en-gb	Schedule 2 – Compensation for changing or revoking infrastructure consent orders
cy-gb	Atodlen 2 – Digolledu am newid neu ddirymu gorchmynion cydsyniad seilwaith

en-gb	Schedule 2 is introduced by section 93 and makes provision about compensation for changing or revoking an infrastructure consent order.
cy-gb	Mae Atodlen 2 wedi ei chyflwyno gan adran 93 ac mae’n gwneud darpariaeth ynghylch digolledu am newid neu ddirymu gorchymyn cydsyniad seilwaith.

en-gb	Paragraph 1 – Changing or revoking an infrastructure consent order: compensation
cy-gb	Paragraff 1 – Newid neu ddirymu gorchymyn cydsyniad seilwaith: digolledu 

en-gb	On making a claim to the Welsh Ministers, those persons are entitled to be paid compensationby the Welsh Ministers for any expenditure that has been incurred in carrying out work (including certain preparatory work described in sub-paragraph (4)) which is rendered abortive by the change to, or the revocation of, the infrastructure consent order.
cy-gb	Wrth  wneud  hawliad  i  Weinidogion  Cymru,  mae  gan  y  personau  hynny hawlogaeth i gael eu digolledu gan Weinidogion Cymru am unrhyw wariant y mae’r personau wedi mynd iddo wrth gynnal gwaith (gan gynnwys gwaith paratoadol penodol a ddisgrifir yn is-baragraff (4)) a ddaw yn ofer o ganlyniad i newid neu ddirymu’r gorchymyn cydsyniad seilwaith.

en-gb	Those persons are also entitled, on making a claim, to be paid compensation by the Welsh Ministers for any other loss or damage which is directly attributable to the change or revocation.
cy-gb	Mae gan y personau hynny hawlogaeth hefyd, wrth wneud cais, i gael eu digolledu gan Weinidogion Cymru am unrhyw golled neu ddifrod arall y gellir ei phriodoli neu ei briodoli’n uniongyrchol i’r newid neu’r dirymu.

en-gb	Sub-paragraph(5) specifies that compensationis not payable in respect of certain works and losses.
cy-gb	Mae is-baragraff (5) yn pennu nad yw digollediad yn daladwy mewn cysylltiad â gwaith penodol a cholledion penodol.

en-gb	The Welsh Ministers may make regulations about the timeframe and the process for making a claim for compensation under this paragraph.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru wneud rheoliadau ynghylch yr amserlen a’r broses ar gyfer gwneud hawliad am ddigollediad o dan y paragraff hwn.

en-gb	Paragraph 2 – Compensation for depreciation: introduction and key terms 
cy-gb	Paragraff 2 – Digolledu am ddibrisiant: cyflwyniad a thermau allweddol

en-gb	“Compensation for depreciation” in this paragraph (and paragraphs 3 to 10) means  compensation  payable  in  respect  of  loss  or  damage  consisting  of depreciation of the value of an interest in land.
cy-gb	Ystyr “digollediad am ddibrisiant” yn y paragraff hwn (a pharagraffau 3 i 10) yw  digollediad  sy’n  daladwy  mewn  cysylltiad  â  cholled  neu  ddifrod  sy’n ddibrisiant yng ngwerth buddiant mewn tir.

en-gb	This paragraph also sets out other definitions for the purposes of paragraphs 2 to 10.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn hefyd yn nodi diffiniadau eraill at ddibenion paragraffau 2 i 10.

en-gb	Paragraph 3 – Apportionment of compensation for depreciation and determination of disputes
cy-gb	Paragraff 3 – Dosrannu digollediad am ddibrisiant a phenderfynu ar anghydfodau

en-gb	This  paragraph  makes provision  about  apportionment  of  compensation  for depreciation and disputes about such apportionment.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gwneud darpariaeth ynghylch dosrannu digollediad am ddibrisiant a phenderfynu ar anghydfodau ynghylch dosraniad o’r fath.

en-gb	Sub-paragraph (1) requires the Welsh Ministers to apportion the compensation for depreciation between different parts of the land to which the claim for compensation relates if they consider it practicable to do so and also requires them to give details of any such apportionment to the claimant and any persons they consider to be substantially affected by the apportionment.
cy-gb	Mae is-baragraff(1) yn eigwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ddosrannu’r digollediad am ddibrisiant rhwng gwahanol rannau o’r tir y mae’r hawliad am ddigollediad yn ymwneud ag ef os ydynt yn ystyried ei bod yn ymarferol gwneud hynny ac mae hefyd yn ei gwneud yn ofynnol iddynt roi manylion unrhyw  ddosraniad  o’r  fath  i’r hawlydd  ac  unrhyw  bersonau  y  maent  yn ystyried bod y dosraniad yn cael effaith sylweddol arnynt.

en-gb	Sub-paragraph (2) details how, in carrying out the apportionment, the Welsh Ministers  must  divide  the  land  into  parts  and distribute  compensation  for depreciation between those parts according to how the Welsh Ministers consider those parts are affected by the order that caused compensation to be payable.
cy-gb	Mae is-baragraff (2) yn nodi manylion sut y mae rhaid i Weinidogion Cymru, wrth wneud dosraniad, rannu’r tir yn rhannau a dosbarthu’r digollediad am ddibrisiant rhwng y rhannau hynny yn ôl sut y mae Gweinidogion Cymru yn ystyried bod y rhannau hynny wedi eu heffeithio gan y gorchymyn a achosodd i ddigollediad fod yn daladwy.

en-gb	Sub-paragraph  (3)  details  the  persons  who  may  refer  a  dispute  about apportionment of compensation to the Upper Tribunal and sub-paragraph (4) details the persons who are entitled to be heard by the Upper Tribunal.
cy-gb	Mae is-baragraff (3) yn nodi manylion y personau a gaiff atgyfeirio anghydfod ynghylch dosraniad digollediad i’r Uwch Dribiwnlys ac mae is-baragraff (4) yn nodi manylion y personau sydd â hawlogaeth i gael eu clywed gan yr Uwch Dribiwnlys.

en-gb	Sub-paragraphs (5), (6) and (7) make rules that apply on a reference of a dispute on apportionment to the Upper Tribunal.
cy-gb	Mae is-baragraffau (5), (6) a (7) yn gwneud rheolau sy’n gymwys pan gaiff anghydfod ynghylch dosraniad ei atgyfeirio i’r Uwch Dribiwnlys.

en-gb	Paragraph 4 – Notice of compensation for depreciation
cy-gb	Paragraff 4 – Hysbysiad o ddigollediad am ddibrisiant

en-gb	This  paragraph  details  the  process  to  be  followed  when  compensation  for depreciation becomes payable.
cy-gb	Mae’r  paragraff  hwn  yn  nodi  manylion  y  broses  sydd  i’w  dilyn  pan  fo digollediad am ddibrisiant yn dod yn daladwy.

en-gb	When compensation for depreciation becomes payable, the Welsh Ministers must  serve  a  “compensation  notice”  on  a  council  of  the  county  or  county borough for the area in which the land or any part of the land to which the notice relates is situated, and (if that council is not the planning authority for the area) on the planning authority for the area.
cy-gb	Pan fo digollediad am ddibrisiant yn dod yn daladwy, rhaid i Weinidogion Cymru  gyflwyno  “hysbysiad  digolledu”  i’r  cyngor  ar  gyfer  y  sir  neu’r fwrdeistref sirol dros yr ardal lle y lleolir y tir neu unrhyw ran o’r tir y mae’r hysbysiad yn ymwneud ag ef, ac (os nad y cyngor hwnnw yw’r awdurdod cynllunio dros yr ardal) i’r awdurdod cynllunio dros yr ardal.

en-gb	Sub-paragraph (2) sets out what a compensation notice must include, and sub-paragraph (3) states that a compensation notice is a local land charge.
cy-gb	Mae is-baragraff(2)ynnodi’r hyn y mae rhaid i hysbysiad digolledu ei gynnwys, ac mae is-baragraff (3) yn datgan bod hysbysiad digolledu yn bridiant tir lleol.

en-gb	Paragraph 5 – Development not to be carried out until compensation paid or secured
cy-gb	Paragraff 5 – Peidio â chynnal datblygiad hyd nes y bo digollediad yn cael ei dalu neu ei sicrhau

en-gb	This paragraph prohibits a person from carrying out certain development on land in respect of which a compensation notice has been registered until any amount that is recoverable in respect of the compensation specified in the notice has been paid or secured to the satisfaction of the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gwahardd person rhag cynnal datblygiad penodol ar dir y maehysbysiad digolledu wedi ei gofrestru yn ei gylch hydnes y bo unrhyw swm sy’n adenilladwy mewn cysylltiad â’r digollediad a bennir yn yr hysbysiad wedi ei dalu neu ei sicrhau er boddhad Gweinidogion Cymru.

en-gb	Paragraph 6 – Amount recoverable by Welsh Ministers in respect of compensation
cy-gb	Paragraff 6 – Y swm sy’n adenilladwy gan Weinidogion Cymru mewn cysylltiad â digolledu

en-gb	This paragraph sets out the rules that apply to determine the amount that is recoverable  by  Welsh  Ministers  in  respect  of  compensation  specified  in  a registered compensation notice.
cy-gb	Mae’r  paragraff  hwn  yn  nodi’r  rheolau  sy’n  gymwys  i  bennu’r  swm  sy’n adenilladwy gan Weinidogion Cymru mewn cysylltiad â digollediad a bennir mewn hysbysiad digolledu cofrestredig.

