en-gb	There are a number of measures being taken to slow the spread of the coronavirus and to minimise community transmission.
cy-gb	Mae amryw o gamau yn cael eu cymryd i arafu lledaeniad coronafeirws a lleihau ei drosglwyddiad yn y gymuned.

en-gb	They all involve a trade-off between risk of transmission and the need for the economy, and society generally, to keep functioning.
cy-gb	Mae pob un ohonynt yn golygu cael cyfaddawd rhwng yr angen i leihau’r risg o drosglwyddo’r feirws a’r angen i’r economi, a chymdeithas yn gyffredinol, barhau i weithredu.

en-gb	The first and most important measure taken was to ensure that those exhibiting symptoms stay at home to isolate themselves from others.
cy-gb	Y cam cyntaf a phwysicaf oedd sicrhau bod y rheini sydd â symptomau yn aros adref er mwyn ynysu eu hunain oddi wrth eraill.

en-gb	Also fundamental was the need to shield our most vulnerable people, and it was particularly important to make it clear that older people and those with specified pre-existing conditions should stay at home.
cy-gb	Roedd yr angen i amddiffyn y bobl fwyaf agored i niwed hefyd yn sylfaenol, ac roedd egluro y dylai pobl hŷn a’r rheini sydd eisoes â chyflyrau iechyd aros adref yn arbennig o bwysig.

en-gb	In recent weeks that message has become a more general one.
cy-gb	Mae’r neges honno wedi datblygu i fod yn un fwy cyffredinol yn yr wythnosau diwethaf.

en-gb	The Regulations made on 26 March contained a general proposition that everybody should stay at home.
cy-gb	Roedd y Rheoliadau a wnaed ar 26 Mawrth yn cynnwys gosodiad cyffredinol y dylai pawb aros adref.

en-gb	But that is subject to numerous exceptions – reasonable justifications – that acknowledge we may need to go out to work, to exercise and to buy food, among other things.
cy-gb	Ond mae hynny’n ddarostyngedig i nifer o eithriadau – cyfiawnhad rhesymol – sy’n cydnabod y gall fod angen inni fynd allan i weithio, i wneud ymarfer corff ac i brynu bwyd, ymysg pethau eraill.

en-gb	So there has been a gradual expansion in the restrictions and actions taken to minimise risk of transmission across society. Restrictions and actions that are often inter-related.
cy-gb	Felly mae’r cyfyngiadau a’r camau sy’n cael eu cymryd i leihau’r risg o drosglwyddo’r feirws mewn cymdeithas wedi ehangu’n raddol, ac yn aml mae perthynas rhwng y cyfyngiadau a’r camau hyn.

en-gb	They started with stopping social activities, requiring certain businesses, such as pubs, to close; before expanding to imposing restrictions on public facing businesses such as supermarkets to try and maintain physical distancing where it can be done.
cy-gb	Y man cychwyn oedd stopio gweithgareddau cymdeithasol a mynnu bod busnesau penodol, fel tafarndai, yn cau; cyn ehangu i osod cyfyngiadau ar fusnesau sy’n delio’n uniongyrchol â’r cyhoedd, fel archfarchnadoedd, er mwyn ceisio cynnal pellter cymdeithasol os oes modd gwneud hynny.

en-gb	This principle of taking all reasonable steps to maintain physical distance is now being broadened to all workplaces.
cy-gb	Mae’r egwyddor hon o gymryd pob cam rhesymol i gynnal pellter cymdeithasol bellach yn cael ei hestyn i bob gweithle.

en-gb	This requires people to take “all reasonable measures” to maintain a distance of two metres between those in the workplace.
cy-gb	Golyga hyn bod rhaid i bobl gymryd “pob cam rhesymol” i gynnal pellter o 2 fetr rhwng pobl yn y gweithle.

en-gb	While that is an objective test that is intended to be applied consistently, it is not an absolute rule that has to be applied all of the time in all circumstances.
cy-gb	Er bod hwn yn brawf gwrthrychol y bwriedir iddo gael ei gymhwyso’n gyson, nid yw’n rheol absoliwt y mae’n rhaid ei chymhwyso drwy’r adeg ac o dan bob amgylchiadau.

en-gb	In addition it is not a measure that will apply in the same way in all circumstances.
cy-gb	Nid yw’n fesur a fydd yn gymwys yn yr un ffordd o dan bob amgylchiadau ychwaith.

en-gb	Physical distancing is intended to supplement a range of other actions being taken to seek to minimise risk.
cy-gb	Y bwriad yw bod cynnal pellter cymdeithasol yn ategu cyfres o gamau eraill sy’n cael eu cymryd i leihau’r risg.

en-gb	These include staying away from others when exhibiting symptoms, working from home where practicable, erecting barriers between people where suitable or wearing personal protective equipment where guidance says it is necessary.
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys cadw draw oddi wrth bobl eraill os oes gennych symptomau, gweithio gartref os yw hynny’n ymarferol, codi rhwystrau rhwng pobl os yw hynny’n bosibl neu wisgo cyfarpar diogelu personol pan fo canllawiau’n dweud bod hynny’n angenrheidiol.

en-gb	In summary, when proportionate action can be taken to reduce the spread of the virus it should be taken.
cy-gb	I grynhoi, os oes modd cymryd camau cymesur i leihau lledaeniad y firws, dylid eu cymryd.

en-gb	The Welsh Government has expanded the physical distancing requirements in legislation because of concerns that some employers who could take steps to keep staff further apart have not done so.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ehangu’r gofynion o ran cadw pellter cymdeithasol mewn deddfwriaeth oherwydd pryderon nad yw rhai cyflogwyr a allai gymryd camau i gadw mwy o bellter rhwng staff wedi gwneud hynny.

en-gb	But many employers have already done what they can and there are also working environments where physical distancing is not possible – and in consequence there may be circumstances where few or even no reasonable measures can be taken.
cy-gb	Ond mae nifer o gyflogwyr eisoes wedi gwneud yr hyn sy’n bosibl, ac nid oes modd cadw pellter cymdeithasol mewn rhai amgylcheddau gweithio. O ganlyniad, mewn rhai amgylchiadau efallai na fydd yn bosibl rhoi llawer o gamau rhesymol ar waith, neu’n wir, unrhyw rai o gwbl.

en-gb	For example in relation to the provision of public facing essential services (including operation and maintenance of Critical National Infrastructure), factory settings, construction sites, the provision of health and social care services and the production and distribution of food.
cy-gb	Er enghraifft, wrth ddarparu gwasanaethau hanfodol sy’n delio’n uniongyrchol â’r cyhoedd (gan gynnwys gweithredu a chynnal Seilwaith Cenedlaethol Hanfodol), mewn ffatrïoedd, ar safleoedd adeiladu, wrth ddarparu gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol ac wrth gynhyrchu a dosbarthu bwyd.

en-gb	In these instances we are asking employers to take reasonable measures to ensure that a distance of 2 metres is maintained between people on premises, including outdoor sites, to minimise the risk of transmission and the risk to workers.
cy-gb	Yn yr amgylchiadau hynny rydym yn gofyn i gyflogwyr gymryd camau rhesymol i sicrhau bod pellter o 2 fetr yn cael ei gynnal rhwng pobl yn y fangre, gan gynnwys ar safleoedd awyr agored, er mwyn lleihau’r risg o drosglwyddo’r feirws a’r risg i weithwyr.

en-gb	What constitutes a reasonable measure?
cy-gb	Beth yw cam rhesymol?

en-gb	In considering the context for how the test is to be applied, the starting point is that it applies to workplaces that are allowed to operate and the Welsh Government wants to continue to operate.
cy-gb	Y man cychwyn o ran y cyd-destun ar gyfer cymhwyso’r prawf yw ei fod yn gymwys i weithleoedd y caniateir iddynt weithredu, ac y mae Llywodraeth Cymru am iddynt barhau i weithredu.

en-gb	In fact many of these workplaces are vital and must  continue to function.
cy-gb	Mewn gwirionedd mae llawer o’r gweithleoedd hyn yn hanfodol, a rhaid iddynt barhau i weithredu.

en-gb	That the test applies to both hospitals and food shops should help illustrate the fact that this is not about stopping work, it is about all employers doing what they can in the workplace to change the way they work.
cy-gb	Mae’r ffaith fod y prawf yn gymwys i ysbytai a siopau bwyd yn dangos nad yw hyn yn ymwneud â stopio gweithio, ond ei fod yn ymwneud â chyflogwyr yn gwneud yr hyn a allant yn y gweithle i newid y ffordd y maent yn gweithio.

en-gb	If physical distancing can be achieved this will play a part, along with other actions, to minimise community transmission; but we should be clear that if physical distancing is not a reasonable measure in the particular workplace context, then is not a requirement.
cy-gb	Os gellir sicrhau pellter cymdeithasol, bydd hynny, ochr yn ochr â chamau eraill, yn cyfrannu at leihau trosglwyddo’r feirws yn y gymuned; ond os nad yw sicrhau pellter cymdeithasol yn gam rhesymol yng nghyd-destun gweithle penodol, yna rhaid inni fod yn glir nad yw’n ofynnol.

en-gb	And whether it is a reasonable measure will depend on the nature of the workplace.
cy-gb	Natur y gweithle fydd yn pennu a yw’n gam rhesymol ai peidio.

en-gb	The most effective way of ensuring physical distancing it is to enable some or all staff to work from home, some or all of the time.
cy-gb	Y ffordd fwyaf effeithiol o sicrhau pellter cymdeithasol yw galluogi rhai aelodau o staff, neu’r staff i gyd, i weithio o’u cartrefi am rywfaint, neu drwy’r amser.

en-gb	As “reasonable measures” there is an expectation that employers should be as flexible as possible and make adjustments wherever that is possible.
cy-gb	Fel “camau rhesymol” mae disgwyl i gyflogwyr fod mor hyblyg â phosibl a gwneud addasiadau pryd bynnag y bo modd.

en-gb	This may include issuing staff with laptops or mobile phones and facilitating communication from wherever members of staff may be.
cy-gb	Gall hyn gynnwys rhoi gliniadur neu ffôn symudol i aelodau staff a’u galluogi i gyfathrebu’n hwylus â’i gilydd lle bynnag y bônt.

en-gb	However there will be instances where working from home is not possible – for example in relation to the provision of public facing essential services, factory settings, construction sites, the provision of health and social care services, provision for the children of critical workers and vulnerable children in schools and childcare settings and where there are safeguarding concerns.
cy-gb	Ni fydd yn bosibl i bobl weithio o’u cartrefi mewn rhai amgylchiadau, fodd bynnag, megis wrth ddarparu gwasanaethau hanfodol sy’n delio’n uniongyrchol â’r cyhoedd, mewn ffatrïoedd, ar safleoedd adeiladu, wrth ddarparu gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol, wrth ddarparu ar gyfer plant gweithwyr hanfodol a phlant agored i niwed mewn ysgolion a lleoliadau gofal plant a phan fo pryderon o ran diogelu.

en-gb	Although physical distancing may be made easier by allowing some staff to work from home, the reasonable measures required in these instances will need to be taken in the workplace.
cy-gb	Er y gall caniatáu i rai aelodau staff weithio o’u cartrefi ei gwneud yn haws i gynnal pellter cymdeithasol, bydd angen i’r camau rhesymol sy’n ofynnol yn yr achosion hyn gael eu cymryd yn y gweithle.

en-gb	There is no hard and fast rule of what constitutes a reasonable measure.
cy-gb	Nid oes rheol bendant o ran yr hyn sy’n gam rhesymol.

en-gb	This can vary within different functions of an organisation as well as between sectors.
cy-gb	Gall hyn amrywio o fewn gwahanol swyddogaethau mewn sefydliad yn ogystal â rhwng sectorau.

en-gb	This guidance does not provide exhaustive advice of what should be done in every eventuality, but outlines considerations that businesses and organisations should reflect in determining measures.
cy-gb	Nid yw’r canllawiau yn rhoi cyngor cyflawn o ran yr hyn y dylid ei wneud o dan bob amgylchiadau, ond yn hytrach maent yn amlinellu’r hyn y dylai busnesau a sefydliadau ei ystyried wrth bennu camau.

en-gb	The test of whether a measure is reasonable it an objective one.
cy-gb	Nid yw’r prawf o ran a yw cam yn rhesymol ai peidio yn un gwrthrychol.

en-gb	It will be for a business to justify the reasonable measures that they have adopted and to demonstrate how they have considered that these are proportionate and minimise the risks faced by workers who have to continue to attend work in their workplace.
cy-gb	Mater i’r busnes fydd cyfiawnhau’r camau rhesymol y mae wedi eu mabwysiadu a dangos sut y mae wedi ystyried bod y rhain yn gymesur ac yn lleihau’r risg i weithwyr sy’n gorfod parhau i ddod i’w gweithle er mwyn gweithio.

en-gb	Considerations
cy-gb	Ystyriaethau

en-gb	Cost – is the cost of the measure proportionate to the number of people whose risk is reduced by the measure?
cy-gb	Cost – a yw cost y cam yn gymesur i’r nifer o bobl y mae’r cam yn lleihau’r risg iddynt?

en-gb	For example, it would not be proportionate to extend a premises or to require additional fleet vehicles, but splitting shifts could be done at minimal cost
cy-gb	Er enghraifft, ni fyddai’n gymesur i godi estyniad i fangre neu wneud cerbydau fflyd ychwanegol yn ofynnol, ond byddai modd hollti sifftiau heb fynd i lawer o gost.

en-gb	The nature of the work – are the measures practical, or would they so undermine the delivery of the service or undertaking of the business that they would be counterproductive?
cy-gb	Natur y gwaith – a yw’r camau yn ymarferol, neu a ydynt yn tanseilio’r gwasanaeth neu’r busnes mewn ffordd sy’n golygu y byddent yn wrthgynhyrchiol?

en-gb	For example when providing services to children, they may not understand the measures and may face risk as a result of them – this would include ensuring children are safeguarded.
cy-gb	Er enghraifft, wrth ddarparu gwasanaethau i blant, mae’n bosibl na fyddent yn deall y camau ac yn wynebu risg o ganlyniad iddynt, ac mae hyn yn cynnwys sicrhau bod plant yn cael eu diogelu.

en-gb	Can measures be put in place without compromising the health and safety of others?
cy-gb	A oes modd rhoi camau ar waith heb beryglu iechyd a diogelwch pobl eraill?

en-gb	If measures would increase the health and safety risk, for example in the case of operating machinery, these would not be reasonable measures.
cy-gb	Pe byddai’r camau yn cynyddu’r risg i iechyd a diogelwch, megis wrth weithredu peiriannau, ni fyddent yn gamau rhesymol.

en-gb	The nature and capacity of those in a workplace – where a service or business is responsible for looking after or working with children or vulnerable adults, it would not be reasonable to institute rigid physical distancing.
cy-gb	Natur a gallu’r rheini sydd mewn gweithle – os yw gwasanaeth neu fusnes yn gyfrifol am weithio gyda phlant neu oedolion sy’n agored i niwed, ni fyddai’n rhesymol gorfodi pellter cymdeithasol caeth.

en-gb	In addition, safeguarding of children and vulnerable adults must not be compromised.
cy-gb	At hynny, ni chaniateir peryglu diogelwch plant ac oedolion agored i niwed.

en-gb	Measures should command staff’s confidence that due consideration has been given to the level of risk that they face.
cy-gb	Dylai camau ennyn hyder aelodau staff bod lefel y risg y maent yn ei hwynebu wedi ei hystyried yn briodol.

en-gb	Employers may wish to introduce mechanisms to receive feedback on the measures that they have introduced.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd cyflogwyr am gyflwyno ffyrdd o gael adborth ar y camau y maent wedi eu cyflwyno.

en-gb	Examples of measures
cy-gb	Enghreifftiau o fesurau

en-gb	The nature of measures that are reasonable will be specific to the individual workplace, will reflect the physical environment and the nature of the business being conducted.
cy-gb	Bydd natur y mesurau sy’n rhesymol yn benodol i’r gweithle unigol, gan adlewyrchu’r amgylchedd ffisegol a natur y busnes dan sylw.

en-gb	As an example, most medical practitioners and carers can’t stay 2 metres away from a patient when giving treatment.
cy-gb	Er enghraifft, nid yw’r rhan fwyaf o ymarferwyr meddygol a gofalwyr yn gallu bod 2 fetr oddi wrth y claf wrth ei drin.

en-gb	But they can stay 2 metres away from the patient for much of the time; they can stay 2 metres away from other medical practitioners or carers most of the time; and measures can be taken to ensure patients stay 2 metres away from each other while waiting to see them.
cy-gb	Ond mae modd iddynt gadw pellter o 2 fetr oddi wrth y claf am lawer o’r amser; gallant gadw pellter o 2 fetr oddi wrth ymarferwyr meddygol neu ofalwyr eraill y rhan fwyaf o’r amser; ac fe ellir cymryd camau i sicrhau bod pellter o 2 fetr rhwng cleifion wrth iddynt aros i gael eu gweld.

en-gb	This is what we mean by reasonable measures and taking measures like that should be applied consistently.
cy-gb	Dyma’r hyn a olygir wrth gymryd camau rhesymol, a dylid cymryd camau fel hyn yn gyson.

en-gb	But stopping treatment would obviously not be a reasonable measure, and would not  and should not  be required.
cy-gb	Ond yn amlwg, ni fyddai stopio triniaeth yn gam rhesymol, ni fyddai’n  ofynnol, ac ni ddylai fod  yn ofynnol.

en-gb	Below is a non-exhaustive list of examples of reasonable measures which may be relevant:
cy-gb	Dyma restr o enghreifftiau, nad yw’n cynnwys pob enghraifft, o gamau perthnasol a all fod yn berthnasol:

en-gb	Reducing the number of people working on the premises at any one time– increasing the space between people by reducing the total number of people in attendance.
cy-gb	Gostwng nifer y bobl sy’n gweithio yn y fangre ar unrhyw adeg benodol a chynyddu’r pellter rhwng pobl drwy leihau cyfanswm y bobl sy’n bresennol.

en-gb	Increasing space between staff – for example on a production line leaving 2 m gaps between people and indicating spacing with markings.
cy-gb	Cael mwy o le rhwng aelodau staff – er enghraifft, cael bylchau o 2 fetr rhwng pobl ar linell gynhyrchu a gosod marciau i ddangos y pellter.

en-gb	Consider appropriate provision of rest space – is there a congregation of workers at a certain time?
cy-gb	Ystyried darparu man priodol i gymryd seibiant – a yw gweithwyr yn dod at ei gilydd ar adeg benodol?

en-gb	Could additional space be provided, or breaks staggered.
cy-gb	A oes modd darparu rhagor o le, neu sicrhau bod gweithwyr yn cymryd seibiant ar adegau gwahanol i’w gilydd?

en-gb	Altering tasks undertaken – making adjustments to the way that work is done, to reduce contact.
cy-gb	Addasu tasgau – gwneud addasiadau i’r ffordd y mae’r gwaith yn cael ei wneud, fel bod llai o gyswllt rhwng pobl.

en-gb	Stagger shifts to minimise people on site and to reduce congestion at the point of shift changes.
cy-gb	Addasu patrymau sifftiau fel bod llai o bobl ar y safle a llai o bobl yn ymgasglu pan fydd sifftiau yn newid.

en-gb	Carrying a passenger in the back seat rather than the front seat of a taxi would be a reasonable measure
cy-gb	Byddai cludo teithiwr yn y sedd ôl y tacsi yn hytrach nag yn y sedd flaen yn fesur rhesymol.

en-gb	Where reasonable measures are not possible
cy-gb	Pan na fo camau rhesymol yn bosibl

en-gb	The regulations require employers to take reasonable measures so that workers can maintain 2 metres distance from one another.
cy-gb	Mae’r rheoliadau yn ei gwneud yn ofynnol i gyflogwyr gymryd camau rhesymol fel bod gweithwyr yn gallu cadw pellter o 2 fetr oddi wrth ei gilydd.

en-gb	They do not require all employers to enforce 2 metres distance between all workers all of the time.
cy-gb	Nid ydynt yn ei gwneud yn ofynnol i bob cyflogwr orfodi pellter o 2 fetr rhwng ei gilydd drwy’r amser.

en-gb	There will be circumstances in which it is not possible to take reasonable measures.
cy-gb	Mewn rhai amgylchiadau ni fydd yn bosibl cymryd camau rhesymol.

en-gb	But employers will be expected to undertake an assessment before concluding there are no reasonable measures that they can take, and there are no blanket exemptions from this legislation.
cy-gb	Ond mae disgwyl i gyflogwyr gynnal asesiad cyn dod i’r casgliad nad oes unrhyw gamau rhesymol y gallant eu cymryd, ac nid oes esemptiau cyffredinol i’r ddeddfwriaeth hon.

en-gb	It is an important principle that employers undertake an assessment of what reasonable measures can be taken and to keep this under periodic review.
cy-gb	Mae’n egwyddor bwysig fod cyflogwyr yn cynnal asesiad o ba gamau rhesymol y gellir eu cymryd ac yn adolygu hynny o bryd i’w gilydd.

en-gb	Examples of the types of situation in which it would not be possible or appropriate for people to stay 2 metres apart for the duration of their work time, include:
cy-gb	Dyma enghreifftiau o’r mathau o sefyllfaoedd pan na fyddai’n bosibl nac yn briodol i bobl fod 2 fetr oddi wrth ei gilydd yn ystod eu holl amser yn y gwaith:

en-gb	Provision of personal services, including in the home.
cy-gb	Darparu gwasanaethau personol, gan gynnwys gwasanaethau personol yn y cartref.

en-gb	Tasks that require two or more people to undertake them safely, including heavy lifting or carrying dangerous chemicals, although there may be measures that can be adopted elsewhere in the workplace.
cy-gb	Tasgau y mae angen dau berson neu ragor i’w cyflawni’n ddiogel, gan gynnwys codi eitemau trwm neu gludo cemegau peryglus, er y gall fod modd mabwysiadu camau mewn sefyllfaoedd eraill yn y gweithle.

en-gb	Education and childcare settings – especially where young children cannot understand the concept of physical distancing and where the appropriate support from adult workers may require closer contact.
cy-gb	Lleoliadau addysg a gofal plant – yn enwedig os nad yw plant ifanc yn gallu deall y cysyniad o gadw pellter cymdeithasol a phan fo cyswllt agosach yn angenrheidiol er mwyn i weithwyr sy’n oedolion ddarparu cymorth priodol.

en-gb	Exceptions where close contact is required between workers and the users of services, although again there can be measures in the wider workplace which would minimise the risk of transmission.
cy-gb	Eithriadau pan fo cyswllt agos yn ofynnol rhwng gweithwyr a defnyddwyr gwasanaethau, er bod modd cymryd camau yn y gweithle ehangach unwaith eto, er mwyn lleihau’r risg o drosglwyddo’r feirws.

en-gb	Where workers are required to travel together.
cy-gb	Pan fo’n ofynnol i weithwyr deithio gyda’i gilydd.

en-gb	Where dual working is to ensure safety.
cy-gb	Pan fo angen gweithio mewn pâr er mwyn diogelwch.

en-gb	Working in confined spaces, for example repairing infrastructure for utilities.
cy-gb	Wrth weithio mewn lle cyfyng, er enghraifft, wrth atgyweirio’r seilwaith ar gyfer cyfleustodau.

en-gb	However, it is unlikely that no reasonable measures could be adopted at all in these circumstances.
cy-gb	Mae’n annhebygol, fodd bynnag, na fyddai modd mabwysiadu unrhyw gamau rhesymol ym mhob un o’r amgylchiadau hyn.

en-gb	Employers and staff will be best placed to know what can be done and the concept of “taking reasonable measures” means that there is some discretion in this respect.
cy-gb	Y cyflogwyr a’r staff fydd yn y lle gorau i wybod yr hyn y gellir ei wneud ac mae’r cysyniad o “gymryd camau rhesymol” yn golygu bod rhywfaint o ddisgresiwn yn hyn o beth.

en-gb	The key purpose of the regulations is to minimise the risk of transmission of coronavirus.
cy-gb	Prif ddiben y rheoliadau yw lleihau’r risg o drosglwyddo coronafeirws.

en-gb	Where contact or closer working is required, it is important that other measures are considered, for example:
cy-gb	Pan fo cyswllt neu weithio mwy agos yn angenrheidiol, mae’n bwysig fod camau eraill yn cael eu hystyried, megis:

en-gb	minimising the level of interaction
cy-gb	Lleihau lefel y rhyngweithio rhwng pobl

en-gb	physical barriers
cy-gb	Rhwystrau ffisegol

en-gb	improved hygiene and reminders about the importance of hygiene
cy-gb	Gwell hylendid ac atgoffa pobl am bwysigrwydd hylendid

en-gb	washing hands well for 20 seconds with soap after close contact
cy-gb	Golchi’r dwylo yn dda gyda sebon am 20 eiliad ar ôl cyswllt agos

en-gb	ensuring those with symptoms are not present on the premises
cy-gb	Sicrhau nad oes pobl sydd â symptomau yn y fangre

en-gb	The Welsh Government hopes that businesses and others understand the severity of the situation we are facing as a society and will take the reasonable steps necessary.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn gobeithio bod busnesau ac eraill yn deall mor ddifrifol yw’r sefyllfa rydym ni fel cymdeithas yn ei hwynebu, ac y byddant yn cymryd y camau rhesymol sydd eu hangen.

en-gb	By working together, the Welsh Government hopes that employers and employees can come to a reasonable judgment on the best way to limit close physical contact.
cy-gb	Drwy weithio gyda’n gilydd, mae Llywodraeth Cymru yn gobeithio y gall cyflogwyr a gweithwyr farnu’n rhesymol beth yw’r ffordd orau o gyfyngu ar gyswllt corfforol agos.

en-gb	It is in all our interests for this to happen so that important work can continue.
cy-gb	Mae sicrhau bod hyn yn digwydd o fudd i bob un ohonom, fel bod gwaith pwysig yn gallu parhau.

en-gb	However, one reason why the Welsh Government has decided to go beyond guidance and include a duty in law is so that enforcement is possible, where it is necessary.
cy-gb	Fodd bynnag, un rheswm pam y mae Llywodraeth Cymru wedi penderfynu mynd y tu hwnt i ganllawiau a chynnwys dyletswydd gyfreithiol yw fel bod modd gorfodi, pan fo hynny’n angenrheidiol.

en-gb	Both the police and local authorities have powers to enforce the restrictions on businesses, services and workplaces imposed by the regulations.
cy-gb	Mae pwerau gan yr heddlu ac awdurdodau lleol i orfodi’r cyfyngiadau ar fusnesau, gwasanaethau a gweithleoedd, sy’n cael eu gosod gan y rheoliadau.

en-gb	The regulations provide for enforcement to be carried out by—
cy-gb	Mae'r Rheoliadau'n darparu y bod y canlynol yn gallu gorfodi’r gyfraith—

en-gb	police officers
cy-gb	swyddogion heddlu

en-gb	police community support officers
cy-gb	swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu

en-gb	persons designated by local authorities (for example environmental health officers)
cy-gb	personau a ddynodir gan awdurdodau lleol (er enghraifft swyddogion iechyd yr amgylchedd)

en-gb	persons designated by the Welsh Ministers
cy-gb	personau a ddynodir gan Weinidogion Cymru

en-gb	If a responsible person is found not be taking all reasonable measures to ensure that distance of 2 metres is maintained between person on the premises concerned, that person may be subject to a fixed penalty of £60 (this reduces to £30 if paid within 14 days but is doubled to £120 for a second a subsequent breach) or may be charged with a criminal offence and ultimately convicted and be required to pay a fine.
cy-gb	Os nad yw person cyfrifol yn cymryd pob cam rhesymol i sicrhau bod pellter o 2 fetr yn cael ei gynnal rhwng personau yn y fangre o dan sylw, gall y person hwnnw fod yn ddarostyngedig i gosb benodedig o £60 (sy’n gostwng i £30 os caiff ei thalu o fewn 14 o ddiwrnodau ond sy’n dyblu i £120 am dorri’r gyfraith eilwaith neu’n olynol) neu gall gael ei gyhuddo o drosedd a’i euogfarnu yn y pen draw, a gorfod talu dirwy.

en-gb	Review
cy-gb	Adolygu

en-gb	The Welsh Government will rapidly review all aspects of the regulations by 16 April.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn adolygu pob agwedd ar y rheoliadau yn gyflym, a hynny erbyn 16 Ebrill.

en-gb	This provides an opportunity to assess the effectiveness and consequences of the provisions.
cy-gb	Bydd hyn yn rhoi cyfle i asesu effeithiolrwydd y darpariaethau, a’u canlyniadau.

en-gb	It will also provide an opportunity to engage with stakeholders from all sectors to inform the process.
cy-gb	Bydd hefyd yn rhoi cyfle i gysylltu â rhanddeiliaid o bob sector, er mwyn llywio’r broses.

en-gb	Insurance costs e.g. building insurance, employer’s liability insurance, etc.; and
cy-gb	Costau yswiriant e.e. yswiriant adeilad, yswiriant atebolrwydd cyflogwr ac ati

en-gb	Administration Grant; Childcare Grant; and Additional Needs Grant.
cy-gb	y Grant Gweinyddu; Y Grant Gweinyddu Gofal Plant a'r Grant Gofal Ychwanegol

en-gb	The Childcare Administration Grant
cy-gb	y Grant Gofal Plant;

en-gb	LEGISLATIVE CONSENT MEMORANDUM
cy-gb	MEMORANDWM CYDSYNIAD DEDDFWRIAETHOL

en-gb	Coronavirus Bill
cy-gb	Bil y Coronafeirws

en-gb	This Legislative Consent Memorandum is laid under Standing Order (“SO”) 29.2.
cy-gb	Gosodir y Memorandwm Cydsyniad Deddfwriaethol hwn o dan Reol Sefydlog (“RhS”) 29.2.

en-gb	SO29 prescribes that a Legislative Consent Memorandum must be laid, and a Legislative Consent Motion may be tabled, before the National Assembly for Wales if a UK Parliamentary Bill makes provision in relation to Wales for any purpose within, or which modifies the legislative competence of the National Assembly . 
cy-gb	Mae RhS 29 yn rhagnodi bod rhaid gosod Memorandwm Cydsyniad Deddfwriaethol, ac y ceir cyflwyno Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol, gerbron y Cynulliad Cenedlaethol os yw Bil Seneddol y DU yn gwneud darpariaeth mewn perthynas â Chymru at bwrpas sydd o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad Cenedlaethol neu sy’n addasu’r cymhwysedd hwnnw.

en-gb	The Coronavirus Bill (the “Bill”) was introduced in the House of Commons on 19 March.
cy-gb	Cyflwynwyd Bil y Coronafeirws (y “Bil”) yn Nhŷ’r Cyffredin ar 19 Mawrth.

en-gb	The Bill can be found at:
cy-gb	Mae’r Bil ar gael yma:

en-gb	https://services.parliament.uk/Bills/2019-21/coronavirus.html
cy-gb	https://services.p a rliament.uk/Bills/2019-21/coronavirus.html

en-gb	The objective of the Coronavirus Bill is to enable the Governments of the UK to respond to an emergency situation and manage the effects of a Coronavirus pandemic.
cy-gb	Amcan Bil y Coronafeirws yw galluogi Llywodraethau’r DU i ymateb i argyfwng a rheoli effeithiau pandemig coronafeirws.

en-gb	The Bill contains temporary measures designed to either amend existing legislative provisions or introduce new statutory powers which are designed to mitigate these impacts.
cy-gb	Mae’r Bil yn cynnwys mesurau dros dro er mwyn naill ai ddiwygio darpariaethau deddfwriaethol sydd eisoes yn bodoli neu gyflwyno pwerau statudol newydd i liniaru’r effeithiau hynny.

en-gb	Summary of the Bill
cy-gb	Crynodeb o’r Bil

en-gb	The Bill is sponsored by the Department of Health and Social Care.
cy-gb	Noddir y Bil gan yr Adran Iechyd a Gofal Cymdeithasol.

en-gb	The purpose of the Bill is to enable the Governments of the UK to respond to an emergency situation and manage the effects of a COVID-19 pandemic.
cy-gb	Diben y Bil yw galluogi Llywodraethau’r DU i ymateb i argyfwng a rheoli effeithiau pandemig COVID-19.

en-gb	A severe pandemic could infect up to 80% of the population leading to a reduced workforce, increased pressure on health services and death management processes.
cy-gb	Gallai pandemig difrifol heintio hyd at 80% o’r boblogaeth gan arwain at weithlu llai, a mwy o bwysau ar wasanaethau iechyd a phrosesau rheoli marwolaethau.

en-gb	The Bill aims to support the UK Government in the following:
cy-gb	Mae’r Bil yn anelu at gefnogi Llywodraeth y DU gyda’r canlynol:

en-gb	Increasing the available health and social care workforce
cy-gb	Cynyddu’r gweithlu iechyd a gofal cymdeithasol sydd ar gael

en-gb	Easing the burden on frontline staff
cy-gb	Lliniaru’r baich ar staff rheng flaen

en-gb	Containing and slowing the virus
cy-gb	Cyfyngu ac arafu’r feirws

en-gb	Managing the deceased with respect and dignity
cy-gb	Rheoli’r ymadawedig â pharch ac urddas

en-gb	Supporting people
cy-gb	Cefnogi pobl

en-gb	The Bill is required as part of a concerted effort across the whole of the UK to tackle the COVID-19 outbreak.
cy-gb	Mae angen y Bil fel rhan o ymdrech ar y cyd ledled y DU i fynd i’r afael â haint COVID-19.

en-gb	The intention is that it will enable the right people from public bodies across the UK to take appropriate actions at the right times to manage the effects of the outbreak.
cy-gb	Y bwriad yw y bydd yn galluogi’r bobl gywir o gyrff cyhoeddus ledled y DU i gymryd camau priodol ar yr adegau cywir i reoli effeithiau’r haint.

en-gb	COVID-19 is a public health emergency and the Bill provides extraordinary measures that do not apply in normal circumstances.
cy-gb	Mae COVID-19 yn argyfwng iechyd cyhoeddus ac mae’r Bil yn darparu mesurau eithriadol nad ydynt yn gymwys o dan amgylchiadau arferol.

en-gb	For this reason, the legislation will be time-limited for two years and it is neither necessary nor appropriate for all of these measures come into force immediately.
cy-gb	Am y rheswm hwn, bydd y ddeddfwriaeth wedi’i chyfyngu i ddwy flynedd ac nid yw’n angenrheidiol nac yn briodol i’r holl fesurau hyn ddod i rym ar unwaith.

