd 28 o ddiwrnodau, gan ddechrau ar y dyddiad yr hysbyswyd deiliad y drwydded am y penderfyniad i wrthod y cais am adnewyddiad, i ddwyn apêl ynddynt.

en-gb	If a licence holder dies, the licence expires automatically.
cy-gb	Os bydd deiliad trwydded yn marw, daw’r drwydded i ben yn awtomatig.

en-gb	Any renewal application made by the licence holder beforehand is treated as being withdrawn.
cy-gb	Caiff unrhyw gais am adnewyddiad a wnaed ymlaen llaw gan ddeiliad y drwydded ei drin fel un sydd wedi ei dynnu’n ôl.

en-gb	The same applies in the case where a body corporate (a company, for example) is dissolved.
cy-gb	Mae’r un peth yn gymwys pan fo corff corfforaethol (cwmni, er enghraifft) wedi ei ddiddymu.

en-gb	Section 27 – Licensing appeals
cy-gb	Adran 27 – Apelau trwyddedu

en-gb	Applicants for a licence (including applicants for renewal of a licence) or holders of a licence can appeal the following decisions of a licensing authority:
cy-gb	Caiff ceiswyr am drwydded (gan gynnwys ceiswyr am adnewyddu trwydded) neu ddeiliaid trwydded apelio yn erbyn penderfyniadau canlynol awdurdod trwyddedu:

en-gb	a decision to grant a licence subject to a condition (other than the requirement to comply with the code of practice issued by the Welsh Ministers);
cy-gb	penderfyniad i roi trwydded yn ddarostyngedig i amod (ac eithrio’r gofyniad i gydymffurfio â’r cod ymarfer a ddyroddir gan Weinidogion Cymru);

en-gb	a refusal to grant a licence;
cy-gb	gwrthod rhoi trwydded;

en-gb	amendment of a licence;
cy-gb	diwygio trwydded;

en-gb	or revocation of a licence.
cy-gb	neu ddirymu trwydded.

en-gb	Appeals are made to a residential property tribunal.
cy-gb	Gwneir apelau i dribiwnlys eiddo preswyl.

en-gb	An appeal must be made before the end of the 28 day period beginning with the date the applicant was notified of the relevant decision.
cy-gb	Rhaid i apêl gael ei gwneud cyn diwedd y cyfnod o 28 o ddiwrnodau gan ddechrau ar y dyddiad yr hysbyswyd y ceisydd am y penderfyniad perthnasol.

en-gb	The tribunal may allow an appeal after the end of this appeal period if it is satisfied there is good reason for the failure to appeal within the time limit.
cy-gb	Caiff y tribiwnlys ganiatáu apêl ar ddiwedd y cyfnod apelio hwn os yw’n fodlon bod rheswm da dros y methiant i apelio o fewn y terfyn amser.

en-gb	The appeal may be determined following consideration of matters of which the licensing authority was not aware.
cy-gb	Caniateir i’r apêl gael ei phenderfynu ar ôl ystyried materion nad oedd yr awdurdod trwyddedu ym ymwybodol ohonynt.

en-gb	After hearing an appeal, the tribunal may confirm the decision of the licensing authority.
cy-gb	Ar ôl gwrando apêl, gall y tribiwnlys gadarnhau penderfyniad yr awdurdod trwyddedu.

en-gb	Alternatively, it may:
cy-gb	Fel arall, gall wneud y canlynol:

en-gb	a) where an appeal was made against a licence condition, direct the authority to grant a licence on the terms the tribunal considers appropriate;
cy-gb	a) pan fo apêl wedi ei gwneud yn erbyn un o amodau trwydded, cyfarwyddo’r awdurdod i roi trwydded ar y telerau y mae’r tribiwnlys o’r farn eu bod yn briodol;

en-gb	b) where an appeal was made against a decision to refuse an application for a licence or renewal of a licence, direct the authority to grant or renew the licence on the terms the tribunal considers appropriate;
cy-gb	b) pan fo apêl wedi ei gwneud yn erbyn penderfyniad i wrthod cais am drwydded neu gais am adnewyddu trwydded, cyfarwyddo’r awdurdod i roi neu adnewyddu’r drwydded ar y telerau y mae’r tribiwnlys o’r farn eu bod yn briodol;

en-gb	c) where an appeal was made against a decision to amend a licence, direct the authority not to amend the licence or, alternatively, to amend the licence on the terms the tribunal considers appropriate;
cy-gb	c) pan fo apêl wedi ei gwneud yn erbyn penderfyniad i ddiwygio trwydded, cyfarwyddo’r awdurdod i beidio â diwygio’r drwydded neu, fel arall, i ddiwygio’r drwydded ar y telerau y mae’r tribiwnlys o’r farn eu bod yn briodol;

en-gb	and d) where an appeal was made against a decision to revoke a licence, quash that decision.
cy-gb	a d) pan fo apêl wedi ei gwneud yn erbyn penderfyniad i ddirymu trwydded, diddymu’r penderfyniad hwnnw.

en-gb	If a licensing authority is directed by a tribunal to grant a licence, the licence is treated as if it had been granted under section 21(1).
cy-gb	Os cyfarwyddir awdurdod trwyddedu gan dribiwnlys i roi trwydded, caiff y drwydded ei thrin fel petai wedi ei rhoi o dan adran 21(1).

en-gb	Section 28 – Prosecution by a licensing authority or a local housing authority
cy-gb	Adran 28 – Erlyniad gan awdurdod trwyddedu neu awdurdod tai lleol

en-gb	Subsection (1)(a) lists the offences which may be prosecuted by a licensing authority which arise in relation to a dwelling located in its area.
cy-gb	Mae is-adran (1)(a) yn rhestru’r troseddau y caiff awdurdod trwyddedu eu herlyn os byddant yn codi mewn perthynas ag annedd yn ei ardal.

en-gb	Criminal proceedings may alternatively be brought by a local housing authority, where the offence arises in respect of a dwelling in its area, where that authority is not the licensing authority for the area, the offences in question are ones listed in subsection (2).
cy-gb	Fel arall, caniateir i achos troseddol gael ei ddwyn gan awdurdod tai lleol, os bydd y drosedd yn codi mewn perthynas ag annedd yn ei ardal, lle nad yr awdurdod hwnnw yw’r awdurdod trwyddedu ar gyfer yr ardal, os yw’r troseddau dan sylw yn rhai a restrir yn is-adran (2)..

en-gb	In such cases, the local housing authority must have obtained the consent of the licensing authority to bring proceedings.
cy-gb	Mewn achosion o’r fath, rhaid i’r awdurdod tai lleol fod wedi cael cydsyniad yr awdurdod trwyddedu i ddwyn achos.

en-gb	This section does not affect any other power of the person designated under section 3(1) to bring legal proceedings.
cy-gb	Nid yw’r adran hon yn effeithio ar unrhyw b * er arall sydd gan y person a ddynodir