en-gb	Paragraph 7 – Payment etc. of amount recoverable
cy-gb	Paragraff 7 – Talu etc. swm sy’n adenilladwy

en-gb	Sub-paragraph (1) provides that an amount recoverable is payable to the Welsh Ministers as a single capital payment, as a series of instalments of capital and interest combined or as a series of other annual or periodical payments as the Welsh Ministers may direct.
cy-gb	Mae  is-baragraff  (1)  yn  darparu  bod  swm  sy’n  adenilladwy  yn  daladwy  i Weinidogion Cymru fel un taliad cyfalaf, fel cyfres o randaliadau cyfalaf a llog wedi  eu cyfuno neu  fel cyfres o daliadau blynyddol  neu gyfnodol eraill  a gyfarwyddir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Sub-paragraph (2) details the duties on the Welsh Ministers  to  take  representations  into  account  before  they  exercise  their direction-making power under sub-paragraph 1(c).
cy-gb	Mae is-baragraff (2) yn nodi manylion y dyletswyddau ar Weinidogion Cymru i ystyried sylwadau cyn iddynt arfer eu pŵer i wneud cyfarwyddyd o dan is-baragraff 1(c).

en-gb	Sub-paragraph (3) provides that if the amount payable is not paid as a single capital payment, it must be secured in such way that the Welsh Ministers direct.
cy-gb	Mae is-baragraff (3) yn darparu, os nad yw’r swm sy’n daladwy yn cael ei dalu fel un taliad cyfalaf, bod rhaid iddo gael ei sicrhau yn y modd a gyfarwyddir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	If a person begins development in breach of paragraph 5, under sub-paragraph (4) the Welsh Ministers have the power to serve a notice on the person specifying the amount they consider to be recoverable under paragraph 6 and requiring the person to pay that amount within a period specified in the notice.
cy-gb	Os yw person yn dechrau datblygiad gan dorri paragraff 5, o dan is-baragraff (4) mae gan Weinidogion Cymru y pŵer i gyflwyno hysbysiad i’r person sy’n pennu’r swm y maent yn ystyried ei fod yn adenilladwy o dan baragraff 6 ac sy’n ei gwneud yn ofynnol i’r person dalu’r swm hwnnw o fewn cyfnod a bennir yn yr hysbysiad.

en-gb	Paragraph 8 – Recovery of compensation from acquiring authority on compulsory acquisition or sale
cy-gb	Paragraff 8 – Adennill digollediad oddi wrth awdurdod caffael wrth gaffael yn orfodol neu werthu

en-gb	This paragraph makes provision about the circumstances in which the Welsh Ministers are entitled to recover compensation from an acquiring authority.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gwneud darpariaeth ynghylch yr amgylchiadau y mae gan   Weinidogion   Cymru   hawlogaeth   i   adennill   digollediad   oddi   wrth awdurdod caffael odanynt.

en-gb	This paragraph also makes provision about the amount that is recoverable.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn hefyd yn gwneud darpariaeth ynghylch y swm sy’n adenilladwy.

en-gb	Paragraph 9 – General provisions about compensation for depreciation
cy-gb	Paragraff 9 – Darpariaethau cyffredinol ynghylch digolledu am ddibrisiant 

en-gb	This paragraph also makes various  specific  provisions  about  compensation  for  depreciation  where  an interest in land is subject to a mortgage.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn hefyd yn gwneud amryw o ddarpariaethau penodol ynghylch digollediad am ddibrisiant pan fo buddiant mewn tir yn ddarostyngedig i forgais.

en-gb	Paragraph 10 – Determination of claims for compensation
cy-gb	Paragraff 10 – Penderfynu ar geisiadau am ddigollediad

en-gb	This paragraph requires any question of disputed compensation to be referred to and determined by the Upper Tribunal.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn ei gwneud yn ofynnol i unrhyw gwestiwn ynghylch digollediad y ceir anghydfod yn ei gylch gael ei atgyfeirio i’r Uwch Dribiwnlys a’i benderfynu ganddo.

en-gb	Schedule 3 – Consequential amendments and repeals
cy-gb	Atodlen 3 – Diwygiadau canlyniadol a diddymiadau

en-gb	Schedule 3 is introduced by section 145 and sets out consequential amendments and repeals.
cy-gb	Mae Atodlen 3 wedi ei chyflwyno gan adran 145 ac mae’n nodi diwygiadau canlyniadol a diddymiadau.

en-gb	These notes refer to the Environmental Protection (Single-use Plastic Products) (Wales) Act 2023 (asc 2)
cy-gb	Mae’r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Diogelu’r Amgylchedd (Cynhyrchion Plastig Untro) (Cymru) 2023 (dsc 2)

en-gb	which received Royal Assent on 6 June 2023
cy-gb	a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 6 Mehefin 2023

en-gb	THE ENVIRONMENTAL PROTECTION (SINGLE-USE PLASTIC PRODUCTS) (WALES) ACT 2023
cy-gb	DEDDF DIOGELU’R AMGYLCHEDD (CYNHYRCHION PLASTIG UNTRO) (CYMRU) 2023

en-gb	These Explanatory Notes are for the Environmental Protection (Single-use Plastic Products) (Wales) Act 2023 which was passed by Senedd Cymru on 6 December 2022 and received Royal Assent on 6 June 2023.
cy-gb	Mae’r Nodiadau Esboniadol hyn ar gyfer Deddf Diogelu'r Amgylchedd (Cynhyrchion Plastig Untro) (Cymru) 2023 a basiwyd gan Senedd Cymru ar 6 Rhagfyr 2022 ac a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 6 Mehefin 2023.

en-gb	They have been prepared by the Climate Change andRural Affairs Group of the Welsh Government in order to assist the reader of the Act.
cy-gb	Fe’u lluniwyd gan Grŵp Newid Hinsawdd a Materion Gwledig Llywodraeth Cymru er mwyn cynorthwyo’r sawl sy’n darllen y Ddeddf.

en-gb	The  aim  of  the  Act  is  to  address  the  Welsh  Government's  concerns  around  the environmental impact of disposable, unnecessary and commonly littered single use-plastic products.
cy-gb	Nod y Ddeddf yw mynd i’r afael â phryderon Llywodraeth Cymru ynghylch effaith amgylcheddol  cynhyrchion  plastig  untro  tafladwy  diangen  sy’n  cael  eu  taflu  fel sbwriel cyffredin.

en-gb	This  Act  has  been  developed  following  publication  of  the  consultation  paper ‘Reducing  single  use  plastics’  in  2020,  which  included  proposals  to  ban  eight commonly littered single use plastic products and products made of oxo-degradable plastic in Wales.
cy-gb	Lluniwyd y Ddeddf hon yn dilyn cyhoeddi’r papur ymgynghori ‘Lleihau’r defnydd o blastig untro’ yn 2020, a oedd yn cynnwys cynigion i wahardd wyth o gynhyrchion plastig untro a chynhyrchion a wnaed o blastig ocso-ddiraddiadwy sy’n cael eu taflu fel sbwriel cyffredin yng Nghymru.

en-gb	Further engagement work was undertaken in 2022 with stakeholders on two other single use plastic products.
cy-gb	Cynhaliwyd rhagor o waith ymgysylltu yn 2022 gyda rhanddeiliaid ynghylch dau gynnyrch plastig untro arall.

en-gb	The Act makes it an offence for a person to supply or offer to supply (including for free), ten single-use plastic products and products made of oxo-degradable plastic to a consumer in Wales and establishes a local authority led enforcement regime.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn ei gwneud hi’n drosedd i berson gyflenwi neu gynnig cyflenwi (gan gynnwys cyflenwi am ddim), ddeg o gynhyrchion plastig untro a chynhyrchion a wnaed o blastig ocso-ddiraddiadwy i ddefnyddiwr yng Nghymru ac yn sefydlu cyfundrefn orfodi a arweinir gan awdurdodau lleol.

en-gb	The Act is comprised of 23 sections and a Schedule.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn cynnwys 23 o adrannau ac Atodlen.

en-gb	Section 1 – Key concepts:
cy-gb	Adran 1 – Cysyniadau allweddol:

en-gb	“plastic product”, “single-use” and “plastic”
cy-gb	“cynnyrch plastig”, “untro” a “plastig”

en-gb	This section provides definitions for the key concepts under the Act:
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu diffiniadau ar gyfer y cysyniadau allweddol o dan y Ddeddf:

en-gb	‘single-use’, ‘plastic product’, ‘plastic ‘and, ‘polymer’.
cy-gb	‘untro’, ‘cynnyrch plastig’, ‘plastig‘ a ‘polymer’.

en-gb	This section also clarifies that it is only carrier bags made from plastic film that is no greater than 49 microns in thickness that are considered to be single use carrier bags for the purpose of the Act.
cy-gb	Mae’r adran hon hefyd yn egluro mai dim ond bagiau siopa a wnaed o ffilm blastig nad yw’n fwy na 49 o ficronau o drwch sy’n cael eu hystyried i fod yn fagiau siopa untro at ddibenion y Ddeddf.

en-gb	Section 2 – Prohibited single-use plastic products
cy-gb	Adran 2 – Cynhyrchion plastig untro gwaharddedig

en-gb	This section establishes the concept of a ‘Prohibited single-use plastic product’ under the Act.
cy-gb	Mae’r adranhon ynsefydlu’rcysyniad o ‘cynnyrch plastig untro gwaharddedig’ o dan y Ddeddf.

en-gb	This section also introduces the Table in the Schedule to the Act which lists those products that are prohibited single-use plastic products for the purpose of the Act.
cy-gb	Mae’r adran hon hefyd yn cyflwyno’r Tabl yn yr Atodlen i’r Ddeddf sy’n rhestru’r cynhyrchion  hynny  sy’n  gynhyrchion  plastig  untro  gwaharddedig  at  ddiben  y Ddeddf.

en-gb	A person supplying or offering to supply a single-use plastic product listed in column 1 of the table in the Schedule to a consumer in Wales would be committing the offence under section 5, unless a corresponding exemption is listed in respect of that product in column 2 of the Table.
cy-gb	Bydd person sy’n cyflenwi neu’n cynnig cyflenwi cynnyrch plastig untro a restrir yng ngholofn 1 o’r tabl yn yr Atodlen i ddefnyddiwr yng Nghymru yn cyflawni’r drosedd o dan adran 5, oni bai bod esemptiad cyfatebol wedi ei restru mewn cysylltiad â’r cynnyrch hwnnw yng ngholofn 2 o’r Tabl.