en-gb	Instead, many of the measures in the Bill can be commenced from area to area and time to time, so as to ensure that the need to protect the public’s health can be aligned with the need to safeguard individuals’ rights.
cy-gb	Yn hytrach, gall llawer o’r mesurau yn y Bil gael eu cychwyn o ardal i ardal ac o bryd i’w gilydd, er mwyn sicrhau bod yr angen i ddiogelu iechyd y cyhoedd yn gydnaws â’r angen i ddiogelu hawliau unigolion.

en-gb	These measures can subsequently be suspended and then later reactivated, if circumstances permit, over the lifetime of the Act.
cy-gb	Gall y mesurau hyn wedyn gael eu hatal dros dro ac yna’n ddiweddarach eu hailgychwyn, os yw’r amgylchiadau’n caniatáu, dros oes y Ddeddf.

en-gb	The lifetime of the Act can itself be ended early, if the best available scientific evidence supports a policy decision that these powers are no longer needed.
cy-gb	Gellir dod ag oes y Ddeddf ei hun i ben yn gynnar, os bydd y dystiolaeth wyddonol orau sydd ar gael yn cefnogi penderfyniad polisi nad oes angen y pwerau hyn mwyach.

en-gb	It is also possible to extend the lifetime of the Act for a further temporary period, again if it is prudent to do so.
cy-gb	Mae hefyd yn bosibl estyn oes y Ddeddf am gyfnod dros dro pellach, eto os yw’n briodol gwneud hynny.

en-gb	The Bill includes provisions which relate to a wide spectrum of areas across the UK.
cy-gb	Mae’r Bil yn cynnwys darpariaethau sy’n ymwneud â sbectrwm eang o feysydd ledled y DU.

en-gb	However, they are all focused on responding to circumstances that may arise as a result of the COVID-19 pandemic.
cy-gb	Serch hynny, maent i gyd yn canolbwyntio ar ymateb i amgylchiadau a all godi yn sgil y pandemig COVID-19.

en-gb	Provisions in the Bill for which consent is required
cy-gb	Y darpariaethau yn y Bil y mae angen cydsyniad ar eu cyfer

en-gb	The Assembly’s consent would be required for the following provisions.
cy-gb	Byddai angen cydsyniad y Cynulliad ar gyfer y darpariaethau canlynol.

en-gb	Clause 1, although this is not a substantive provision, it nonetheless interacts with substantive provisions.
cy-gb	Cymal 1 - er nad yw’n brif ddarpariaeth, mae’n rhyngweithio â phrif ddarpariaethau.

en-gb	Therefore, to the extent that this clause interacts with substantive provisions that are within the legislative competence of the Senedd, this clause too would be within competence to the same extent.
cy-gb	Felly, i’r graddau y mae’r cymal hwn yn rhyngweithio â phrif ddarpariaethau sydd o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd, byddai’r cymal hwn hefyd o fewn y cymhwysedd i’r un graddau.

en-gb	There is no legal requirement, or bar to laying an LCM in respect of this provision but we consider there is some merit in including this definition provision in the LCM.
cy-gb	Nid oes gofyniad na rhwystr cyfreithiol i osod Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol mewn perthynas â’r ddarpariaeth hon ond rydym yn ystyried bod peth gwerth mewn cynnwys y ddarpariaeth diffiniad hon yn y Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol.

en-gb	Paragraph 140 of Schedule 7A to the Government of Wales Act 2006 reserves the regulation of professions from the competence of the National Assembly for Wales, however, the regulation of social workers and the social care profession are excluded from that reservation.
cy-gb	Mae paragraff 140 o Atodlen 7A i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 yn cadw rheoleiddio proffesiynau rhag cymhwysedd Cynulliad Cenedlaethol Cymru, serch hynny, mae rheoleiddio gweithwyr cymdeithasol a’r proffesiwn gofal cymdeithasol wedi’u heithrio o’r pwerau hynny a gedwir yn ôl.

en-gb	We take the view that these provisions are within the competence of the National Assembly for Wales so far as they apply in relation to Wales and therefore consider that an LCM is required for this clause.
cy-gb	Rydym o’r farn bod y darpariaethau hyn o fewn cymhwysedd Cynulliad Cenedlaethol Cymru i’r graddau y maent yn gymwys o ran Cymru ac felly rydym yn ystyried bod angen Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol ar gyfer y cymal hwn.

en-gb	The registrar referred to in section 83A is the registrar of Social Care Wales.
cy-gb	Cofrestrydd Gofal Cymdeithasol Cymru yw’r cofrestrydd y cyfeirir ato yn adran 83A.

en-gb	See section 67 of the Regulation and Inspection of Social Care (Wales) Act 2016 which renames the Care Council for Wales as Social Care Wales and makes provision for its general functions (along with Schedule 2 of that Act).
cy-gb	Gweler adran 67 o Ddeddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016 sy’n ailenwi Cyngor Gofal Cymru yn Gofal Cymdeithasol Cymru ac yn gwneud darpariaeth ar gyfer ei swyddogaethau cyffredinol (ynghyd ag Atodlen 2 i’r Ddeddf honno).

en-gb	“emergency” means an emergency of the type described in section 19(1)(a) of the Civil Contingencies Act 2004 (meaning of “emergency”), read with subsection (2)(a) and (b) of that section.
cy-gb	Ystyr “argyfwng” yw “ emergency ” o’r fath a ddisgrifir yn adran 19(1)(a) o Ddeddf Argyfyngau Sifil Posibl 2004 (ystyr “argyfwng”), wedi’i darllen gydag is-adran (2)(a) a (b) o’r adran honno.

en-gb	Clause 9 and Schedule 7 – the purpose of these provisions is to prevent delay in admitting people to hospital for treatment as a result of staff shortages during a pandemic.
cy-gb	Cymal 9 ac Atodlen 7 – diben y darpariaethau hyn yw atal oedi o ran derbyn pobl i ysbyty am driniaeth o ganlyniad i brinder staff yn ystod pandemig.

en-gb	This is done by introducing temporary amendments to the Mental Health Act 1983 (“MHA”) to allow certain functions relating to the detention and treatment of patients to be satisfied by fewer doctors’ recommendations or certifications.
cy-gb	Gwneir hyn drwy gyflwyno gwelliannau dros dro i Ddeddf Iechyd Meddwl 1983 i alluogi swyddogaethau penodol mewn perthynas â chadw a thrin cleifion i gael eu cyflawni gan lai o argymhellion neu dystysgrifau meddygon.

en-gb	Temporary amendments also allow for the extension or removal of certain time limits relating to the detention and transfer of patients including early release from imprisonment or detention.
cy-gb	Mae gwelliannau dros dro hefyd yn caniatáu ar gyfer estyn neu ddileu cyfyngiadau amser penodol mewn perthynas â chadw a throsglwyddo cleifion gan gynnwys eu rhyddhau’n gynnar o garchariad neu leoliad cadw.

en-gb	The provision in clause 9 does relate to the reserved matter of paragraph 175, prisons and offender management which includes the subject matter of sections 47 to 49 of the Mental Health Act 1983 (transfer to hospital of prisoners) and the provisions of that Act relating to persons who are restricted patients within the meaning given by section 79 of that Act.
cy-gb	Mae’r ddarpariaeth yng nghymal 9 yn ymwneud â mater paragraff 175 a gedwir yn ôl, sef carchardai a rheoli troseddwyr sy’n cynnwys pwnc adrannau 47 i 49 o Ddeddf Iechyd Meddwl 1983 (trosglwyddo carcharorion i ysbyty) a darpariaethau’r Ddeddf honno sy’n ymwneud â phersonau sy’n gleifion dan gyfyngiadau o fewn yr ystyr a roddir i “ restricted patients ” gan adran 79 o’r Ddeddf honno.

en-gb	However, by applying section 108A(6) to the question of whether the provision ‘relates to’ a reserved matter, the provision enabling the health service in Wales to operate effectively during a Coronavirus pandemic does not on its ‘relate to’ prison and offender management.
cy-gb	Serch hynny, drwy ystyried adran 108A(6) o ran a yw’r ddarpariaeth “yn ymwneud â” mater a gedwir yn ôl, nid yw’r ddarpariaeth sy’n galluogi’r gwasanaeth iechyd yng Nghymru i weithredu’n effeithiol yn ystod pandemig coronafeirws ar ei phen ei hun “yn ymwneud â” rheoli carchardai a throseddwyr.

en-gb	The purpose of the provision is to enable devolved mental health services in Wales to be provided without delay during a pandemic and as such there is reasonable argument that there should be a strong presumption in favour of a LCM being required.
cy-gb	Diben y ddarpariaeth yw galluogi i wasanaethau iechyd meddwl datganoledig yng Nghymru gael eu darparu heb oedi yn ystod pandemig ac felly mae dadl resymol y dylid rhagdybio’n gryf o blaid yr angen am Gynnig Cydsyniad Deddfwriaethol.

en-gb	Clause 10 allows the Secretary of State for Health and Social Care (in relation to the NHS for England) and the Welsh Ministers (in relation to the NHS for Wales) to provide indemnity for clinical negligence liabilities of healthcare professionals and others arising from NHS activities carried out as part of the response to a Coronavirus pandemic.
cy-gb	Mae cymal 10 yn caniatáu i’r Ysgrifennydd Gwladol dros Iechyd a Gofal Cymdeithasol (o ran y GIG yn Lloegr) a Gweinidogion Cymru (o ran y GIG yng Nghymru) ddarparu indemniad ar gyfer rhwymedigaethau esgeuluster clinigol gweithwyr gofal iechyd proffesiynol ac eraill sy’n codi yn sgil gweithgareddau’r GIG a wneir yn rhan o’r ymateb i bandemig coronafeirws.

en-gb	This indemnity will not apply to those already covered by state-backed schemes established under section 30 of the NHS (Wales) Act 2006.
cy-gb	Ni fydd yr indemniad hwn yn gymwys i’r rhai sydd eisoes wedi’u cynnwys mewn cynlluniau gwladwriaethol a sefydlwyd o dan adran 30 o Ddeddf Gwasanaeth Iechyd Gwladol (Cymru) 2006.

en-gb	It will also not cover healthcare professionals who have indemnity cover for the clinical negligence in question through a private Medical Defence Organisation, a professional body or where they have commercial insurance.
cy-gb	Ni fydd ychwaith yn cynnwys gweithwyr gofal iechyd proffesiynol sydd â sicrwydd indemniad ar gyfer yr esgeuluster clinigol o dan sylw drwy Sefydliad Amddiffyn Meddygol, corff proffesiynol neu pan fo ganddynt yswiriant masnachol.

en-gb	The purpose of the clause is to ensure that, in the exceptional circumstances that might arise in a Coronavirus pandemic, sufficient indemnity arrangements are in place to cover all NHS activities required to respond to the pandemic.
cy-gb	Diben y cymal yw sicrhau, o dan yr amgylchiadau eithriadol a allai godi mewn pandemig coronafeirws, fod trefniadau indemniad digonol yn eu lle i gynnwys holl weithgareddau angenrheidiol y GIG mewn ymateb i’r pandemig.

en-gb	We take the view that these provisions do not breach any of the legislative competence tests.
cy-gb	Rydym o’r farn nad yw’r darpariaethau hyn yn torri unrhyw rai o’r profion cymhwysedd deddfwriaethol.

en-gb	These provisions relate to Health.
cy-gb	Mae’r darpariaethau hyn yn ymwneud ag Iechyd.

en-gb	The objective of these provisions is to ensure the sustainability of the Healthcare work force during a pandemic.
cy-gb	Amcan y darpariaethau hyn yw sicrhau cynaliadwyedd y gweithlu Gofal Iechyd yn ystod pandemig.

en-gb	This will, in turn, assist the Welsh Ministers in delivering on their duty under section 1 of the NHS (Wales) Act 2006 to “ continue the promotion in Wales of a comprehensive health service designed to secure improvement in the physical and mental health of the people of Wales and in the prevention, diagnosis and treatment of illness ”.
cy-gb	Bydd hyn, yn ei dro, yn cynorthwyo Gweinidogion Cymru i gyflawni eu dyletswydd o dan adran 1 o Ddeddf Gwasanaeth Iechyd Gwladol (Cymru) 2006 i “ continue the promotion in Wales of a comprehensive health service designed to secure improvement in the physical and mental health of the people of Wales and in the prevention, diagnosis and treatment of illness ”.

en-gb	Clause 14 and schedule 11.
cy-gb	Cymal 14 ac Atodlen 11.

en-gb	There are duties on Local Authorities in Parts 3 and 4 of the Social Services and Well-being (Wales) Act 2014 (SSWWA) to assess needs for care and support, and to meet those needs.
cy-gb	Mae Rhannau 3 a 4 o Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 yn rhoi dyletswyddau ar Awdurdodau Lleol i asesu anghenion gofal a chymorth, ac i ddiwallu’r anghenion hynny.

en-gb	In the event of an emergency it is expected that there would be a surge in demand for social care services at a time when there would be fewer social care workers available to provide them.
cy-gb	Mewn argyfwng disgwylir cynnydd yn y galw am wasanaethau gofal cymdeithasol ar adeg pan fyddai llai o weithwyr gofal cymdeithasol ar gael i’w darparu.

en-gb	The Bill will replace these duties with a duty on Local Authorities to meet needs for care and support with a test which is aligned with existing SSWWA provision so that a Local Authority is required to meet the needs in order to protect an adult or adult carer from abuse or neglect or the risk of abuse or neglect.
cy-gb	Yn lle’r dyletswyddau hyn, bydd y Bil yn rhoi dyletswydd ar Awdurdodau Lleol i ddiwallu anghenion gofal a chymorth drwy brawf sy’n cyd-fynd â darpariaeth bresennol y Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant fel y bydd yn ofynnol i Awdurdod Lleol ddiwallu’r anghenion er mwyn gwarchod oedolyn neu ofalwr sy’n oedolyn rhag camdriniaeth neu esgeulustod neu’r perygl o gamdriniaeth neu esgeulustod.

en-gb	These provisions will involve the ceasing of current practices and are intended to reduce operational burden.
cy-gb	Bydd y darpariaethau hyn yn golygu rhoi’r gorau i arferion presennol a’u bwriad yw lleihau baich gweithredol.

en-gb	Local Authorities in Wales will need to develop and undertake some new processes, including the organisation of urgent evaluations of basic care needs and the ethical and consistent prioritisation of care down to the level of the basic requirements as provided for in the Bill.
cy-gb	Bydd angen i Awdurdodau Lleol Cymru ddatblygu a gweithredu rhai prosesau newydd, gan gynnwys trefnu gwerthusiadau brys o anghenion gofal sylfaenol a blaenoriaethu gofal mewn modd moesegol a chyson i lawr i lefel y gofynion sylfaenol fel y darperir ar eu cyfer yn y Bil.

en-gb	The Bill therefore includes provision for the Welsh Ministers issue guidance to local authorities as a consequence of these provisions and, where necessary, to issue directions to ensure compliance with that guidance.
cy-gb	Mae’r Bil felly’n cynnwys darpariaeth i Weinidogion Cymru roi canllawiau i awdurdodau lleol o ganlyniad i’r darpariaethau hyn a, phan fo angen, roi cyfarwyddydau i sicrhau cydymffurfio â’r canllawiau hynny.

en-gb	Clauses 23 to 27  provide powers to ensure that Ministers are able to obtain information on potential disruption or risk of disruption of food chains in the unlikely event that the food industry, who are currently providing this information voluntarily, cease to do so for any reason.
cy-gb	Mae cymalau 23 i 27 yn darparu pwerau i sicrhau y gall Gweinidogion gael gafael ar wybodaeth ynghylch amharu posibl, neu’r perygl o amharu, ar gadwyni bwyd os yw’r diwydiant bwyd, sy’n darparu’r wybodaeth hon yn wirfoddol ar hyn o bryd, yn peidio â gwneud hynny am unrhyw reswm, er bod hynny’n annhebygol.

en-gb	This continuity of food supply chain information is necessary to enable government to plan for, and respond to, any disruption or risk of disruption to food supply.
cy-gb	Mae’r parhad hwn o ran gwybodaeth ynghylch y gadwyn cyflenwi bwyd yn angenrheidiol i alluogi’r llywodraeth i gynllunio ar gyfer unrhyw amharu, neu’r perygl o amharu, ar y cyflenwad bwyd, ac i ymateb i hynny.

en-gb	These provisions relate to food, and food supply.
cy-gb	Mae’r darpariaethau hyn yn ymwneud â bwyd, a chyflenwad bwyd.

en-gb	The purpose of the provision closely concerns the health and well-being of persons in Wales – to ensure people of Wales have access to food.
cy-gb	Mae gan ddiben y ddarpariaeth gysylltiad agos ag iechyd a llesiant personau yng Nghymru – sicrhau y gall pobl Cymru gael at fwyd.

en-gb	It also closely concerns agriculture and aquaculture and the continuity of the agri-food industry in relation to Wales.
cy-gb	Mae cysylltiad agos hefyd ag amaethyddiaeth a dyframaethu a pharhad y diwydiant bwyd-amaeth o ran Cymru.

en-gb	The functions conferred on the Welsh Ministers are expressed by reference to the extent that an Act of the Senedd could confer those functions on the Welsh Ministers.
cy-gb	Caiff y swyddogaethau a roddir ar Weinidogion Cymru eu mynegi drwy gyfeirio at y graddau y gallai Deddf gan Senedd Cymru roi’r swyddogaethau hynny ar Weinidogion Cymru.

en-gb	On this basis, the purpose of those functions necessarily cannot relate to any reserved matters.
cy-gb	Ar y sail hon, ni all diben y swyddogaethau hynny o reidrwydd ymwneud ag unrhyw faterion a gedwir yn ôl.

en-gb	For these reasons, we consider that these provisions, to the extent they confer functions on the Welsh Ministers, are within the legislative competence of the Senedd.
cy-gb	Am y rhesymau hyn, rydym yn ystyried bod y darpariaethau hyn, i’r graddau y maent yn rhoi swyddogaethau ar Weinidogion Cymru, o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd.

en-gb	We consider that an LCM is required for this clause.
cy-gb	Rydym yn ystyried bod angen Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol ar gyfer y cymal hwn.

en-gb	Clause 31 is within the competence of the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae cymal 31 o fewn cymhwysedd Gweinidogion Cymru.

en-gb	It relates to the regulation of social care services and independent health care services.
cy-gb	Mae'n ymwneud â rheoleiddio gwasanaethau gofal cymdeithasol a gwasanaethau gofal iechyd annibynnol.

en-gb	Social care services are regulated under provision in the Regulation and Inspection of Social Care (Wales) Act 2016.
cy-gb	Mae gwasanaethau gofal cymdeithasol yn cael eu rheoleiddio o dan ddarpariaeth yn Neddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016.

en-gb	Independent health care services are regulated under part 2 of the Care Standards Act 2000.
cy-gb	Mae gwasanaethau gofal iechyd annibynnol yn cael eu rheoleiddio o dan ran 2 o Ddeddf Safonau Gofal 2000.

en-gb	The executive functions under the 2000 Act are all conferred on Welsh Ministers.
cy-gb	Mae'r swyddogaethau gweithredol o dan Ddeddf 2000 i gyd yn cael eu rhoi i Weinidogion Cymru.

en-gb	Although disclosure and barring is referred to in paragraph 50 of Schedule 7A of the Government of Wales Act 2006 as a reserved matter, the provision is not about the existence or operation of the disclosure and barring service.
cy-gb	Er y cyfeirir at ddatgelu a gwahardd ym mharagraff 50 o Atodlen 7A i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 fel mater a gedwir yn ôl, nid yw'r ddarpariaeth yn ymwneud â bodolaeth neu weithrediad y gwasanaeth datgelu a gwahardd.

en-gb	Its purpose is to confer discretion on Welsh Ministers, in the current health emergency, to modify or disapply requirements which are incorporated within the regulatory requirements to which the relevant regulated services in Wales are subject.
cy-gb	Ei diben yw rhoi disgresiwn i Weinidogion Cymru, yn yr argyfwng iechyd presennol, addasu neu ddatgymhwyso gofynion sydd wedi'u cynnwys o fewn y gofynion rheoleiddio y mae gwasanaethau rheoleiddio perthnasol Cymru yn ddarostyngedig iddynt.

en-gb	Clause 35 and Part 1 of Schedule 15 provides a power for the Secretary of State and the Welsh Ministers to direct the temporary closure of an educational institution or registered childcare provider, or restrict access to them, during the pandemic.
cy-gb	Mae cymal 35 a Rhan 1 o Atodlen 15 yn rhoi pŵer i'r Ysgrifennydd Gwladol a Gweinidogion Cymru i roi cyfarwyddyd i gau sefydliad addysg neu ddarparwr gofal plant cofrestredig dros dro, neu gyfyngu ar fynediad iddynt, yn ystod y pandemig.

en-gb	The Secretary of State and the Welsh Ministers can authorise a local authority to exercise this function in respect of schools and childcare providers; or the Higher Education Funding Council for Wales (HEFCW) in respect of regulated providers in Wales.
cy-gb	Gall yr Ysgrifennydd Gwladol a Gweinidogion Cymru awdurdodi awdurdod lleol i arfer y swyddogaeth hon ar gyfer ysgolion a darparwyr gofal plant; neu Gyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru (HEFCW) ar gyfer darparwyr rheoleiddiedig yng Nghymru.

en-gb	A direction can be enforced by the Secretary of State and Welsh Ministers (or local authorities or HEFCW) by making an application for an injunction in the civil courts.
cy-gb	Gall yr Ysgrifennydd Gwladol a Gweinidogion Cymru (neu awdurdodau lleol neu HEFCW) orfodi cyfarwyddyd drwy wneud cais am waharddeb yn y llysoedd sifil.

en-gb	Education is a devolved matter and most of the powers and duties of the Secretary of State concerning schools under the Education Act 1996 are exercised in relation to Wales by the Welsh Ministers (pursuant to article 1 and schedule 1 of the National Assembly for Wales (Transfer of Functions) Order 1999).
cy-gb	Mae addysg yn faes sydd wedi'i ddatganoli ac mae'r rhan fwyaf o bwerau a dyletswyddau'r Ysgrifennydd Gwladol yn ymwneud ag ysgolion o dan Ddeddf Addysg 1996 yn cael eu harfer ar gyfer Cymru gan Weinidogion Cymru (yn unol ag erthygl 1 ac atodlen 1 o Orchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Trosglwyddo Swyddogaethau) 1999).

en-gb	The same is true of the Secretary of State’s functions in respect of further and higher education under several Acts of Parliament pre-dating devolution.
cy-gb	Mae'r un peth yn wir am swyddogaethau'r Ysgrifennydd Gwladol o ran addysg bellach ac uwch o dan sawl Deddf Seneddol a luniwyd cyn datganoli.

en-gb	Under section 16 of the School Standards and Organisation (Wales) Act 2013, the Welsh Ministers have powers to direct the closure of maintained schools.
cy-gb	O dan adran 16 o Ddeddf Safonau a Threfniadaeth Ysgolion (Cymru) 2013, mae gan Weinidogion Cymru bwerau i roi cyfarwyddyd i gau ysgolion a gynhelir.

en-gb	However, these powers only apply where the school is failing in some respect.
cy-gb	Ond nid yw’r pwerau hyn ond yn gymwys pan fo'r ysgol yn methu mewn rhyw fodd.

en-gb	Although these powers are not as wide as the powers in the Bill in relation to closing a school, they provide a strong argument that the Welsh Ministers have the power to make such provisions.
cy-gb	Er nad yw'r pwerau hyn mor eang â'r pwerau yn y Bil yn ymwneud â chau ysgol, maent yn cyflwyno dadl gref bod gan Weinidogion Cymru’r pŵer i wneud darpariaethau o'r fath.

en-gb	The Welsh Ministers have no powers to close further or higher education providers in a context such as,  for reasons relating to,  the Covid-19 pandemic.
cy-gb	Nid oes gan Weinidogion Cymru unrhyw bwerau i gau lleoliadau darparwyr addysg bellach neu addysg uwch mewn cyd-destun megis ar gyfer rhesymau yn ymwneud â phandemig COVID-19.

en-gb	Childcare is a devolved matter, and means anything which amounts to childminding or the provision of daycare for children for the purpose of Part 2 of the Children and Families (Wales) Measure 2010.
cy-gb	Mae gofal plant yn fater sydd wedi'i ddatganoli, ac mae'n golygu unrhyw beth sy'n cael ei ystyried yn warchod plant neu ddarparu gofal dydd ar gyfer plant at ddiben Rhan 2 o Fesur Plant a Theuluoedd (Cymru) 2010.

en-gb	The powers and duties of the Welsh Ministers relating to childminding and daycare are set out within the Measure.
cy-gb	Mae pwerau a dyletswyddau Gweinidogion Cymru sy'n ymwneud â gwarchod plant a gofal dydd wedi'u hamlinellu yn y Mesur.

en-gb	Under section 31 of the Measure there is a power to cancel the registration of a childcare provider, however these powers only apply where a person becomes disqualified from registration.
cy-gb	O dan adran 31 o’r Mesur mae pŵer ar gael i ganslo cofrestriad darparwr gofal plant, ond dim ond os yw person wedi’i anghymhwyso rhag cofrestru y mae’r rhain yn gymwys.

en-gb	Although these powers are not as wide as the powers in the Bill in relation to closing childcare providers, they provide a strong argument that the Welsh Ministers have the power to make such provisions.
cy-gb	Er nad yw’r pwerau hyn mor eang â’r pwerau yn y Bil ynglŷn â chau darparwyr gofal plant, maent yn rhoi dadl gryf bod gan Weinidogion Cymru'r pŵer i wneud darpariaethau o’r fath.

en-gb	Clause 36 and Schedule 16 provide the Secretary of State and the Welsh Ministers with powers to make directions in connection with the continued running of the education, training and registered childcare systems.
cy-gb	Mae Cymal 36 ac Atodlen 16 yn rhoi pwerau i’r Ysgrifennydd Gwladol a Gweinidogion Cymru i wneud cyfarwyddydau mewn cysylltiad â pharhau i gynnal systemau addysg, hyfforddiant a gofal plant cofrestredig.

en-gb	The Secretary of State and the Welsh Ministers can authorise a local authority to exercise this function in respect of schools or childcare providers; or the Higher Education Funding Council for Wales (HEFCW) in respect of regulated providers in Wales.
cy-gb	Gall yr Ysgrifennydd Gwladol a Gweinidogion Cymru awdurdodi awdurdod lleol i arfer y swyddogaeth hon mewn perthynas ag ysgolion neu ddarparwyr gofal plant; neu Gyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru (HEFCW) ar gyfer darparwyr rheoleiddiedig yng Nghymru.

en-gb	It should be noted that childminders are excluded from this power.
cy-gb	Dylid nodi bod gwarchodwyr plant wedi’u heithrio o’r pwerau hyn.

en-gb	This clause also provides a power for the Secretary of State and the Welsh Ministers to disapply or modify by notice existing requirements or restrictions contained in relevant legislation and funding agreements during the pandemic. A notice can disapply or modify a provision for a specified period, which must not exceed one month.
cy-gb	Mae’r cymal hwn hefyd yn rhoi pŵer i’r Ysgrifennydd Gwladol a Gweinidogion Cymru i ddatgymhwyso neu addasu drwy hysbysiad y gofynion presennol neu’r cyfyngiadau sydd wedi’u cynnwys mewn deddfwriaeth berthnasol a chytundebau cyllid yn ystod y pandemig. Gall hysbysiad ddatgymhwyso neu addasu darpariaeth am gyfnod penodol, na all fod yn fwy na mis.

en-gb	The list of legislation that can be disapplied or modified is set out in Schedule 16 but may be added to by regulations subject to the made affirmative procedure.
cy-gb	Mae rhestr o’r ddeddfwriaeth y gellir ei datgymhwyso neu ei haddasu wedi’i nodi yn Atodlen 16 ond gellir ychwanegu ati drwy reoliadau yn amodol ar y weithdrefn gadarnhaol ‘gwnaed’.

en-gb	Education is a devolved matter and most of the powers and duties of the Secretary of State concerning schools under the Education Act 1996 are exercised in relation to Wales by the Welsh Ministers (pursuant to article 1 and schedule 1 of the National Assembly for Wales (Transfer of Functions) Order 1999).
cy-gb	Mae addysg yn fater sydd wedi’i ddatganoli ac mae’r rhan fwyaf o bwerau a dyletswyddau’r Ysgrifennydd Gwladol yn ymwneud ag ysgolion o dan Ddeddf Addysg 1996 yn cael eu harfer mewn perthynas â Chymru gan Weinidogion Cymru (yn unol ag erthygl 1 ac atodlen 1 Gorchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Trosglwyddo Swyddogaethau) 1999).

en-gb	The same is true of the Secretary of State’s functions in respect of further and higher education under several Acts of Parliament pre-dating devolution.
cy-gb	Mae’r un peth yn wir am swyddogaethau’r Ysgrifennydd Gwladol mewn perthynas ag addysg bellach ac uwch o dan sawl Deddf Seneddol a luniwyd cyn datganoli.

en-gb	Childcare is a devolved matter, and means anything which amounts to childminding or the provision of daycare for children for the purpose of Part 2 of the Children and Families (Wales) Measure 2010.
cy-gb	Mae gofal plant yn fater sydd wedi’i ddatganoli, ac mae’n golygu unrhyw beth sy’n ymwneud â gwarchod plant neu ddarparu gofal dydd i blant at ddibenion Rhan 2 o Fesur Plant a Theuluoedd (Cymru) 2010.

en-gb	The powers and duties of the Welsh Ministers relating to childminding and daycare are set out within the Measure.
cy-gb	Mae pwerau a dyletswyddau Gweinidogion Cymru yn ymwneud â gwarchod plant a gofal dydd wedi’u hamlinellu yn y Mesur.

en-gb	Given the Senedd’s competence in respect of education and childcare, there is a strong presumption that a LCM would be required in respect of this element of the Bill.
cy-gb	Oherwydd cymhwysedd y Senedd o ran addysg a gofal plant, mae rhagdybiaeth gref y byddai angen Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol o ran yr elfen hon o’r Bil.

en-gb	We do not consider that there are any relevant reserved matters which would result in this provision being outside the legislative competence of the Senedd.
cy-gb	Nid ydym yn credu bod unrhyw faterion perthnasol wedi’u cadw yn ôl a fyddai’n golygu bod y ddarpariaeth hon y tu hwnt i gymhwysedd deddfwriaethol y Senedd.

en-gb	The purpose of these provisions is to ensure adequate border security in the event that, as a result of Coronavirus, there are insufficient numbers of Border Force staff available to secure every port.
cy-gb	Diben y darpariaethau hyn yw sicrhau digon o ddiogelwch ar ffiniau os na fydd digon o aelodau staff Llu'r Ffiniau ar gael i ddiogelu pob porthladd, o ganlyniad i'r coronafeirws.

en-gb	We consider the provisions fail one or more of the legislative competence tests.
cy-gb	Credwn fod y darpariaethau'n methu un neu ragor o'r profion cymhwysedd deddfwriaethol.

en-gb	In particular, the clause and Schedule relate to ‘national security’, ‘transport security’ and / or ‘immigration’ reservations set out in Schedule 7A GOWA 2006.
cy-gb	Yn benodol, mae'r cymal a'r Atodlen yn ymwneud â'r materion diogelwch gwladol, diogelwch trafnidiaeth a / neu fewnfudo a nodir yn Atodlen 7A i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

en-gb	For that reason, the subject matter is not a matter within the Senedd’s legislative competence, and an LCM is not required in accordance with Standing Order (‘SO’) 29.
cy-gb	Am y rheswm hwnnw, nid yw'r pynciau yn faterion sydd o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd, ac nid yw Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol yn ofynnol yn unol â Rheol Sefydlog 29.

en-gb	However, the provisions are made in connection with devolved matters, insofar as legislative competence exists in relation to ports and harbours (only reserved trusts ports and harbours not wholly in Wales are reserved under paragraph 121, Part 2, Schedule 7A GOWA 2006).
cy-gb	Fodd bynnag, gwneir y darpariaethau mewn cysylltiad â materion datganoledig, i'r graddau bod cymhwysedd deddfwriaethol yn bodoli mewn perthynas â phorthladdoedd a harbyrau (dim ond ymddiriedolaethau, porthladdoedd a harbyrau nad ydynt yn gyfangwbl yng Nghymru a gedwir yn ôl o dan baragraff 121, Rhan 2, Atodlen 7A i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006).

en-gb	Further, there appear to be potential impacts on executive competence.
cy-gb	At hynny, mae'n ymddangos bod effeithiau posibl ar gymhwysedd gweithredol.

en-gb	Part 2 of the Wales Act 2017, and sections 29 to 38 in particular, transferred various executive functions relating to harbours to the Welsh Ministers (insofar as they had not already been transferred by previous Transfer of Functions Orders).
cy-gb	Trosglwyddodd Rhan 2 o Ddeddf Cymru 2017 - adrannau 29 i 38 yn benodol - amryw o swyddogaethau gweithredol mewn perthynas â harbyrau i Weinidogion Cymru (i'r graddau nad oeddent eisoes wedi'u trosglwyddo gan Orchmynion Trosglwyddo Swyddogaethau blaenorol).

en-gb	In particular, section 29 WA 2017 transferred various functions relating to harbours wholly in Wales (other than reserved trust ports as defined by s32 of that Act) from a Minister of the Crown to the Welsh Ministers.
cy-gb	Yn benodol, trosglwyddodd adran 29 o Ddeddf Cymru 2017 amryw o swyddogaethau yn ymwneud â harbyrau a oedd yn gyfangwbl yng Nghymru (ac eithrio porthladdoedd ymddiriedolaeth a gedwir yn ôl fel y'u diffinnir gan A32 o'r Ddeddf honno) oddi wrth un o Weinidogion y Goron i Weinidogion Cymru.

en-gb	Officials do not anticipate a primary direction being issued directly to Welsh Ministers pursuant to this clause and Schedule.
cy-gb	Nid yw swyddogion yn rhag-weld y caiff cyfarwyddyd sylfaenol ei gyhoeddi'n uniongyrchol i Weinidogion Cymru yn unol â'r cymal hwn a'r Atodlen hon.