en-gb	This section also requires Welsh Ministers to prepare and publish guidance about the single-use plastic products prohibited under the Act, and how any exemptions listed under column 2 of the Table should be applied.
cy-gb	Mae’r adran hon hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru lunio a chyhoeddi canllawiau ynghylch y cynhyrchion plastig untro sy’n waharddedig o dan y Ddeddf, a sut y dylid cymhwyso unrhyw esemptiadau a restrir yng ngholofn 2 o’r Tabl.

en-gb	Section 3 – Prohibited single-use plastic products: power to amend
cy-gb	Adran 3 – Cynhyrchion plastig untro gwaharddedig: pŵer i ddiwygio

en-gb	This section provides the Welsh Ministers with a regulation making power to amend the Schedule by:
cy-gb	Mae’r adran hon yn rhoi i Weinidogion Cymru bŵer i wneud rheoliadau i ddiwygio’r Atodlen drwy:

en-gb	 adding or removing a product in column 1 of the Table in the Schedule;
cy-gb	 ychwanegu neu ddileu cynnyrch yng ngholofn 1 o’r Tabl yn yr Atodlen;

en-gb	 adding or removing an exemption relating to a product in column 2 of the Table in the Schedule; and
cy-gb	 ychwanegu neu ddileu esemptiad sy’n ymwneud â chynnyrch yng ngholofn 2 o’r Tabl yn yr Atodlen; a

en-gb	 making other amendments in accordance with this section.
cy-gb	 gwneud diwygiadau eraill yn unol â’r adran hon.

en-gb	This section also requires the Welsh Ministers to consult the following before making regulations under the powers in section 3:
cy-gb	Mae’r adran hon hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ymgynghori â’r canlynol cyn gwneud rheoliadau o dan y pwerau yn adran 3:

en-gb	 local authorities,
cy-gb	 awdurdodau lleol,

en-gb	 Natural  Resources  Wales  and  any  other  bodies  appearing  to  the  Welsh Ministers to be concerned with promoting the protection of the environment in Wales,
cy-gb	 Cyfoeth Naturiol Cymru, ac unrhyw gyrff eraill yr ymddengys i Weinidogion Cymru eu bod yn ymwneud â hyrwyddo’r gwaith o ddiogelu’r amgylchedd yng Nghymru,

en-gb	 such  persons  as  the  Welsh  Ministers  consider  represent  the  interests  of producers or suppliers of single-use plastic products in Wales,
cy-gb	 y  personau  hynny  y  mae  Gweinidogion  Cymru  yn  ystyried  eu  bod  yn cynrychioli  buddiannau  cynhyrchwyr  neu  gyflenwyr  cynhyrchion  plastig untro yng Nghymru,

en-gb	 such persons as the Welsh Ministers consider represent the interests of people who have a protected characteristic within the meaning given in section 4 of the  Equality  Act  2010  (c.  15),  and  on  whom  the  regulations  may  have  a particular impact for that reason, and
cy-gb	y  personau  hynny  y  mae  Gweinidogion  Cymru  yn  ystyried  eu  bod  yn cynrychioli buddiannau pobl sydd â nodwedd warchodedig o fewn yr ystyr a roddir i “protected characteristics” yn adran 4 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010 (p. 15), ac y gall y rheoliadau gael effaith benodol arnynt am y rheswm hwnnw, ac

en-gb	 such other persons as the Welsh Ministers consider appropriate.
cy-gb	 unrhyw  bersonau  eraill  y  mae  Gweinidogion  Cymru  yn  eu  hystyried  yn briodol.

en-gb	Section 4 - Power to amend: duties relating to sustainable development and reporting
cy-gb	Adran 4 - Pŵer i ddiwygio: dyletswyddau sy’n ymwneud â datblygu cynaliadwy ac adrodd

en-gb	This section provides that when considering the exercise of powers in section 3 to amend  the  Schedule,  the  Welsh  Ministers  must  consider  their  duty  to  promote sustainable development under section 79(1) of the Government of Wales Act 2006 (c. 32) (‘GOWA’) and to carry out sustainable development under the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 (anaw 2).
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu, wrth ystyried arfer pwerau yn adran 3 i ddiwygio’r Atodlen, fod rhaid i Weinidogion Cymru ystyried eu dyletswydd i hybu datblygu cynaliadwy o dan adran 79(1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 (p. 32) (‘DLlC’) ac i gyflawni  datblygu  cynaliadwy  o  dan  Ddeddf  Llesiant  Cenedlaethau’r  Dyfodol (Cymru) 2015 (dccc 2).

en-gb	In the report they are required to publish under section 79(2) of GOWA, the Welsh Ministers must explain their consideration of any plans to exercise the powers in section 3 to add further single-use plastic products to column 1 of the Table in the Schedule.
cy-gb	Yn yr adroddiad y mae’n ofynnol iddynt ei gyhoeddi o dan adran 79(2) o DLlC, rhaid i Weinidogion Cymru esbonio eu hystyriaeth o unrhyw gynlluniau i arfer y pwerau yn adran 3 i ychwanegu rhagor o gynhyrchion plastig untro i golofn 1 o’r Tabl yn yr Atodlen.

en-gb	This includes, but is not limited to their consideration of whether to add wet wipes and sauce sachets to column 1 of the Table in paragraph 1 of the Schedule.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys ond heb fod yn gyfyngedig i’w hystyriaeth ynghylch pa un ai i ychwanegu weips a bagiau bach o saws at golofn 1 o’r Tabl ym mharagraff 1 o’r Atodlen.

en-gb	In the report required under section 79(2) of GOWA, the Welsh Ministers must also explain any consideration they have given to exercise the powers under section 3 to remove exemptions from column 2 of the Table in the Schedule, particularly the exemptions for cups, lids and containers that are not made of polystyrene.
cy-gb	Yn yr adroddiad sy’n ofynnol o dan adran 79(2) o DLlC, rhaid i Weinidogion Cymru hefyd esbonio unrhyw ystyriaeth a roddwyd ganddynt i arfer y pwerau o dan adran 3 i ddileu esemptiadau o golofn 2 o’r Tabl yn yr Atodlen, yn enwedig yr esemptiadau ar  gyfer  cwpanau,  caeadau  a  chynhwysyddion  nad  ydynt  wedi  eu  gwneud  o bolystyren.

en-gb	Section 5 - Offence of supplying prohibited single-use plastic products
cy-gb	Adran 5 - Y drosedd o gyflenwi cynhyrchion plastig untro gwaharddedig

en-gb	This section makes it an offence for a person to supply or offer to supply a prohibited single-use plastic product to a consumer in Wales.
cy-gb	Mae’r adran hon yn ei gwneud yn drosedd i berson gyflenwi neu gynnig cyflenwi cynnyrch plastig untro gwaharddedig i ddefnyddiwr yng Nghymru.

en-gb	Subsection (1) provides that a person described in subsection (2), commits an offence if that person:
cy-gb	Mae is-adran (1) yn darparu bod person (a ddisgrifir yn is-adran (2)), yn cyflawni trosedd os yw’r person hwnnw:

en-gb	 supplies (as defined in subsection (3) a prohibited single-use plastic product to a consumer who is in Wales.
cy-gb	 yn  cyflenwi  (fel  y’i  ddiffinnir  yn  is-adran  (3))  gynnyrch  plastig  untro gwaharddedig i ddefnyddiwr  sydd yng Nghymru.

en-gb	This includes arranging for the delivery of the product to a consumer at an address in Wales;
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys trefnu i ddanfon y cynnyrch i ddefnyddiwr mewn cyfeiriad yng Nghymru;

en-gb	 offers to supply (as defined in subsection (4)) a prohibited single-use plastic product by displaying it, or making it accessible or available to a consumer, on premises in Wales.
cy-gb	 yn cynnig cyflenwi (fel y’i ddiffinnir yn is-adran (4)) gynnyrch plastig untro gwaharddedig drwy ei arddangos, neu ei wneud yn hygyrch i ddefnyddiwr neu ei roi ar gael i ddefnyddiwr mewn mangre yng Nghymru.

en-gb	Subsection (2) provides that the offences in subsection (1) can only be committed by the following persons (“P”):
cy-gb	Mae is-adran (2) yn darparu na ellir cyflawni’r troseddau yn is-adran (1) ond gan y personau a ganlyn (“P”):

en-gb	 a body corporate (including a body exercising any function of a public nature);  a partnership;
cy-gb	 corff corfforedig (gan gynnwys corff sy’n arfer unrhyw swyddogaeth o natur gyhoeddus);  partneriaeth;

en-gb	 an unincorporated association other than a partnership;  or a person acting as a sole trader.
cy-gb	 cymdeithas anghorfforedig heblaw partneriaeth;  person sy’n gweithredu fel unig fasnachwr.

en-gb	Subsection (3) provides that P commits the offence of supply if either P or a person accountable to P sells the product, or provides it to a consumer free of charge.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn darparu bod P yn cyflawni’r drosedd o gyflenwi os yw naill ai P neu berson sy’n atebol i P yn gwerthu’r cynnyrch, neu’n darparu’r cynnyrch am ddim i ddefnyddiwr.

en-gb	Subsection (4) provides that P offers to supply a prohibited single-use plastic product under subsection (1) if either P or a person accountable to P displays the product on the premises (for example in a shop window) or keeps the product on the premises so that it is accessible by, or available to, a consumer at the premises (for example on a shop counter).
cy-gb	Mae  is-adran  (4)  yn  darparu  bod  P  yn  cynnig  cyflenwi  cynnyrch  plastig  untro gwaharddedig o dan is-adran (1) os yw naill ai P neu berson sy’n atebol i P yn arddangos y cynnyrch yn y fangre (er enghraifft mewn ffenestr siop) neu’n cadw’r cynnyrch yn y fangre fel ei fod yn hygyrch i ddefnyddiwr, neu ar gael i ddefnyddiwr, yn y fangre (er enghraifft ar gownter siop).

en-gb	Subsection (5) provides that a person is “accountable to P” if that person: 
cy-gb	Mae is-adran (5) yn darparu bod person yn “atebol i P” os yw’r person hwnnw: 

en-gb	is an employee of P,
cy-gb	yn gyflogai i P,

en-gb	 has a contract for services with P,  is an agent of P, or
cy-gb	 â chontract ar gyfer gwasanaethau gyda P,  yn asiant i P, neu

en-gb	 is otherwise subject to the management, control or oversight of P, and that person is—
cy-gb	 fel arall yn ddarostyngedig i reoli, rheolaeth neu oruchwyliaeth P, a bod y person hwnnw—

en-gb	 acting in the course of P’s business, trade or profession,  acting in relation to the exercise by P of P’s functions,
cy-gb	 yn gweithredu yng nghwrs busnes, masnach neu broffesiwn P,  yn gweithredu mewn perthynas ag arfer swyddogaethau P gan P,

en-gb	 acting in relation to P’s objects or purposes, or  otherwise acting under the management, control or oversight of P.
cy-gb	 yn gweithredu mewn perthynas ag amcanion neu ddibenion P, neu  fel arall yn gweithredu o dan reoli, rheolaeth neu oruchwyliaeth P.

en-gb	Subsection (6) clarifies that for the purpose of the offence of supply, where P is shown to have arranged for a product to be delivered to a consumer at an address in Wales by post or any other means, it is deemed to have been supplied to the consumer at the address to which P arranges for it to be delivered, even if it is delivered to another address or is not delivered at all.
cy-gb	Mae is-adran (6) yn egluro, at ddiben y drosedd o gyflenwi, pan ddangosir bod P wedi trefnu i gynnyrch gael ei ddanfon i ddefnyddiwr mewn cyfeiriad yng Nghymru drwy’r post neu drwy unrhyw ddull arall, y bernir bod y cynnyrch wedi ei gyflenwi i’r defnyddiwr yn y cyfeiriad y mae P yn trefnu i’r cynnyrch gael ei ddanfon iddo, hyd yn oed os caiff ei ddanfon i gyfeiriad arall neu nad yw’n cael ei ddanfon o gwbl.

en-gb	Subsection  (7)  provides  a  defence  for  a  person  charged  with  an  offence  under subsection  (1)  to  show  they  exercised  due  diligence  and  took  all  reasonable precautions to avoid committing it.
cy-gb	Mae is-adran (7) yn darparu amddiffyniad i berson a gyhuddir o drosedd o dan is-adran (1) i ddangos ei fod wedi arfer diwydrwydd dyladwy ac wedi cymryd pob rhagofal rhesymol i osgoi cyflawni’r drosedd.

en-gb	If the defence is relied on, subsection (8) clarifies where  the  burden  of  proof  lies.
cy-gb	Os dibynnir ar yr amddiffyniad, mae is-adran (8) yn egluro ar bwy y mae’r baich profi yn gorffwys.

en-gb	If  sufficient  evidence  is  raised,  the  burden  of disproving the defence beyond reasonable doubt rests with the prosecution.
cy-gb	Os codir tystiolaeth ddigonol, mae’r baich o wrthbrofi’r amddiffyniad y tu hwnt i amheuaeth resymol yn gorffwys ar yr erlyniad.

en-gb	Subsection (9) sets out that in proceedings for an offence under subsection (1), an allegation that a product was a single-use plastic product listed in column 1 of the Table in paragraph 1 of the Schedule will be accepted as proved in the absence of evidence to the contrary.
cy-gb	Mae is-adran (9) yn nodi, mewn achos ar gyfer trosedd o dan is-adran (1), bydd honiad bod  cynnyrch  yn  gynnyrch  plastig  untro  a  restrir  yng  ngholofn  1  o’r  Tabl  ym mharagraff 1 o’r Atodlen yn cael ei dderbyn fel ei fod wedi ei brofi yn absenoldeb tystiolaeth i’r gwrthwyneb.

en-gb	Subsection (10) provides clarification that where two or more prohibited single-use plastic products are supplied, or offered for supply, together, for the purposes of subsection (1) this is to be treated as a single act of supply, or offering to supply, of a prohibited single-use plastic product.
cy-gb	Mae is-adran (10) yn darparu eglurhad, pan gyflenwir dau neu ragor o gynhyrchion plastig untro gwaharddedig, neu pan gynigir cyflenwi dau neu ragor o gynhyrchion plastig untro gwaharddedig, gyda’i gilydd, at ddibenion is-adran (1) fod hyn i’w drin fel   un   weithred   gyflenwi,   neu   gynnig   i   gyflenwi,   cynnyrch   plastig   untro gwaharddedig.

en-gb	Subsection (11) provides that for the purposes of this section ‘consumer’ means an individual acting for purposes that are wholly or mainly outside that individual's trade, business or profession (whether or not the individual purchased the product).
cy-gb	Mae is-adran (11) yn darparu, at ddibenion yr adran hon, mai ystyr ‘defnyddiwr’ yw unigolyn sy’n gweithredu at ddibenion sy’n gyfan gwbl neu’n bennaf y tu allan i fasnach, busnes neu broffesiwn yr unigolyn hwnnw (pa un ai’r unigolyn a brynodd y cynnyrch ai peidio).

en-gb	For example, an individual purchasing single-use plastic plates for use in their home would be considered a consumer for the purposes of the Act, while an individual purchasing single-use plastic plates from a wholesaler on behalf of a restaurant at which they work would not.
cy-gb	Er enghraifft, byddai unigolyn sy’n prynu platiau plastig untro i’w defnyddio yn ei gartref yn cael ei ystyried yn ddefnyddiwr at ddibenion y Ddeddf, tra na fyddai unigolyn sy’n prynu platiau plastig untro o gyfanwerthwr ar ran bwyty lle y mae’r unigolyn yn gweithio yn cael ei ystyried yn ddefnyddiwr at ddibenion y Bil.

en-gb	However, the onward supply by that restaurant of such a plate to a consumer in Wales would constitute an offence.
cy-gb	Fodd bynnag, byddai cyflenwi plât o’r fath gan y bwyty hwnnw i ddefnyddiwr yng Nghymru yn drosedd.

en-gb	Section 6 - Offence: mode of trial and penalty
cy-gb	Adran 6 - Trosedd: dull treial a chosb

en-gb	This section provides that the offence under section 5 is a summary offence and so is triable in the Magistrates’ Court.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod y drosedd o dan adran 5 yn drosedd ddiannod ac felly yn drosedd y gellir ei rhoi ar brawf yn y Llys Ynadon.

en-gb	If a person is found guilty of the offence, the Court may impose an unlimited fine.
cy-gb	Os ceir person yn euog o’r drosedd, caiff y Llys osod dirwy ddiderfyn.

en-gb	Section 7 - Enforcement action by local authorities
cy-gb	Adran 7 – Camau gorfodi gan awdurdodau lleol

en-gb	Subsection (1) provides that a local authority may investigate complaints in respect of alleged offences under section5 ofthe Actin its area, may bring prosecutions in respect of offences under section 5 of the Act in its area and may take other steps with a view to reducing the incidence of such offences in its area.
cy-gb	Mae is-adran (1) yn darparu y caiff awdurdod lleol ymchwilio i gwynion mewn cysylltiad â throseddau o dan adran 5 o’r Ddeddf yr honnir eu bod wedi eu cyflawni yn ei ardal, caiff awdurdod lleol ddwyn erlyniadau mewn cysylltiad â throseddau o dan adran 5 o’r Ddeddf a gyflawnwyd yn ei ardal a chaiff awdurdod lleol gymryd camau eraill gyda’r nod o leihau mynychder troseddau o’r fath yn ei ardal.

en-gb	Subsection (2) explains that any reference in the Act to an authorised officer of a local authority is to any person authorised by the local authority.
cy-gb	Mae  is-adran  (2)  yn  esbonio  bod  unrhyw  gyfeiriad  yn  y  Ddeddf  at  swyddog awdurdodedig awdurdod lleol yn gyfeiriad at unrhyw berson a awdurdodir gan yr awdurdod lleol.

en-gb	Section 8 - Power to make test purchases
cy-gb	Adran 8 - Pŵer i wneud pryniannau prawf

en-gb	This section enables an authorised officer to make purchases and arrangements, and secure the provision of services if the officer considers it necessary for the purpose of the local authority’s functions under this Act.
cy-gb	Mae’r  adran  hon  yn  galluogi  swyddog  awdurdodedig  i  wneud  pryniannau  a threfniadau, a sicrhau y darperir gwasanaethau os yw’r swyddog yn ystyried bod hynny’n angenrheidiol at ddiben swyddogaethau’r awdurdod lleol o dan y Ddeddf hon.

en-gb	This permits test purchases for example, to take place.
cy-gb	Er enghraifft mae hyn yn caniatáu i bryniannau prawf ddigwydd.

en-gb	Section 9 – Power of entry
cy-gb	Adran 9 – Pŵer mynediad

en-gb	This section enables an authorised officer to enter, at any reasonable time, premises (excluding residential premises) if the officer has reasonable grounds to believe that an offence under section 5 has been committed in the area of the local authority, and the officer considers it necessary to enter the premises for the purpose of finding out whether such an offence has been committed.
cy-gb	Mae’r adran hon yn galluogi swyddog awdurdodedig i fynd, ar unrhyw adeg resymol, i fangre (ac eithrio mangre breswyl) os oes gan y swyddog seiliau rhesymol dros gredu bod trosedd o dan adran 5 wedi ei chyflawni yn ardal yr awdurdod lleol, a bod y swyddog yn ystyried ei fod yn angenrheidiol mynd i’r fangre at ddiben canfod a gyflawnwyd y drosedd honno.

en-gb	This power to enter premises does not enable the authorised officer to enter by force.
cy-gb	Nid yw’r pŵer hwn i fynd i fangre yn galluogi’r swyddog awdurdodedig i fynd i fangre drwy rym.