en-gb	The power given to the Secretary of State is to direct port operators to suspend relevant port functions (‘a primary direction’).
cy-gb	Y pŵer a roddir i'r Ysgrifennydd Gwladol yw cyfarwyddo gweithredwyr porthladdoedd i atal swyddogaethau porthladd perthnasol (‘a primary direction’).

en-gb	It is unlikely that the Welsh Ministers could be caught by the basic definition of ‘port operators’, which is ‘a person concerned in the management of a port’, as Welsh Ministers are not involved in the direct practical management of any ports, be they airports, seaports or hoverports.
cy-gb	Mae’n annhebygol y gallai Gweinidogion Cymru ddod o fewn y diffiniad sylfaenol o weithredwyr porthladdoedd, sef ‘person concerned in the management of a port’, gan nad yw Gweinidogion Cymru yn ymwneud â rheolaeth ymarferol uniongyrchol unrhyw borthladdoedd, pa un a ydynt yn feysydd awyr, porthladdoedd neu borthladdoedd hofranlongau.

en-gb	However, the provisions allow the Secretary of State, when making or having made a primary direction to the operator of a port, to give a consequential written direction to other parties, if the Secretary of State considers it appropriate in consequence of that primary direction.
cy-gb	Fodd bynnag, mae'r darpariaethau yn caniatáu i'r Ysgrifennydd Gwladol, wrth roi neu ar ôl rhoi cyfarwyddyd sylfaenol i weithredydd porthladd, roi cyfarwyddyd ysgrifenedig canlyniadol i bartïon eraill, os yw'r Ysgrifennydd Gwladol o'r farn bod hynny’n briodol o ganlyniad i’r cyfarwyddyd sylfaenol hwnnw.

en-gb	It is possible that such a consequential / secondary direction could be issued to Welsh Ministers and impinge upon the free exercise of their executive functions (albeit for an extremely limited time – initial directions may only last for 6 hours, and may only be extended for 6 or 12 hour periods after that).
cy-gb	Mae'n bosibl y gallai cyfarwyddyd canlyniadol / eilaidd o'r fath gael ei roi i Weinidogion Cymru a'i fod yn amharu ar eu gallu i arfer eu swyddogaethau gweithredol yn rhydd (er mai dim ond am gyfnod cyfyngedig iawn y byddai hynny – dim ond am 6 awr y caiff cyfarwyddydau cychwynnol bara, a dim ond am gyfnodau o 6 neu 12 awr ar ôl hynny y gellir eu hestyn).

en-gb	There are grounds on which to lay a LCM for this provision, as ite dso relate to devolved matters (even though the purpose is related to reserved matters).
cy-gb	Mae sail dros osod Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol ar gyfer y ddarpariaeth hon, gan ei bod yn ymwneud â materion datganoledig (er bod y diben yn ymwneud â materion a gedwir yn ôl).

en-gb	It appears from paras 34 and 105(d) of the DGN that the UK Government would normally expect to have to seek consent for a provision which altered the Welsh Ministers’ functions.
cy-gb	Ymddengys o baragraffau 34 a 105(d) o'r Nodyn Cyfarwyddyd Datganoli y byddai Llywodraeth y DU fel arfer yn disgwyl gorfod gofyn am gydsyniad ar gyfer darpariaeth sy’n newid swyddogaethau Gweinidogion Cymru.

en-gb	Clause 49 and Schedule 20 relate to the detention, screening and isolation of potentially infectious persons, when there is a risk that they may infect or contaminate others.
cy-gb	Mae Cymal 49 ac Atodlen 20 yn ymwneud ag atal, sgrinio ac ynysu unigolion a all fod yn heintus, pan fo risg y gallent heintio eraill.

en-gb	The provision allows restrictions and requirements to be imposed on a person who is, or may be, infected with Coronavirus and there is a risk they may infect others, or if a person has been in an “infected area” within 14 days of arriving in the UK.
cy-gb	Mae’r ddarpariaeth yn galluogi rhoi cyfyngiadau a gofynion ar berson sydd, neu a allai fod, wedi’i heintio â choronafeirws a bod risg y gallai heintio eraill, neu os yw person wedi bod mewn “ardal heintus” o fewn 14 diwrnod i gyrraedd y DU.

en-gb	The powers under the Bill (to assess, isolate etc.)
cy-gb	Gall y pwerau o dan y Bil (i asesu, ynysu etc.)

en-gb	are exercisable by officers or public health consultants designated by the Welsh Ministers.
cy-gb	gael eu harfer gan swyddogion neu ymgynghorwyr iechyd y cyhoedd sydd wedi’u dynodi gan Weinidogion Cymru.

en-gb	The provision will revoke the Health Protection (Coronavirus) (Wales) Regulations 2020, which set out broadly similar public health protection powers for Wales.
cy-gb	Bydd y ddarpariaeth yn diddymu Rheoliadau Diogelu Iechyd (Coronafeirws) (Cymru) 2020, a oedd yn amlinellu pwerau diogelu iechyd y cyhoedd cymharol debyg ar gyfer Cymru.

en-gb	These were made under powers set out in Part 2A of the Public Health (Control of Disease) Act 1984 (“the 1984 Act”) which sets out a regime for the protection of public health from infection or contamination.
cy-gb	Gwnaethpwyd y rhain o dan y pwerau a nodwyd yn Rhan 2A o Ddeddf Iechyd y Cyhoedd (Rheoli Heintiau) 1984 (“Deddf 1984”) sy’n amlinellu gweithdrefn ar gyfer diogelu iechyd y cyhoedd rhag haint neu halogiad.

en-gb	These provisions relate to public health protection.
cy-gb	Mae’r darpariaethau hyn yn ymwneud â diogelu iechyd y cyhoedd.

en-gb	The purpose of the provision closely concerns the health and well-being of persons in Wales – to delay or prevent the significant further transmission of coronavirus in Wales.
cy-gb	Mae diben y ddarpariaeth yn ymwneud yn agos ag iechyd a llesiant personau yng Nghymru – i oedi neu i atal trosglwyddiad pellach sylweddol y coronafeirws yng Nghymru.

en-gb	On this basis, the purpose of this provision does not relate to any reserved matters.
cy-gb	Ar y sail hon, nid yw diben y ddarpariaeth yn ymwneud ag unrhyw faterion a gedwir yn ôl.

en-gb	For these reasons, we consider that these provisions, to the extent they confer functions on the Welsh Ministers, are within the legislative competence of the Senedd.
cy-gb	Am y rhesymau hyn, rydym yn ystyried bod y darpariaethau hyn, i’r graddau y maent yn rhoi swyddogaethau i Weinidogion Cymru, o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd.

en-gb	We consider that an LCM is required for this clause.
cy-gb	Rydym yn credu bod angen Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol ar gyfer y cymal hwn.

en-gb	Clause 50 and Schedule 21 gives the Welsh Ministers in relation to Wales the power to make a direction to restrict or prohibit an event or gathering, and to order the closure of premises.
cy-gb	Mae cymal 50 ac Atodlen 21 yn rhoi’r pŵer i Weinidogion Cymru, mewn perthynas â Chymru, wneud cyfarwyddyd i gyfyngu ar ddigwyddiad neu gynulliad, neu i’w wahardd, ac i orchymyn cau mangre.

en-gb	The exercise of this power will be conditional on the Welsh Ministers having declared that the incidence or transmission of Coronavirus constitutes a serious and imminent threat to public health in Wales and that the incidence or transmission of Coronavirus is at such a point that these measures may reasonably be considered as an effective means of preventing the further, significant transmission of Coronavirus.
cy-gb	Bydd arfer y pŵer hwn yn amodol ar y ffaith bod Gweinidogion Cymru wedi datgan bod mynychder neu drosglwyddiad y coronafeirws yn peri bygythiad difrifol ac uniongyrchol i iechyd y cyhoedd yng Nghymru a bod mynychder neu drosglwyddiad y coronafeirws wedi cyrraedd pwynt lle gellid ystyried yn rhesymol bod y mesurau hyn yn ddull rhesymol o atal trosglwyddiad pellach y coronafeirws ar raddfa sylweddol.

en-gb	Before issuing a direction, the Welsh Ministers are required to have regard to the advice of the Chief Medical Officer, or one of the Deputy Chief Medical Officers for Wales.
cy-gb	Cyn cyhoeddi cyfarwyddyd, mae’n ofynnol i Weinidogion Cymru roi sylw i gyngor y Prif Swyddog Meddygol, neu un o Ddirprwy Brif Swyddogion Meddygol Cymru.

en-gb	The purpose of the provision closely concerns the health and well-being of persons in Wales – to prevent, protect against, delay or otherwise control the incidence or transmission of coronavirus in Wales.
cy-gb	Mae diben y ddarpariaeth yn ymwneud yn agos ag iechyd a llesiant personau yng Nghymru – er mwyn atal, gwarchod yn erbyn, oedi neu reoli fel arall fynychder neu drosglwyddiad y coronafeirws yng Nghymru.

en-gb	An Act of the Senedd could confer functions of the same nature, extent and application on the Welsh Ministers.
cy-gb	Gallai Deddf gan y Senedd roi swyddogaethau o’r un natur, amrediad a chymhwysiad i Weinidogion Cymru.

en-gb	We consider that these clauses to make provision that is within the legislative competence of the Senedd and therefore an LCM is required.
cy-gb	Rydym yn ystyried bod y cymalau hyn yn rhai ar gyfer gwneud darpariaeth sydd o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd felly mae Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol yn ofynnol.

en-gb	Clause 56 and Schedule 27 - the purpose of Part 1 of Schedule 27 is to ensure that local authorities and national authorities have powers to require persons to provide information to them to enable them to ascertain capacity to effectively manage the transportation, storage and disposal of dead bodies and human remains.
cy-gb	Cymal 56 ac Atodlen 27 - diben Rhan 1 o Atodlen 27 yw sicrhau bod gan awdurdodau lleol ac awdurdodau cenedlaethol bwerau i'w gwneud yn ofynnol i bersonau ddarparu gwybodaeth iddynt i'w galluogi i sicrhau’r gallu i reoli’n effeithiol y gwaith o gludo, storio a gwaredu cyrff marw a gweddillion dynol.

en-gb	For example, information from private companies such as private funeral homes or crematoria.
cy-gb	Er enghraifft, gwybodaeth gan gwmnïau preifat fel cartrefi angladd preifat neu amlosgfeydd.

en-gb	The aim is to inform decisions to designate a local authority so that directions can be made to enable changes in the death management system where there is or is likely to be insufficient capacity in that area as a result of excess deaths from the Coronavirus.
cy-gb	Y nod yw llywio penderfyniadau ynghylch dynodi awdurdod lleol fel y gellir gwneud cyfarwyddydau i alluogi newidiadau yn y system rheoli marwolaethau pan fydd y capasiti annigonol yn y maes hwnnw, neu’n debygol o fod felly, o ganlyniad i farwolaethau sylweddol yn sgil y coronafeirws.

en-gb	Part 2 of the Schedule then allows national authorities to designate a local authority, where, as a result of Coronavirus, there is likely to be insufficient capacity within that area to transport, store or dispose of dead bodies or human remains.
cy-gb	Mae Rhan 2 o'r Atodlen wedyn yn caniatáu i awdurdodau cenedlaethol ddynodi awdurdod lleol, lle, o ganlyniad i coronafeirws, mae'n debygol na fydd digon o gapasiti yn yr ardal honno i gludo, storio neu waredu cyrff marw neu weddillion dynol.

en-gb	Once an area is designated a local authority can give directions to companies or corporations.
cy-gb	Unwaith y dynodir ardal, gall awdurdod lleol roi cyfarwyddydau i gwmnïau neu gorfforaethau.

en-gb	Part 3 allows for national authorities to intervene if a local authority is not effectively managing the excess deaths in their area.
cy-gb	Mae Rhan 3 yn caniatáu i awdurdodau cenedlaethol ymyrryd os nad yw awdurdod lleol yn rheoli'r marwolaethau ychwanegol yn eu hardal yn effeithiol.

en-gb	Schedule 27 confers direction making powers in conjunction with all of these matters on both the Welsh Ministers (as the relevant national authority in relation to Wales) and local authorities in Wales.
cy-gb	Mae Atodlen 27 yn rhoi pwerau i wneud cyfarwyddydydau ar y cyd â'r holl faterion hyn i Weinidogion Cymru (fel yr awdurdod cenedlaethol perthnasol mewn perthynas â Chymru) ac i awdurdodau lleol yng Nghymru.

en-gb	The only reservation that we consider may be engaged is at paragraph 47 of Schedule 7A of “emergency powers”.
cy-gb	Yr unig fater a gedwir yn ôl yr ydym yn credu y gallai fod yn cyffwrdd ag ef yw ym mharagraff 47 o Atodlen 7A, "emergency powers".

en-gb	This is clearly relevant here as the powers are aimed at managing the repercussions of an emergency which could suggest that it would be outside the legislative competence of the Senedd to legislate in this way.
cy-gb	Mae'n amlwg bod hyn yn berthnasol yma gan fod y pwerau wedi'u hanelu at reoli ôl-effeithiau argyfwng, a allai awgrymu y byddai y tu allan i gymhwysedd deddfwriaethol y Senedd i ddeddfu yn y modd hwn.

en-gb	Having said that, the provisions could also be interpreted as all about devolved matters – given that they are based on the powers and duties of local authorities in Wales and the Welsh Ministers to manage that response.
cy-gb	Wedi dweud hynny, gellid dehongli'r darpariaethau hefyd fel rhai sy'n ymwneud â materion datganoledig – o ystyried eu bod yn seiliedig ar bwerau a dyletswyddau awdurdodau lleol yng Nghymru a Gweinidogion Cymru i reoli'r ymateb hwnnw.

en-gb	This accords with the overarching view we have taken in relation to the way in which the whole Bill has the potential to engage this reservation.
cy-gb	Mae hyn yn cyd-fynd â'r farn gyffredinol yr ydym wedi'i harddel mewn perthynas â'r ffordd y mae gan y Bil cyfan y potensial i gyffwrdd â’r mater hwn a gedwir yn ôl.

en-gb	In conclusion therefore, whilst it is possible that this clause is not within the legislative competence of the Senedd, it nonetheless impacts on a variety devolved areas.
cy-gb	I gloi, felly, er ei bod yn bosibl nad yw'r cymal hwn o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd, mae'n effeithio ar amrywiaeth o feysydd sydd wedi'u datganoli.

en-gb	Clause 62 provides that where, before 6 May 2021 an election under section 10 of GoWA 2006 to fill a vacant constituency seat would otherwise be required to be held, the Presiding Officer of the Senedd may fix a later date for a poll at that election.
cy-gb	Mae cymal 62 yn darparu, pan fyddai, cyn 6 Mai 2021, yn ofynnol fel arall cynnal etholiad o dan adran 10 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 i lenwi sedd etholaeth wag, y caiff Llywydd y Senedd bennu dyddiad diweddarach ar gyfer pleidleisio yn yr etholiad hwnnw.

en-gb	This is provision for a purpose within the legislative competence of the Senedd.
cy-gb	Mae hon yn ddarpariaeth at ddiben sydd o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd.

en-gb	Clause 63 will enable any casual vacancies (also known as by-elections) which may arise in local authorities in Wales where the date of the poll would otherwise fall between the period beginning with the day on which this Act is passed and ending with 5 May 2021, to be postponed by regulations made by the Welsh Ministers.
cy-gb	Bydd cymal 63 yn galluogi, drwy reoliadau a wneir gan Weinidogion Cymru, gohirio unrhyw etholiadau ar gyfer seddi sy’n digwydd dod yn wag (a elwir hefyd yn is-etholiadau) a allai godi mewn awdurdodau lleol yng Nghymru pan fyddai dyddiad y bleidlais yn digwydd fel arall yn ystod y cyfnod sy’n dechrau â’r diwrnod y caiff y Ddeddf hon ei phasio ac yn dod i ben ar 5 Mai 2021.

en-gb	This i s provision for a purpose within the legislative competence of the Senedd. 
cy-gb	Mae hon yn ddarpariaeth at ddiben sydd o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd . 

en-gb	Clause 64 provides that regulations under this clause will enable the Welsh Ministers to make supplementary provision in connection with clauses 62 and 64.
cy-gb	Mae cymal 64 yn darparu y bydd rheoliadau o dan y cymal hwn yn galluogi Gweinidogion Cymru i wneud darpariaeth atodol mewn cysylltiad â chymalau 62 a 64.

en-gb	These clauses allow the postponement of polls at devolved elections and therefore are for a purpose within the legislative competence of the Senedd.
cy-gb	Mae’r cymalau hyn yn caniatáu gohirio pleidleisio mewn etholiadau datganoledig ac felly maent at ddiben sydd o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd.

en-gb	It is considered that the Senedd’s consent is required for all of the above provisions.
cy-gb	Ystyrir ei bod yn ofynnol cael cydsyniad y Senedd ar gyfer yr holl ddarpariaethau uchod.

en-gb	Final Provisions
cy-gb	Darpariaethau Terfynol

en-gb	Clauses 71, 73 – 78, 80, 85 and 87 are end of Bill clauses that include commencement, extent and short title.
cy-gb	Cymalau diwedd y Bil yw cymalau 71, 73 – 78, 80, 85 ac 87 ac maent yn cynnwys cymalau cychwyn a rhychwant a’r enw byr.

en-gb	There are also provisions that permit about whether regualtions can be made to suspend or revive provisions of the Bill as well as provisions about the automatic expiry of certain provisions in the Bill and the power to alter the date of expiry.
cy-gb	Ceir darpariaethau hefyd ynghylch a ganiateir gwneud rheoliadau er mwyn atal dros dro neu adfer darpariaethau yn y Bil, yn ogystal â darpariaethau ynghylch dod i ben yn awtomatig mewn perthynas â darpariaethau penodol yn y Bil, a’r pŵer i newid y dyddiad dod i ben.

en-gb	Although these are not substantive provisions, they nonetheless interact with substantive provisions.
cy-gb	Er nad yw’r rhain yn ddarpariaethau o sylwedd, maent yn rhyngweithio â darpariaethau o sylwedd.

en-gb	Therefore, to the extent that these clauses interact with substantive provisions that are within the legislative competence of the Senedd, these clause too would be within competence to the same extent.
cy-gb	Felly, i’r graddau y mae’r cymalau hyn yn rhyngweithio â darpariaethau o sylwedd sydd o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd, byddai’r cymalau hyn hefyd o fewn cymhwysedd i’r un graddau.

en-gb	There is no legal requirement, or bar to laying an LCM in respect of these provisions but we consider there is some merit in including end of Bill provisions in the LCM
cy-gb	Nid oes unrhyw ofyniad na rhwystr cyfreithiol i osod Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol mewn cysylltiad â’r darpariaethau hyn, ond rydym yn ystyried ei bod yn fuddiol cynnwys y darpariaethau diwedd y Bil yn y Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol.

en-gb	Amendments
cy-gb	Gwelliannau

en-gb	The following amendments, if passed by Parliament would also require the consent of the Senedd.
cy-gb	Byddai’n ofynnol hefyd i’r gwelliannau a ganlyn, pe baent yn cael eu pasio gan Senedd y DU, gael cydsyniad Senedd Cymru.

en-gb	Provision to extend protection from eviction for tenants - the provisions’ purpose is to give further time to tenants facing eviction from rented properties by extending the notice period that a landlord is required to serve on a tenant before they can issue proceedings for possession to at least three months.
cy-gb	Darpariaeth i estyn amddiffyniad tenantiaid rhag cael eu troi allan – diben y darpariaethau yw rhoi mwy o amser i denantiaid sy’n wynebu cael eu troi allan o eiddo rhent drwy estyn y cyfnod hysbysu y mae’n ofynnol i landlord ei gyflwyno i denant cyn y gall gyflwyno achos cymryd meddiant, i o leiaf dri mis.

en-gb	The overall policy intent is to reduce unnecessary pressures on the healthcare, social care and local authority systems that would be caused by homelessness.
cy-gb	Diben cyffredinol y polisi yw lleihau baich diangen ar y systemau gofal iechyd, gofal cymdeithasol ac awdurdodau lleol a fyddai’n deillio o ddigartrefedd.

en-gb	Tenants are to be protected, particularly at times when their income streams may be vulnerable, and they will be worried about their health and well-being.
cy-gb	Bydd tenantiaid yn cael eu hamddiffyn yn enwedig ar adegau pan all eu ffrydiau incwm fod yn fregus, a phan fyddant yn poeni am eu hiechyd a’u llesiant.

en-gb	The clauses temporarily extend the period in which possession proceedings cannot be brought set out in the Housing Acts 1985, 1988 and 1996 and create an equivalent notice period for statutory regulated tenancies under the Rent Act 1977.
cy-gb	Mae’r cymalau yn estyn dros dro y cyfnod nad oes modd cyflwyno achos cymryd meddiant ynddo fel y nodwyd yn Neddfau Tai 1985, 1988 a 1996 ac yn creu cyfnod hysbysu cyfwerth ar gyfer tenantiaethau statudol rheoleiddiedig o dan Ddeddf Rhenti 1977.

en-gb	The policy is across all tenures and in relation to all types of tenancy; it is not limited to tenants who have or may have contracted Coronavirus.
cy-gb	Mae’r polisi yn ymwneud â’r holl ddeiliadaethau ac yn berthnasol i bob math o denantiaeth; nid yw wedi’i gyfyngu i denantiaid sydd wedi dal y coronafeirws neu a all fod wedi’i ddal.

en-gb	Although the policy does not require a direct relation to Covid-19 in terms of the reason for seeking possession, the policy goes beyond simply trying to assist people directly in difficulties to pay their rent as a result of Covid-19 but is aimed at preventing significant numbers of households becoming or being under threat of being homeless at a time of national crisis when housing, health and other public services are under extreme pressure and individuals are at significant risk to health and wellbeing as a result.
cy-gb	Er nad yw’n ofynnol dan y polisi bod yn rhaid i’r rheswm am geisio meddiant ymwneud yn uniongyrchol â COVID-19, mae’r polisi yn mynd ymhellach na cheisio helpu pobl sydd mewn trafferth uniongyrchol i dalu eu rhent o ganlyniad i COVID-19 yn unig. Ei nod hefyd yw atal niferoedd sylweddol o aelwydydd rhag dod o dan fygythiad neu  sydd eisoes dan fygythiad o fod yn ddigartref yn ystod argyfwng cenedlaethol pan fo gwasanaethau tai ac iechyd a gwasanaethau cyhoeddus eraill o dan bwysau eithriadol a phan fo iechyd a llesiant unigolion mewn perygl sylweddol o ganlyniad i hynny.

en-gb	The protection period recognises that landlords may in cases of rental arrears be deprived of an income stream for the period, and will be delayed in gaining possession of the property to sell or put to alternative use, and is aimed at being a proportionate response to both parties.
cy-gb	Mae’r cyfnod amddiffyn yn cydnabod y gall landlordiaid, mewn rhai achosion lle y mae ôl-ddyledion rhent, fod heb ffrwd incwm am gyfnod, ac y bydd oedi o ran meddiannu eu heiddo i’w werthu neu i’w ddefnyddio mewn ffordd arall, ond bwriedir iddo fod yn ymateb cymesur i’r ddwy ochr.

en-gb	It is arguable that the provisions engage the reservation in respect of consumer protection and it would be possible to argue that they could touch upon the law of reserved matters in that they relate to an interest in land.
cy-gb	Gellir dadlau fod y darpariaethau yn cyffwrdd â’r mater a gedwir yn ôl o ran amddiffyn defnyddwyr a gellid dadlau y gallent gyffwrdd ar gyfraith y materion a gedwir yn ôl o ran sut y maent yn berthnasol i fuddiant mewn tir.

en-gb	However, we consider that the better argument is that they relate to the devolved subject matter of housing.
cy-gb	Fodd bynnag, ystyriwn mai’r ddadl orau yw’r ffaith eu bod yn ymwneud â thai sy’n bwnc datganoledig.

en-gb	It is relevant in that regard that the Assembly has previously legislated in that area to enact the Renting Homes (Wales) Act 2016 which, when commenced, will replace the underlying provisions to be amended by the proposed clauses in the Parliamentary Bill.
cy-gb	Mae’n berthnasol, yn hynny o beth, fod y Cynulliad wedi deddfu yn y maes hwnnw i ddwyn i rym Deddf Rhentu Tai (Cymru) 2016 a fydd, pan gaiff ei chychwyn, yn disodli’r darpariaethau sylfaenol sydd i’w diwygio gan y cymalau arfaethedig yn y Bil Seneddol.

en-gb	Provisions to include paragraph 10A and 10B (Schedule 7 – Amendments to the Mental Health Act 1983) - A government amendment will insert paragraph 10A in Schedule 7 to the Bill.
cy-gb	Darpariaethau i gynnwys paragraff 10A a 10B (Atodlen 7 – Diwygio Deddf Iechyd Meddwl 1983) – Bydd gwelliant gan y llywodraeth yn mewnosod paragraff 10A yn Atodlen 7 i’r Bil.

en-gb	The purpose of the provision is to remove the requirement in section 65(3) that there must be at least three members constituting the Mental Health Review Tribunal for Wales (MHRTW).
cy-gb	Diben y ddarpariaeth yw dileu’r gofyniad yn adran 65(3) fod yn rhaid cael o leiaf dri aelod ar Dribiwnlys Adolygu Iechyd Meddwl Cymru (y Tribiwnlys).

en-gb	The President of the MHRTW or person appointed by her may instead appoint one or two members.
cy-gb	Caiff Llywydd y Tribiwnlys neu berson a benodir ganddi benodi un neu ddau aelod yn lle hynny.

en-gb	Paragraph 10B provides that the MHRTW may determine and application or reference without a hearing if it considers that it would be impractical to hold a hearing, sufficient evidence is available and it would not be contrary to the interests of the patient.
cy-gb	Mae paragraff 10B yn darparu y caiff Tribiwnlys benderfynu ynghylch cais neu gyfeiriad heb wrandawiad os yw’n ystyried y byddai’n anymarferol cynnal gwrandawiad, bod tystiolaeth ddigonol ar gael ac na fyddai’n groes i fuddiannau’r claf.

en-gb	We have considered whether the provisions relate to the reserved matter in paragraph 9 Schedule 7A (Tribunals).
cy-gb	Rydym wedi ystyried a yw’r darpariaethau yn ymwneud â’r materion a gedwir yn ôl ym mharagraff 9 Atodlen 7A (Tribiwnlysoedd).

en-gb	The functions of the MHRTW are exercisable in relation to Wales only and do not relate to reserved matters and therefore the exception in paragraph 9(2) applies.
cy-gb	Mae swyddogaethau’r Tribiwnlys yn arferadwy mewn perthynas â Chymru yn unig ac nid ydynt yn ymwneud â materion a gedwir yn ôl ac felly mae’r eithriad ym mharagraff 9(2) yn gymwys.

en-gb	The MHRTW makes determinations in relation to mental health patients who are detained under the Mental Health Act 1983 which is not a reserved matter.
cy-gb	Mae’r Tribiwnlys yn gwneud penderfyniadau mewn perthynas â chleifion iechyd meddwl dan gadwad o dan Ddeddf Iechyd Meddwl 1983 nad yw’n fater a gedwir yn ôl.

en-gb	We have considered whether the provision relates to the reserved matter in paragraph 175 (Prisons and other institutions for the detention of persons charged with or convicted of offences) in so far as the MHRTW makes determinations in relation to restricted patients within the meaning of section 79 of the Mental Health Act 1983.
cy-gb	Rydym wedi ystyried a yw’r ddarpariaeth yn ymwneud â’r mater a gedwir yn ôl ym mharagraff 175 (Carchardai a sefydliadau eraill a ddefnyddir i gadw personau sydd wedi’u cyhuddo o drosedd neu sydd wedi’u cael yn euog o drosedd) i’r graddau y mae’r Tribiwnlys yn gwneud penderfyniadau mewn perthynas â chleifion dan gyfyngiadau o fewn ystyr adran 79 o Ddeddf Iechyd Meddwl 1983.

en-gb	However as the determination relates to mental health which is not reserved we consider that paragraph 175 is not engaged.
cy-gb	Fodd bynnag, gan fod y penderfyniad yn ymwneud ag iechyd meddwl nad yw’n fater a gedwir yn ôl, ystyriwn nad yw’r paragraff yn berthnasol.

en-gb	We have also considered whether the restriction in paragraph 4 Schedule 7B is engaged but in our view the functions of the MHRTW do not make modifications to the criminal law.
cy-gb	Rydym hefyd wedi ystyried a yw’r cyfyngiad ym mharagraff 4 Atodlen 7B yn berthnasol ond, yn ein barn ni, nid yw swyddogaethau’r Tribiwnlys yn gwneud addasiadau i’r gyfraith droseddol.

en-gb	For these reasons, we consider that these provisions are within the legislative competence of the Senedd and therefore an LCM is required.
cy-gb	Oherwydd hyn, rydym yn ystyried bod y darpariaethau hyn o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd ac felly bod Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol yn ofynnol.

en-gb	Local authority meetings - the purpose of the power conferred by clause 85 is to enable the Welsh Ministers to make regulations relating to local authority meetings.
cy-gb	Cyfarfodydd awdurdodau lleol – diben y pŵer a roddir gan gymal 85 yw galluogi Gweinidogion Cymru i wneud rheoliadau sy’n ymwneud â chyfarfodydd awdurdodau lleol.

en-gb	Clause 85 also confers the same power on the Secretary of State in relation to England and the Department for Communities in Northern Ireland.
cy-gb	Mae cymal 85 hefyd yn rhoi’r un pŵer i’r Ysgrifennydd Gwladol mewn perthynas â Lloegr a’r Adran Gymunedau yng Ngogledd Iwerddon.

en-gb	We take the view that these provisions would be within the legislative competence of the Senedd.
cy-gb	Rydym o’r farn y byddai’r darpariaethau hyn o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd.

en-gb	The law in relation to the structures and functioning of local government in Wales is devolved.
cy-gb	Mae’r gyfraith mewn perthynas â strwythurau llywodraeth leol a’r ffordd y mae llywodraeth leol yn gweithredu yng Nghymru wedi’i datganoli.

en-gb	The provisions relate to the conduct of local authority meetings (for example, their frequency and their location), public access to these meetings, and will enable members of authorities to attend meetings remotely.
cy-gb	Mae’r darpariaethau yn ymwneud â chynnal cyfarfodydd awdurdodau lleol (er enghraifft, pa mor aml y cânt eu cynnal, a’u lleoliad) a mynediad i’r cyhoedd i’r cyfarfodydd hyn, a byddant yn galluogi aelodau’r awdurdodau i fynychu’r cyfarfodydd o bell.

en-gb	The provisions will enable the Welsh Ministers to make regulations in relation to meetings of various local authority bodies, for example county and county borough councils, community councils, fire and rescue authorities and national park authorities in Wales.
cy-gb	Bydd y darpariaethau yn galluogi Gweinidogion Cymru i wneud rheoliadau mewn perthynas â chyfarfodydd amryfal gyrff awdurdodau lleol, er enghraifft, cynghorau sir a bwrdeistref sirol, cynghorau cymuned, awdurdodau tân ac achub ac awdurdodau parciau cenedlaethol yng Nghymru.

en-gb	These are all devolved bodies.
cy-gb	Maent i gyd yn gyrff datganoledig.

en-gb	For these reasons, we consider that these provisions are within the legislative competence of the Senedd and consider that an LCM is required for this clause.
cy-gb	Oherwydd hyn, ystyriwn fod y darpariaethau hyn o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd a bod Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol yn ofynnol ar gyfer y cymal hwn.

en-gb	Elections to be held in the period after 15 March - amendments have been prepared which supplement those provisions already within the Bill at introduction which would allow the postponement of certain polls where no such equivalent powers would otherwise exist.
cy-gb	Etholiadau i’w cynnal yn ystod y cyfnod ar ôl 15 Mawrth - mae gwelliannau wedi’u paratoi sy’n ategu’r darpariaethau hynny sydd eisoes yn y Bil adeg ei gyflwyno a fyddai’n galluogi gohirio etholiadau penodol pa na fyddai pwerau cyfwerth o’r fath yn bodoli fel arall.

en-gb	These amendments are a temporary measure specifically aimed at polls which would normally be required to be held within the period beginning with 16 March 2020 and ending with the day 30 days after that on which this Act is passed.
cy-gb	Mesur dros dro yw’r gwelliannau hyn sy’n targedu’n benodol etholiadau y byddai’n ofynnol eu cynnal o fewn y cyfnod yn dechrau ar 16 Mawrth 2020 ac yn dod i ben 30 o ddiwrnodau ar ôl hynny pan gaiff y Ddeddf hon ei phasio.

en-gb	The purpose of these provisions is to provide statutory protection to returning officers (and others) who do not comply with their legal duties in respect of continuing to hold those polls in light of the current public health situation.
cy-gb	Diben y darpariaethau hyn yw darparu amddiffyniad statudol i swyddogion (ac eraill) sy’n dychwelyd i’w swyddi nad ydynt yn cydymffurfio â’u dyletswyddau cyfreithiol mewn cysylltiad â pharhau i gynnal yr etholiadau hynny yng ngoleuni’r sefyllfa bresennol o ran iechyd y cyhoedd.

en-gb	They do so by disapplying provisions within the Representation of the People Act 1983 which could otherwise result in criminal liability for the relevant office-holder.
cy-gb	Byddant yn gwneud hynny drwy ddatgymhwyso darpariaethau o fewn Deddf Cynrychiolaeth y Bobl 1983 a allai fel arall arwain at sefyllfa lle byddai’r deiliad swydd perthnasol yn atebol yn droseddol.

en-gb	It is considered that these amendments relate to the devolved matter of the conduct of Welsh local authority elections.
cy-gb	Ystyrir bod y gwelliannau hyn yn ymwneud â chynnal etholiadau awdurdodau lleol Cymru, sy’n fater datganoledig.

en-gb	Emergency arrangements concerning medical practitioners:
cy-gb	Trefniadau brys yn ymwneud ag ymarferwyr meddygol:

en-gb	Wales  - the General Medical Council (GMC) may under section 18A (Temporary registration with regard to emergencies involving loss of human life or human illnesses etc) of the Medical Act 1983, temporarily register a person as a fully qualified medical practitioner if the Secretary of State advises that an emergency has occurred,  is occurring or is about to occur.
cy-gb	Cymru - caiff y Cyngor Meddygol Cyffredinol o dan adran 18A (Cofrestru dros dro o ran argyfyngau sy’n cynnwys marwolaethau pobl neu salwch pobl etc) o Ddeddf Feddygol 1983, gofrestru person dros dro fel ymarferwr meddygol cymwysedig os yw’r Ysgrifennydd Gwladol yn cynghori bod argyfwng wedi digwydd, yn digwydd neu ar fin digwydd.

en-gb	Medical practitioners may not perform any primary care services, unless they are general medical practitioners and they are included in a medical performers list for a Local Health Board in Wales.
cy-gb	Ni chaiff ymarferwyr meddygol berfformio unrhyw wasanaethau gofal sylfaenol, oni bai eu bod yn ymarferwyr meddygol cyffredinol a’u bod wedi’u cynnwys ar restr perfformwyr meddygol Bwrdd Iechyd Lleol yng Nghymru.

en-gb	This clause contains temporary modifications of  (a)the National Health Service (Performers Lists) (Wales) Regulations 2004 (S.I.
cy-gb	Mae’r cymal hwn yn cynnwys addasiadau dros dro i’r canlynol:Rheoliadau’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol (Rhestri Perfformwyr) (Cymru) 2004 (O.S  2004/1020 (Cy.

en-gb	2004/1020 (W.
cy-gb	117)), a

en-gb	117)), and (b) the National Health Service (General Medical Services Contracts) (Wales) Regulations 2004 (S.I. 2004/478 (W.
cy-gb	Rheoliadau’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol (Contractau Gwasanaethau Meddygol Cyffredinol) (Cymru) 2004 (O.S 2004/478 (Cy.

en-gb	48)).
cy-gb	48)).

en-gb	The purpose of this clause is to enable temporarily registered GPs to perform primary medical services in Wales in certain circumstances despite not being on the performers list of a Local Health Board.
cy-gb	Diben y cymal hwn yw galluogi meddygon teulu sydd wedi’u cofrestru dros dro i berfformio gwasanaethau meddygol sylfaenol yng Nghymru mewn amgylchiadau penodol er nad ydynt ar restr perfformwyr Bwrdd Iechyd Lleol.

en-gb	It makes similar provision for Wales to that made by Schedule 2 to the Bill for Scotland.
cy-gb	Mae’n gwneud darpariaeth debyg ar gyfer Cymru i honno a wneir gan Atodlen 2 o’r Bil ar gyfer yr Alban.

en-gb	An Act of the Senedd could confer functions of the same nature, extent and application on Local Health Boards in Wales.
cy-gb	Gallai Deddf gan y Senedd roi swyddogaethau sy’n debyg o ran eu natur, eu graddfa a’r ffordd y cânt eu cymhwyso i Fyrddau Iechyd Lleol yng Nghymru.

en-gb	We consider that these clauses to make provision that is within the legislative competence of the Senedd and therefore an LCM is required.
cy-gb	Ystyriwn fod y cymalau hyn i wneud darpariaeth o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd ac felly mae Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol yn ofynnol.

en-gb	Commercial leases - insofar as they relate to Wales the provision provides that until 30 June 2020 or such later date as may be specified in regulations by the Welsh Ministers or the Secretary of State (with the Welsh Ministers’ consent):There shall be a moratorium on landlords obtaining possession of business premises due to forfeiture on the grounds of non-payment of rent, thereby amending s138 County Courts Act 1984 and s38 Senior Courts Act 1981; and Landlords will be prevented from opposing the renewal of business tenancies on the ground specified in s30(1)(b) Landlord and Tenant Act 1954 that tenants have persistently delayed in paying rent.
cy-gb	Prydlesau masnachol - i'r graddau y maent yn ymwneud â Chymru, mae'r ddarpariaeth yn darparu, hyd at 30 Mehefin 2020 neu unrhyw ddyddiad diweddarach a bennir mewn rheoliadau gan Weinidogion Cymru neu'r Ysgrifennydd Gwladol (gyda chydsyniad Gweinidogion Cymru): Bydd moratoriwm ar landlordiaid yn sicrhau meddiant o safleoedd busnes o ganlyniad i fforffediad ar sail peidio â thalu rhent, gan ddiwygio a138 o Ddeddf Llysoedd Sirol 1984 ac a38 o Ddeddf Uwch Lysoedd 1981; a bydd landlordiaid yn cael eu hatal rhag gwrthwynebu adnewyddu tenantiaethau busnes ar y sail a nodir yn a30(1)(b) o Ddeddf Landlord a Thenant1954 bod tenantiaid wedi oedi’n gyson o ran talu eu rhent.

en-gb	These provisions will apply to existing forfeiture proceedings as well as future proceedings during this period and will therefore have retrospective effect.
cy-gb	Bydd y darpariaethau hyn yn berthnasol i achosion fforffedu presennol yn ogystal â thrafodion y dyfodol yn ystod y cyfnod hwn ac felly byddant yn cael effaith ôl-weithredol.

en-gb	Paragraph 3(1) of Schedule 7B to the Government of Wales Act 2006 provides that “A provision of an Act of the Assembly cannot make modifications of, or confer power by subordinate legislation to make modifications of, the private law”. 
cy-gb	Mae paragraff 3(1) o Atodlen 7B i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 yn darparu fel a ganlyn “A provision of an Act of the Assembly cannot make modifications of, or confer power by subordinate legislation to make modifications of, the private law”. 

en-gb	Subsection (2) of the same paragraph defines "The private law” as meaning “ the law of contract, agency, bailment, tort, unjust enrichment and restitution, property , trusts and succession”. 
cy-gb	Mae is-adran (2) o’r un paragraff yn diffinio’r gyfraith breifat fel “ the law of contract, agency, bailment, tort, unjust enrichment and restitution, property , trusts and succession”. 

en-gb	On this basis there is an argument that this amendment which seeks to amend the law of property (namely by amending the Landlord and Tenant Act 1954, the County Courts Act 1984 and the Senior Courts Act 1981) engages the restriction in paragraph 3(1) of Schedule 7B, and would not be within the legislative competence of the Assembly.
cy-gb	Ar y sail hon mae dadl bod y gwelliant hwn sy'n ceisio diwygio'r gyfraith eiddo (sef drwy ddiwygio Deddf Landlord a Thenant 1954, Deddf Llysoedd Sirol 1984 ac Deddf Uwch Lysoedd 1981) yn cyffwrdd â’r cyfyngiad ym mharagraff 3(1) o Atodlen 7B, ac na fyddai o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad.

en-gb	However, subsection (4) provides that “Sub-paragraph (1) does not apply to a modification that has a purpose (other than modification of the private law) which does not relate to a reserved matter.” 
cy-gb	Fodd bynnag, mae is-adran (4) yn darparu fel a ganlyn “Sub-paragraph (1) does not apply to a modification that has a purpose (other than modification of the private law) which does not relate to a reserved matter.” 

en-gb	Where the purpose of the provision is not to modify the private law for its own sake, but for another non-reserved the purpose, then subsection (4) would permit that modification.
cy-gb	Os nad addasu'r gyfraith breifat er ei mwyn ei hun yw diben y ddarpariaeth, ond yn hytrach ddiben arall nad yw wedi ei chadw’n ôl, yna byddai is-adran (4) yn caniatáu'r addasiad hwnnw.

en-gb	The purpose of the Bill as a whole is to put in place emergency measures to deal with the Covid-19 pandemic.
cy-gb	Diben y Bil yn ei gyfanrwydd yw rhoi mesurau brys ar waith i ddelio â’r pandemig COVID-19.

en-gb	The purpose of the particular provision under consideration is multi-faceted.
cy-gb	Mae diben y ddarpariaeth benodol sy'n cael ei hystyried yn amlweddog.

en-gb	Firstly, it addresses the imminent threat to health, by facilitating business and the general public to adhere to Government advice with regards social distancing, by easing the pressure on businesses to stay open.
cy-gb	Yn gyntaf, mae'n mynd i'r afael â'r bygythiad arfaethedig i iechyd, drwy hwyluso’r broses i fusnesau a'r cyhoedd yn gyffredinol allu lynu wrth gyngor y Llywodraeth ynglŷn â chadw pellter cymdeithasol, drwy ysgafnhau'r pwysau ar fusnesau i aros ar agor.

en-gb	Secondly, its purpose is to provide support to, and protect the financial viability of businesses, and consequently protect the economy.
cy-gb	Yn ail, ei ddiben yw darparu cefnogaeth i fusnesau a diogelu eu hyfywedd ariannol, gan ddiogelu’r economi yn sgil hynny.

en-gb	Neither Health nor Economic Development are listed as reserved matters in the Government of Wales Act 2006, and were in fact listed as devolved matters in the Government of Wales Act 2006, prior to its amendment by the Wales Act 2017.
cy-gb	Nid yw Iechyd na Datblygu Economaidd wedi’u rhestru’n faterion a gedwir yn ôl yn Neddf Llywodraeth Cymru 2006, ac yn wir fe'u rhestrwyd fel materion datganoledig yn Neddf Llywodraeth Cymru 2006, cyn iddi gael ei diwygio gan Ddeddf Cymru 2017.

en-gb	We have also considered whether the amendment engages the restriction on the law on reserved matters contained in paragraph 1 of Schedule 7B, on the basis that the amendment makes amendment to the County Courts Act 1984 and the Senior Courts Act 1981.
cy-gb	Rydym hefyd wedi ystyried a yw'r gwelliant yn cynnwys y cyfyngiad ar y gyfraith ar faterion a gedwir yn ôl ym mharagraff 1 o Atodlen 7B, ar y sail bod y gwelliant yn gwneud diwygiad i Ddeddf Llysoedd Sirol 1984 a Deddf Uwch Lysoedd 1981.

en-gb	Paragraph 1 of Schedule 7B provides that “a provision of an Act of the Assembly cannot make modifications of, or confer power by subordinate legislation to make modifications of, the law on reserved matters”.
cy-gb	Mae paragraff 1 o Atodlen 7B yn darparu fel a ganlyn “ a provision of an Act of the Assembly cannot make modifications of, or confer power by subordinate legislation to make modifications of, the law on reserved matters”. 

en-gb	Subsection 2 provides that the law on reserved matters means “(a) any enactment the subject-matter of which is a reserved matter and which is comprised in an Act of Parliament or subordinate legislation under an Act of Parliament, and  (b) any rule of law which is not contained in an enactment and the subject-matter of which is a reserved matter”. 
cy-gb	Mae is-adran 2 yn darparu bod y gyfraith ar faterion a gedwir yn ôl yn golygu “(a) any enactment the subject-matter of which is a reserved matter and which is comprised in an Act of Parliament or subordinate legislation under an Act of Parliament, and  (b) any rule of law which is not contained in an enactment and the subject-matter of which is a reserved matter”. 

en-gb	It is our opinion that the purpose of the provisions being amended, and the amendments themselves, relate to the law of property/landlord and tenant rather than the single jurisdiction of England and Wales.
cy-gb	Yn ein barn ni, mae diben y darpariaethau sy'n cael eu diwygio, a'r diwygiadau eu hunain, yn ymwneud â chyfraith eiddo / landlord a thenant yn hytrach nag awdurdodaeth sengl Cymru a Lloegr.

en-gb	In any event, we consider that the amendment to the County Courts Act 1984 and the Senior Courts Act 1981 are ancillary to the purpose of the amendment (which does not relate to reserved matters) and has no greater effect on reserved matters than is necessary to give effect to the purpose of that provision, and as such, the restriction in paragraph 1(1) would not apply in any event (paragraph 2(1)).
cy-gb	Beth bynnag, rydym yn ystyried bod y diwygiad i Ddeddf Llysoedd Sirol 1984 a Deddf Uwch Lysoedd 1981 yn atodol i ddiben y gwelliant (nad yw'n ymwneud â materion a gedwir yn ôl) ac nad yw'n cael dim mwy o effaith ar faterion a gedwir yn ôl nag sy'n angenrheidiol er mwyn rhoi effaith i ddiben y ddarpariaeth honno, ac fel y cyfryw, na fyddai'r cyfyngiad ym mharagraff 1(1) yn gymwys beth bynnag (paragraff 2(1)).

en-gb	On the basis outlined above, we consider that the proposed amendment is within the legislative competence of the Assembly, and as such should be included in the LCM.
cy-gb	Ar y sail a amlinellir uchod, rydym o'r farn bod y gwelliant arfaethedig o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad, ac felly y dylid ei gynnwys yn y Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol.

en-gb	Amendment to clause 31 (power for Welsh Ministers to disapply certain DBS provisions).
cy-gb	Diwygio cymal 31 (pŵer i Weinidogion Cymru ddatgymhwyso darpariaethau penodol o ran y Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd).

en-gb	The purpose of this amendment is to provide protection for persons specified in a notice made by the Welsh Ministers in accordance with clause 31(4)(a).
cy-gb	Diben y gwelliant hwn yw darparu amddiffyniad i bersonau a bennir mewn hysbysiad a wneir gan Weinidogion Cymru yn unol â chymal 31(4)(a).

en-gb	This amendment is necessary for the effective operation of the existing clause.
cy-gb	Mae'r gwelliant hwn yn angenrheidiol er mwyn gweithredu'r cymal presennol yn effeithiol.

en-gb	For the reasons set out above in relation to clause 31, it is considered that this amendment is also within the legislative competence of the Senedd so it is appropriate, if this amendment is passed, for the Senedd to provide their consent to it in accordance with the LCM process.
cy-gb	Am y rhesymau a nodir uchod mewn perthynas â chymal 31, ystyrir bod y gwelliant hwn hefyd o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd felly mae'n briodol, os caiff y gwelliant hwn ei basio, bod y Senedd yn rhoi ei chydsyniad iddo yn unol â phroses y  Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol.

en-gb	Clause 50 and Schedule 21 give the Welsh Ministers in relation to Wales the power to make a direction to restrict or prohibit an event or gathering, and to order the closure of premises.
cy-gb	Mae Cymal 50 ac Atodlen 21 yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru, mewn perthynas â Chymru, wneud cyfarwyddyd i gyfyngu neu wahardd digwyddiadau neu gynulliadau ac i orchymyn cau mangre.

en-gb	This amendment will insert into Part 4 of Schedule 21 a power for the Welsh Ministers to designate a person to enforce compliance with directions issued by the Welsh Ministers using the powers in Schedule 21.
cy-gb	Bydd y gwelliant hwn yn mewnosod yn Rhan 4 o Atodlen 21 bŵer i Weinidogion Cymru ddynodi person i orfodi cydymffurfedd â chyfarwyddydau a gyhoeddir gan Weinidogion Cymru gan ddefnyddio'r pwerau yn Atodlen 21.

en-gb	It will mirror an amendment being inserted into Part 2 of Schedule 20 in relation to England.
cy-gb	Bydd yn adlewyrchu'r gwelliant sy'n cael ei ychwanegu i Ran 2 o Atodlen 20 mewn perthynas â Lloegr.

en-gb	Welsh Government were given very little notice or time on which to comment on this proposed amendment but officials sought explicit provision empowering Welsh Ministers to designate reserved authorities, such as the police, as well as reserved authorities.
cy-gb	Ychydig iawn o rybudd nac amser a roddwyd i Lywodraeth Cymru wneud sylwadau ar y newid arfaethedig hwn ond gofynnodd swyddogion am ddarpariaeth benodol a fyddai’n grymuso Gweinidogion Cymru i ddynodi awdurdodau a gedwir yn ôl, megis yr heddlu, yn ogystal ag awdurdodau a gedwir yn ôl.

en-gb	However, UKG were not able to provide any specific drafting to meet this request due to the urgency of the amendment but the Office of Parliamentary Counsel has confirmed that "person” means any person.
cy-gb	Fodd bynnag, nid oedd Llywodraeth y DU yn gallu darparu unrhyw ddrafftio penodol i fodloni'r cais hwn oherwydd y brys am y gwelliant ond mae'r Swyddfa Cwnsleriaid Seneddol wedi cadarnhau bod "person" yn golygu unrhyw berson.

en-gb	It therefore seems, and Welsh Ministers may wish to argue that the provision potentially could relate to reserved authorities.
cy-gb	Felly, mae'n ymddangos, ac efallai yr hoffai Gweinidogion Cymru ddadlau y gallai'r ddarpariaeth ymwneud ag awdurdodau a gedwir yn ôl.

en-gb	The police have sufficient powers under PACE 1984 and other legislation to enforce the criminal law, and therefore are able to enforce any directions issued by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae gan yr heddlu ddigon o bwerau o dan Ddeddf yr Heddlu a Thystiolaeth Droseddol 1984 a deddfwriaeth arall i orfodi'r gyfraith droseddol, ac felly maent yn gallu gorfodi unrhyw gyfarwyddydau a gyhoeddir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	The purpose of this amendment is to ensure the Welsh Ministers directions are capable of being enforces by other designated persons in the event that the police, who will also be affected by decreased staff numbers due to illness during a pandemic, need to be deployed on other more urgent matters and therefore may not have capacity to enforce prohibitions under Schedule 21.
cy-gb	Diben y gwelliant hwn yw sicrhau bod modd i gyfarwyddydau Gweinidogion Cymru gael eu gorfodi gan bersonau dynodedig eraill os digwydd bod angen i'r heddlu, yr effeithir arnynt hefyd gan leihad yn nifer y staff oherwydd salwch yn ystod pandemig, gael eu ddefnyddio ar gyfer materion eraill sy’n fwy o frys, sy’n golygu na fyddant efallai’n gallu gorfodi gwaharddiadau o dan Atodlen 21.

en-gb	Paragraph 8 of Schedule 7B provides that an act of the Senedd cannot confer a function on a reserved authority (or give power to do so in subordinate legislation) without consent of the Minister of the Crown.
cy-gb	Mae paragraff 8 o Atodlen 7B yn darparu na all un o Ddeddfau Senedd Cymru roi swyddogaeth i awdurdod a gedwir yn ôl (na rhoi pŵer i wneud hynny mewn is-ddeddfwriaeth) heb gydsyniad Gweinidog y Goron.

en-gb	As the amendment refers to “a person” this may include potentially include reserved authorities (and Welsh Ministers may wish to deploy this argument so as to use reserved authorities for enforcement purposes) and therefore would breach the restriction in Schedule 7B.
cy-gb	Gan fod y gwelliant yn cyfeirio at "berson", gallai hyn gynnwys awdurdodau a gedwir yn ôl (ac efallai y bydd Gweinidogion Cymru am ddefnyddio'r ddadl hon er mwyn defnyddio awdurdodau a gedwir yn ôl at ddibenion gorfodi) ac felly byddai’n torri'r cyfyngiad yn Atodlen 7B.

en-gb	While an Act of the Senedd could confer functions of the same nature, extent and application on the Welsh Ministers in relation to devolved Welsh authorities, consent would be required for it to apply to reserved authorities.
cy-gb	Er y gallai Deddf gan y Senedd roi swyddogaethau o'r un natur, maint a chymhwysiad i Weinidogion Cymru mewn perthynas ag awdurdodau datganoledig yng Nghymru, byddai angen cydsyniad er mwyn iddo fod yn gymwys i awdurdodau a gedwir yn ôl.

en-gb	Although this would usually mean it was not within the legislative competence of the Senedd, the UKG positon in the Devolution Guidance Note is that, for the purpose of LCMs, the need for consent can be ignored.
cy-gb	Er y byddai hyn fel arfer yn golygu nad oedd o fewn cymhwysedd deddfwriaethol Senedd Cymru, safbwynt Llywodraeth y DU yn y Nodyn Cyfarwyddyd Datganoli yw y gall yr angen am gydsyniad gael ei anwybyddu at ddiben Cynigion Cydsyniad Deddfwriaethol.

en-gb	Amendment to Schedule 27 - the treatment and method of committal of the deceased is a highly sensitive and significant issue, and there are many variations in people’s preferences.
cy-gb	Diwygio Atodlen 27 – Mae’r dull a’r modd o ymdrin â’r ymadawedig yn fater hynod sensitif ac arwyddocaol, ac mae amrywiaeth mawr o ran yr hyn sydd orau gan bobl.

en-gb	There had been concern about whether or not wishes would be taken into account.
cy-gb	Bu pryder ynghylch a fyddai dymuniadau pobl yn cael eu hystyried ai peidio.

en-gb	To meet this concern, these amendments seek to reassure the public that their wishes, where known, will be taken into account by local and national authorities (being local authorities and the Welsh Ministers in relation to Wales) when exercising the powers under Schedule 27 to the Bill as introduced in relation to dead bodies as a result of the coronavirus outbreak.
cy-gb	Er mwyn ymateb i'r pryder hwn, mae'r gwelliannau hyn yn ceisio sicrhau'r cyhoedd y bydd eu dymuniadau, lle y maent yn hysbys, yn cael eu hystyried gan awdurdodau lleol a chenedlaethol (sef awdurdodau lleol a Gweinidogion Cymru mewn perthynas â Chymru) wrth arfer y pwerau o dan Atodlen 27 i'r Bil fel y'i cyflwynwyd, mewn perthynas â chyrff marw o ganlyniad i achosion o’r  coronafeirws.

en-gb	These amendments relate to clause 56 and schedule 27 as they appeared in the Bill as introduced.
cy-gb	Mae'r gwelliannau hyn yn ymwneud â chymal 56 ac Atodlen 27 fel yr oeddent yn ymddangos yn y Bil fel y'i cyflwynwyd.

en-gb	As per the advice above, it is our view that there are reasons to justify laying a LCM  for these provisions as whilst there are some arguments that they are not with the legislative competence of the Senedd, they nonetheless impact on devolved areas.
cy-gb	Yn unol â’r cyngor uchod, ein barn ni yw bod rhesymau dros gyfiawnhau gosod Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol ar gyfer y darpariaethau hyn. Er bod rhywfaint o le i ddadlau nad ydynt o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Senedd, maent er hynny yn effeithio ar feysydd datganoledig.

en-gb	It is considered that the Senedd’s consent will be required to the extent that any of these amendments are passed by parliament and therefore form part of the Bill.
cy-gb	Ystyrir y bydd cydsyniad Senedd Cymru yn ofynnol i’r graddau y caiff unrhyw un neu ragor o’r gwelliannau hyn eu pasio gan Senedd y DU ac y byddant felly yn rhan o’r Bil.

en-gb	Reasons for making these provisions for Wales in the Coronavirus Bill
cy-gb	Y rhesymau dros wneud y darpariaethau hyn ar gyfer Cymru ym Mil y Coronafeirws

en-gb	The Bill supports a cohesive UK approach in responding to the COVID-19 public health threat, providing coherent powers to respond to the outbreak in Wales, in both reserved and devolved areas, and respecting the devolution settlement.
cy-gb	Mae’r Bil yn cefnogi dull gweithredu cydlynus ar draws y DU i ymateb i’r bygythiad i iechyd y cyhoedd a berir gan COVID-19, gan ddarparu pwerau cyson i ymateb i’r sefyllfa yng Nghymru, o fewn meysydd a gedwir yn ôl a meysydd datganoledig, a chan barchu’r setliad datganoli.

en-gb	https://www.gov.uk/government/publications/coronavirus-action-plan/coronavirus-action-plan-a-guide-to-what-you-can-expect-across-the-uk ) at the right time (as a result of decisions taken by the four UK governments, usually under the auspices of COBR) - using the same powers, at the same time, in the same way.
cy-gb	https://www.gov.uk/government/publications/coronavirus-action-plan/coronavirus-action-plan-a-guide-to-what-you-can-expect-across-the-uk ) ar yr adeg gywir (o ganlyniad i benderfyniadau a wneir gan bedair llywodraeth y DU, fel arfer o dan nawdd COBR) – defnyddio’r un pwerau, ar yr un pryd, yn yr un ffordd.

en-gb	This Bill ensures that the agencies and services involved – schools, hospitals, the police and others – have the tools and powers they need.
cy-gb	Mae’r Bil hwn yn sicrhau bod gan yr asiantaethau a’r gwasanaethau sy’n chwarae rhan – ysgolion, ysbytai, yr heddlu ac eraill – yr arfau a’r pwerau angenrheidiol.

en-gb	Financial implications
cy-gb	Goblygiadau ariannol

en-gb	There are currently no additional financial implications for the Welsh Government or the Assembly as a result of taking these powers in this Bill.
cy-gb	Ar hyn o bryd, nid oes unrhyw oblygiadau ariannol i Lywodraeth Cymru na’r Cynulliad o ganlyniad i gymryd y pwerau hyn yn y Bil hwn.

en-gb	Whilst the Bill attempts to reduce potential costs through the streamlining of services and processes, there is an expectation that the financial impact of the pandemic will be extensive.
cy-gb	Er bod y Bil yn ceisio lleihau costau posibl drwy symleiddio gwasanaethau a phrosesau, mae disgwyliad y bydd effaith ariannol y pandemig yn eang.

en-gb	Conclusion
cy-gb	Casgliad

en-gb	This Bill supports a cohesive UK approach to dealing the Coronavirus pandemic.
cy-gb	Mae’r Bil hwn yn cefnogi dull gweithredu cydlynus ar draws y DU i ddelio â’r pandemig coronafeirws.

en-gb	It is therefore the view of the Welsh Government that it is appropriate to deal with these provisions in this UK Bill.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru o’r farn, felly, ei bod yn briodol ymdrin â’r darpariaethau hyn yn y Bil hwn gan y DU.

en-gb	Vaughan Gething AM
cy-gb	Vaughan Gething AC

en-gb	Minister for Health and Social Services
cy-gb	Y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol

en-gb	The Health Protection (Coronavirus Restrictions) (Wales) Regulations 2020 impose temporary restrictions on gatherings and movement of people in Wales as a result of the public health emergency caused by the spread of severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2).
cy-gb	Mae Rheoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Cymru) 2020 yn gosod cyfyngiadau dros dro ar gynulliadau a symudiadau pobl yng Nghymru o ganlyniad i’r argyfwng iechyd y cyhoedd sy’n cael ei achosi gan ledaeniad coronafeirws syndrom anadlol acíwt difrifol 2 (SARS-CoV-2).

en-gb	The main purpose of the regulations is to minimise the extent to which people leave their homes during the emergency period to help contain coronavirus.
cy-gb	Prif ddiben y rheoliadau yw lleihau i ba raddau y mae pobl yn gadael eu cartrefi yn ystod cyfnod yr argyfwng er mwyn helpu i atal y coronafeirws.

en-gb	Unnecessary and unjustifiable journeys are prohibited to help reduce the risk of the virus spreading further and imposing additional burdens on health services.
cy-gb	Rhaid gwahardd teithiau diangen a rhai na ellir eu cyfiawnhau er mwyn helpu i leihau’r perygl y bydd y feirws yn lledaenu ymhellach ac yn gosod baich ychwanegol ar wasanaethau iechyd.

en-gb	The fundamental principle is that people should stay at home as much as possible.
cy-gb	Yr egwyddor sylfaenol yw y dylai pobl aros gartref gymaint ag y bo modd.

en-gb	Legal requirement
cy-gb	Gofyniad cyfreithiol

en-gb	Regulation 8 provides as follows:
cy-gb	Mae rheoliad 8 yn darparu fel a ganlyn:

en-gb	“8        Restrictions on movement and gatherings during the emergency period
cy-gb	“8        Cyfyngiadau ar symud a chynulliadau yn ystod cyfnod yr argyfwng

en-gb	(1)       During the emergency period, no person may leave the place where they are living or remain away from that place without reasonable excuse.
cy-gb	(1)       Yn ystod cyfnod yr argyfwng, ni chaiff unrhyw berson adael y man lle y mae’n byw neu barhau i fod i ffwrdd o’r man hwnnw heb esgus rhesymol.

en-gb	(2)       For the purposes of paragraph (1), a reasonable excuse includes the need—
cy-gb	(2)       At ddibenion paragraff (1), mae esgus rhesymol yn cynnwys yr angen—

en-gb	(a)       to obtain supplies from any business or service listed in Part 4 of Schedule 1 including—
cy-gb	(a)       i gael cyflenwadau oddi wrth unrhyw fusnes neu wasanaeth a restrir yn Rhan 4 o Atodlen 1 gan gynnwys—

en-gb	(i)         food and medical supplies for those in the same household (including animals in the household) or for vulnerable persons;
cy-gb	(i)         bwyd a chyflenwadau meddygol ar gyfer y rheini yn yr un aelwyd (gan gynnwys anifeiliaid yn yr aelwyd) neu ar gyfer personau hyglwyf;

en-gb	(ii)        supplies for the essential upkeep, maintenance and functioning of the household, or the household of a vulnerable person;
cy-gb	(ii)        cyflenwadau ar gyfer cynnal, cynnal a chadw a gweithrediad yr aelwyd, neu aelwyd person hyglwyf;

en-gb	(aa)     to obtain money from or deposit money with any business or service listed in paragraphs 38 or 39 of Part 4 of Schedule 1;
cy-gb	(aa)     i gael arian oddi wrth unrhyw fusnes neu wasanaeth a restrir ym mharagraffau 38 neu 39 o Atodlen 1 neu i adneuo arian gydag unrhyw fusnes o’r fath;

en-gb	(b)       to take exercise, no more than once a day (or more frequently if this is needed because of a particular health condition or disability), either
cy-gb	(b)       i wneud ymarfer corff, ddim mwy nag unwaith y dydd (neu’n amlach os oes angen hyn oherwydd cyflwr iechyd neu anabledd penodol), naill ai—

en-gb	(i)         alone;
cy-gb	(i)         ar ei ben ei hun,

en-gb	(ii)        with other members of the person’s household; or
cy-gb	(ii)        gydag aelodau eraill o aelwyd y person, neu

en-gb	(iii)       with the person’s carer;
cy-gb	(iii)       gyda gofalwr y person;

en-gb	(c)       to seek medical assistance, including accessing any of the services referred to in paragraph 42 of Schedule 1 or accessing veterinary services;
cy-gb	(c)       i geisio cymorth meddygol, gan gynnwys cael gafael ar unrhyw un neu ragor o’r gwasanaethau y cyfeirir atynt ym mharagraff 42 o Atodlen 1 neu i gael mynediad at wasanaethau milfeddygol;

en-gb	(d)       to provide care or assistance, including relevant personal care within the meaning of paragraph 7(3B) of Schedule 4 to the Safeguarding of Vulnerable Groups Act 2006(1), to a vulnerable person, or to provide emergency assistance to any person;
cy-gb	(d)       i ddarparu gofal neu gymorth i unrhyw berson, gan gynnwys gofal personol perthnasol o fewn ystyr “relevant personal care” ym mharagraff 7(3B) o Atodlen 4 i Ddeddf Diogelu Grwpiau Hyglwyf 2006(1), i berson hyglwyf, neu i ddarparu cymorth brys;

en-gb	(e)       to donate blood;
cy-gb	(e)       i roi gwaed;

en-gb	(f)        to travel for the purposes of work or to provide voluntary or charitable services, where it is not reasonably practicable for that person to work, or to provide those services, from the place where they are living;
cy-gb	(f)        i deithio at ddibenion gwaith neu i ddarparu gwasanaethau gwirfoddol neu elusennol, pan na fo’n rhesymol ymarferol i’r person hwnnw weithio, neu ddarparu’r gwasanaethau hynny, o’r man lle y mae’n byw;

en-gb	(g)       to attend a funeral—
cy-gb	(g)       i fynd i angladd—

en-gb	(i)         as a person responsible for arranging the funeral,
cy-gb	(i)         fel person sy’n gyfrifol am drefnu’r angladd,

en-gb	(ii)        if invited by a person responsible for arranging the funeral, or
cy-gb	(ii)        os caiff ei wahodd gan berson sy’n gyfrifol am drefnu’r angladd, neu

en-gb	(iii)       as the carer of a person attending;
cy-gb	(iii)       fel gofalwr person sy’n mynd i’r angladd;

en-gb	(ga)     to visit a burial ground or garden of remembrance, to pay respects to a deceased person;
cy-gb	(ga)     i ymweld â mynwent, claddfa neu ardd goffa i dalu teyrnged i berson ymadawedig;

en-gb	(h)       to meet a legal obligation, including attending court or satisfying bail conditions, or to participate in legal proceedings;
cy-gb	(h)       i fodloni rhwymedigaeth gyfreithiol, gan gynnwys mynd i’r llys neu fodloni amodau mechnïaeth, neu i gymryd rhan mewn achos cyfreithiol;

en-gb	(i)         to access critical public services, including—
cy-gb	(i)         i gael gafael ar wasanaethau cyhoeddus hanfodol, gan gynnwys—

en-gb	(i)         childcare or educational facilities (where these are still available to a child in relation to whom the person is the parent, or has parental responsibility for, or has care of);
cy-gb	(i)         gofal plant neu gyfleusterau addysgol (pan fo’r rhain yn dal i fod ar gael i blentyn y mae’r person yn rhiant mewn perthynas ag ef, neu y mae ganddo gyfrifoldeb riant drosto, neu ofal drosto);

en-gb	(ii)        social services;
cy-gb	(ii)        gwasanaethau cymdeithasol;

en-gb	(iii)       services provided by the Department for Work and Pensions;
cy-gb	(iii)       gwasanaethau a ddarperir gan yr Adran Gwaith a Phensiynau;

en-gb	(iv)      services provided to victims (such as victims of crime or domestic violence);
cy-gb	(iv)      gwasanaethau a ddarperir i ddioddefwyr (megis dioddefwyr trosedd neu drais domestig);

en-gb	(j)        in relation to children who do not live in the same household as their parents, or one of their parents, to continue existing arrangements for access to, and contact between, parents and children, and for the purposes of this paragraph, “parent” includes a person who is not a parent of the child, but who has parental responsibility for, or who has care of, the child;
cy-gb	(j)        mewn perthynas â phlant nad ydynt yn byw yn yr un aelwyd â’u rhieni, neu un o’u rhieni, i barhau â threfniadau presennol ar gyfer gweld rhieni a phlant, a chyswllt rhyngddynt, ac at ddibenion y paragraff hwn, mae “rhiant” yn cynnwys person nad yw’n rhiant i’r plentyn, ond sydd â chyfrifoldeb rhiant dros y plentyn neu sydd â gofal drosto;

en-gb	(k)       in the case of a minister of religion or worship leader, to go to their place of worship;
cy-gb	(k)      yn achos gweinidog yr efengyl neu arweinydd addoli, i fynd i’w fan addoli;

en-gb	(l)        to move house where the move cannot be postponed;
cy-gb	(l)        i symud tŷ pan na fo modd gohirio’r symud;

en-gb	(m)      to avoid injury or illness or to escape a risk of harm.
cy-gb	(m)      i osgoi anaf neu salwch neu i ddianc rhag risg o niwed.