en-gb	If required, an authorised officer must, before entering the premises, show evidence of their authorisation.
cy-gb	Os gofynnir iddo wneud hynny, rhaid  i  swyddog  awdurdodedig,  cyn  mynd  i’r  fangre,  ddangos  tystiolaeth  o’i awdurdodiad.

en-gb	Subsection (5) clarifies that for the purposes of sections 9, 10 and 11 of the Act, “residential premises” means premises, or any part of premises, used wholly or mainly as a dwelling.
cy-gb	Mae is-adran (5) yn egluro, at ddibenion adrannau 9, 10 ac 11 o’r Ddeddf, mai ystyr “mangre breswyl” yw mangre, neu unrhyw ran o fangre, a ddefnyddir yn gyfan gwbl neu’n bennaf fel annedd.

en-gb	Offence
cy-gb	Trosedd

en-gb	Section 10 - Power of entry: residential premises
cy-gb	Adran 10 – Pŵer mynediad: mangreoedd preswyl

en-gb	34.
cy-gb	34.

en-gb	This section provides that a justice of the peace may issue a warrant to enable an authorised officer to enter residential premises in certain circumstances.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu y  caiff ynad heddwch ddyroddi gwarant i alluogi swyddog awdurdodedig i fynd i fangre breswyl o dan amgylchiadau penodol.

en-gb	A warrant may be issued only where the justice of the peace is satisfied on sworn information in writing that there are reasonable grounds to believe that an offence under section 5 has been committed in the area of the local authority, and that it is necessary to enter the premises for the purpose of establishing whether such an offence has been committed.
cy-gb	Ni chaniateir dyroddi gwarant ond pan fo’r ynad heddwch wedi ei fodloni ar sail gwybodaeth ysgrifenedig ar lw bod seiliau rhesymol i gredu bod trosedd o dan adran 5 wedi ei chyflawni yn ardal yr awdurdod lleol, a’i bod yn angenrheidiol mynd i’r fangre at ddiben canfod pa un a yw’r drosedd honno wedi ei chyflawni.

en-gb	Entry may be obtained by force if need be.
cy-gb	Caniateir cael mynediad drwy rym pe bai angen.

en-gb	36.
cy-gb	36.

en-gb	Any such warrant will be in force for the period of 28 days beginning with the date it was issued.
cy-gb	Bydd unrhyw warant o’r fath mewn grym am y cyfnod o 28 o ddiwrnodau sy’n dechrau â’r dyddiad y’i dyroddwyd.

en-gb	Section 11 – Power of entry: other circumstances requiring warrant 37.
cy-gb	Adran 11 – Pŵer mynediad: amgylchiadau eraill pan fo gwarant yn angenrheidiol 37.

en-gb	If access to premises that are not residential premises (dealt with under section 10) is required because there are reasonable grounds to believe that an offence under section 5 has been committed, and entry is necessary to ascertain whether or not such an offence has taken place, this section enables a justice of the peace to issue a warrant authorising an authorised officer to enter such premises, if needs be by force.
cy-gb	Os oes angen cael mynediad i fangre nad yw’n fangre breswyl (sefyllfa yr ymdrinnir â hi o dan adran 10) oherwydd bod seiliau rhesymol dros gredu bod trosedd o dan adran 5 wedi ei chyflawni, a bod angen mynediad i ganfod pa un a gyflawnwyd trosedd o’r fath ai peidio, mae’r adran hon yn galluogi ynad heddwch i ddyroddi gwarant yn awdurdodi swyddog awdurdodedig i fynd i fangre o’r fath, drwy rym pe bai angen.

en-gb	The premises to which entry is being sought under this section must be used for business purposes, or for use both as a business and a residence.
cy-gb	Rhaid i’r fangre y ceisir mynediad iddi o dan yr adran hon gael ei defnyddio at ddibenion busnes, neu at ddiben busnes ac fel preswylfa.

en-gb	In order for a warrant to be issued, one or more of the requirements set out in subsections (3) to (4) must be met.
cy-gb	Er mwyn i warant gael ei dyroddi, rhaid bodloni un neu ragor o’r gofynion a nodir yn is-adrannau (3) i (4).

en-gb	The requirements include that a request to enter the premises has been, or is likely to be, refused and notice of intention to apply for a warrant has been given; and that requesting to enter, or giving notice of an intention to apply for a warrant, is likely to defeat the purpose of the entry.
cy-gb	Mae’r gofynion hynny yn cynnwys bod gofyn am fynd i’r fangre wedi ei wrthod, neu’n debygol o gael ei wrthod a bod hysbysiad o fwriad i wneud cais am warant wedi ei roi; a bod gofyn am fynd i’r fangre, neu roi hysbysiad o fwriad i wneud cais am warant, yn debygol o danseilio diben y mynediad.

en-gb	Section 12 – Powers of entry: supplementary
cy-gb	Adran 12 – Pwerau mynediad: atodol

en-gb	Subsection (1) enables an authorised officer who has entered premises under the powers set out in sections 9, 10 or 11 to take with them any other persons and equipment as they consider appropriate.
cy-gb	Mae is-adran (1) yn galluogi swyddog awdurdodedig sydd wedi mynd i fangre o dan y pwerau a nodir yn adrannau 9, 10 neu 11 fynd ag unrhyw bersonau eraill ac unrhyw gyfarpar y mae’r swyddog yn ystyried eu bod yn briodol.

en-gb	Subsection (2) sets out that the powers of entry under section 9, 10, or 11 also apply to vehicles.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn nodi bod y pwerau mynediad o dan adran 9, 10, neu 11 hefyd yn gymwys i gerbydau.

en-gb	Subsection (3) sets out that if an authorised officer executes a warrant issued under sections 10 or 11 of the Act when the occupier is present, they must inform the occupier of  their name,  provide  documentary  evidence  of  their authority  and  supply  the occupier with a copy of the warrant.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn nodi os yw swyddog awdurdodedig yn gweithredu gwarant a ddyroddir  o  dan  adrannau  10 neu 11  o’r  Ddeddf  pan  fydd  y  meddiannydd yn bresennol, rhaid iddo hysbysu’r meddiannydd ynghylch ei enw, cyflwyno tystiolaeth ddogfennol o’i awdurdod a chyflenwi copi o’r warant i’r meddiannydd.

en-gb	Subsection (4) also requires that if the premises are unoccupied or the occupier is temporarily absent, the authorised officer must leave them as effectively secured against unauthorised entry as the officer found them.
cy-gb	Mae  is-adran  (4)  hefyd  yn  ei  gwneud  yn  ofynnol  os  nad  yw’r  fangre  wedi  ei meddiannu neu os yw’r meddiannydd yn absennol dros dro, rhaid i’r swyddog awdurdodedig  ei  gadael  wedi  ei  diogelu  yn  un  mor  effeithiol  rhag  mynediad anawdurdodedig ag yr oedd pan aeth y swyddog iddi.

en-gb	Section 13 – Power of inspection
cy-gb	Adran 13 – Pŵer arolygu

en-gb	This section confers powers on authorised officers entering premises under sections section 9, 10 or 11 to do various things so as to find out whether an offence under section 5 has been committed.
cy-gb	Mae’r adran hon yn rhoi pwerau i swyddogion awdurdodedig sy’n mynd i fangre o dan adrannau 9, 10 neu 11 wneud amryw o bethau i ganfod a yw trosedd o dan adran 5 wedi ei chyflawni.

en-gb	Officers may carry out inspections and examinations of premises.
cy-gb	Caiff swyddogion gynnal arolygiadau ac archwiliadau yn y fangre.

en-gb	Officers may also request items, inspect them, take samples from them and/or take the item(s) and/or samples from the premises.
cy-gb	Caiff swyddogion hefyd ofyn am eitemau, eu harolygu, cymryd samplau ohonynt a/neu fynd â’r eitem(au) a/neu’r samplau o’r fangre.

en-gb	For example, officers may wish to review CCTV footage of the premises, or likewise take documents or copies of documents.
cy-gb	Er enghraifft, efallai y bydd swyddogion yn dymuno gwylio lluniau Teledu Cylch Cyfyng o’r fangre, neu fel arall fynd â dogfennau neu gopïau o ddogfennau.

en-gb	The officer may also require information and help from any person, but that person is not required to answer any questions or produce any document which they would be entitled to refuse to answer or produce in the course of court proceedings in England and Wales.
cy-gb	Caiff y swyddog hefyd ei gwneud yn ofynnol i unrhyw berson roi gwybodaeth a chymorth, ond nid yw’n ofynnol i’r person hwnnw ateb unrhyw  gwestiwn neu gyflwyno unrhyw ddogfen y byddai hawl ganddo i wrthod ei ateb neu wrthod ei chyflwyno mewn achos mewn llys yng Nghymru a Lloegr.

en-gb	The authorised officer must leave on the premises a statement detailing any items that have been taken and identifying the person to whom a request for the return of property may be made.
cy-gb	Rhaid i’r swyddog awdurdodedig adael yn y fangre ddatganiad sy’n rhoi manylion unrhyw eitemau sydd wedi eu cymryd ac sy’n nodi’r person y caniateir gofyn iddo i’r eiddo gael ei ddychwelyd.

en-gb	This section also applies to a vehicle as if it were premises.
cy-gb	Mae’r adran hon hefyd yn gymwys i gerbyd fel pe bai’n fangre.

en-gb	Section 14 - Offence of obstruction etc. of officers
cy-gb	Adran 14 - Y drosedd o rwystro etc. swyddogion

en-gb	Subsection (1) provides that a person commits an offence if they intentionally obstruct an authorised officer from exercising their functions under sections 9 to 13.
cy-gb	Mae is-adran (1) yn darparu bod person yn cyflawni trosedd os yw’n rhwystro yn fwriadol swyddog awdurdodedig rhag arfer ei swyddogaethau o dan adrannau 9 i 13.