en-gb	(3)       For the purposes of paragraph (1), the place where a person lives includes the premises where they live together with any garden, yard, passage, stair, garage, outhouse or other appurtenance of such premises.
cy-gb	(3)       At ddibenion paragraff (1), mae’r man lle y mae person yn byw yn cynnwys y fangre lle y mae’n byw ynghyd ag unrhyw ardd, iard, tramwyfa, gris, garej, tŷ allan neu unrhyw atodyn i fangre o’r fath.

en-gb	(4)       Paragraph (1) does not apply to any person who is homeless.
cy-gb	(4)       Nid yw paragraff (1) yn gymwys i unrhyw berson sy’n ddigartref.

en-gb	(5)       During the emergency period, no person may participate in a gathering in a public place of more than two people except—
cy-gb	(5)       Yn ystod cyfnod yr argyfwng, ni chaiff unrhyw berson gymryd rhan mewn cynulliad mewn man cyhoeddus o fwy na dau berson ac eithrio—

en-gb	(a)       where all the persons in the gathering are members of the same household,
cy-gb	(a)       pan fo’r holl bersonau yn y cynulliad yn aelodau o’r un aelwyd,

en-gb	(b)       where the gathering is essential for work purposes,
cy-gb	(b)       pan fo’r cynulliad yn hanfodol at ddibenion gwaith,

en-gb	(c)       to attend a funeral, or
cy-gb	(c)       i fynd i angladd, neu

en-gb	(d)       where necessary—
cy-gb	(d)       pan fo’n angenrheidiol—

en-gb	(i)         to facilitate a house move,
cy-gb	(i)         i hwyluso symud tŷ,

en-gb	(ii)        to provide care or assistance to a vulnerable person, including relevant personal care within the meaning of paragraph 7(3B) of Schedule 4 to the Safeguarding of Vulnerable Groups Act 2006,
cy-gb	(ii)        i ddarparu gofal neu gynhorthwy i berson hyglwyf, yn cynnwys gofal personol perthnasol o fewn ystyr “relevant personal care” ym mharagraff 7(3B) o Atodlen 4 i Ddeddf Diogelu Grwpiau Hyglwyf 2006,

en-gb	(iii)       to provide emergency assistance to any person, or
cy-gb	(iii)       i ddarparu cynhorthwy brys, neu

en-gb	(iv)       to participate in legal proceedings, or fulfil a legal obligation.”
cy-gb	(iv)       i gymryd rhan mewn achos cyfreithiol, neu gyflawni rhwymedigaeth gyfreithiol.”

en-gb	The basic legal requirement, found in paragraph (1), is that you should not leave home (the place where you live) without a “reasonable excuse” for doing so.
cy-gb	Y gofyniad cyfreithiol sylfaenol, a geir ym mharagraff (1), yw na ddylech adael y cartref (y man lle rydych yn byw) heb “esgus rhesymol” dros wneud hynny.

en-gb	Paragraph (2) then goes on to provide a list of examples of the kinds of things that would be a reasonable excuse.
cy-gb	Mae paragraff (2) yn mynd ymlaen wedyn i ddarparu rhestr o enghreifftiau o’r mathau o bethau a fyddai’n esgus rhesymol.

en-gb	It is important to understand how this requirement works.
cy-gb	Mae’n bwysig deall sut y mae’r gofyniad hwn yn gweithio.

en-gb	The starting point is that you must stay at home and you need an excuse to leave home – and that excuse must be a reasonable one.
cy-gb	Y man cychwyn yw bod rhaid i chi aros gartref a bod angen esgus arnoch i adael y cartref – a rhaid i’r esgus hwnnw fod yn un rhesymol.

en-gb	The need for the excuse to be “reasonable” sets an objective standard to test whether you should leave home.
cy-gb	Mae’r angen i’r esgus fod yn “rhesymol” yn gosod safon wrthrychol i brofi a ddylech chi adael y cartref.

en-gb	It represents the difference between a subjective test, which is based solely on what any one particular person thinks, and an objective test, which is based on what other ordinary people in a similar positon to that person would think.
cy-gb	Mae’n cynrychioli’r gwahaniaeth rhwng prawf goddrychol, sy’n seiliedig ar yr hyn y mae unrhyw un person penodol yn unig yn ei feddwl, a phrawf gwrthrychol, sy’n seiliedig ar yr hyn y byddai pobl gyffredin eraill mewn sefyllfa debyg i’r person hwnnw yn ei feddwl.

en-gb	6. It is important to understand also that the list in paragraph (2) provides only examples of what may be a reasonable excuse.
cy-gb	6. ae’n bwysig deall hefyd nad yw’r rhestr ym mharagraff (2) ond yn rhoi enghreifftiau o’r hyn a allai fod yn esgus rhesymol.

en-gb	This list is not intended, therefore, to include all possible reasonable excuses for leaving home.
cy-gb	Felly, ni fwriedir i’r rhestr hon gynnwys pob esgus rhesymol posibl dros adael y cartref.

en-gb	In addition there may be occasions where, in light of how it is done, an activity that is listed as an example of a reasonable excuse to leave home may not be.
cy-gb	Yn ogystal, efallai y bydd achlysuron, yng ngoleuni’r ffordd y gwneir hynny, pan na fydd gweithgaredd sydd wedi ei restru fel enghraifft o esgus rhesymol i adael y cartref yn esgus rhesymol.

en-gb	So if somebody went out to exercise once in a day but spent 4 or 5 hours doing so, this is unlikely to be reasonable.
cy-gb	Felly, pe bai rhywun yn mynd allan i wneud ymarfer corff unwaith mewn diwrnod ond yn treulio 4 neu 5 awr yn gwneud hynny, mae hyn yn annhebygol o fod yn rhesymol.

en-gb	Determining what is a reasonable excuse to leave home is intended to be something that is interpreted strictly.
cy-gb	Bwriedir i benderfyniad ynghylch yr hyn sy’n esgus rhesymol dros adael y cartref fod yn rhywbeth sy’n cael ei ddehongli’n llym.

en-gb	There are two reasons for this, the first is the gravity of the public health emergency that led to the restriction being imposed, and secondly, because it should be clear from the examples provided of reasonable excuses that they are confined to basic essentials.
cy-gb	Mae dau reswm am hyn. Y rheswm cyntaf yw difrifoldeb yr argyfwng iechyd y cyhoedd a arweiniodd at osod y cyfyngiad, ac yn ail, dylai fod yn glir o’r enghreifftiau a roddwyd o esgusodion rhesymol eu bod wedi eu cyfyngu i hanfodion sylfaenol.

en-gb	If in doubt, therefore, you should stay at home.
cy-gb	Os oes gennych unrhyw amheuon, felly, dylech aros gartref.

en-gb	What exercise is “reasonable”?
cy-gb	Pa ymarfer corff sy’n “rhesymol”?

en-gb	The reasonable excuses for leaving the home do include (at sub-paragraph (b)) the need to exercise.
cy-gb	Mae’r esgusodion rhesymol dros adael y cartref yn cynnwys (yn is-baragraff (b)) yr angen i wneud ymarfer corff.

en-gb	Exercise outside the home is allowed only once a day, though this is subject to limited exceptions (as to which see below).
cy-gb	Dim ond unwaith y dydd y caniateir gwneud ymarfer corff y tu allan i’r cartref, er bod eithriadau cyfyngedig i hynny (fel y gwelir isod).

en-gb	Unlike the case in some other countries that have imposed similar “lockdown” restrictions, the Welsh Government is of the view that exercising outside should be allowed for health and wellbeing reasons.
cy-gb	Yn wahanol i’r sefyllfa mewn rhai gwledydd eraill sydd wedi gosod cyfyngiadau tebyg ar symudiadau, mae Llywodraeth Cymru o’r farn y dylid caniatáu gwneud ymarfer corff y tu allan i’r cartref am resymau iechyd a lles.

en-gb	However this is a limited exception and the hope is that people will understand they are expected to change their normal behaviours accordingly.
cy-gb	Mae hwn yn eithriad cyfyngedig, fodd bynnag, a’r gobaith yw y bydd pobl yn deall y disgwylir iddynt newid eu hymddygiad arferol o ganlyniad.

en-gb	The exception that allows people to go out to exercise is subject to the need not to congregate in public places and advice to practice social distancing (maintaining a distance of at least 2 metres from other persons).
cy-gb	Mae’r eithriad sy’n caniatáu i bobl fynd allan i wneud ymarfer corff yn amodol ar yr angen i beidio ag ymgynnull mewn mannau cyhoeddus a’r cyngor i gadw pellter cymdeithasol (gan gadw o leiaf 2 fetr oddi wrth bobl eraill).

en-gb	Exercise should be done alone or with other members of the household (or with carers as appropriate – see below).
cy-gb	Dylai pobl wneud ymarfer corff ar eu pennau eu hunain neu gydag aelodau eraill o’r aelwyd (neu gyda gofalwyr fel y bo’n briodol – gweler isod).

en-gb	It is not intended to be a social activity during the emergency period nor should it be an excuse for leaving the home for other purposes.
cy-gb	Ni fwriedir iddo fod yn weithgaredd cymdeithasol yn ystod cyfnod yr argyfwng ac ni ddylai fod yn esgus dros adael y cartref at ddibenion eraill.

en-gb	Similarly people should seek to avoid exercising on paths or in parks or other places they are aware can be busy.
cy-gb	Yn yr un modd, dylai pobl geisio osgoi gwneud ymarfer corff ar lwybrau neu mewn parciau neu leoedd eraill y maent yn gwybod y gallant fod yn brysur.

en-gb	The form of exercise is not specified in the regulations, but in practice this is constrained by other restrictions that have been imposed.
cy-gb	Nid yw ffurf yr ymarfer corff yn cael ei nodi yn y rheoliadau, ond yn ymarferol mae hyn yn cael ei lywio gan gyfyngiadau eraill a osodwyd.

en-gb	The relevant restrictions are the closure of indoor leisure facilities such as swimming pools, closure of certain footpaths and land in the countryside and the overarching prohibition (which derives from regulation 8) on unnecessary travel.
cy-gb	Y cyfyngiadau perthnasol yw cau cyfleusterau hamdden dan do fel pyllau nofio, cau llwybrau troed a thir penodol yng nghefn gwlad a’r gwaharddiad cyffredinol (sy’n deillio o reoliad 8) ar deithio diangen.

en-gb	As one of the purposes of the restrictions is to reduce pressure on the Welsh NHS, there is an expectation also that the reasonable excuse to exercise does not include activities that involve a significant degree of risk (for example swimming or other exercise at sea, or in lakes, rivers or other waterways).
cy-gb	Gan mai un o ddibenion y cyfyngiadau yw lleihau’r pwysau ar y GIG yng Nghymru, disgwylir hefyd nad yw’r esgus rhesymol o wneud ymarfer corff yn cynnwys gweithgareddau sy’n golygu cryn dipyn o risg (er enghraifft nofio neu ymarfer corff arall yn y môr, mewn llynnoedd, afonydd neu ddyfrffyrdd eraill).

en-gb	Exercise, therefore, should be done locally and generally be limited to walking, running and cycling.
cy-gb	Felly, dylid gwneud ymarfer corff yn lleol ac yn gyffredinol mae’r ffurf yn gyfyngedig i gerdded, rhedeg a beicio.

en-gb	“No more than once a day”
cy-gb	“Dim mwy nag unwaith y dydd”

en-gb	In light of the overarching message that we should all stay at home, and in order to emphasise that exercising should only be a limited exception, regulation 8 provides that it is only reasonable to leave home to exercise once a day.
cy-gb	Yng ngoleuni’r neges gyffredinol y dylem i gyd aros gartref, ac er mwyn pwysleisio y dylai gwneud ymarfer corff fod yn eithriad cyfyngedig yn unig, mae rheoliad 8 yn darparu ei bod yn rhesymol gadael y cartref i wneud ymarfer corff unwaith y dydd yn unig.

en-gb	This is also intended to signal that exercising outside is not something that should be done for a significant amount of time.
cy-gb	Bwriad hyn hefyd yw cyfleu’r neges nad yw gwneud ymarfer corff y tu allan yn rhywbeth y dylid ei wneud am gyfnod sylweddol o amser.

en-gb	The regulation also acknowledges, however, that staying indoors for extended periods of time without relief may exacerbate certain mental or physical conditions.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r rheoliad yn cydnabod hefyd y gall aros yn y tŷ am gyfnodau estynedig heb ryddhad waethygu cyflyrau meddyliol neu gorfforol penodol.

en-gb	Examples of specific health conditions or disabilities include learning disabilities, autism, dementia or other mental health conditions which can be alleviated by an established routine or by exercise outdoors.
cy-gb	Mae enghreifftiau o gyflyrau iechyd neu anableddau penodol yn cynnwys anableddau dysgu, awtistiaeth, dementia neu gyflyrau iechyd meddwl eraill y gellir eu lleddfu drwy ddilyn trefn sefydledig neu drwy wneud ymarfer corff yn yr awyr agored.

en-gb	Where people with particular conditions would (accompanied as necessary by their carers) benefit from outdoor exercise more frequently than once a day, this would be a reasonable excuse to leave home.
cy-gb	Pan fyddai pobl â chyflyrau penodol (ynghyd â’u gofalwyr yn ôl yr angen) yn elwa o wneud ymarfer corff yn yr awyr agored yn fwy aml nag unwaith y dydd byddai hyn yn esgus rhesymol dros adael y cartref.

en-gb	Travelling by vehicle before exercising
cy-gb	Teithio mewn cerbyd cyn gwneud ymarfer corff

en-gb	13. The intention is that exercise should be undertaken locally – as close as possible to the home.
cy-gb	13.Y bwriad yw y dylid gwneud ymarfer corff yn lleol – mor agos â phosibl at y cartref.

en-gb	In general this should not involve people driving to a location away from home for this purpose.
cy-gb	Yn gyffredinol byddai hyn yn golygu na all pobl yrru i leoliad ymhell oddi cartref at y diben hwn.

en-gb	No journeys of any significant distance should be taken, for example, just in order to exercise in the countryside or at beauty spots (many of which are closed in any event to prevent this).
cy-gb	Ni ddylid teithio unrhyw bellter sylweddol, er enghraifft, dim ond er mwyn gwneud ymarfer corff yng nghefn gwlad neu mewn mannau prydferth (mae llawer ohonynt wedi eu cau beth bynnag er mwyn atal hyn).

en-gb	People with specific health or mobility issues may, however, need to travel from their home in order to be able to exercise.
cy-gb	Mae’n bosibl, fodd bynnag, y gallai fod angen i bobl sydd â chyflyrau iechyd neu symudedd penodol deithio o’u cartrefi er mwyn gallu gwneud ymarfer corff.

en-gb	For example, some wheelchair users may not be able to start to exercise immediately outside their homes for practical access reasons, and may need to drive to a suitable flat location, such as a park, for this purpose.
cy-gb	Er enghraifft, efallai na fydd rhai defnyddwyr cadeiriau olwyn yn gallu dechrau gwneud ymarfer corff yn union y tu allan i’w cartrefi am resymau mynediad ymarferol, ac efallai y bydd angen iddynt yrru i leoliad gwastad addas, fel parc, at y diben hwn.

en-gb	In these circumstances the journey should be to the nearest convenient accessible location and no long journeys should be undertaken unless absolutely necessary.
cy-gb	O dan yr amgylchiadau hyn dylai’r daith fod i’r lleoliad hygyrch cyfleus agosaf ac ni ddylid gwneud unrhyw siwrneiau hir oni bai bod hynny’n gwbl angenrheidiol.

en-gb	Doing other things while exercising
cy-gb	Gwneud pethau eraill wrth wneud ymarfer corff

en-gb	As already mentioned, leaving your home to exercise should not be used as an excuse to undertake other activity.
cy-gb	Fel y crybwyllwyd eisoes, ni ddylid defnyddio gadael eich cartref i wneud ymarfer corff fel esgus i ymgymryd â gweithgaredd arall.

en-gb	The purpose of leaving home is to exercise.
cy-gb	Y pwrpas yw gwneud ymarfer corff.

en-gb	Going for a walk and then having a picnic or spending a prolonged period on a park bench, for example, is not considered to be exercise and is not intended to be a reasonable excuse.
cy-gb	Nid yw mynd am dro ac yna cael picnic neu dreulio cyfnod estynedig ar fainc yn y parc, er enghraifft, yn cael ei ystyried yn ymarfer corff ac ni fwriedir iddo fod yn esgus rhesymol.

en-gb	This is not intended, however, to prohibit combining more than one outdoor activity that is reasonable, especially if this reduces the time spent away from home.
cy-gb	Ni fwriedir i hyn wahardd cyfuno mwy nag un gweithgaredd awyr agored sy’n rhesymol, fodd bynnag, yn enwedig os yw hyn yn lleihau’r amser a dreulir i ffwrdd o’r cartref.

en-gb	Combining exercise with walking a dog or going to a shop to buy food, for example, is considered to be reasonable.
cy-gb	Ystyrir bod cyfuno gwneud ymarfer corff gyda mynd â’r ci am dro neu fynd i’r siop i brynu bwyd, er enghraifft, yn rhesymol.

en-gb	Cycling
cy-gb	Beicio

en-gb	Cycling is a valid form of exercise and is also a suitable way of going to work.
cy-gb	Mae beicio yn ddull dilys o wneud ymarfer corff ac mae hefyd yn ddull addas o fynd i’r gwaith.

en-gb	Cycling is generally a low-risk activity but with emergency services under pressure, it is important to take steps to manage risk wherever possible.
cy-gb	Mae beicio’n weithgaredd risg isel ar y cyfan, ond gan fod y gwasanaethau brys o dan bwysau, mae’n bwysig cymryd camau i reoli risg lle bynnag y bo’n bosibl.

en-gb	An accident or a breakdown far from home would place additional strain on health services or require a further journey to be made by someone else to provide assistance.
cy-gb	Byddai damwain neu nam ar y beic ymhell o’r cartref yn rhoi straen ychwanegol ar y gwasanaethau iechyd neu’n golygu y byddai rhaid i rywun arall wneud siwrnai ychwanegol er mwyn helpu.

en-gb	18. People are expected to only cycle alone or with members of their household, on routes they know well, and that are well within their ability level.
cy-gb	18.Disgwylir i bobl feicio ar eu pennau eu hunain neu gydag aelodau o’u haelwyd yn unig, ar lwybrau y maent yn eu hadnabod yn dda, ac sydd ymhell o fewn eu lefel gallu.

en-gb	Cyclists on shared paths should be considerate of walkers, runners and other people cycling:
cy-gb	Dylai beicwyr ar lwybrau a rennir fod yn ystyriol o gerddwyr, rhedwyr a phobl eraill sy’n beicio:

en-gb	they should stay two metres from others, slow their pace and stop to let people pass as appropriate.
cy-gb	dylent aros dau fetr oddi wrth bobl eraill, arafu a stopio er mwyn gadael i bobl fynd heibio fel y bo’n briodol.

en-gb	Cycling should be local, as a rule of thumb limited to travelling no further than a reasonable walking distance from home.
cy-gb	Dylai beicio ddigwydd yn lleol, fel rheol gan deithio yn ddim pellach na phellter cerdded rhesymol o’r cartref.

en-gb	Exercising by cycling significant distances from home is not considered to be a reasonable excuse for leaving home.
cy-gb	Nid yw gwneud ymarfer corff drwy feicio bellter sylweddol o’r cartref yn cael ei ystyried yn esgus rhesymol dros adael y cartref.

en-gb	Cycling to work, or for work, is a reasonable excuse to be outside (so long as going to work, or doing the work, is itself justifiable).
cy-gb	Mae beicio i’r gwaith, neu ar gyfer gwaith, yn esgus rhesymol i fod y tu allan (cyhyd ag y gellir cyfiawnhau mynd i’r gwaith, neu wneud y gwaith, yn y lle cyntaf).

en-gb	The summary of the position is as follows:
cy-gb	Dyma grynodeb o’r sefyllfa:

en-gb	everybody should stay at home as much as possible
cy-gb	mae angen i bawb aros gartref gymaint â phosibl;

en-gb	going out to exercise is, however, a valid reason to leave home
cy-gb	mae mynd allan i wneud ymarfer corff, fodd bynnag, yn rheswm dilys dros adael y cartref;

en-gb	exercise should be local and generally be limited to walking, running and cycling, and travelling by vehicle to exercise should be avoided unless there is a good reason for doing so
cy-gb	dylid gwneud yr ymarfer corff yn lleol ac yn gyffredinol mae’r ffurf wedi’i gyfyngu i gerdded, rhedeg a beicio, a dylid osgoi teithio mewn cerbyd i ymarfer oni bai bod rheswm da dros wneud hynny;

en-gb	exercise should be limited to a reasonable period only once a day (unless there is a particular medical reason to exercise more frequently)
cy-gb	dylid cyfyngu ymarfer corff i gyfnod rhesymol yn unig unwaith y dydd (oni bai bod rheswm meddygol penodol dros wneud ymarfer corff yn fwy aml).

en-gb	COVID 19:
cy-gb	COVID-19:

en-gb	Guidance for Local Authorities and Providers in
cy-gb	Canllawiau i Awdurdodau Lleol a Darparwyr mewn

en-gb	Supported Accommodation Settings
cy-gb	Lleoliadau Llety â Chymorth

en-gb	It is clear that we are facing an unprecedented global public health emergency caused by the continuing spread of COVID-19.
cy-gb	Mae'n amlwg ein bod yn wynebu argyfwng iechyd cyhoeddus byd-eang nas gwelwyd mo'i debyg o'r blaen wrth i COVID-19 barhau i ledaenu.

en-gb	All statutory services have a part to play in supporting the wider humanitarian response and local authorities and providers have a key role to play.
cy-gb	Mae gan bob gwasanaeth statudol rôl i'w chwarae wrth helpu'r ymateb dyngarol ehangach ac mae rôl awdurdodau lleol a darparwyr yn allweddol.

en-gb	Purpose
cy-gb	Pwrpas

en-gb	This guidance is for local authorities and providers involved in delivering supported living accommodation and sets out the need to put practical measures in place to:
cy-gb	Mae'r canllawiau hyn, ar gyfer awdurdodau lleol a darparwyr sy'n gysylltiedig â darparu llety byw â chymorth, yn nodi'r angen i roi mesurau ymarferol ar waith er mwyn:

en-gb	Ensure that those living and working in supported accommodation settings:
cy-gb	Sicrhau bod y rhai sy'n byw ac yn gweithio mewn lleoliadau llety â chymorth:

en-gb	have the support, resources and policies needed to protect themselves.
cy-gb	yn cael y cymorth, yr adnoddau a'r polisïau sydd eu hangen arnynt i ddiogelu eu hunain.

en-gb	have access to the facilities that enable them to adhere to public health guidance on hygiene and isolation.
cy-gb	yn gallu cael gafael ar y cyfleusterau sy'n eu galluogi i ddilyn canllawiau iechyd y cyhoedd ar hylendid ac ynysu.

en-gb	Mitigate the risk of infection within supported accommodation settings.
cy-gb	Lleihau'r risg y caiff pobl eu heintio mewn lleoliadau llety â chymorth.

en-gb	The priority must be the development of an effective local response to ensure people can access sanitation, be effectively isolated and have access to medical and other support as necessary, in order to limit risk of wider infection.
cy-gb	Fel blaenoriaeth, mae'n rhaid datblygu ymateb lleol effeithiol er mwyn sicrhau y gall pobl gael gafael ar adnoddau glanweithdra, yn gallu ynysu'n effeithiol ac yn gallu cael gafael ar gymorth meddygol a mathau eraill o gymorth fel y bo angen, er mwyn lleihau'r risg y bydd yr haint yn ymledu.

en-gb	In addition, for people in supported accommodation settings, it is of paramount importance that their mental and physical resilience is considered, especially where people who are already suffering from a serious mental health illness are required to self-isolate.
cy-gb	Hefyd, mae'n bwysig iawn bod gwydnwch meddyliol a chorfforol pobl mewn lleoliadau llety â chymorth yn cael eu hystyried, yn enwedig lle mae angen i bobl sydd eisoes yn dioddef o salwch iechyd meddwl difrifol hunanynysu.

en-gb	Solutions to consider in supported accommodation settings
cy-gb	Atebion i'w hystyried mewn lleoliadau llety â chymorth

en-gb	Local authorities and providers should work together to identify the best solutions to issues as they arise, taking joint decisions where appropriate.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol a darparwyr gydweithio er mwyn pennu'r atebion gorau i broblemau wrth iddynt godi, gan gymryd penderfyniadau ar y cyd lle y bo'n briodol.

en-gb	The following are a series of practical steps that local authorities and providers should consider when providing support within supported living accommodation.
cy-gb	Mae'r canlynol yn gyfres o gamau ymarferol y dylai awdurdodau lleol a darparwyr eu hystyried wrth roi cymorth i bobl mewn llety byw â chymorth.

en-gb	Prioritisation of schemes and cross-training of staff
cy-gb	Blaenoriaethu cynlluniau a chroes-hyfforddi staff

en-gb	Local authorities should identify schemes that require high intensity/24 hour support and ensure that these schemes have adequate staff in the event that provider organisations are operating with significantly depleted staff resources as a result of illness.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol nodi cynlluniau lle y mae angen rhoi cymorth dwys/24 awr ac, os bydd nifer sylweddol o staff sefydliadau darparu yn absennol oherwydd salwch, dylent sicrhau bod digon o staff ar gael ar gyfer y cynlluniau hyn.

en-gb	Local authorities and providers should, where possible, provide additional training and support to staff enabling them to provide support in different settings, should staffing levels require them to be allocated to schemes they do not usually work in.
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, dylai awdurdodau lleol a darparwyr roi hyfforddiant a chymorth ychwanegol i'r staff i'w galluogi i roi cymorth mewn lleoliadau gwahanol, os bydd lefelau staffio yn golygu bod angen iddynt weithio ar gynlluniau nad ydynt yn gweithio arnynt fel arfer.

en-gb	This may include the use of agency staff, where appropriate.
cy-gb	Gall hyn gynnwys defnyddio staff asiantaeth, lle y bo'n briodol.

en-gb	Access to premises should be restricted by limiting the number of staff attending each project/scheme, and strict adherence to cleaning and hygiene guidance, in order to reduce the possibility of exposure.
cy-gb	Dylid cyfyngu ar fynediad i safleoedd drwy gyfyngu ar nifer y staff sy'n mynychu pob prosiect/cynllun, a dylid glynu'n gaeth wrth ganllawiau glanhau a hylendid, er mwyn lleihau'r posibilrwydd y caiff pobl eu hamlygu i'r haint.

en-gb	Local authorities, where possible, will supply appropriate personal protective equipment (PPE) to staff providing high intensity/24-hour support to tenants who display symptoms of COVID-19.
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, bydd awdurdodau lleol yn darparu cyfarpar diogelu personol priodol i staff sy'n rhoi cymorth dwys/24 awr i denantiaid sy'n arddangos symptomau COVID-19.

en-gb	All PPE should be used in line with Welsh Government/Public Health Wales guidance – www.gov.wales/coronavirus .
cy-gb	Dylid defnyddio unrhyw gyfarpar o'r fath yn unol â chanllawiau Llywodraeth Cymru/Iechyd Cyhoeddus Cymru – www.llyw.cymru/coronafeirws .

en-gb	As the situation changes so rapidly, local authorities and providers should ensure that all staff within supported living accommodation have access to up to date public health information on COVID 19 via the Welsh Government website www.gov.wales/coronavirus  and understand what to do if someone shows symptoms of COVID-19.
cy-gb	Gan fod y sefyllfa yn newid mor gyflym, dylai awdurdodau lleol a darparwyr sicrhau bod pob aelod o staff mewn llety byw â chymorth yn cael y wybodaeth iechyd cyhoeddus ddiweddaraf ynghylch COVID-19 drwy wefan Llywodraeth Cymru www.llyw.cymru/coronafeirws  ac yn deall yr hyn y dylid ei wneud os bydd rhywun yn arddangos symptomau COVID-19.

en-gb	Visitors to the scheme
cy-gb	Ymwelwyr â'r cynllun

en-gb	Any non-urgent visits to the accommodation should be postponed.
cy-gb	Dylid gohirio unrhyw ymweliadau â'r llety nad ydynt yn rhai brys.

en-gb	Where access is required for essential services such as the delivery of groceries or medication or cleaning by third party staff,  visitors should maintain a distance of 2 metres from all residents.
cy-gb	Lle y bo angen cael mynediad i ddarparu gwasanaethau hanfodol, fel darparu bwyd neu feddyginiaeth neu wasanaeth glanhau gan staff trydydd parti,  dylai ymwelwyr sicrhau eu bod yn aros 2 fetr i ffwrdd oddi wrth bob preswylydd.

en-gb	They should also avoid touching their face and ensure their hands are washed thoroughly once they leave the premises.
cy-gb	Dylent hefyd osgoi cyffwrdd â'u hwynebau a sicrhau eu bod yn golchi eu dwylo'n drylwyr ar ôl gadael y safle.

en-gb	Managing those who are unable or unwilling to self-isolate
cy-gb	Rheoli'r rhai na allant hunanynysu neu nad ydynt yn fodlon gwneud hynny

en-gb	People who have experienced trauma in their lives may be less willing or able to engage with services and follow instructions to self-isolate.
cy-gb	Efallai y bydd pobl sydd wedi profi trawma yn ystod eu bywydau yn llai parod neu'n llai abl i ymgysylltu â gwasanaethau a dilyn cyfarwyddiadau i hunanynysu.

en-gb	Local authorities and support providers should recognise the importance of taking a person-centred, psychologically informed approach to understand why people may be reluctant to self-isolate and follow the guidance from Public Health Wales.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol a darparwyr cymorth gydnabod pwysigrwydd canolbwyntio ar yr unigolyn a mabwysiadu dull sy'n cael ei lywio'n seicolegol wrth ddeall pam y gall pobl fod yn amharod i hunanynysu a dilyn canllawiau Iechyd Cyhoeddus Cymru.

en-gb	Where possible, remote access CCTV could be used to check communal areas in high risk shared accommodation, to help ensure that social distancing is taking place.
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, gellid defnyddio teledu cylch cyfyng (CCTV) a weithredir o bell i wirio ardaloedd cymunedol mewn llety risg uchel a rennir, er mwyn helpu i sicrhau bod pobl yn cadw pellter cymdeithasol.

en-gb	If social distancing is not taking place, the tenant should be advised that the incidence or transmission of COVID-19 constitutes a serious and imminent threat to public health and that they have a duty to protect themselves, other people and staff from infection through social distancing and self-isolation.
cy-gb	Os nad ydynt yn gwneud hynny, dylid cynghori tenantiaid bod trosglwyddo COVID-19 a'r niferoedd sy'n ei brofi, yn fygythiad difrifol ac uniongyrchol i iechyd y cyhoedd a bod dyletswydd arnynt i ddiogelu eu hunain, pobl eraill a staff rhag cael eu heintio drwy gadw pellter cymdeithasol a hunanynysu.

en-gb	In the event that a symptomatic individual is unable or unwilling to self-isolate, despite all efforts as outlined above, the service should inform relevant internal management and contact Public Health Wales health protection team on tel: 0300 003 0032 to discuss and escalate as appropriate.
cy-gb	Os na fydd unigolyn sy'n arddangos symptomau yn gallu hunanynysu neu'n fodlon gwneud hynny, er gwaetha'r holl ymdrechion a nodir uchod, dylai'r gwasanaeth hysbysu'r rheolwyr mewnol perthnasol a chysylltu â thîm diogelu iechyd Iechyd Cyhoeddus Cymru ar 0300 003 0032 i drafod ac uwchgyfeirio'r mater fel y bo'n briodol.

en-gb	The local authority environmental health function should also be notified.
cy-gb	Dylid hefyd hysbysu adran iechyd yr amgylchedd yr awdurdod lleol.

en-gb	These officers are duly authorised to implement the requirements of this legislation and work closely with the health protection team.
cy-gb	Mae gan y swyddogion hyn yr awdurdod priodol i sicrhau bod gofynion y ddeddfwriaeth hon yn cael eu gweithredu, ac maent yn gweithio'n agos gyda'r tîm diogelu iechyd.

en-gb	Alternative accommodation
cy-gb	Llety amgen

en-gb	Where it is not possible for someone to self-isolate due to the physical environment, or due to difficulties in understanding or complying with instructions, providers should look to identify and access alternative accommodation.
cy-gb	Lle nad yw'n bosibl i rywun hunanynysu oherwydd yr amgylchedd ffisegol, neu oherwydd ei fod yn ei chael hi'n anodd deall neu gydymffurfio â chyfarwyddiadau, dylai darparwyr ystyried dod o hyd i lety amgen a chael mynediad iddo.

en-gb	This should be self-contained accommodation with private bathrooms and support should continue to be provided.
cy-gb	Dylai hwn fod yn llety hunangynhwysol gydag ystafelloedd ymolchi preifat, a dylid parhau i roi cymorth.

en-gb	This should be done in partnership with the local authority and the centralised coordination cells  within local authorities, which have been tasked with coordinating accommodation and support services during this pandemic.
cy-gb	Dylid gwneud hyn mewn partneriaeth â'r awdurdod lleol a'r celloedd cydgysylltu canoledig  yn yr awdurdodau lleol, sy'n gyfrifol am gydgysylltu llety a gwasanaethau cymorth yn ystod y pandemig hwn.

en-gb	If there are multiple residents across projects that need to self-isolate, services could consider designating one property as a ‘safe zone’ and move all those needing to self-isolate into that one property.
cy-gb	Os oes angen i sawl preswylydd mewn prosiectau hunanynysu, gallai'r gwasanaethau ystyried dynodi un eiddo yn 'barth diogel' a symud pob un o'r rheini y mae angen iddynt hunanynysu i'r un eiddo hwnnw.

en-gb	Any such decision would need to be considered carefully and guidance sought from Public Health Wales .
cy-gb	Byddai angen ystyried unrhyw benderfyniad o'r fath yn ofalus a cheisio arweiniad gan Iechyd Cyhoeddus Cymru .

en-gb	Consideration could also be given to re-purposing unoccupied buildings for use as pop-up accommodation.
cy-gb	Gellid hefyd ystyried ail-ddefnyddio adeiladau gwag fel llety dros dro.

en-gb	However, any accommodation must provide for the basic needs of the individual, such as suitable hygiene facilities .
cy-gb	Fodd bynnag, mae'n rhaid i unrhyw lety ddarparu ar gyfer anghenion sylfaenol yr unigolyn, megis cyfleusterau hylendid addas .

en-gb	Any such activity must be undertaken in co-operation with the local authority to ensure co-ordination of similar activities across an area.
cy-gb	Mae'n rhaid ymgymryd ag unrhyw weithgarwch o'r fath gyda chydweithrediad yr awdurdod lleol er mwyn sicrhau bod gweithgareddau tebyg yn cael eu cydgysylltu o fewn ardal.

en-gb	Utilising all available space in a safe way
cy-gb	Defnyddio'r holl ofod sydd ar gael mewn ffordd ddiogel

en-gb	Where space for self-isolation is limited, consideration could be given to using office space and bathroom facilities usually restricted to staff to be utilised for those who need to self-isolate.
cy-gb	Os yw'r gofod sydd ar gael ar gyfer hunanynysu yn gyfyngedig, gellid ystyried defnyddio swyddfeydd ac ystafelloedd ymolchi a gyfyngir i staff yn unig fel arfer ar gyfer y rheini y mae angen iddynt hunanynysu.

en-gb	If taking this approach, all paperwork should be secured in line with GDPR requirements, personal belongings removed and access to IT and other office equipment prevented.
cy-gb	Os felly, dylid sicrhau bod yr holl waith papur yn cael ei gwblhau yn unol â gofynion GDPR, bod eiddo personol yn cael ei symud ac nad oes modd cael mynediad i gyfarpar TG na chyfarpar swyddfa arall.

en-gb	Where accommodation-based services are in buildings with multiple floors or wings, zones could be created for separating different cohorts (i.e. people who have symptoms, those in high risk groups and all others).
cy-gb	Os yw'r gwasanaethau llety yn cael eu darparu mewn adeiladau â sawl llawr neu adain, gellid creu parthau i wahanu carfanau gwahanol o bobl (h.y. pobl sydd â symptomau, y rhai sydd mewn grwpiau risg uchel a phob unigolyn arall).

en-gb	Living rooms or activity rooms could also be turned into self-isolation rooms.
cy-gb	Hefyd, gellid troi ystafelloedd byw neu ystafelloedd gweithgareddau yn ystafelloedd hunanynysu.

en-gb	However the impact of reducing access to activity/living rooms on other residents’ mental health and wellbeing will need to be taken in to account.
cy-gb	Fodd bynnag, bydd angen ystyried yr effaith y gallai rhoi llai o fynediad i ystafelloedd gweithgareddau/ystafelloedd byw ei chael ar iechyd meddwl a llesiant preswylwyr eraill.

en-gb	Accommodation with shared kitchens and bathrooms
cy-gb	Llety â cheginau ac ystafelloedd ymolchi a rennir

en-gb	Residents should minimise the time they spend in shared kitchens and bathrooms and should aim to keep 2 metres away from others they live with.
cy-gb	Dylai preswylwyr dreulio cyn lleied o amser â phosibl mewn ceginau ac ystafelloedd ymolchi a rennir, a dylent geisio cadw 2 fetr i ffwrdd oddi wrth eu cyd-breswylwyr.

en-gb	Shared kitchens and bathrooms should be cleaned frequently in line with public health guidance, which also indicates that personal protective equipment (PPE) should be used if a tenant has COVID-19 symptoms.
cy-gb	Dylai ceginau ac ystafelloedd ymolchi a rennir gael eu glanhau'n aml yn unol â'r canllawiau ar iechyd y cyhoedd. Mae'r canllawiau hynny hefyd yn nodi y dylid defnyddio cyfarpar diogelu personol os bydd gan denant symptomau COVID-19.

en-gb	Residents should be encouraged to clean kitchens and bathrooms after each use, in addition to arranged staff cleaning.
cy-gb	Dylai preswylwyr gael eu hannog i lanhau ceginau ac ystafelloedd ymolchi bob tro y byddant yn eu defnyddio, yn ychwanegol at y gwaith glanhau arferol a wneir gan y staff.

en-gb	Cleaning kits should be provided for this purpose.
cy-gb	Dylid darparu pecynnau glanhau at y diben hwn.

en-gb	Providers could display the poster Cleaning and disinfection guidance  produced by Public Health England in prominent areas throughout the property, if possible; https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/876221/COVID19_Guidance_Cleaning.pdf
cy-gb	Gallai darparwyr arddangos poster Cleaning and disinfection guidance  a luniwyd gan Public Health England mewn lleoedd amlwg ym mhob rhan o'r eiddo, os yn bosibl; https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/876221/COVID19_Guidance_Cleaning.pdf

en-gb	Shared kitchens:
cy-gb	Ceginau a rennir:

en-gb	Where possible, residents who are self-isolating should not be allowed to enter a shared kitchen.
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, ni ddylid caniatáu i breswylwyr sy'n hunanynysu fynd i mewn i gegin a rennir.

en-gb	Instead, their meals should be prepared for them and left outside their bedroom door.
cy-gb	Yn hytrach, dylid paratoi eu prydau iddynt a'u gadael y tu allan i ddrws eu hystafell wely.

en-gb	If this is not possible, those self-isolating should avoid using the shared kitchen whilst others are present and take meals back to their room to eat.
cy-gb	Os na fydd hyn yn bosibl, dylai'r rheini sy'n hunanynysu osgoi defnyddio'r gegin a rennir tra bod eraill yn ei defnyddio a dylent fynd â'u prydau yn ôl i'w hystafell i'w bwyta.

en-gb	If available, a dishwasher should be used to clean and dry used crockery and cutlery.
cy-gb	Dylid defnyddio peiriant golchi llestri i olchi a sychu llestri a chyllyll a ffyrc os oes un ar gael.

en-gb	If this is not possible, they should be washed using washing up liquid and warm water and should be dried thoroughly.
cy-gb	Os na fydd hyn yn bosibl, dylid eu golchi â hylif golchi llestri mewn dŵr cynnes a'u sychu'n dda.

en-gb	Separate tea towels should be used.
cy-gb	Dylid defnyddio tywelion golchi llestri ar wahân.

en-gb	You may want to consider providing facilities in tenants’ bedrooms in order for them to prepare basic refreshments/meals to reduce reliance on shared kitchens.
cy-gb	Efallai yr hoffech ystyried darparu cyfleusterau yn ystafelloedd gwely tenantiaid er mwyn iddynt baratoi lluniaeth/prydau syml, er mwyn iddynt fod yn llai dibynnol ar geginau a rennir.

en-gb	However this should only be considered where it is safe to do so.
cy-gb	Fodd bynnag, dim ond pan fo'n ddiogel i wneud hynny y dylid ystyried gwneud hyn.

en-gb	Shared bathrooms:
cy-gb	Ystafelloedd ymolchi a rennir:

en-gb	Where possible, one bathroom should be designated for residents who need to self-isolate, and cleaned after each use ready for the next person, with other residents within the project using a different bathroom, as per the guidance.
cy-gb	Lle y bo'n bosibl, dylid dynodi un ystafell ymolchi ar gyfer preswylwyr y mae angen iddynt hunanynysu, a'i glanhau ar ôl ei defnyddio bob tro yn barod ar gyfer y person nesaf. Dylai'r preswylwyr eraill yn y prosiect ddefnyddio ystafell ymolchi wahanol, yn unol â'r canllawiau.

en-gb	Rotas could be drawn up for showering/bathing, with the resident(s) self-isolating using the facilities last.
cy-gb	Gellid llunio rotâu ar gyfer defnyddio'r gawod/baddon, gyda'r preswylydd/preswylwyr sy'n hunanynysu yn defnyddio'r cyfleusterau ar ôl pawb arall.

en-gb	Bathrooms must be cleaned after each use.
cy-gb	Mae'n rhaid i ystafelloedd ymolchi gael eu glanhau bob tro y cânt eu defnyddio.

en-gb	Shared communal areas and outdoor spaces
cy-gb	Ardaloedd cymunedol ac awyr agored a rennir

en-gb	Residents should minimise the time they spend in shared spaces, such as living rooms and activity rooms, and should aim to keep 2 metres away from others they live with.
cy-gb	Dylai preswylwyr dreulio cyn lleied o amser â phosibl mewn ardaloedd a rennir, fel ystafelloeedd byw ac ystafelloedd gweithgareddau, a dylent geisio cadw 2 fetr i ffwrdd oddi wrth y bobl eraill y maent yn byw gyda nhw.

en-gb	Shared spaces should be well ventilated and cleaned regularly.
cy-gb	Dylai ardaloedd a rennir gael eu hawyru'n dda a'u glanhau'n rheolaidd.

en-gb	Residents who are self-isolating should not enter shared communal areas.
cy-gb	Ni ddylai preswylwyr sy'n hunanynysu fynd i mewn i ardaloedd cymunedol a rennir.

en-gb	If residents who are self-isolating wish to make use of shared outdoor spaces, they should stay at least 2 metres away from other residents and staff.
cy-gb	Os bydd preswylwyr sy'n hunanynysu eisiau defnyddio ardaloedd awyr agored a rennir, dylent aros o leiaf 2 fetr i ffwrdd oddi wrth breswylwyyr eraill a staff.

en-gb	To reduce the risk of potential contact, a rota could be drawn up for going outside.
cy-gb	Gellid llunio rota ar gyfer mynd allan er mwyn lleihau'r risg y bydd cyswllt posibl.

en-gb	In addition, any communal areas and shared spaces should be cleaned regularly in line with guidance.
cy-gb	Hefyd, dylid glanhau unrhyw ardaloedd cymunedol ac ardaloedd a rennir yn rheolaidd yn unol â'r canllawiau.

en-gb	New residents
cy-gb	Preswylwyr newydd

en-gb	Supported living schemes should continue to accept new tenants in order to provide vulnerable people with access to services and support, in line with their standard policies and procedures and where it is safe to do so.
cy-gb	Dylai cynlluniau byw â chymorth barhau i dderbyn tenantiaid newydd er mwyn sicrhau bod pobl sy'n agored i niwed yn cael y gwasanaethau a'r cymorth sydd eu hangen arnynt, yn unol â'u polisïau a'u gweithdrefnau safonol a lle y bo'n ddiogel gwneud hynny.

en-gb	When taking in new tenants, the provider should undertake an initial risk assessment by ascertaining if the new person coming into the accommodation has any symptoms suggestive of COVID-19.
cy-gb	Wrth dderbyn tenantiaid newydd, dylai'r darparwr gynnal asesiad risg cychwynnol er mwyn canfod a oes gan y person newydd sy'n cael ei dderbyn i'r llety unrhyw symptomau sy'n awgrymu COVID-19.

en-gb	If they do, they would need to follow the current national guidance  in requesting that person to self-isolate for 7 days because they are symptomatic.
cy-gb	Os felly, byddai angen i'r darparwr ddilyn y canllawiau cenedlaethol  cyfredol a gofyn i'r person hwnnw hunanynysu am 7 diwrnod am fod ganddo symptomau.

en-gb	If they do not have any symptoms, they should follow the social distancing guidance  and maintain hygiene and cleaning practices.
cy-gb	Os na fydd ganddo unrhyw symptomau, dylai'r darparwr ddilyn y canllawiau ar gadw pellter cymdeithasol  a chynnal arferion hylendid a glanhau.

en-gb	If for some reason they come into the scheme from another home where they have been self-isolating for 14 days (because they were a household in contact with a symptomatic person) then they need not to ‘rewind the clock’, but should continue with their original timescale until their 14 days have finished.
cy-gb	Os bydd y person hwnnw, am ryw reswm, yn cael ei dderbyn i'r cynllun o gartref arall lle mae wedi bod yn hunanynysu am 14 diwrnod (am ei fod yn gartref a ddaeth i gysylltiad ag unigolyn â symptomau), yna ni fydd angen 'troi'r cloc yn ôl', ond dylai barhau i gadw at yr amserlen wreiddiol nes bod y 14 diwrnod o hunanynysu wedi dod i ben.

en-gb	Rubbish disposal and storage of personal property
cy-gb	Gwaredu gwastraff a storio eiddo personol

en-gb	All waste that has been in contact with a person who is a possible COVID-19 case, including used tissues, should be put in a plastic rubbish bag and tied.
cy-gb	Dylid rhoi unrhyw wastraff sydd wedi bod mewn cysylltiad ag unigolyn y gallai fod yn achos COVID-19 posibl, gan gynnwys hancesi papur sydd wedi'u defnyddio, mewn bag gwastraff plastig a'i glymu.

en-gb	The plastic bag should then be placed in a second bin bag, tied, and disposed of in the general waste after 72 hours.
cy-gb	Yna, dylid ei roi mewn ail fag gwastraff, ei glymu a'i waredu gydag unrhyw wastraff cyffredinol arall ar ôl 72 awr.

en-gb	If a symptomatic resident leaves the premises, for example, due to the requirement for hospitalisation, then the guidance on handling linens and cleaning should be followed.
cy-gb	Os bydd preswylydd sy'n arddangos symptomau yn gadael yr eiddo, er enghraifft, am fod angen iddo gael ei dderbyn i'r ysbyty, yna dylid dilyn y canllawiau ar ddelio â dillad gwely a glanhau .

en-gb	It’s good practice to establish a routine and robust cleaning programme, if this is not already in place.
cy-gb	Mae'n arfer da sefydlu rhaglen lanhau reolaidd a thrylwyr, os nad oes un ar waith eisoes.

en-gb	Improving physical health resilience in supported accommodation
cy-gb	Gwella gwydnwch iechyd corfforol mewn llety â chymorth

en-gb	Staff should work with all residents to make them aware of the guidance and help them to understand the importance of following the guidance.
cy-gb	Dylai'r staff weithio gyda'r holl breswylwyr er mwyn eu gwneud yn ymwybodol o'r canllawiau a'u helpu i ddeall pa mor bwysig ydyw i ddilyn y canllawiau.

en-gb	It is likely that routine GP and surgery appointments will largely be replaced by telephone/online “face-to-face” platforms.
cy-gb	Mae'n debygol y bydd apwyntiadau arferol gyda meddygon teulu a meddygfeydd yn cael eu disodli i raddau helaeth gan gyswllt "wyneb yn wyneb" dros y ffôn neu ar-lein.

en-gb	For problems that are not related to COVID-19, residents can telephone their GP surgery to discuss the issue.
cy-gb	Ar gyfer problemau nad ydynt yn gysylltiedig â COVID-19, gall preswylwyr ffonio eu meddygfa i'w trafod.

en-gb	Staff should assist with the ordering and collection of residents’ medication in line with government guidelines.
cy-gb	Dylai'r staff helpu preswylwyr i archebu a chasglu eu meddyginiaeth yn unol â chanllawiau'r llywodraeth.

en-gb	Residents should be encouraged to self-manage their normal (non Covid-19 related) health conditions wherever possible.
cy-gb	Dylai preswylwyr gael eu hannog i hunanreoli eu cyflyrau iechyd arferol (nad ydynt yn gysylltiedig â COVID-19) lle y bo'n bosibl.

en-gb	In addition, residents should be encouraged to exercise, while complying with government restrictions and the latest public health advice.
cy-gb	Dylai preswylwyr gael eu hannog hefyd i wneud ymarfer corff, gan gydymffurfio â chyfyngiadau'r llywodraeth a'r cyngor iechyd cyhoeddus diweddaraf ar yr un pryd.

en-gb	Improving mental health resilience and dealing with mental distress
cy-gb	Gwella gwydnwch iechyd meddwl a delio â thrallod meddwl

en-gb	Some residents with serious mental illness, dementia or learning disabilities may not be able to process information regarding self-isolation.
cy-gb	Efallai na fydd rhai preswylwyr sydd â salwch meddwl difrifol, dementia neu anableddau dysgu yn gallu prosesu gwybodaeth ynglŷn â hunanynysu.

en-gb	In these cases please refer to any guidance from Public Health Wales about managing their inability or unwillingness to self-isolate.
cy-gb	Yn yr achosion hyn, dylid cyfeirio at unrhyw ganllawiau gan Iechyd Cyhoeddus Cymru ar reoli eu hanallu neu eu hamharodrwydd i hunanynysu.

en-gb	Their contact number is tel: 0300 003 0032.
cy-gb	Ei rif cyswllt yw 0300 003 0032.

en-gb	Staff in supported living accommodation should carry out frequent welfare checks on people who are self-isolating, using video calling where possible.
cy-gb	Dylai'r staff sy'n gweithio mewn llety byw â chymorth gynnal gwiriadau llesiant rheolaidd ar bobl sy'n hunanynysu, gan ddefnyddio galwadau fideo lle y bo'n bosibl.

en-gb	Other residents can also be encouraged to make contact with them using online communication tools such as FaceTime/Skype/WhatsApp.
cy-gb	Gellir annog preswylwyr eraill i gysylltu â nhw hefyd drwy ddefnyddio sianelau cyfathrebu ar-lein fel FaceTime/Skype/WhatsApp.

en-gb	Residents should be encouraged to self-manage their normal (non Covid-19 related) mental health conditions wherever possible.
cy-gb	Dylai preswylwyr gael eu hannog i hunanreoli eu cyflyrau iechyd meddwl arferol (nad ydynt yn gysylltiedig â COVID-19) lle y bo'n bosibl.

en-gb	If there are concerns about residents who are known to a psychiatrist or who are awaiting an appointment with a psychiatrist, the GP should be contacted for advice on the current procedure.
cy-gb	Os bydd pryderon am breswylwyr y mae seiciatrydd yn ymwybodol ohonynt neu breswylwyr sy'n aros am apwyntiad gyda seiciatrydd, dylid cysyllltu â'r meddyg teulu i gael cyngor ar y weithdrefn gyfredol.

en-gb	For those whose mental health deteriorates to the extent that the staff feel that they cannot manage it, they should again contact the GP.
cy-gb	Ar gyfer y rheini y mae eu cyflwr iechyd meddwl yn gwaethygu i'r fath raddau fel bod y staff yn teimlo na allant ei reoli, dylent unwaith eto gysylltu â'r meddyg teulu.

en-gb	In the event of incidents of deliberate self-harm, staff should follow the normal protocol.
cy-gb	Os bydd achosion o hunan-niweidio bwriadol, dylai'r staff ddilyn y protocol arferol.

en-gb	However, if an ambulance is called it is essential that any details regarding the resident’s COVID-19 status is given to the call handler.
cy-gb	Fodd bynnag, os caiff ambiwlans ei alw, mae'n hanfodol bod unrhyw fanylion ynghylch statws COVID-19 y preswylydd yn cael eu rhoi i'r sawl sy'n delio â'r alwad.

en-gb	At this time, please be aware that calling an ambulance or attending an emergency department in cases of threatened self-harm may result in excessively long waiting times or no service at all.
cy-gb	Ar hyn o bryd, os caiff ambiwlans ei alw neu os eir i adran achosion brys am fod rhywun yn bygwth niweidio ei hun, mae'n bosibl y bydd angen aros am gyfnod hir neu efallai na fydd gwasanaeth ar gael o gwbl.

en-gb	In these cases please contact the GP or care managers as appropriate and take precautions to ensure the person is kept safe.
cy-gb	Yn yr achosion hyn, cysylltwch â'r meddyg teulu neu'r rheolwyr gofal fel y bo'n briodol a chymerwch ragofalon er mwyn sicrhau bod yr unigolyn yn aros yn ddiogel.

en-gb	The individual may wish to access support by telephone from the Samaritans on tel: 116 123 from any phone, or for young people from Papyrus UK tel: 0800 068 4141.
cy-gb	Efallai yr hoffai'r unigolyn geisio cymorth gan y Samariaid drwy ffonio 116 123 o unrhyw ffôn, neu gall pobl ifanc ffonio Papyrus UK ar 0800 068 4141.

en-gb	If other mental health distress or behavioural issues are being experienced then residents can be directed to resources such as the Community Advice and Listening Line tel: 0800 132 737, where they can receive emotional support and advice.
cy-gb	Os bydd preswylwyr yn profi unrhyw broblemau ymddygiadol eraill neu broblemau eraill sy'n ymwneud â thrallod meddwl, gellid eu cyfeirio at adnoddau fel y Llinell Wrando a Chyngor Cymunedol (0800 132 737) lle y gallant gael cymorth a chyngor emosiynol.

en-gb	Staff who have completed ASSIST suicide prevention training should re-visit the resources from that training to support their decision making in cases where residents are expressing suicidal thoughts.
cy-gb	Dylai staff sydd wedi cwblhau hyfforddiant atal hunanladdiad ASSIST fwrw golwg dros yr adnoddau a roddwyd gyda'r hyfforddiant hwnnw er mwyn cefnogi penderfyniadau a wneir ganddynt mewn achosion lle mae preswylwyr yn profi meddyliau hunanladdol.

en-gb	The Samaritans will also be able to provide advice, tel: 116 123.
cy-gb	Bydd y Samariaid yn gallu rhoi cyngor hefyd. Gellir eu ffonio ar 116 123.

en-gb	This guidance should be read in conjunction with other relevant guidance which has been published:
cy-gb	Dylid darllen y canllawiau hyn ar y cyd â chanllawiau cyhoeddedig perthnasol eraill:

en-gb	Guidelines for VAWDASV accommodation provision
cy-gb	Guidelines for VAWDASV accommodation provision

en-gb	https://www.gov.uk/government/publications/covid-19-guidance-for-domestic-abuse-safe-accommodation-provision
cy-gb	https://www.gov.uk/government/publications/covid-19-guidance-for-domestic-abuse-safe-accommodation-provision

en-gb	Guidance for local authorities support rough sleepers
cy-gb	Cymorth gan awdurdodau lleol ar gyfer y rheini sy'n cysgu allan

en-gb	https://gov.wales/coronavirus-covid-19-local-authority-support-for-rough-sleepers
cy-gb	https://llyw.cymru/coronafeirws-covid-19-awdurdodau-lleol-gefnogir-rheini-syn-cysgu-allan

en-gb	Guidance for substance misuse and homelessness services
cy-gb	Canllawiau i wasanaethau camddefnyddio sylweddau a digartrefedd

en-gb	https://gov.wales/coronavirus-covid-19-guidance-for-substance-misuse-and-homelessness-services
cy-gb	https://llyw.cymru/coronafeirws-covid-19-canllawiau-i-wasanaethau-camddefnyddio-sylweddau-a-digartrefedd

en-gb	Personal protective equipment (PPE)
cy-gb	Cyfarpar diogelu personol

en-gb	https://gov.wales/written-statement-personal-protective-equipment-ppe
cy-gb	https://llyw.cymru/datganiad-ysgrifenedig-cyfarpar-diogelu-personol

en-gb	https://gov.wales/coronavirus-and-personal-protective-equipment-ppe
cy-gb	https://llyw.cymru/coronafeirws-chyfarpar-diogelu-personol-ppe

en-gb	Wider third sector support
cy-gb	Cymorth ehangach ar gyfer y trydydd sector

en-gb	The Welsh Government website contains new information on the wider support available for the third sector in Wales which is available here:
cy-gb	Mae gwefan Llywodraeth Cymru yn cynnwys gwybodaeth newydd am y cymorth ehangach sydd ar gael ar gyfer y trydydd sector yng Nghymru:

en-gb	https://gov.wales/coronavirus-covid-19-support-for-the-third-sector-html
cy-gb	https://llyw.cymru/coronafeirws-covid-19-cymorth-ir-trydydd-sector-html

en-gb	A written statement on provision for children of key workers  was published on 20 March.
cy-gb	Cyhoeddwyd datganiad ysgrifenedig ar y ddarpariaeth ar gyfer plant y mae eu rhieni'n hanfodol ar gyfer ymateb i COVID-19  ar 20 Mawrth.

en-gb	If children can stay safely at home, they should.
cy-gb	Os gall plant aros gartref yn ddiogel, dylent wneud hynny.

en-gb	However, local authority housing and homelessness officers should work with their education colleagues to ensure that staff providing support within supported living schemes have access to school/childcare places during this time, if required and as a last resort.
cy-gb	Fodd bynnag, dylai swyddogion tai a digartrefedd awdurdodau lleol weithio gyda'u cydweithwyr ym maes addysg er mwyn sicrhau bod staff sy'n rhoi cymorth mewn cynlluniau byw â chymorth yn gallu cael gafael ar leoedd mewn ysgolion/lleoedd gofal plant yn ystod y cyfnod hwn, os bydd angen ac fel dewis olaf.

en-gb	The Welsh  Government, along with other devolved nations, is part of the UK Action Plan  for tackling COVID-19.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru , ynghyd â gwledydd datganoledig eraill, yn rhan o Gynllun Gweithredu'r DU  ar gyfer trechu COVID-19.

en-gb	Advice on COVID-19 is updated regularly and available on:
cy-gb	Mae cyngor ar COVID-19, sy'n cael ei ddiweddaru'n rheolaidd, ar gael yn:

en-gb	Public Health Wales  and
cy-gb	Iechyd Cyhoeddus Cymru

en-gb	Public Health England
cy-gb	Public Health England

en-gb	Please also note the advice from the Information Commissioner on data sharing;
cy-gb	Dylid hefyd dynnu sylw at y cyngor a roddir gan y Comisiynydd Gwybodaeth ar rannu data;

en-gb	Information Commissioner:
cy-gb	Information Commissioner:

en-gb	Data protection and coronavirus
cy-gb	Data protection and coronavirus

en-gb	Generic guidance for social or community care and residential settings  guidance is also available
cy-gb	Mae cyngor cyffredinol ar gael hefyd ar gyfer lleoliadau gofal cymdeithasol neu gymunedol a lleoliadau preswyl 

en-gb	We will provide further guidance if the evolving situation necessitates additional measures.
cy-gb	Byddwn yn rhoi rhagor o ganllawiau os bydd y sefyllfa sy'n datblygu'n barhaus yn galw am fesurau ychwanegol.

en-gb	We will also work to ensure that where best practice is identified, this is disseminated across Wales.
cy-gb	Byddwn hefyd yn gweithio er mwyn sicrhau y caiff unrhyw arfer gorau a nodir ei rannu ledled Cymru.

en-gb	Coronavirus:
cy-gb	Y Coronafeirws:

en-gb	Information for new and existing applicants
cy-gb	Gwybodaeth i ymgeiswyr hen a newydd

en-gb	Q:
cy-gb	C:

en-gb	Is the ReAct programme operating during the COVID-19 pandemic?
cy-gb	Ydy rhaglen ReAct yn gweithredu yn ystod pandemig COVID-19?

en-gb	A:
cy-gb	A:

en-gb	The Welsh Government has put in place extraordinary procedures to allow the continued operation of the ReAct programme.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi sefydlu gweithdrefnau eithriadol er mwyn caniatáu i raglen ReAct barhau i weithredu.

en-gb	Members of the ReAct Team have the necessary equipment to work from home but will not be in a position to access or process paper forms.
cy-gb	Mae gan aelodau Tîm ReAct y cyfarpar angenrheidiol i weithio o gartref, ond ni fyddant mewn sefyllfa i gael gafael ar ffurflenni papur i’w prosesu.

en-gb	We are able to accept digital application and claim forms.
cy-gb	Gallwn dderbyn ffurflenni cais a hawlio digidol.

en-gb	How can I contact the ReAct Team?
cy-gb	Sut gallaf gysylltu â Thîm ReAct?

en-gb	The ReAct Team can be contacted at reactenquiries@gov.wales  but please note that the ReAct telephone helpline will be suspended until normal business is resumed.
cy-gb	Gallwch gysylltu â Thîm React yn reactenquiries@llyw.cymru  ond ni fydd llinell gymorth ffôn ReAct yn gweithio am y tro nes y bydd pethau wedi dychwelyd i drefn.

en-gb	Information for new applicants
cy-gb	Gwybodaeth i ymgeiswyr newydd

en-gb	My business faces making workers redundant.
cy-gb	Mae sefyllfa fy musnes yn golygu bod yn rhaid diswyddo gweithwyr o bosibl.

en-gb	Who should I contact?
cy-gb	Â phwy y dylwn i gysylltu?

en-gb	In the first instance, you should seek information and advice about the support which may be available to your business.
cy-gb	Yn y lle cyntaf, dylech chwilio am yr wybodaeth a’r cyngor ynghylch y cymorth a allai fod ar gael i’ch busnes.

en-gb	You can contact Business Wales on 03000 6 03000 or visit https://businesswales.gov.wales/coronavirus-advice .
cy-gb	Gallwch gysylltu â Busnes Cymru ar 03000 6 03000 neu ewch i https://businesswales.gov.wales/cy/cyngor-coronafeirws

en-gb	In order to make sure that your employees can receive information, advice and guidance about the support that is available to them, you should contact Working Wales on 0800 028 4844 or at workingwales@careerswales.gov.wales .
cy-gb	Er mwyn gwneud yn siŵr bod eich gweithwyr yn cael yr wybodaeth, y cyngor a’r cyfarwyddyd am y cymorth sydd ar gael iddynt, dylech gysylltu â Cymru’n Gweithio ar 0800 028 4844 neu yn workingwales@careerswales.llyw.cymru 

en-gb	I would like to offer a job to a redundant worker.
cy-gb	Hoffwn gynnig swydd i unigolyn sydd wedi’i ddiswyddo.

en-gb	What do I do now?
cy-gb	Beth ddylwn i ei wneud nawr?

en-gb	You should contact Business Wales on 03000 6 03000 or visit https://businesswales.gov.wales/coronavirus-advice  in the first instance.
cy-gb	Dylech gysylltu â Busnes Cymru ar 03000 6 03000 neu ewch i https://businesswales.gov.wales/cy/cyngor-coronafeirws  yn y lle cyntaf.

en-gb	Digital copies of the ReAct application form can be obtained by contacting the ReAct Team at reactenquiries@gov.wales  or from Working Wales on 0800 028 4844 or at workingwales@careerswales.gov.wales .
cy-gb	Mae copïau digidol o ffurflen gais ReAct i’w cael drwy gysylltu â Thîm ReAct yn reactenquiries@llyw.cymru  neu Cymru’n Gweithio ar 0800 028 4844 neu yn workingwales@careerswales.llyw.cymru 

en-gb	Advice on the completion of forms can be obtained by contacting reactenquiries@gov.wales 
cy-gb	Gallwch gysylltu â reactenquiries@llyw.cymru  i gael cyngor ar sut i lenwi ffurflen.

en-gb	Completed forms should be sent to the ReAct Team at reactenquiries@gov.wales  with scanned copies of any supporting evidence available.
cy-gb	Ar ôl ei llenwi, dylech anfon eich ffurflen at Dîm ReAct yn reactenquiries@llyw.cymru  gan sganio copïau o unrhyw dystiolaeth ategol.

en-gb	All applications will be considered on a case-by-case basis.
cy-gb	Caiff pob cais ei ystyried fesul achos.

en-gb	How will I know if my application has been successful?
cy-gb	Sut byddaf yn gwybod p’un a yw fy nghais wedi bod yn llwyddiannus?

en-gb	You will receive an email with our decision within 10 working days.
cy-gb	Cewch e-bost yn nodi ein penderfyniad ymhen 10 diwrnod gwaith.

en-gb	When can I make the first claim for payment?
cy-gb	Pryd gallaf wneud yr hawliad cyntaf am daliad?

en-gb	The first payment can be claimed once the new recruit has been in employment for 13 weeks.
cy-gb	Gallwch hawlio’r taliad cyntaf unwaith y bydd eich gweithiwr newydd wedi’i gyflogi ers 13 wythnos.

en-gb	If this date falls during the period of disruption, please contact the ReAct Team at reactenquiries@gov.wales  and we will send you a digital version of the claim form and provide you with instructions on how to make a claim.
cy-gb	Os bydd y dyddiad hwn yn cwympo yn ystod cyfnod y cyfyngiadau, cysylltwch â Thîm ReAct yn reactenquiries@llyw.cymru  ac fe anfonwn fersiwn ddigidol o’r ffurflen hawlio atoch a chyfarwyddiadau ar sut i fynd ati.

en-gb	One of the wage subsidy measurement dates has been reached.
cy-gb	Mae un o ddyddiadau mesur cymhorthdal cyflog wedi cyrraedd.

en-gb	How do I make a claim for payment?
cy-gb	Sut ydw i’n hawlio taliad?

en-gb	If you have the facilities to do so, please complete the form we sent you, scan it and send it to the ReAct Team at reactenquiries@gov.wales  with supporting evidence.
cy-gb	Os oes gyda chi’r cyfleusterau i wneud, llenwch y ffurflen a anfonwyd atoch, sganiwch hi a’i hanfon at Dîm ReAct yn reactenquiries@llyw.cymru  ynghyd â thystiolaeth ategol.

en-gb	Alternatively, we can send digital versions (Microsoft Word documents) of the claim forms.
cy-gb	Fel arall, gallwn anfon fersiynau digidol (dogfennau Microsoft Word) o’r ffurflenni hawlio.

en-gb	Please contact the ReAct Team at reactenquiries@gov.wales  should you require digital versions of the forms. 
cy-gb	Cysylltwch â Thîm ReAct yn reactenquiries@llyw.cymru  os oes angen fersiynau digidol o’r ffurflenni arnoch.

en-gb	We advise you to keep hard copies of any claim forms we’ve sent you as we may require these once the period of disruption is at an end.
cy-gb	Rydym yn eich cynghori i gadw copïau caled o unrhyw ffurflenni hawlio rydym wedi’u hanfon atoch gan y gallem ofyn amdanynt unwaith y daw cyfnod y cyfyngiadau i ben.

en-gb	Please note that we may contact you to provide further information or evidence to support your claim once normal business is resumed.
cy-gb	Mae’n bosibl y byddwn yn cysylltu â chi i ofyn am fwy o wybodaeth neu dystiolaeth i ategu eich cais unwaith y bydd pethau wedi dychwelyd i drefn.

en-gb	Word Count (only include word counts for track changes):
cy-gb	Word Count (only include word counts for track changes):

en-gb	INDIVIDUALS
cy-gb	INDIVIDUALS

en-gb	Welsh Text
cy-gb	Welsh Text

en-gb	English Text
cy-gb	English Text

en-gb	I have been told I will be or have recently been made redundant.
cy-gb	Rwyf wedi cael gwybod fy mod am gael fy niswyddo neu rwyf wedi cael fy niswyddo yn ddiweddar.