en-gb	Subsection (2) provides that a person commits an offence if, without reasonable cause, they fail to provide an authorised officer with facilities that are reasonably required under section 13(1) or they fail to comply with a requirement under section 13(1)(b), (d) or (4)(b) such as providing information relating to matters within that person’s control.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn darparu bod person yn cyflawni trosedd os yw’r person, heb achos rhesymol,  yn  methu  â  darparu  i  swyddog  awdurdodedig  gyfleusterau  y  mae’n rhesymol i’r swyddog awdurdodedig eu gwneud yn ofynnol o dan adran 13(1) neu os yw’n methu â chydymffurfio â gofyniad o dan adran 13(1)(b), (d) neu (4)(b) megis darparu gwybodaeth sy’n ymwneud â materion sydd o fewn rheolaeth y person hwnnw.

en-gb	Subsection (3) sets out that a person found guilty of an offence under this section is liable on summary conviction to a fine not exceeding level 3 on the standard scale.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn nodi bod person a geir yn euog o drosedd o dan yr adran hon yn agored ar euogfarn ddiannod i ddirwy nad yw’n uwch na lefel 3 ar y raddfa safonol.

en-gb	The levels on the standard scale are set out in section 122 of the Sentencing Act 2020 (c. 17).
cy-gb	Nodir lefelau’r raddfa safonol yn adran 122 o Ddeddf Dedfrydu 2020 (p. 17).

en-gb	Subsection (4) provides that refusal to answer questions or provide documents that the person would be entitled to refuse to answer or produce in a court in Wales or England does not constitute an offence under this section.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn darparu nad yw gwrthod ateb unrhyw gwestiwn neu wrthod cyflwyno unrhyw ddogfen y byddai hawl gan y person i wrthod ei ateb neu wrthod ei chyflwyno mewn achos mewn llys yng Nghymru a Lloegr yn drosedd o dan yr adran hon.

en-gb	Section 15 - Retained property: appeals
cy-gb	Adran 15 - Eiddo a gedwir: apelau

en-gb	This section enables a person with an interest in anything taken away from the premises by an authorised officer under section 13(1)(c) to apply to a magistrates’ court for  an  order  requesting  the  release  of  the  property.
cy-gb	Mae’r adran hon yn galluogi person a chanddo fuddiant mewn unrhyw beth yr eir ymaith ag ef o’r fangre gan swyddog awdurdodedig o dan adran 13(1)(c) i wneud cais i lys ynadon am orchymyn sy’n ei gwneud yn ofynnol i’r eiddo gael ei ryddhau.

en-gb	Depending  on  the  court’s consideration of an application, it may make an order requiring the release of the retained property.
cy-gb	Yn dibynnu ar ystyriaeth y llys o gais, caiff y llys wneud gorchymyn sy’n ei gwneud yn ofynnol i’r eiddo a gedwir gael ei ryddhau.

en-gb	Section 16 – Appropriated property: compensation
cy-gb	Adran 16 – Eiddo a gyfeddir: digolledu

en-gb	This section provides a right for a person with an interest in anything which has been taken  possession  of  under  section  13(1)(c)  to  apply  to  a  magistrates’  court  for compensation.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu hawl i berson a chanddo fuddiant mewn unrhyw beth y cymerwyd meddiant ohono o dan adran 13(1)(c) wneud cais i lys ynadon i gael ei ddigolledu.

en-gb	Where the circumstances set out in subsection (2) are satisfied, the court may order the local authority to pay compensation to the applicant.
cy-gb	Pan fo’r amgylchiadau a nodir yn is-adran (2) wedi eu bodloni, caiff y llys orchymyn i’r awdurdod lleol dalu digollediad i’r ceisydd.

en-gb	The circumstances are that property has been taken; that it was not necessary to take the property to discover whether an offence under section 5 had been committed; that the applicant has suffered loss or damage as a result; and that the loss or damage was not due to the applicant’s own neglect or default.
cy-gb	Yr amgylchiadau yw bod eiddo wedi ei gymryd; nad oedd yn angenrheidiol cymryd yr eiddo i ganfod a oedd trosedd o dan adran 5 wedi ei chyflawni; bod y ceisydd wedi dioddef colled neu ddifrod o ganlyniad i hynny; ac nad oedd y golled neu’r difrod oherwydd esgeulustod neu ddiffyg y ceisydd ei hun.

en-gb	Section 17 – Civil sanctions
cy-gb	Adran 17 – Sancsiynau sifil

en-gb	This section enables regulations providing for civil sanctions to be made in respect of criminal offences created under section 5of the Act.
cy-gb	Mae’r adran hon yn galluogi rheoliadau sy’n darparu ar gyfer sancsiynau sifil i gael eu gwneud mewn cysylltiad â throseddau sy’n cael eu creu o dan adran 5 o’r Ddeddf.

en-gb	This power corresponds to that in Part 3 of the Regulatory Enforcement and Sanctions Act 2008 (c. 13) (“RESA”).
cy-gb	Mae’r pŵer hwn yn cyfateb i’r pŵer hwnnw yn Rhan 3 oDdeddf Gorfodi Rheoleiddiol a Sancsiynau 2008 (p. 13) (“DGRhS”).

en-gb	Part  3  of  RESA  allows  the  Welsh  Ministers  to  make  regulations  to  provide  for alternative  civil  sanctioning  powers  for  relevant  criminal  offences  that  relate  to regulatory  non-compliance.
cy-gb	Mae Rhan 3 o DGRhS yn caniatáu i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau i ddarparu ar gyfer pwerau sancsiynu sifil amgen ar gyfer troseddau perthnasol sy’n ymwneud â diffyg cydymffurfio rheoleiddiol.

en-gb	The  civil  sanctions  available  under  RESA  are  fixed monetary  penalties,  discretionary  requirements,  stop  notices  and  enforcement undertakings.
cy-gb	Y sancsiynau sifil sydd ar gael o dan DGRhS yw cosbau  ariannol  penodedig,  gofynion  yn  ôl  disgresiwn,  hysbysiadau  stop  ac ymgymeriadau gorfodi.

en-gb	They are an alternative to, rather than a replacement for, criminal conviction especially for minor breaches of regulatory requirements.
cy-gb	Maent yn ddewis amgen i euogfarn droseddol, yn  hytrach nag yn cymryd lle euogfarn droseddol, yn enwedig ar gyfer mân achosion o dorri gofynion rheoleiddiol.

en-gb	Subsection (3) applies section 63 to 69 of RESA to regulations made under this section as they would apply to an order made under Part 3 of RESA.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn cymhwyso adran 63 i 69 o DGRhS i reoliadau a wneir o dan yr adran hon fel y byddent yn gymwys i orchymyn a wneir o dan Ran 3 o DGRhS.

en-gb	The effect of subsection (3) is set out in the following paragraphs.
cy-gb	Nodir effaith is-adran (3) yn y paragraffau a ganlyn.

en-gb	Where the Welsh Ministers confer power on a local authority to impose a civil sanction in relation to an offence, the Welsh Ministers must also ensure the following results (see section 63 of RESA)—
cy-gb	Pan fo Gweinidogion Cymru yn rhoi pŵer i awdurdod lleol i osod sancsiwn sifil mewn perthynas â throsedd, rhaid i Weinidogion Cymru hefyd sicrhau’r canlyniadau a ganlyn (gweler adran 63 o DGRhS)—

en-gb	 that the authority publishes guidance about its use of the sanction;
cy-gb	 bod yr awdurdod yn cyhoeddi canllawiau ar ei ddefnydd o’r sancsiwn;

en-gb	 that  guidance  contains  specified  information,  depending  on  the  type  of sanction - such as the circumstances in which a monetary penalty or stop notice is likely to be imposed, the circumstances in which it cannot be imposed; the amount of any monetary penalty; how to discharge penalties and rights of appeal and similar;
cy-gb	 bod y canllawiau hynny yn cynnwys gwybodaeth benodedig, gan ddibynnu ar y math o sancsiwn – megis o dan ba amgylchiadau y mae cosb ariannol neu hysbysiad stop yn debygol o gael ei gosod neu ei osod, o dan ba amgylchiadau na ellir ei gosod neu ei osod; swm unrhyw gosb ariannol; sut i ryddhau cosbau a hawliau apelio ac ati;

en-gb	 that the guidance is revised where appropriate;
cy-gb	 bod y canllawiau yn cael eu diwygio pan fo’n briodol;

en-gb	 that   the   authority   consults   persons   specified   in   the   Welsh   Ministers' regulations before publishing any guidance; and
cy-gb	 bod  yr  awdurdod  yn  ymgynghori  â  phersonau  a  bennir  yn  rheoliadau Gweinidogion Cymru cyn cyhoeddi unrhyw ganllawiau; a

en-gb	 that the authority has regard to the guidance in exercising functions.
cy-gb	 bod yr awdurdod yn rhoi sylw i’r canllawiau wrth arfer swyddogaethau.

en-gb	Where power is conferred on a local authority to impose a civil sanction in relation to an offence the authority must also—
cy-gb	Pan roddir pŵer i awdurdod lleol i osod sancsiwn sifil mewn perthynas â throsedd rhaid i’r awdurdod hefyd—

en-gb	 prepare and publish guidance about how the offence is to be enforced (see section 64 RESA);
cy-gb	 llunio a chyhoeddi canllawiau ar sut y mae’r drosedd i’w gorfodi (gweler adran 64 o DGRhS);

en-gb	 publish reports about the cases in which the civil sanction has been imposed (see section 65 RESA).
cy-gb	 cyhoeddi adroddiadau am yr achosion lle y gosodwyd y sancsiwn sifil (gweler adran 65 o DGRhS).

en-gb	The Welsh Ministers may not make provision enabling a local authority to impose a civil sanction in relation to an offence unless the Welsh Ministers are satisfied that the authority will act in accordance with the following principles (referred to in RESA as “the regulatory principles”) in exercising that power—
cy-gb	Ni chaiff Gweinidogion Cymru wneud darpariaeth yn galluogi awdurdod lleol i osod sancsiwn sifil mewn perthynas â throsedd oni bai bod Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni y bydd yr awdurdod yn gweithredu yn unol â’r egwyddorion a ganlyn (y cyfeirir atynt yn DGRhS fel yr egwyddorion rheoleiddiol (“regulatory principles”)) wrth arfer y pŵer hwnnw—

en-gb	 that regulatory activities should be carried out in a way which is transparent, accountable, proportionate and consistent; and
cy-gb	 bod gweithgarwch rheoleiddiol yn cael ei gynnal mewn ffordd sy’n dryloyw, yn atebol, yn gymesur ac yn gyson; a

en-gb	 that regulatory activities should be targeted only at cases in which action is needed.
cy-gb	 na ddylai gweithgarwch rheoleiddiol fod wedi ei dargedu ond at achosion lle bod angen gweithredu.

en-gb	Where the Welsh Ministers have conferred a power to impose civil sanctions, they must review how that power is being operated (see section 67 of RESA) and may suspend the power of a local authority to impose such sanctions (see section 68 of RESA).
cy-gb	Pan fo Gweinidogion Cymru wedi rhoi pŵer i osod sancsiynau sifil, rhaid iddynt adolygu sut y mae’r pŵer hwnnw yn cael ei weithredu (gweler adran 67 o DGRhS) a chânt atal pŵer awdurdod lleol i osod sancsiynau o’r fath (gweler adran 68 o DGRhS).

en-gb	Receipts from civil sanctions — e.g. from the payment of monetary penalties — must be paid intothe Welsh Consolidated Fund where the local authority has functions only in relation to Wales, and into the UK Consolidated Fund where the enforcement authority has functions in relation to Wales and another part of the UK (see section 69 of RESA).
cy-gb	Rhaid i dderbyniadau o sancsiynau sifil — e.e. o dalu cosbau ariannol — gael eu talu i Gronfa Gyfunol Cymru pan fo gan yr awdurdod lleol swyddogaethau o ran Cymru yn unig; ac i Gronfa Gyfunol y DU pan fo gan yr awdurdod gorfodi swyddogaethau o ran Cymru a rhan arall o’r DU (gweler adran 69 o DGRhS).

en-gb	Subsection (4) applies section 59 and 60(1) and (2) of RESA to regulations made under this section as they would apply to an order made under Part 3 of RESA.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn cymhwyso adran 60(1) a (2) o DGRhS i reoliadau a wneir o dan yr adran hon fel y byddent yn gymwys i orchymyn a wneir o dan Ran 3 o DGRhS.

en-gb	Regulations  making  provision  enabled  by  this  section  must  be  made  under  the affirmative procedure.
cy-gb	Rhaid i reoliadau sy’n gwneud darpariaeth a alluogir gan yr adran hon fod wedi eu gwneud o dan y weithdrefn gadarnhaol.

en-gb	Section 18 - Offences committed by partnerships and other unincorporated associations
cy-gb	Adran 18 - Troseddau a gyflawnir gan bartneriaethau a chymdeithasau anghorfforedig eraill

en-gb	This section provides that proceedings for offences under the Act alleged to have been committed by a partnership or unincorporated association other than a partnership are to be brought in the name of the partnership or association and not in the name of any of its members.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod achos am droseddau o dan y Ddeddf hon yr honnir eu bod wedi eu cyflawni gan bartneriaeth neu gymdeithas anghorfforedig heblaw partneriaeth i’w dwyn yn enw’r bartneriaeth neu’r gymdeithas ac nid yn enw unrhyw un neu ragor o’i haelodau.

en-gb	Any fines on conviction for an offence under the Act are to be paid out of the assets of the partnership or the funds of the association.
cy-gb	Mae unrhyw ddirwyon ar euogfarn am drosedd o dan y Ddeddf i’w talu o asedau’r bartneriaeth neu gronfeydd y gymdeithas.

en-gb	Section 19 – Criminal liability of senior officers etc.
cy-gb	Adran 19 – Atebolrwydd troseddol uwch-swyddogion etc.

en-gb	Where an offence under the Act is committed by a body corporate, partnership or an unincorporated association other than a partnership this section makes it possible, in the circumstances described in subsection (2), for individuals holding positions of responsibility  within  the  relevant  body,  partnership  or  association  (the  “senior officers” defined by the section) to also be criminally liable for an offence.
cy-gb	Pan fo trosedd o dan y Ddeddf yn cael ei chyflawni gan gorff corfforedig, partneriaeth neu gymdeithas anghorfforedig heblaw partneriaeth mae’r adran hon yn ei gwneud yn bosibl, o dan yr amgylchiadau a ddisgrifir yn is-adran (2), i unigolion sy’n dal swyddi cyfrifol yn y corff perthnasol, y bartneriaeth berthnasol neu’r gymdeithas berthnasol (yr “uwch-swyddogion” a ddiffinnir gan yr adran) i fod yn droseddol atebol am drosedd.

en-gb	Section 20 – Interpretation
cy-gb	Adran 20 – Dehongli

en-gb	This section provides definitions and signposting to definitions for the following terms used in the Act:
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu diffiniadau a chyfeiriadau at ddiffiniadau ar gyfer y termau a ganlyn a ddefnyddir yn y Ddeddf:

en-gb	‘authorised officer of a local authority’, ‘carrier bag’, ‘consumer’, ‘local authority’,  ‘partnership’,  ‘plastic’,  ‘plastic  product’,  ‘prohibited  single-use  plastic product’, ‘single-use’.
cy-gb	‘awdurdod lleol’, ‘bag siopa’, ‘cynnyrch plastig’,   ‘cynnyrch   plastig   untro   gwaharddedig’,   ‘defnyddiwr’,   ‘partneriaeth’, ‘plastig’, ‘swyddog awdurdodedig awdurdod lleol’, ‘untro’.

en-gb	Section 21 – Regulations
cy-gb	Adran 21 – Rheoliadau

en-gb	This section explains how powers to make regulations under this  Act are to be exercised and sets out the applicable procedure to be followed in making those regulations.
cy-gb	Mae’r adran hon yn esbonio sut y mae pwerau i wneud rheoliadau o dan y Ddeddf hon i’w harfer ac yn nodi’r weithdrefn gymwys i’w dilyn wrth wneud y rheoliadau hynny.

en-gb	Section 22 – Coming into Force
cy-gb	Adran 22 – Dod i rym

en-gb	This section sets out the provisions of the Act that will come into effect on the day after the date of Royal Assent (sections 3, 4, 17, 21, 22, 23); and those that will come into force in accordance with a commencement order made by the Welsh Ministers (being the remainder).
cy-gb	Mae’r  adran  hon  yn  nodi  darpariaethau’r  Ddeddf  a  ddaw  i  rym  ar  y  diwrnod drannoeth dyddiad y Cydsyniad Brenhinol (adrannau 3, 4, 17, 21, 22, 23); a’r rheini a ddaw i rym yn unol â gorchymyn cychwyn a wneir gan Weinidogion Cymru (sef y gweddill).

en-gb	Schedule
cy-gb	Yr Atodlen

en-gb	The  Schedule  is  introduced  by  section  2  and  includes  a  table  that  sets  out  the prohibited single-use plastic products under the Act.
cy-gb	Cyflwynir yr Atodlen gan adran 2 ac mae’n cynnwys tabl sy’n nodi’r cynhyrchion plastig  untro  gwaharddedig  o  dan  y  Ddeddf.

en-gb	The prohibited single-use plastic products listed in column 1 of the table are as follows:
cy-gb	Mae’r  cynhyrchion  plastig  untro gwaharddedig a restrir yng ngholofn 1 o’r tabl fel a ganlyn:

en-gb	 Cups  Cutlery
cy-gb	 Cwpanau  Cytleri

en-gb	 Drink-stirrers
cy-gb	 Troyddion diodydd

en-gb	 Lids for cups or takeaway food containers  Straws
cy-gb	 Caeadau ar gyfer cwpanau neu gynhwysyddion cludfwyd  Gwellt

en-gb	 Plates
cy-gb	 Platiau

en-gb	 Takeaway food containers  Balloon sticks
cy-gb	 Cynhwysyddion cludfwyd  Ffyn balwnau

en-gb	Carrier bags Cotton buds
cy-gb	 Bagiau siopa  Ffyn cotwm

en-gb	 Any product made of oxo-degradable plastic
cy-gb	 Unrhyw gynnyrch a wnaed o blastig ocso-ddiraddiadwy

en-gb	In the main, a product is listed in Column 1 irrespective of the type of plastic it is made from.
cy-gb	Ar y cyfan, mae cynnyrch wedi ei restru yng Ngholofn 1 ni waeth o ba math o blastig y’i gwnaed.Yr unig eithriad i’r egwyddor hon yw cynhyrchion a wnaed o blastig ocso-ddiraddiadwy.

en-gb	The only exception to this principle is products made of oxo-degradable plastic. These products are prohibited on account of the type of plastic they are made from rather  than  because  of  the  product  itself.
cy-gb	Mae’r cynhyrchion hyn wedi eu gwahardd oherwydd y math o blastig y’u gwnaed ohono yn hytrach nag oherwydd y cynnyrch ei hun.

en-gb	Supply  of  oxo-degradable  products  is prohibited in all cases whether or not the product is also listed elsewhere in the table and might be subject to exemptions in that capacity.
cy-gb	Mae cyflenwi cynhyrchion ocso-ddiraddiadwy wedi ei wahardd ym mhob achos, pa un a yw’r cynnyrch hefyd wedi ei restru mewn lle arall yn y tabl, ac y gall fod yn ddarostyngedig i esemptiadau yn rhinwedd hynny, ai peidio.

en-gb	For example, supply of a single-use plastic carrier bag that is subject to an exemption would not in fact be exempted if the bag is made of oxo-degradable plastic.
cy-gb	Er enghraifft, ni fyddai cyflenwi bag siopa  plastig  untro  sy’n  ddarostyngedig  i  esemptiadau  wedi  ei  esemptio  mewn gwirionedd os yw’r bag wedi ei wneud o blastig ocso-ddiraddiadwy.