en-gb	What should I do now?
cy-gb	Beth ddylwn i ei wneud nawr?

en-gb	You should contact Working Wales for information, advice and guidance about the support available to you from the ReAct programme.
cy-gb	Dylech gysylltu â Cymru’n Gweithio i gael gwybodaeth, cyngor a chanllawiau am y cymorth sydd ar gael ichi gan raglen ReAct.

en-gb	Working Wales’ advisers cannot provide a face-to-face service at present but you can receive advice via the telephone or online.
cy-gb	Ni all cynghorwyr Cymru’n Gweithio ddarparu gwasanaeth wyneb yn wyneb ar hyn o bryd, ond gallwch gael cyngor ar y ffôn neu ar-lein.

en-gb	Please contact 0800 028 4844 or https://workingwales.gov.wales
cy-gb	Cysylltwch â 0800 028 4844 neu https://cymrungweithio.llyw.cymru/

en-gb	How do I submit an application for a ReAct support?
cy-gb	Sut ydw i’n cyflwyno cais am gymorth ReAct?

en-gb	Working Wales’ advisers will provide you with digital versions of the ReAct application forms.
cy-gb	Bydd cynghorwyr Cymru’n Gweithio yn darparu fersiynau digidol ichi o ffurflenni cais ReAct.

en-gb	Your adviser will help you to submit the form and supporting evidence to us.
cy-gb	Bydd eich cynghorydd yn eich helpu i gyflwyno’r ffurflen a’r dystiolaeth ategol inni.

en-gb	How will I know if my application has been received?
cy-gb	Sut byddaf yn gwybod p’un a yw fy nghais wedi cyrraedd?

en-gb	You will receive confirmation of receipt within 2 working days, via email.
cy-gb	Cewch gadarnhad dros e-bost ei fod wedi dod i law o fewn 2 ddiwrnod gwaith.

en-gb	How will I know if my application has been successful or not?
cy-gb	Sut byddaf yn gwybod p’un a yw fy nghais wedi bod yn llwyddiannus?

en-gb	You will receive our decision within 10 working days.
cy-gb	Bydd ein penderfyniad yn eich cyrraedd o fewn 10 diwrnod gwaith.

en-gb	Your training provider will also be informed of this.
cy-gb	Bydd eich darparwr hyfforddiant hefyd yn cael gwybod.

en-gb	I am unable to submit my grant application within the deadline.
cy-gb	Nid wyf yn gallu cyflwyno fy nghais am grant erbyn y dyddiad cau.

en-gb	What can I do?
cy-gb	Beth allaf i ei wneud?

en-gb	We will consider all applications arising from redundancies which have occurred since the 1 January 2020.
cy-gb	Byddwn yn ystyried pob cais gan bobl a ddiswyddwyd ers 1 Ionawr 2020.

en-gb	Coronavirus:
cy-gb	Y coronafeirws:

en-gb	Information for existing applicants – FAQs
cy-gb	Gwybodaeth i ymgeiswyr blaenorol – cwestiynau cyffredin

en-gb	I have already been awarded a ReAct grant but my training provider can’t deliver the training as planned.
cy-gb	Mae grant ReAct eisoes wedi’i ddyfarnu imi, ond nid yw fy narparwr hyfforddiant yn gallu cynnig yr hyfforddiant a gynlluniwyd.

en-gb	What do I do?
cy-gb	Beth ddylwn i ei wneud?

en-gb	We will honour any grants that have already been awarded.
cy-gb	Byddwn yn anrhydeddu unrhyw grantiau sydd eisoes wedi’u dyfarnu.

en-gb	If your training can be delivered only face-to-face e.g. plant machinery courses, we will agree to requests to postpone the training until normal business is resumed.
cy-gb	Os mai dim ond wyneb yn wyneb y gellir darparu eich hyfforddiant, ee cyrsiau peiriannau, byddwn yn cytuno i geisiadau i ohirio’r hyfforddiant hyd nes y bydd pethau wedi dychwelyd i drefn.

en-gb	We will consider requests to change the delivery method on a case-by-case basis.
cy-gb	Byddwn yn ystyried ceisiadau i newid y dull hyfforddi fesul achos.

en-gb	We are likely to agree to online or digital delivery of training e.g. via Skype tutorials or webinars.
cy-gb	Mae’n debygol y byddwn yn cytuno i drefniant ar-lein neu ddigidol i ddarparu hyfforddiant, ee drwy weminarau neu sesiynau Skype.

en-gb	We can’t consider requests for distance learning where the training provider can’t provide you with online or telephone interaction and support
cy-gb	Ni allwn ystyried ceisiadau i ddysgu o bell lle na all y darparwr hyfforddiant gynnig cyfle ichi drafod a chael cymorth ar-lein neu dros y ffôn.

en-gb	We will inform you of any changes to your grant award via email within 2 working days of your request.
cy-gb	Byddwn yn rhoi gwybod ichi am unrhyw newidiadau i’ch dyfarniad grant drwy e-bost o fewn 2 ddiwrnod gwaith i’ch cais.

en-gb	I have completed my training and now wish to claim my expenses.
cy-gb	Rwyf wedi cwblhau fy hyfforddiant ac am hawlio fy nhreuliau.

en-gb	How do I do this?
cy-gb	Sut y dylwn i fynd ati?

en-gb	We will ask you and your provider for confirmation that you have completed the training and the number of days’ training you attended.
cy-gb	Byddwn yn gofyn i chi ac i’ch darparwr am gadarnhad eich bod wedi cwblhau’r hyfforddiant ac am nifer y diwrnodau hyfforddiant a gawsoch.

en-gb	If you can, send a scanned copy of the claim form to reactenquiries@gov.wales  or you can request a Word version.
cy-gb	Os gallwch, anfonwch gopi wedi’i sganio o’r ffurflen hawlio i reactenquiries@llyw.cymru  neu gallwch ofyn am fersiwn Word.

en-gb	Where possible, you should send us evidence of expenses incurred.
cy-gb	Lle bo’n bosibl, dylech anfon tystiolaeth o’r treuliau a wariwyd.

en-gb	If you can’t do this now, we will request it from you as soon as normal business is resumed.
cy-gb	Os na allwch wneud hynny ar hyn o bryd, byddwn yn gofyn ichi eto cyn gynted ag y bydd pethau wedi dychwelyd i drefn.

en-gb	PROVIDERS
cy-gb	PROVIDERS

en-gb	Information for training providers
cy-gb	Gwybodaeth i ddarparwyr hyfforddiant

en-gb	I can’t deliver training to ReAct participants as planned.
cy-gb	Nid wyf yn gallu darparu hyfforddiant ReAct fel y bwriadwyd.

en-gb	If training can be delivered only face-to-face e.g. plant machinery courses, we will agree requests to postpone the training until normal business is resumed.
cy-gb	Os mai dim ond wyneb yn wyneb y gellir darparu eich hyfforddiant, ee cyrsiau peiriannau, byddwn yn cytuno i geisiadau i ohirio’r hyfforddiant hyd nes y bydd pethau wedi dychwelyd i drefn.

en-gb	We are likely to agree to online or digital delivery of training e.g. via Skype tutorials or webinars
cy-gb	Mae’n debygol y byddwn yn cytuno i drefniant ar-lein neu ddigidol i ddarparu hyfforddiant, ee drwy weminarau neu sesiynau Skype.

en-gb	We can’t consider requests for distance learning where you can’t provide trainees with online or telephone interaction and support.
cy-gb	Ni allwn ystyried ceisiadau i ddysgu o bell lle na allwch gynnig cyfle i hyfforddeion drafod a chael cymorth ar-lein neu dros y ffôn.

en-gb	We will take into account whether the revised delivery method is suitable and whether an adjustment to the cost of the course is necessary.
cy-gb	Byddwn yn ystyried p’un a yw’r dull hyfforddi diwygiedig yn addas a ph’un a oes angen addasu cost y cwrs.

en-gb	We will inform you of any changes to the grant award via email within 2 working days of your request.
cy-gb	Byddwn yn rhoi gwybod ichi am unrhyw newidiadau i’r dyfarniad grant drwy e-bost o fewn 2 ddiwrnod gwaith i’ch cais.

en-gb	I have delivered training and now wish to make a claim.
cy-gb	Rwyf wedi darparu hyfforddiant ac am hawlio taliad.

en-gb	We will ask you and the trainee for confirmation that the training has been completed and the number of days’ training attended.
cy-gb	Byddwn yn gofyn i chi ac i’r unigolyn a hyfforddwyd am gadarnhad bod yr hyfforddiant wedi’i gwblhau ac am nifer y diwrnodau hyfforddiant a roddwyd.

en-gb	You can either scan the competed claim form and send it with your invoice to reactenquiries@gov.wales  or request a Word version from us.
cy-gb	Gallwch naill ai sganio’r ffurflen hawlio, wedi’i chwblhau, a’i hanfon ynghyd â’ch anfoneb i reactenquiries@llyw.cymru  neu gallwch ofyn inni am fersiwn Word.

en-gb	Where possible, you should send us evidence of any qualifications gained.
cy-gb	Lle bo’n bosibl, dylech anfon tystiolaeth o unrhyw gymwysterau a enillwyd.

en-gb	If you are unable to do this now, we will request evidence from you as soon as normal business is resumed.
cy-gb	Os na allwch wneud hynny ar hyn o bryd, byddwn yn gofyn ichi eto cyn gynted ag y bydd pethau wedi dychwelyd i drefn.

en-gb	We advise you to keep hard copies of any claim forms we’ve sent you as we may require these from you later.
cy-gb	Rydym yn eich cynghori i gadw copïau caled o unrhyw ffurflenni hawlio rydym wedi’u hanfon atoch gan y gallem ofyn amdanynt yn nes ymlaen.

en-gb	Modelling Update
cy-gb	Y Modelu Diweddaraf

en-gb	May
cy-gb	Mai

en-gb	© Crown
cy-gb	© Crown

en-gb	copyright
cy-gb	copyright

en-gb	WG40655
cy-gb	WG40655

en-gb	Foreword
cy-gb	Rhagair

en-gb	You will have heard people talk about “following the science”.
cy-gb	Byddwch wedi clywed pobl yn sôn am "ddilyn yr wyddoniaeth".

en-gb	The information in this document is a snapshot of that science - the information that is being used by ministers to make informed decisions in the best interest of the Welsh population, to respond to the Covid-19 pandemic.
cy-gb	Cipolwg ar yr wyddoniaeth honno yw'r wybodaeth sydd yn y ddogfen hon – gwybodaeth sy'n cael ei defnyddio gan weinidogion i wneud penderfyniadau gwybodus er budd gorau poblogaeth Cymru, er mwyn ymateb i bandemig Covid-19.

en-gb	There is still a lot we don’t know about Covid-19.
cy-gb	Mae llawer o hyd nad ydym yn ei wybod am Covid-19.

en-gb	But, by using a range of models and taking advice from a broad group of scientists, we can have robust discussions before providing advice to ministers.
cy-gb	Ond, drwy ddefnyddio ystod o fodelau a chymryd cyngor gan grŵp eang o wyddonwyr, gallwn gael trafodaethau cadarn cyn rhoi cyngor i weinidogion.

en-gb	I have been joining meetings of the UK Government’s Scientific Advisory Group for Emergencies (SAGE) since February.
cy-gb	Rwyf wedi bod yn mynychu cyfarfodydd Grŵp Cynghori Gwyddonol Llywodraeth y DU ar Argyfyngau (SAGE) ers mis Chwefror.

en-gb	The Welsh Government is using information from SAGE - as well as modelling from our own Technical Advisory Cell (TAC) - to make important interventions in our response to Covid-19.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn defnyddio gwybodaeth gan SAGE - yn ogystal â gwaith modelu gan ein cell cynghori technegol ein hunain (TAC) - i wneud ymyriadau pwysig yn ein hymateb i Covid-19.

en-gb	We also make sure the latest science and technical information is available to Welsh Government and Public Health Wales, and is used to inform NHS, social care and local resilience planning.
cy-gb	Rydym hefyd yn sicrhau bod yr wybodaeth wyddonol a thechnegol ddiweddaraf ar gael i Lywodraeth Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru, a'i bod yn cael ei defnyddio i lywio gwaith cynllunio  safbwynt y GIG, gofal cymdeithasol a chydnerthedd lleol.

en-gb	Now, in the interests of transparency, we are publishing some of the key evidence, where information has a specific Welsh context.
cy-gb	Nawr, er mwyn bod yn dryloyw, rydym yn cyhoeddi rhywfaint o'r dystiolaeth allweddol, pan fo cyd-destun Cymreig penodol i’r wybodaeth.

en-gb	It’s important to note that these statistics and evidence are collated independently of ministers, and provided as advice to inform decision-making.
cy-gb	Mae'n bwysig nodi bod yr ystadegau a'r dystiolaeth yn cael eu coladu'n annibynnol ar weinidogion, a’u bod yn cael eu darparu fel cyngor i lywio'r broses o wneud penderfyniadau.

en-gb	Scientists advise and politicians decide, so they say.
cy-gb	Fel y dywedir, gwyddonwyr sy’n cynghori a gwleidyddion sy’n penderfynu.

en-gb	Our advisory group (TAC) is made up from Welsh Government, Public Health Wales, Cardiff University, Bangor University and Swansea University with expertise covering:
cy-gb	Mae ein grŵp cynghori (TAC) yn cynnwys cynrychiolwyr o Lywodraeth Cymru, Iechyd Cyhoeddus Cymru, Prifysgol Bangor, Prifysgol Caerdydd a Phrifysgol Abertawe ag arbenigedd yn y meysydd canlynol:

en-gb	public health, health protection, medicine, epidemiology, modelling, technology, data science, statistics, microbiology, molecular biology, immunology, genomics, physical sciences and research.
cy-gb	iechyd y cyhoedd, diogelu iechyd, meddygaeth, epidemioleg, modelu, technoleg, gwyddor data, ystadegau, microbioleg, bioleg foleciwlaidd, imiwnoleg, genomeg, gwyddorau ffisegol ac ymchwil.

en-gb	Further information on the methods we’ve used and any limitations of our data will be made available, but the aim of this publication is to make the science behind key decisions accessible, open and informative.
cy-gb	Bydd rhagor o wybodaeth ar gael am y dulliau rydym wedi'u defnyddio ac unrhyw gyfyngiadau sydd i’n data, ond nod y cyhoeddiad hwn yw sicrhau bod yr wyddoniaeth y tu ôl i benderfyniadau allweddol yn hygyrch, yn agored ac yn darparu gwybodaeth fuddiol.

en-gb	Dr Rob Orford Chief Scientific Adviser for Health
cy-gb	Dr Rob Orford, Y Prif Ymgynghorydd Gwyddonol (Iechyd)

en-gb	Authors of this report
cy-gb	Awduron yr adroddiad hwn

en-gb	This report has been developed by Dr Brendan Collins and Craiger Solomons, who lead the TAC Modelling sub-cell.
cy-gb	Lluniwyd yr adroddiad hwn gan Dr Brendan Colllins a Craiger Solomons, sy'n arwain is-gell modelu TAC.

en-gb	This work has been carried out in partnership with colleagues in Public Health Wales and London School of Hygiene and Tropical Medicine.
cy-gb	Cafodd y gwaith ei wneud ar y cyd â chydweithwyr yn Iechyd Cyhoeddus Cymru ac Ysgol Iechyd a Meddygaeth Drofannol Llundain.

en-gb	Future Publications
cy-gb	Cyhoeddiadau Pellach

en-gb	New scientific briefings produced by the Technical Advisory Cell will be published in the coming weeks.
cy-gb	Bydd dogfennau briffio newydd a lunnir gan y Gell Cyngor Technegol yn cael eu cyhoeddi yn ystod yr wythnosau nesaf.

en-gb	Definitions and terms used in this publication
cy-gb	Diffiniadau a thermau a ddefnyddir yn y ddogfen hon

en-gb	Incubation / presymptomatic period
cy-gb	Y cyfnod magu / cyn dangos symptomau

en-gb	The period between becoming infected with the virus and showing symptoms.
cy-gb	Y cyfnod rhwng cael eich heintio â’r feirws a dangos symptomau.

en-gb	For Covid 19 this is 5-6 days on average, but can be as long as 14 days
cy-gb	Ar gyfer Covid-19, 5-6 diwrnod yw hyn fel arfer, ond gall fod cyhyd ag 14 diwrnod

en-gb	R 0
cy-gb	R 0

en-gb	The initial reproduction number.
cy-gb	Y rhif atgynhyrchu cychwynnol.

en-gb	The average number of people an infected person transmitted the disease to at the start of the epidemic, before anyone has immunity to it.
cy-gb	Nifer y bobl ar gyfartaledd yr oedd person heintiedig wedi trosglwyddo'r clefyd iddo ar ddechrau'r epidemig, cyn bod gan neb imiwnedd iddo.

en-gb	This has been estimated to be 2.8 for Covid-19 in Wales
cy-gb	Amcangyfrifwyd bod hyn yn 2.8 ar gyfer Covid-19 yng Nghymru

en-gb	R t
cy-gb	R t

en-gb	The reproduction number at a point in time;
cy-gb	Y rhif atgynhyrchu ar bwynt mewn amser;

en-gb	the average number of people an infected person transmitted the disease to at some point in the epidemic.
cy-gb	nifer y bobl ar gyfartaledd yr oedd person heintiedig wedi trosglwyddo'r clefyd iddo ar ryw adeg yn ystod yr epidemig.

en-gb	This is currently estimated to be 0.7 - 0.9 for Covid 19 in Wales
cy-gb	Amcangyfrifir ar hyn o bryd mai 0.7 - 0.9 yw hyn ar gyfer Covid-19 yng Nghymru

en-gb	Susceptible person / population
cy-gb	Person / poblogaeth â  rhagdueddiad

en-gb	An individual or group at risk of becoming infected by a disease
cy-gb	Unigolyn neu grŵp y mae risg iddynt gael eu heintio gan glefyd

en-gb	COVID-19 characteristics
cy-gb	Nodweddion COVID-19

en-gb	COVID-19 is the name given to the disease caused by the SARS-CoV-2 virus.
cy-gb	COVID-19 yw’r enw a roddir i’r clefyd a achosir gan feirws SARS-CoV-2.

en-gb	The main steps in infection are exposure (where someone comes into contact with virus due to direct or indirect contact);
cy-gb	Y prif gamau yn y broses heintio yw cysylltiad (pan fo rhywun yn dod i gysylltiad â’r feirws yn sgil cysylltiad uniongyrchol neu anuniongyrchol);

en-gb	incubation period, whilst the virus is replicating in the patient;
cy-gb	cyfnod magu, pan fydd y feirws yn atgynhyrchu yn y claf;

en-gb	then development of symptoms, immune response, and recovery or other outcome.
cy-gb	yna datblygu symptomau, ymateb imiwnedd, ac adfer neu ganlyniad arall.

en-gb	The incubation period  for COVID-19, which is the time between exposure to the virus (becoming infected) and symptom onset, is on average 5-6 days, however can be up to 14 days.
cy-gb	Ar gyfartaledd, 5-6 diwrnod yw’r cyfnod magu ar gyfer COVID-19, sef yr amser rhwng dod i gysylltiad â’r feirws (cael eich heintio) a dechrau’r symptomau. Serch hynny, gall fod hyd at 14 o ddiwrnodau.

en-gb	An additional step, during the incubation period, is the onset of infectiousness, which is the point at which the patient can pass on the disease to someone else.
cy-gb	Cam ychwanegol, yn ystod y cyfnod magu, yw dechrau bod yn heintus, sef y pwynt pan mae’r claf yn gallu trosglwyddo’r clefyd i rywun arall.

en-gb	This contrasts with SARS-CoV (the outbreak from 2003) which became infectious after symptom onset.
cy-gb	Mae hyn yn wahanol i SARS-CoV (yr haint yn 2003) a oedd yn heintus ar ôl dechrau’r symptomau.

en-gb	Patients with COVID-19 will either show symptoms (symptomatic) or not show symptoms (asymptomatic).
cy-gb	Bydd cleifion sydd â COVID-19 naill ai’n dangos symptomau (symptomatig) neu ddim yn dangos symptomau (asymptomatig).

en-gb	International evidence suggests that approximately a third of people with COVID-19 will not show symptoms.
cy-gb	Mae tystiolaeth ryngwladol yn awgrymu na fydd oddeutu traean o bobl â COVID-19 yn dangos symptomau.

en-gb	Unpublished modelling by academic groups uses an assumption that 33% of cases are asymptomatic.
cy-gb	Mae gwaith modelu gan grwpiau academaidd, sydd heb ei gyhoeddi, yn defnyddio tybiaeth fod 33% o’r achosion yn asymptomatig.

en-gb	The majority of COVID-19 patients are not likely to require hospital treatment.
cy-gb	Nid yw’r mwyafrif o gleifion sydd â COVID-19 yn debygol o fod angen triniaeth ysbyty.

en-gb	Asymptomatic patients may still contribute to transmission.
cy-gb	Mae’n bosibl bod cleifion asymptomatig yn cyfrannu at drosglwyddo’r feirws.

en-gb	https://www.cebm.net/covid - 19/covid - 19 - what - proportion - are - asymptomatic/
cy-gb	https://www.cebm.net/covid - 19/covid - 19 - what - proportion - are - asymptomatic/

en-gb	SAGE reasonable worst case (RWC) planning assumptions – 29 March 2020
cy-gb	SAGE reasonable worst case (RWC) planning assumptions – 29 Mawrth 2020

en-gb	Why the ‘R’ number matters
cy-gb	Pam mae’r rhif ‘R’ yn bwysig

en-gb	The importance of R in describing an outbreak such as COVID, where person-to-person transmission is the driver, is in the impact on increasing or decreasing case numbers.
cy-gb	Mae R yn bwysig o ran disgrifio achosion o haint megis COVID-19 sy’n trosglwyddo’n bennaf o un unigolyn i’r llall, oherwydd ei effaith ar gynyddu neu leihau nifer yr achosion.

en-gb	Put simply, if R is below 1, each case will give rise to fewer than one additional case, so over time case numbers will dwindle to zero.
cy-gb	O’i roi yn syml, os yw R o dan 1, bydd pob achos yn arwain at lai nag un achos ychwanegol, felly dros amser bydd nifer yr achosion yn edwino i ddim.

en-gb	However, if R is above 1, case numbers will increase exponentially.
cy-gb	Serch hynny, os yw R dros 1, bydd nifer yr achosion yn cynyddu’n gynt ac yn gynt.

en-gb	The higher the R, the faster this increase will occur.
cy-gb	Yr uchaf yw R, y cyflymaf y bydd y cynnydd hwnnw.

en-gb	For a completely uncontrolled infection with R 0 >1, infections rise exponentially until most of the population has been infected, then R t  falls below 1 and cases decrease back to baseline.
cy-gb	Ar gyfer haint nad yw’n cael ei reoli o gwbl ac sydd ag R 0 >1, bydd nifer yr achosion yn cynyddu’n gynt ac yn gynt hyd nes y bydd y rhan fwyaf o’r boblogaeth wedi’i heintio.

en-gb	The reason for this fall in R t  and case numbers is that those infected are no longer susceptible to repeat infection, for a short or longer period, so the number of people left to infect is not sufficient to maintain transmission.
cy-gb	Yna mae R t  yn disgyn o dan 1 ac mae nifer yr achosion yn lleihau’n ôl i’r nifer sylfaen. Y rheswm dros y lleihad hwn yn R t  a nifer yr achosion yw nad oes gan y rhai sydd wedi’u heintio ragdueddiad i gael eu hailheintio, am gyfnod byr neu hwy, felly nid yw nifer y bobl sydd ar ôl i’w heintio yn ddigonol i gynnal trosglwyddiadau.

en-gb	In a population where everyone is infected or has just recovered (and so are not susceptible), one infection will not give rise to any more cases as there is no-one left to infect.
cy-gb	Mewn poblogaeth lle mae pawb wedi’i heintio neu newydd adfer (ac felly heb ragdueddiad i haint), ni fydd un haint yn arwain at ragor o achosion gan nad oes neb ar ôl i’w heintio.

en-gb	Measles is one of the most infectious common diseases with an R 0  value of 12-18.
cy-gb	Y frech goch yw un o’r clefydau cyffredin mwyaf heintus, gyda gwerth R 0  o 12-18.

en-gb	R 0  for COVID-19 has been estimated as 2.8 (but has been estimated as high as 4 or more), which means that in the absence of immunity or mitigation measures, each case would pass on the virus to a further 2.8 people on average.
cy-gb	Yn ôl rhai amcangyfrifon, 2.8 yw R 0  ar gyfer COVID-19, ond mae eraill wedi amcangyfrif ei fod mor uchel â 4 neu uwch. Mae hyn yn golygu y byddai pob achos, yn absenoldeb imiwnedd neu fesurau lliniaru, yn pasio’r feirws ymlaen i 2.8 o bobl eraill ar gyfartaledd.

en-gb	This R 0  value also means that around 64% of people need to have antibodies for the virus to see herd protection effects.
cy-gb	Mae’r gwerth R 0  hwn hefyd yn golygu y byddai angen i oddeutu 64% o bobl fod â gwrthgyrff i’r feirws er mwyn gweld effeithiau diogelu torfol.

en-gb	SPI M O consensus 25 th  March 2020.
cy-gb	SPI M O consensus 25 Mawrth 2020.

en-gb	Published at: https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/882723/26 - spi - m -o- working group - scenario - planning - consensus - view - 25032020.pdf
cy-gb	https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_dat a/file/882723/26 - spi - m -o- working - group - scenario - planning - consensus - view - 25032020.pdf

en-gb	The R t  value may assume some of the population has recovered from the virus and has some immunity, and may assume that the impacts of the behavioural measures designed to control the spread have started to take effect.
cy-gb	Mae’n bosibl bod y gwerth R t  yn cymryd bod rhan o’r boblogaeth wedi gwella o’r feirws a bod gan y rhan honno o’r boblogaeth beth imiwnedd, ac yn cymryd bod effeithiau’r mesurau ymddygiad i reoli’r lledaeniad wedi dechrau cael effaith.

en-gb	R t  is not a constant.
cy-gb	Nid yw R t  yn gysonyn.

en-gb	It depends on the biology of the disease and human behaviours.
cy-gb	Mae’n dibynnu ar fioleg y clefyd ac ymddygiad pobl.

en-gb	As such it can vary depending on the susceptibility, size and density of the population that the infection is introduced into, in particular mixing patterns for people in close proximity.
cy-gb	Felly, gall amrywio gan ddibynnu ar ragdueddiad i haint, a maint a dwysedd y boblogaeth y mae’r haint yn ymledu iddi, yn enwedig patrymau cymysgu ar gyfer pobl sy’n agos at ei gilydd.

en-gb	R t  also depends on the infectiousness of the virus itself at the start (R 0 ).
cy-gb	Mae R t  yn dibynnu hefyd ar ba mor heintus yw’r feirws ei hun ar y dechrau (R 0 ).

en-gb	The higher R 0 , the larger the reductions in transmission (through social distancing, contact tracing and other measures) and in susceptibility (through natural infection or vaccination) need to be to get Rt below 1.
cy-gb	Yr uchaf yw R 0 , y mwyaf o leihad sydd ei angen mewn trosglwyddiadau (drwy gadw pellter cymdeithasol, olrhain cysylltiadau a mesurau eraill) ac mewn rhagdueddiad i haint (drwy heintio naturiol neu frechlyn) er mwyn i R t  fod o dan 1.

en-gb	Use of models
cy-gb	Defnyddio modelau

en-gb	Models can be used to predict the outcome of applying various packages of control measures over a long period.
cy-gb	Gellir defnyddio modelau i ragfynegi canlyniad gweithredu pecynnau amrywiol o fesurau rheoli dros gyfnod hir.

en-gb	The main example is the Imperial College London model which helped to shape decisions around lockdown for the UK, based on estimates of case and death numbers over time.
cy-gb	Y brif enghraifft yw model Coleg Imperial Llundain a helpodd i lywio penderfyniadau ynglŷn â’r cyfyngiadau yn y DU, yn seiliedig ar amcangyfrifon o nifer yr achosion a marwolaethau dros amser.

en-gb	These models have been developed over a long time by specialist academic teams, but are becoming available for local use.
cy-gb	Mae timau academaidd arbenigol wedi bod yn datblygu’r modelau hyn dros amser hir, ond maent yn dechrau dod ar gael at ddefnydd lleol.

en-gb	Simpler modelling methods can be applied to make short-term predictions based on growth of cases, and also to make estimates more timely by adding in known delays between onset of the virus and hospitalisation (so-called “nowcasting”).
cy-gb	Gellir defnyddio dulliau modelu symlach i wneud rhagfynegiadau tymor byr yn seiliedig ar dwf mewn achosion, a hefyd i wneud amcangyfrifon mwy amserol drwy gynnwys y cyfnod y mae’n hysbys ei fod yn mynd heibio rhwng dechrau’r feirws a derbyn claf i’r ysbyty.

en-gb	How is R t  calculated, and what are its limitations?
cy-gb	Sut y cyfrifir R t , a beth yw ei gyfyngiadau?

en-gb	R can be calculated using multiple methods.
cy-gb	Gellir cyfrifo R mewn sawl ffordd.

en-gb	The differences in the approach are typically based on which data source is used to consider growth or decline of the virus, as Rt cannot currently be measured directly.
cy-gb	Mae’r gwahaniaethau rhwng y dulliau fel arfer yn dibynnu ar ba ffynhonnell ddata a ddefnyddir i ystyried twf neu leihad y feirws, gan na ellir mesur R t  yn uniongyrchol ar hyn o bryd.

en-gb	For this publication, R t  has been measured by the Welsh Government, Public Health Wales and leading academics across the UK (e.g. Imperial , LSHTM , Bristol  and others).
cy-gb	Ar gyfer y cyhoeddiad hwn, mae R t  wedi’i fesur gan Lywodraeth Cymru, Iechyd Cyhoeddus Cymru ac academyddion blaenllaw ledled y DU (Imperial , LSHTM , Bryste  ac eraill).

en-gb	All contributors use a different methodology for modelling R t  and their results are brought together for a consensus view.
cy-gb	Mae pob cyfrannwr yn defnyddio methodoleg wahanol i fodelu R t  a deuir â’u canlyniadau at ei gilydd i gael barn gonsensws.

en-gb	The models use new hospital admissions where the patient has tested positive for COVID-19, new confirmed cases (where a patient has been tested positive for COVID-19), and deaths where the deceased has been tested positive for COVID-19.
cy-gb	Mae’r modelau yn defnyddio data ynglŷn â derbyniadau newydd i’r ysbyty pan fo’r claf wedi cael prawf positif am COVID-19, achosion newydd sydd wedi’u cadarnhau (pan fo’r claf wedi cael prawf positif am COVID-19), a marwolaethau pan fo’r ymadawedig wedi cael prawf positif am COVID-19.

en-gb	We also consider that – due the hibernation period – there will always be a time lag in reporting R t and therefore caution will always be needed in interpreting the value as representing the position at any current time.
cy-gb	Rydym hefyd yn ystyried y bydd oedi bob amser o ran adrodd R t  – oherwydd y cyfnod cwsg – ac y bydd angen bod yn ofalus bob amser wrth ddehongli bod y gwerth yn cynrychioli’r sefyllfa ar unrhyw adeg.

en-gb	https://www.imperial.ac.uk/mrc - global - infectious - disease - analysis/covid - 19/
cy-gb	https://www.imperial.ac.uk/mrc - global - infectious - disease - analysis/covid - 19/

en-gb	https://www.lshtm.ac.uk/research/research-action/covid-19
cy-gb	https://www.lshtm.ac.uk/research/research-action/covid-19

en-gb	Challen et al.
cy-gb	Challen et al.

en-gb	(2020) Estimates of regional infectivity of COVID-19 in the United Kingdom following imposition of social distancing measures .
cy-gb	(2020) Estimates of regional infectivity of COVID-19 in the United Kingdom following imposition of social distancing measures .

en-gb	https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.04.13.20062760v2
cy-gb	https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.04.13.20062760v2

en-gb	Each of the methods used has its own strengths and weaknesses, and as with any modelling this means that care should be taken in interpretation of the results.
cy-gb	Mae cryfderau a gwendidau i bob dull a ddefnyddir, ac fel yn achos unrhyw fodelu dylid bod yn ofalus wrth ddehongli’r canlyniadau.

en-gb	The number of cases  (tested positive for COVID) will present the most rapid estimate of R t .
cy-gb	Nifer yr achosion  (sydd wedi cael prawf positif am COVID-19) fydd yr amcangyfrif cyflymaf o R t .

en-gb	This measure includes all people that are aware that they have the virus, so may also include some who are in the hibernation period.
cy-gb	Mae’r mesur hwn yn cynnwys pawb sy’n gwybod eu bod wedi cael y feirws, felly gall hefyd gynnwys rhai sydd yn y cyfnod cwsg.

en-gb	It is very likely that the estimate is an undercount.
cy-gb	Mae’n debygol iawn bod yr amcangyfrif yn is na nifer gwirioneddol yr achosion.

en-gb	However, we can follow the data over time to show the relative change in this measure.
cy-gb	Ond gallwn ddilyn y data dros amser i ddangos y newid cymharol yn y mesur hwn.

en-gb	Notably, whether the number of cases is increasing or decreasing, and therefore how quickly the virus is spreading.
cy-gb	Yn arbennig, gallwn weld a yw nifer yr achosion yn cynyddu neu’n lleihau, ac felly pa mor gyflym y mae’r feirws yn lledaenu.

en-gb	As the number of people tested for the virus increases, we expect these estimates to improve.
cy-gb	Rydym yn disgwyl i’r amcangyfrifon hyn wella wrth i nifer y bobl sy’n cael prawf am y feirws gynyddu.

en-gb	The number of hospital admissions  (tested positive for COVID) is a less timely measure but more accurate.
cy-gb	Mae nifer y derbyniadau i’r ysbyty  (sydd wedi cael prawf positif am COVID-19) yn fesur llai prydlon ond mwy cywir.

en-gb	However, this measure only includes people who have developed symptoms requiring hospital treatment.
cy-gb	Fodd bynnag, dim ond y bobl hynny sydd wedi datblygu symptomau ac sydd angen triniaeth yn yr ysbyty y mae’r mesur hwn yn eu cynnwys.

en-gb	This value also depends on the number of tests carried out and is likely to be based on an undercount.
cy-gb	Mae ei werth hefyd yn dibynnu ar nifer y profion a gynhaliwyd ac mae’n debygol o fod yn seiliedig ar nifer sydd wedi’i dangyfrif.

en-gb	However, we can follow the data over time to show the relative change in this measure.
cy-gb	Ar y llaw arall gallwn ddilyn y data dros amser i ddangos y newid cymharol yn y mesur hwn.

en-gb	Notably, whether the number of hospital admissions is increasing or decreasing, and therefore how quickly the virus had spread to cause these admissions.
cy-gb	Yn benodol, gellir gweld a yw’r nifer sy’n cael eu derbyn i’r ysbyty yn cynyddu neu’n lleihau, ac felly pa mor gyflym y mae’r feirws wedi lledaenu i achosi’r derbyniadau hyn.

en-gb	The number of deaths  (tested positive for COVID) is the least timely estimate of R t .
cy-gb	Nifer y marwolaethau  (sydd wedi cael prawf positif am COVID-19) yw’r amcangyfrif lleiaf prydlon o R t .

en-gb	The accuracy of this figure is dependent on the source of the data.
cy-gb	Mae cywirdeb y ffigur hwn yn dibynnu ar ffynhonnell y data.

en-gb	Using hospital deaths provides a quicker estimate, however ONS statistics will provide records for the whole population of Wales.
cy-gb	Mae defnyddio marwolaethau yn yr ysbyty yn rhoi amcangyfrif cyflymach, ond bydd ystadegau’r ONS yn darparu cofnodion ar gyfer poblogaeth gyfan Cymru.

en-gb	Again, this may be impacted by the number of people tested.
cy-gb	Eto, gall nifer y bobl sydd wedi cael prawf effeithio ar hyn.

en-gb	Notably, whether the number of deaths is increasing or decreasing, and therefore how quickly the virus had spread to cause these deaths.
cy-gb	Yn benodol, gellir gweld a yw nifer y marwolaethau yn cynyddu neu’n lleihau, ac felly pa mor gyflym y mae’r feirws wedi lledaenu i achosi’r marwolaethau hyn.

en-gb	Estimating R in different settings
cy-gb	Amcangyfrif R mewn gwahanol leoliadau

en-gb	In Wales, Public Health Wales (PHW) are estimating R t  using new admissions to hospital with confirmed COVID-19 infection.
cy-gb	Yng Nghymru, mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn amcangyfrif R t  gan ddefnyddio derbyniadau newydd i’r ysbyty lle mae haint COVID-19 wedi’i gadarnhau.

en-gb	Infections likely acquired in hospital, and those tests not done in hospital (for example key worker testing) are excluded, leaving only those cases who have probably contracted infection in the community, deteriorated, and required hospital admission.
cy-gb	Mae’r rhai sydd wedi’u heintio yn yr ysbyty, a’r profion sydd heb eu gwneud yn yr ysbyty (er enghraifft, prawf ar gyfer gweithiwr allweddol) yn cael eu heithrio, gan adael dim ond yr achosion sy’n debygol o fod wedi’u heintio yn y gymuned, wedi dirywio ac angen eu derbyn i’r ysbyty.

en-gb	This is likely to represent around 4% of community symptomatic cases (Source: PHW analysis).
cy-gb	Mae hyn yn debygol o gynrychioli tua 4% o’r achosion â symptomau yn y gymuned (Ffynhonnell: dadansoddiad Iechyd Cyhoeddus Cymru).

en-gb	As the probability of hospitalisation for a case should remain constant (as long as the virus has similar characteristics, and criteria for hospitalisation do not change), this is a stable sample of all community-onset COVID-19 cases and so estimates community transmission rates.
cy-gb	Oherwydd y dylai’r tebygolrwydd y bydd achos yn cyrraedd yr ysbyty aros yn gyson (cyn belled â bod gan y feirws nodweddion tebyg, ac nad yw’r meini prawf ar gyfer derbyn i’r ysbyty yn newid), mae hwn yn sampl cyson o’r holl achosion COVID-19 yn y gymuned, ac felly yn amcangyfrif y cyfraddau trosglwyddo o fewn y gymuned.

en-gb	R can also be estimated in people in hospital (nosocomial transmission), which are a separate population of up to 10,000 (max bed capacity), or in closed settings such as care homes.
cy-gb	Gellir amcangyfrif R hefyd mewn pobl yn yr ysbyty (trosglwyddiad nosocomiaidd), sef poblogaeth ar wahân o hyd at 10,000 (uchafswm y capasiti gwelyau), neu mewn lleoliadau caeedig fel cartrefi gofal.

en-gb	As Welsh Government measures are applied separately in these settings, considering these separate estimates is helpful.
cy-gb	Oherwydd bod mesurau Llywodraeth Cymru yn cael eu gweithredu ar wahân yn y lleoliadau hyn, mae hefyd yn ddefnyddiol ystyried yr amcangyfrifon hyn.

en-gb	For example, community social distancing will reduce R in the community, but not in hospital- and hospital infection control measures will reduce R in the hospital setting without requiring intervention in the community.
cy-gb	Er enghraifft, bydd cadw pellter cymdeithasol yn lleihau R yn y gymuned, ond ddim yn yr ysbyty – a bydd mesurau rheoli heintiau yn yr ysbyty yn lleihau R mewn ysbytai heb roi unrhyw ymyriadau ar waith yn y gymuned.

en-gb	At the moment, we are likely to be seeing three different epidemics for specific groups of the population in Wales.
cy-gb	Ar hyn o bryd, rydym yn debygol o fod yn gweld tri epidemig gwahanol ar gyfer grwpiau penodol o’r boblogaeth yng Nghymru.

en-gb	These have been categorised into three areas:
cy-gb	Mae’r rhain wedi’u rhoi mewn tri chategori:

en-gb	the community  or general population in Wales;
cy-gb	y gymuned  neu’r boblogaeth gyffredinol yng Nghymru;

en-gb	hospitals and healthcare settings  – where there is a high volume of COVID cases in one place and therefore a higher risk of onwards transmission.
cy-gb	ysbytai a lleoliadau gofal iechyd  – lle mae nifer fawr o achosion COVID-19 mewn un lle ac, o ganlyniad, risg uwch o’i drosglwyddo;

en-gb	care homes –where infection can spread rapidly within a single large household.
cy-gb	cartrefi gofal – lle gall yr haint ledaenu yn gyflym o fewn un aelwyd fawr.

en-gb	There is some interdependence, in that infections in care homes and hospitals can “seed” infections into the community.
cy-gb	Mae peth cyd-ddibyniaeth, gan y gall heintiau mewn cartrefi gofal ac ysbytai “hadu” haint yn y gymuned.

en-gb	However, if control measures in the community are such that R t  is below 1, this seeding should not cause exponential growth (and similarly in each setting).
cy-gb	Ond os oes mesurau rheoli ar waith yn y gymuned sy’n golygu bod R t  yn is nag 1, ni ddylai hyn achosi unrhyw dwf mawr (ac mae hyn yn wir ym mhob lleoliad).

en-gb	Other methods use overall case numbers, or reported hospitalisations with COVID, as the data to model.
cy-gb	Mae dulliau eraill yn defnyddio niferoedd achosion cyffredinol, neu’r nifer sydd wedi’u derbyn i’r ysbyty â COVID-19, fel y data i’w fodelu.

en-gb	What is the impact of R on healthcare demand?
cy-gb	Beth yw effaith R ar y galw am ofal iechyd?

en-gb	As above, case numbers in the community give rise to hospital admissions, and also to requirement for ventilation and ICU admission for worsening cases.
cy-gb	Fel uchod, mae nifer yr achosion yn y gymuned yn arwain at dderbyniadau i’r ysbyty, a hefyd at yr angen am gymorth peiriant anadlu a gwelyau mewn uned gofal dwys ar gyfer achosion sy’n gwaethygu.

en-gb	For each outcome, there is a distribution of lengths of stay leading to an accumulation of new cases in various levels of care.
cy-gb	Mae hyd y cyfnod yn yr ysbyty yn amrywio ym mhob achos, gan arwain at groniad o achosion newydd ar amrywiol lefelau gofal.

en-gb	This means that there is a lag between increases in community cases and hospitalisations, and also a lag whilst admitted cases recover- so bed occupancy can rise even while community transmission is falling.
cy-gb	Mae hyn yn golygu bod oedi rhwng y cynnydd mewn achosion yn y gymuned a nifer yr achosion yn yr ysbyty, ac oedi hefyd tra bod y rheini yn yr ysbyty yn gwella – felly gall y niferoedd yn yr ysbyty gynyddu er bod y trosglwyddiad o fewn y gymuned yn lleihau.

en-gb	The NHS England model that has been adapted for Wales applies probabilities of these outcomes, and lengths of stay, to case numbers estimated from the Imperial model (or others if available) at a Wales level.
cy-gb	Addaswyd model GIG Lloegr ar gyfer Cymru, ac mae hwn yn cymhwyso tebygolrwydd y canlyniadau hyn, a hyd cyfnodau mewn ysbyty, i nifer yr achosion a amcangyfrifwyd o fodel yr Imperial (neu eraill os ydynt ar gael) yng Nghymru.

en-gb	These have been scaled for lower geographic levels for planning, but the underlying case numbers are not modelled based on the actual situation in Wales so local extrapolations are likely to be inaccurate.
cy-gb	Mae’r rhain wedi’u graddio ar gyfer lefelau daearyddol is at ddibenion cynllunio, ond nid yw nifer yr achosion sylfaenol wedi’u modelu yn seiliedig ar y sefyllfa wirioneddol yng Nghymru felly mae allosodiadau lleol yn debygol o fod yn anghywir.

en-gb	Analysis of actual local data on admissions and other outcomes is likely to be a better source of short-term predictions.
cy-gb	Mae dadansoddi data lleol gwirioneddol ar dderbyniadau i ysbytai a chanlyniadau eraill yn debygol o fod yn well ffynhonnell ar gyfer rhagfynegi yn y tymor byr.

en-gb	Interpretation of the impact of lockdown measures on R t 
cy-gb	Dehongli effaith y cyfyngiadau symud ar R t 

en-gb	Decisions will need to be made on which lockdown measures to relax and when.
cy-gb	Bydd angen gwneud penderfyniadau ynglŷn â pha gyfyngiadau i’w llacio a pha bryd.

en-gb	Most models are developed based on previous events.
cy-gb	Mae’r rhan fwyaf o fodelau wedi’u datblygu yn seiliedig ar ddigwyddiadau blaenorol.

en-gb	As these measures have been introduced for the first time, it is not yet clear what will happen to R t if interventions are switched on or off.
cy-gb	Oherwydd bod y mesurau hyn wedi’u cyflwyno am y tro cyntaf, nid yw’n amlwg eto beth fydd yn digwydd i R t  os oes ymyriadau ar waith neu beidio.

en-gb	Most studies suggest that lifting lockdown may lead to a rapid increase in R t .
cy-gb	Mae’r rhan fwyaf o astudiaethau yn awgrymu y gall codi’r cyfyngiadau arwain at gynnydd cyflym iawn mewn R t .

en-gb	This can be partially offset by other interventions like track and trace.
cy-gb	Gellir gwrthbwyso hyn yn rhannol gydag ymyriadau eraill fel monitro ac olrhain.

en-gb	Analyses for Wales
cy-gb	Dadansoddiadau ar gyfer Cymru

en-gb	Reproduction Ratio
cy-gb	Y Gymhareb Atgynhyrchu

en-gb	R t = 0.7-0.9 , this means the number of cases is decreasing  in Wales.
cy-gb	R t = 0.7-0.9 , mae hyn yn golygu bod nifer yr achosion yn gostwng  yng Nghymru.

en-gb	The value of 0.7-0.9 was agreed as the consensus value on 6 th  May 2020.
cy-gb	Cytunwyd ar 0.7-0.9 fel gwerth consensws ar 6 Mai 2020.

en-gb	Most recent estimates from LSHTM as of 7th May (which use data up to 24th April 2020) suggests that R t  = 0.7 for Wales, with 90% confidence intervals of 0.6 to 0.8.
cy-gb	Mae amcangyfrifon diweddaraf LSHTM ar 7 Mai (sy’n defnyddio data hyd at 24 Ebrill) yn awgrymu bod R t  = 0.7 ar gyfer Cymru, gyda chyfyngau hyder 90% rhwng 0.6 a 0.8.

en-gb	This means for every ten people that are infected, seven further people are infected.
cy-gb	Ar gyfer pob deg unigolyn sydd wedi’i heintio felly, caiff saith unigolyn arall ei heintio.

en-gb	Current estimates of R t  reflect cases from around two weeks ago.
cy-gb	Mae’r amcangyfrifon presennol o R t  yn adlewyrchu achosion o tua phythefnos yn ôl.

en-gb	There is a delay in estimating R t  due to the ‘incubation period’ and the time it takes to be tested for the virus.
cy-gb	Mae oedi wrth amcangyfrif R t  oherwydd ‘cyfnod magu’r clefyd’ a’r amser y mae’n ei gymryd i brofi unigolion am y feirws.

en-gb	Because R t  is below 1, it is expected that the number of new cases of COVID-19 are decreasing.
cy-gb	Oherwydd bod R t  yn is nag 1, disgwylir bod nifer yr achosion newydd o COVID-19 yn gostwng.

en-gb	When excluding hospital-acquired cases, the community R t  is lower.
cy-gb	Wrth eithrio achosion o’r haint a gafwyd yn yr ysbyty, amcangyfrifir bod R t  y gymuned yn is.

en-gb	Figure 1:
cy-gb	Ffigur 1:

en-gb	R t  in Wales
cy-gb	R t  yng Nghymru

en-gb	Source :
cy-gb	Ffynhonnell:

en-gb	https://epiforecasts.io/covid/posts/national/united - kingdom/
cy-gb	https://epiforecasts.io/covid/posts/national/united - kingdom/

en-gb	R t  has decreased in Wales since social distancing and lockdown measures were introduced.
cy-gb	Mae R t  wedi gostwng yng Nghymru ers i’r camau cadw pellter cymdeithasol a’r cyfyngiadau symud gael eu cyflwyno.

en-gb	R 0  for COVID-19 has been estimated as 2.8 (but has been estimated as high as 4 or more).
cy-gb	Yn ôl rhai amcangyfrifon, mae R 0  ar gyfer COVID-19 yn 2.8 (ond mae eraill wedi amcangyfrif ei fod mor uchel â 4 neu uwch).

en-gb	These R t  estimates are for the whole population, however may be slightly higher due to a bias towards health care workers who have had proportionately more tests.
cy-gb	Mae’r amcangyfrifon R t  hyn yn cwmpasu’r boblogaeth gyfan, ond gall fod ychydig yn uwch oherwydd tuedd tuag at weithwyr gofal iechyd sydd wedi cael mwy o brofion o’u cymharu â gweddill y boblogaeth.

en-gb	Hospital admissions from 24th March to 27th April also gave an R t  value of around 0.9.
cy-gb	Roedd nifer y derbyniadau i ysbytai rhwng 24 Mawrth a 27 Ebrill hefyd yn rhoi gwerth R t  o tua 0.9.

en-gb	Admissions data suggested the previous R t  value had hovered around 1 since lockdown.
cy-gb	Awgrymai’r data ar dderbyniadau fod y gwerth R t  blaenorol wedi aros o gwmpas 1 ers i’r cyfyngiadau symud gael eu cyflwyno.

en-gb	We are likely to be seeing three different outbreaks at the moment:
cy-gb	Mae’n debygol ein bod ni’n gweld tri achos gwahanol ar hyn o bryd:

en-gb	Community where R t  is falling and is likely to be below 1
cy-gb	Yn y gymuned, lle mae R t  yn syrthio ac yn debygol o fod yn is nag 1

en-gb	Hospital/healthcare settings where R t  may be between 0.1 and 0.25.
cy-gb	Mewn ysbytai/lleoliadau gofal iechyd, lle y gall R t  fod rhwng 0.1 a 0.25.

en-gb	The R t  value varies with some hospitals having larger outbreaks.
cy-gb	Mae’r gwerth R t  yn amrywio gyda rhai ysbytai yn gweld mwy o achosion nag eraill.

en-gb	Care homes where infection can spread rapidly.
cy-gb	Mewn cartrefi gofal, lle y gall heintiau ledaenu’n gyflym.

en-gb	High prevalence of infection has been found in some investigations.
cy-gb	Daeth rhai ymchwiliadau i’r casgliad bod mynychder yr haint yn uchel.

en-gb	Infections in health and social care workers may contribute as well.
cy-gb	Gall heintiau ymhlith staff iechyd a gweithwyr gofal cymdeithasol hefyd gyfrannu at hyn.

en-gb	The dynamics between these outbreaks can be unpredictable.
cy-gb	Gall y ddeinameg rhwng yr achosion hyn fod yn anwadal.

en-gb	Halving times (in Wales)  About 10.1 days: Good 
cy-gb	Amseroedd haneru (yng Nghymru)  Tua 10.1 diwrnod: Da 

en-gb	The number of new hospitalisations for COVID-19 in Wales has passed the first peak and is estimated to be falling.
cy-gb	Mae nifer y derbyniadau newydd i’r ysbyty ar gyfer COVID-19 yng Nghymru wedi pasio’r brig cyntaf ac amcangyfrifir ei fod yn gostwng.

en-gb	So, instead of talking about ‘doubling times’, we now talking about ‘halving times’ – the time it takes for the number of cases to halve.
cy-gb	Felly, yn hytrach na thrafod ‘amseroedd dyblu’, rydym yn awr yn trafod ‘amseroedd haneru’ – yr amser y mae’n ei gymryd i nifer yr achosion haneru.

en-gb	From 22 March to 10th April, the estimated doubling times increased from 7.6 to 92.1 days.
cy-gb	Rhwng 22 Mawrth a 10 Ebrill, cynyddodd yr amseroedd dyblu o 7.6 i 92.1 o ddiwrnodau.

en-gb	This was based on community acquired hospital admissions.
cy-gb	Seiliwyd hyn ar dderbyniadau i’r ysbyty yn sgil heintiau a gafwyd yn y gymuned.

en-gb	Halving time estimates as at 05/05/2020 (based on admissions from 19/04/2020 to 02/05/2020) suggest the time taken for the number of new cases to halve is approximately 18.1 days.
cy-gb	Awgryma’r amcangyfrifon diweddaraf ar 05/05/2020 (yn seiliedig ar dderbyniadau i ysbytai rhwng 19/04/2020 a 02/05/2020) y cymerir oddeutu 18.1 diwrnod i nifer yr achosion newydd haneru.

en-gb	Estimated doubling time for new hospital admissions for community acquired COVID-19.
cy-gb	Amcangyfrifon o’r amser dyblu ar gyfer derbyniadau newydd i’r ysbyty yn sgil COVID-19 a gafwyd yn y gymuned.

en-gb	Footnotes:
cy-gb	Troednodiadau :

en-gb	Community acquired cases are assumed to be those where the time between admission and sample date is less than four days.
cy-gb	Cymerir mai achosion a gafwyd yn y gymuned yw’r rhai lle mae’r amser rhwng derbyn i’r ysbyty a dyddiad samplo yn llai na phedwar diwrnod.

en-gb	This subset of data has been used for the purposes of estimating changes in transmission in the community and the number of new COVID-19 diagnoses in patients in hospital will be higher than presented in this chart.
cy-gb	Mae’r is-set hon o ddata wedi’i defnyddio i amcangyfrif newidiadau mewn trosglwyddiadau yn y gymuned a bydd nifer y cleifion sy’n cael diagnosis newydd o COVID-19 yn yr ysbyty yn uwch na’r hyn a gyflwynir yn y siart hon.

en-gb	Doubling/halving time estimates are sensitive to the amount of data used.
cy-gb	Mae’r amcangyfrifon ar gyfer amseroedd dyblu/haneru yn sensitif i faint o ddata a ddefnyddir.

en-gb	For the purpose of this analysis 14 day’s worth of data has been used.
cy-gb	At ddibenion y dadansoddiad hwn, defnyddiwyd gwerth 14 diwrnod o ddata.

en-gb	Halving time estimates are as at 05/05/2020 and are based on admissions from 19/04/2020 to 02/05/2020.
cy-gb	Mae’r amcangyfrifon amser haneru yn cyfeirio at 05/05/2020 ac maent wedi’u seilio ar dderbyniadau i ysbytai rhwng 19/04/2020 a 02/05/2020.

en-gb	95% confidence intervals are indicated by dashed lines.
cy-gb	Dangosir cyfyngau hyder o 95% drwy ddefnyddio llinellau toredig.

en-gb	These data exclude patients where the hospital admission date is more than 14 days after the specimen date.
cy-gb	Nid yw’r data hyn yn cynnwys cleifion y mae’r dyddiad y’u derbyniwyd i’r ysbyty yn fwy na 14 diwrnod ar ôl dyddiad y sbesimen.

en-gb	These are assumed to be non-COVID related admissions.
cy-gb	Cymerir nad yw’r derbyniadau hyn yn ymwneud â COVID-19.

en-gb	Source:
cy-gb	Ffynhonnell:

en-gb	All Wales Hospital Case Management System, Public Health Wales – as at 05/05/2020.
cy-gb	System Rheoli Achosion Ysbytai Cymru Gyfan, Iechyd Cyhoeddus Cymru – ar 05/05/2020.

en-gb	Hospital capacity
cy-gb	Capasiti ysbytai

en-gb	Demand and capacity in hospitals:
cy-gb	Galw a chapasiti mewn ysbytai:

en-gb	Falling but could increase if restrictions are lifted.
cy-gb	Yn gostwng ond gallent gynyddu pe byddai’r cyfyngiadau symud yn cael eu codi.

en-gb	A small increase in R t  above 1, maintained for 3 months, can have a huge impact on hospital demand.
cy-gb	Gall cynnydd bach mewn R t  i ffigur uwch nag 1, a hwnnw’n cael ei gynnal am gyfnod o 3 mis, gael effaith sylweddol ar y galw ar ysbytai.

en-gb	It can greatly increase the number of hospital admissions and deaths.
cy-gb	Gall arwain at gynnydd sylweddol yn nifer y derbyniadau i ysbytai a marwolaethau mewn ysbytai.

en-gb	Admissions per day under different scenarios of Rt.
cy-gb	Derbyniadau y dydd o dan wahanol sefyllfaoedd Rt

en-gb	Source :
cy-gb	Ffynhonnell :

en-gb	Welsh Government, TAC
cy-gb	TAC Llywodraeth Cymru

en-gb	Cumulative for the time period 8 th  May – 7 th  August
cy-gb	Cronnus ar gyfer y cyfnod 8 Mai – 7 Awst

en-gb	Rt scenario
cy-gb	Sefyllfa o ran   R t 

en-gb	Confirmed cases
cy-gb	Achosion a gadarnhawyd

en-gb	Hospital admissions
cy-gb	Derbyniadau i ysbytai

en-gb	Deaths
cy-gb	Marwolaethau

en-gb	It is difficult to model future hospital demand.
cy-gb	Mae’n anodd modelu’r galw ar ysbytai yn y dyfodol.

en-gb	In some Health Boards, the increase in capacity has been moving a step ahead of demand for a couple of weeks.
cy-gb	Mewn rhai byrddau iechyd, bu’r cynnydd mewn capasiti gam o flaen y galw am rai wythnosau.

en-gb	This has been the case for Aneurin Bevan and Cardiff and the Vale Health Boards.
cy-gb	Digwyddodd hyn ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan a Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro.

en-gb	On 23rd March, lockdown was implemented, and a choice was made to shield the most vulnerable people in our population.
cy-gb	Ar 23 Mawrth, rhoddwyd y cyfyngiadau symud ar waith, a dewiswyd gwarchod yr unigolion yn y boblogaeth sydd fwyaf agored i niwed.

en-gb	The number of cases per population in Wales was lower than some parts of the UK, notably London.
cy-gb	Roedd nifer yr achosion y pen yng Nghymru yn is na rhai rhannau o’r DU, yn enwedig Llundain.

en-gb	As a result, the hospital stay rate could be much lower than we have seen in other international countries.
cy-gb	Oherwydd hyn, gallai’r gyfradd o safbwynt cyfnodau yn yr ysbyty fod llawer yn is na’r hyn yr ydym wedi’i weld mewn gwledydd rhyngwladol eraill.

en-gb	In Wales, we are not seeing similar levels of predicted critical care demand for older people although there has been a high rate of deaths in care homes since mid-March.
cy-gb	Yng Nghymru, nid ydym yn gweld lefelau tebyg i’r hyn a ragfynegwyd o safbwynt y galw am ofal critigol ar gyfer pobl hŷn ond mae’r gyfradd farwolaethau mewn cartrefi gofal wedi bod yn uchel ers canol mis Mawrth.

en-gb	The modelling suggests that there will be an ongoing need for specialist hospital treatment for COVID-19 patients for some time.
cy-gb	Awgryma’r gwaith modelu a wnaed y bydd angen parhaus am driniaeth arbenigol mewn ysbytai ar gyfer cleifion COVID-19 am beth amser.

en-gb	However the number of new cases, and therefore hospital treatment, is reducing.
cy-gb	Serch hynny, mae nifer yr achosion newydd, ac felly triniaeth ysbyty, yn lleihau.

en-gb	The number of beds required will depend on planning decisions made.
cy-gb	Bydd nifer y gwelyau y bydd eu hangen yn dibynnu ar benderfyniadau cynllunio a wneir.

en-gb	For example, separate facilities could be used for people with COVID-19.
cy-gb	Er enghraifft, gellir defnyddio cyfleusterau ar wahân ar gyfer unigolion â COVID-19.

en-gb	This way, there may be less risk of infection.
cy-gb	O ganlyniad, gallai fod llai o berygl o heintio unigolion eraill.

en-gb	However, more beds may be required.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n bosibl y bydd angen rhagor o welyau.

en-gb	Social Distancing Adherence Over 70% :
cy-gb	Glynu at y Mesurau Cadw Pellter Cymdeithasol Dros 70% :

en-gb	Good
cy-gb	Da

en-gb	The assessment of this comes from survey data that asks if individuals in Wales are following the guidelines.
cy-gb	Aseswyd hyn drwy ddefnyddio data arolwg sy’n gofyn i unigolion yng Nghymru a ydynt yn dilyn y canllawiau.

en-gb	Those who state they are following the guidelines is mostly around or over 70% with only 4% saying they are not following any of the guidance.
cy-gb	Mae’r rheini sy’n dweud eu bod yn dilyn y canllawiau tua 70% ar y cyfan, neu’n uwch na hynny, a dim ond 4% sy’n dweud nad ydynt yn dilyn y canllawiau o gwbl.

en-gb	Adherence to social distancing guidelines, Wales
cy-gb	Glynu at y Mesurau Cadw Pellter Cymdeithasol, Cymru

en-gb	Data collected online by Ipsos as part of a multi-country survey on the Global Advisor platform.
cy-gb	Data a gasglwyd ar-lein gan Ipsos fel rhan o arolwg sawl gwlad ar lwyfan Global Advisor.

en-gb	Each of the past five waves have included c.600 respondents in Wales.
cy-gb	Mae pob un o'r pum cam diwethaf wedi cynnwys oddeutu 600 o ymatebwyr yng Nghymru.

en-gb	The sample is broadly representative of the adult population aged 16-74.
cy-gb	Mae'r sampl yn gynrychioliadol, yn fras, o'r boblogaeth oedolion 16-74 oed.

en-gb	Data is weighted to reflect the age and gender profile of the Welsh population aged 16-74.
cy-gb	Caiff y data eu pwysoli i adlewyrchu proffil oedran a rhyw poblogaeth Cymru sy’n 16-74 oed.

en-gb	All samples have a margin of error around them.
cy-gb	Mae gan bob sampl ffin cyfeiliornad.

en-gb	For a sample of around 500, this is +/- 4.8 percentage points.
cy-gb	Ar gyfer sampl o tua 500, mae hyn yn +/-4.8 pwynt canran.

en-gb	For further information on public views on COVID-19, please see: https://gov.wales/survey - public - views - coronavirus - covid - 19
cy-gb	I gael rhagor o wybodaeth am farn y cyhoedd ar COVID-19, ewch i https://gov.wales/survey - public - views - coronavirus - covid - 19 

en-gb	Alongside the survey data, a range of other mobility information is also used.
cy-gb	Ynghyd â data’r arolwg, defnyddir amrywiaeth o wybodaeth arall ynglŷn â symudiadau pobl.

en-gb	This shows large reductions in movement/travel in Wales since the middle of March.
cy-gb	Mae’r wybodaeth hon yn dangos bod gostyngiadau sylweddol o ran symudiadau/teithio yng Nghymru ers canol mis Mawrth.

en-gb	However, recent weeks have shown some increases in mobility.
cy-gb	Fodd bynnag, gwelir bod rhywfaint o gynnydd wedi bod o ran symudiadau pobl yn ystod yr wythnosau diwethaf.

en-gb	This may not mean that people are following the guidelines less.
cy-gb	Efallai nad yw hyn yn golygu nad yw unigolion yn dilyn y canllawiau i’r un graddau.

en-gb	For example, some businesses have re-opened in recent weeks (e.g. hardware and some food stores).
cy-gb	Er enghraifft, mae rhai busnesau wedi ailagor yn ystod yr wythnosau diwethaf (ee siopau sy’n gwerthu offer i wneud gwaith o amgylch y tŷ a garddio a rhai siopau bwyd).

en-gb	Data from Google shows large reductions in people using public transport and going to workplaces.
cy-gb	Mae data o Google yn dangos bod gostyngiad sylweddol wedi bod yn nifer yr unigolion sy’n defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus ac sy’n teithio i’r gweithle.

en-gb	Change in mobility.
cy-gb	Newid mewn symudedd

en-gb	Page title:
cy-gb	Teitl y dudalen:

en-gb	guidance for local authorities on enforcing standards in rented properties
cy-gb	Canllawiau i awdurdodau lleol ar orfodi safonau mewn eiddo rhent

en-gb	Summary:
cy-gb	Crynodeb:

en-gb	How local authorities will inspect and take action on unsafe rented private properties.
cy-gb	Sut y gall awdurdodau lleol archwilio eiddo a chymryd camau os nad yw eiddo rhent preifat yn ddiogel.

en-gb	How to use this guidance
cy-gb	Sut i ddefnyddio’r canllawiau hyn

en-gb	Local authorities need to follow this guidance during the coronavirus outbreak.
cy-gb	Mae angen i awdurdodau lleol ddilyn y canllawiau hyn yn ystod achos y coronafeirws.

en-gb	It aims to:
cy-gb	Nod y canllawiau yw:

en-gb	-help enforce standards in the private rented sector (includes housing associations and registered social landlords)
cy-gb	helpu i orfodi safonau yn y sector rhentu preifat (gan gynnwys cymdeithasau tai a landlordiaid cymdeithasol cofrestredig)

en-gb	-make sure local authorities meet their legal duties and support landlords and tenants
cy-gb	sicrhau bod awdurdodau lleol yn cyflawni eu dyletswyddau cyfreithiol ac yn cefnogi landlordiaid a thenantiaid

en-gb	On 26 March, the UK Government passed legislation relating to renting during the coronavirus outbreak.
cy-gb	Ar 26 Mawrth, pasiodd Llywodraeth y DU ddeddfwriaeth yn ymwneud â rhentu yn ystod achos y coronafeirws.

en-gb	Read more about these changes in the guidance for tenants in the private rented sector.
cy-gb	Gallwch ddarllen mwy am y newidiadau hyn yn y canllawiau i denantiaid yn y sector rhentu preifat.

en-gb	It is important that local authorities, landlords and tenants work together to keep rented properties safe.
cy-gb	Mae’n bwysig bod awdurdodau lleol, landlordiaid a thenantiaid yn cydweithio i gadw eiddo rhent yn ddiogel.

en-gb	The UK Government is asking everyone to do all they can to help stop coronavirus spreading.
cy-gb	Mae Llywodraeth y DU yn gofyn i bawb wneud eu gorau glas i helpu i atal y coronafeirws rhag lledaenu.

en-gb	It has already advised the public to take social distancing measures.
cy-gb	Mae eisoes wedi cynghori’r cyhoedd i gymryd camau i gadw pellter cymdeithasol.

en-gb	This means it may be harder for local authorities to carry out their usual work during this time .
cy-gb	Mae hynny’n golygu y gallai fod yn anoddach i awdurdodau lleol gyflawni eu gwaith arferol yn ystod y cyfnod hwn.

en-gb	For example, inspecting properties and taking enforcement action.
cy-gb	Er enghraifft, y gallu i archwilio eiddo a chymryd camau gorfodi.

en-gb	Landlords may also find it harder to follow their legal obligations.
cy-gb	Gallai fod yn anoddach i landlordiaid hefyd gydymffurfio â’u rhwymedigaethau cyfreithiol.

en-gb	Enforcing standards in rented properties
cy-gb	Gorfodi safonau ar eiddo rhent

en-gb	Local authorities must keep reviewing housing conditions.
cy-gb	Rhaid i awdurdodau lleol gadw llygad ar gyflwr tai.

en-gb	By law, they are responsible to take action when they find the most serious ‘category 1’ hazards.
cy-gb	Yn ôl y gyfraith, mae dyletswydd arnynt i gymryd camau priodol pan ddônt ar draws y peryglon ‘categori 1’ mwyaf difrifol.

en-gb	They also have legal duties and powers under other laws.
cy-gb	Gosodir dyletswyddau a phwerau cyfreithiol arnynt o dan ddeddfwriaeth arall hefyd.

en-gb	They should continue to use these powers during the coronavirus outbreak.
cy-gb	Dylent barhau i ddefnyddio’r pwerau hynny yn ystod achos y coronafeirws.

en-gb	You should:
cy-gb	Dylech:

en-gb	· review and update your enforcement policies
cy-gb	adolygu a diweddaru eich polisïau gorfodi

en-gb	· keep tenants safe and support landlords if taking enforcement action
cy-gb	cadw tenantiaid yn ddiogel a chefnogi landlordiaid os ydynt yn cymryd camau gorfodi

en-gb	· make sure all enforcement work follows your health and safety policies and procedures
cy-gb	sicrhau bod unrhyw waith gorfodi’n unol â’ch polisïau a gweithdrefnau iechyd a diogelwch

en-gb	· make all decisions taking into account risk
cy-gb	seilio pob penderfyniad ar asesiad o’r risg

en-gb	Processing license applications
cy-gb	Prosesu ceisiadau am drwydded