en-gb	Column 2 of the table provides for exemptions that apply in respect of a particular type of product or the purpose for which the product is supplied.
cy-gb	Mae Colofn 2 o’r tabl yn darparu ar gyfer esemptiadau sy’n gymwys mewn cysylltiad â math penodol o gynnyrch neu at y diben y cyflenwir y cynnyrch ar ei gyfer.

en-gb	These include exemptions for any cup or takeaway food container that is not made from expanded or foamed extruded polystyrene and an exemption for supply of a single-use plastic straw to a person who requires it for health or disability reasons.
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys esemptiadau ar gyfer unrhyw gwpan neu gynhwysydd cludfwyd nad yw wedi ei wneud o bolystyren ehangedig neu bolystyren allwthiedig ewynnog ac esemptiad ar gyfer cyflenwi gwelltyn plastig untro i berson sydd ei angen am resymau iechyd neu anabledd.

en-gb	The Welsh Ministers have the power under section 3 to make regulations to amend these exemptions in the future; for example, they might remove the exemption for cups or takeaway food containers made of plastic other than polystyrene.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru y pŵer o dan adran 3 i wneud rheoliadau i ddiwygio’r esemptiadauhyn yny dyfodol; er enghraifft gellid dileu’r esemptiad ar gyfer cwpanau neu gynhwysyddion cludfwyd a wnaed o blastig heblaw polystyren.

en-gb	The Schedule also provides for the definitions for the prohibited single-use plastic products listed in the table, and for the definitions of terms used in the exemptions in column 2 of the table.
cy-gb	Mae’r Atodlen hefyd yn darparu’r diffiniadau ar gyfer y cynhyrchion plastig untro gwaharddedig a restrir yn y tabl, ac ar gyfer y diffiniadau o dermau a ddefnyddir yn yr esemptiadau yng ngholofn 2 o’r tabl.

en-gb	Section 23 – Short Title
cy-gb	Adran 23 – Enw byr

en-gb	The short title of this Act is The Environmental Protection (Single-use Plastic Products) (Wales) Act 2023.
cy-gb	Enw byr y Ddeddf hon yw Deddf Diogelu’r Amgylchedd (Cynhyrchion Plastig Untro) (Cymru) 2023.

en-gb	The Record of Proceedings and further information on the passage of this Act can be found on the Senedd website at: https://business.senedd.wales/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=39943
cy-gb	Gellir cael Cofnod y Trafodion a rhagor o wybodaeth am hynt y Ddeddf hon ar wefan y Senedd ar: https://busnes.senedd.cymru/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=39943

en-gb	Stage 4 - Approved by the Senedd
cy-gb	Cyfnod 4 – Cymeradwywyd gan y Senedd

en-gb	     Welsh Government’s Net Zero Strategic Plan
cy-gb	     Cynllun Strategol Sero Net Llywodraeth Cymru

en-gb	About this Strategic Plan
cy-gb	Ynglŷn â’r Cynllun Strategol hwn

en-gb	The Welsh Government welcomed support from the Energy Service to coordinate the development of our Plan to achieve net zero as an organisation.
cy-gb	Croesawodd Llywodraeth Cymru gymorth gan y Gwasanaeth Ynni i gydgysylltu datblygiad ein cynllun i sicrhau sero net fel sefydliad.

en-gb	Production of this Plan would also not have been possible without support from stakeholders across the organisation who have contributed to its development.
cy-gb	Ni fyddai wedi bod yn bosibl llunio’r cynllun hwn chwaith heb gymorth gan randdeiliaid ar draws y sefydliad sydd wedi cyfrannu at ei ddatblygiad.

en-gb	Colleagues from across Welsh Government have provided data, ideas, and feedback to help identify priorities that we will commit to delivering in working towards our objectives.
cy-gb	Mae cydweithwyr o bob rhan o Lywodraeth Cymru wedi darparu data, syniadau, ac adborth i helpu i nodi blaenoriaethau y byddwn yn ymrwymo i’w cyflawni wrth weithio tuag at ein hamcanion.

en-gb	  © Crown copyright 2022, Welsh Government, WG45785, Digital ISBN 978-1-80364-784-5
cy-gb	  © Hawlfraint y Goron 2022, Llywodraeth Cymru, WG45785, ISBN digidol 978-1-80364-813-2 Rydym yn croesawu gohebiaeth a galwadau ffôn yn Gymraeg

en-gb	The Programme for Government outlines our commitment to embed our response to the climate and nature emergency in everything we do. This follows the Welsh Government declaring a Climate Emergency in 2019.
cy-gb	Mae’r Rhaglen Lywodraethu yn amlinellu ein hymrwymiad i ymwreiddio ein hymateb i’r argyfwng hinsawdd a natur ym mhopeth yr ydym yn ei wneud. Mae hyn yn dilyn datganiad Llywodraeth Cymru o Argyfwng Hinsawdd yn 2019.

en-gb	Dr Andrew Goodall
cy-gb	Dr Andrew Goodall

en-gb	This Plan sets out how we will play our part in responding to the climate emergency and align with Welsh Ministers’ ambition for the public sector to be collectively net zero by 2030.
cy-gb	Mae’r Cynllun hwn yn nodi sut y byddwn yn chwarae ein rhan wrth ymateb i’r argyfwng hinsawdd ac yn cyd-fynd ag uchelgais Gweinidogion Cymru i’r sector cyhoeddus fod yn sero net erbyn 2030.

en-gb	It also demonstrates our delivery against the requirements of the Wellbeing of Future Generations (Wales) Act 2015, which directs  us to consider long-term persistent problems such as poverty, health inequalities, and  climate change.
cy-gb	Mae hefyd yn dangos ein cyflawniad yn erbyn gofynion Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015, sy’n ein cyfarwyddo i ystyried problemau parhaus hirdymor fel tlodi, anghydraddoldebau iechyd, a’r newid yn yr hinsawdd.

en-gb	Permanent Secretary of the Welsh Government
cy-gb	Ysgrifennydd Parhaol Llywodraeth Cymru

en-gb	As an important public sector employer with large financial resources, the Welsh Government has an important role to play to contribute toward the 2030 ambition and to lead by example by showing what can be achieved to address the climate emergency.
cy-gb	Fel cyflogwr sector cyhoeddus pwysig ag adnoddau ariannol mawr, mae gan Lywodraeth Cymru ran bwysig i’w chwarae o ran cyfrannu at uchelgais 2030 ac arwain trwy esiampl trwy ddangos yr hyn y gellir ei gyflawni i fynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd.

en-gb	We need to be at the forefront of reducing greenhouse gas (GHG) emissions (also known as carbon emissions), so our targets and our actions need to be ambitious.
cy-gb	Bydd angen i ni fod ar flaen y gad o ran lleihau allyriadau nwyon tŷ gwydr (a adnabyddir hefyd fel allyriadau carbon), felly mae angen i’n targedau a’n gweithredoedd fod yn uchelgeisiol.

en-gb	In 2019-20, our carbon emissions resulted in more than 156,545 tonnes of carbon dioxide equivalent tCO2e to align with rest of the report. and in line with Aether report.
cy-gb	Yn 2019‒20, arweiniodd ein hallyriadau carbon at fwy na 158,142 tunnell o garbon deuocsid a’i gyfatebol (CO2e).

en-gb	These GHG emissions come from a range of sources, some of which we have direct control over, such as buildings, recycling, travel, and energy and material use, whilst others, such as supply chain emissions, are more challenging.
cy-gb	Daw’r allyriadau nwyon tŷ gwydr hyn o amrywiaeth o ffynonellau, y mae gennym reolaeth uniongyrchol dros rai ohonynt, fel adeiladau, ailgylchu, teithio, ac ynni a defnydd o ddeunyddiau, tra bod eraill, fel allyriadau cadwyn gyflenwi, yn fwy heriol.

en-gb	This highlights the complexity of the challenge we need to embrace, but by understanding the issues, we can work together to address them.
cy-gb	Mae hyn yn amlygu cymhlethdod yr her y mae angen i ni fynd i’r afael â hi, ond trwy ddeall y problemau, gallwn gydweithio i roi sylw iddynt.

en-gb	In some instances, we will need to consider fundamental changes in our approach to policy development and investment decisions, and changes in both our corporate behaviour and that of the individuals within the organisation.
cy-gb	Mewn rhai achosion, bydd angen i ni ystyried newidiadau sylfaenol i’n dull o ddatblygu polisi a gwneud penderfyniadau buddsoddi, a newidiadau i’n hymddygiad corfforaethol ac ymddygiad unigolion o fewn y sefydliad.

en-gb	This change will help deliver our Net Zero Strategic Plan, deliver the 2030 net zero ambition and also lead the rest of Wales in addressing the climate emergency.
cy-gb	Bydd y newid hwn yn helpu i gyflawni ein Cynllun Strategol Sero Net, i gyflawni uchelgais sero net 2030 a hefyd i arwain gweddill Cymru wrth fynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd.

en-gb	The Welsh Government Net Zero Strategic Plan sets out 54 initiatives that will be assessed and reviewed in 2025 and 2030.
cy-gb	Mae Cynllun Strategol Sero Net Llywodraeth Cymru yn cyflwyno 54 o fentrau a fydd yn cael eu hasesu a’u hadolygu yn 2025 a 2030.

en-gb	These ambitious initiatives and targets rely on us increasing our efficiencies, keeping materials in use and avoiding waste, investing in decarbonising our buildings and vehicles, and changing the way we behave so that low carbon becomes the default choice in every action we take.
cy-gb	Mae’r mentrau a’r targedau uchelgeisiol hyn yn dibynnu arnom yn cynyddu ein harbedion effeithlonrwydd, cadw deunyddiau mewn defnydd ac osgoi gwastraff, buddsoddi mewn datgarboneiddio ein hadeiladau a’n cerbydau, a newid y ffordd yr ydym yn ymddwyn bod mai carbon isel yw’r dewis diofyn ym mhob cam yr ydym yn ei gymryd.

en-gb	It also relies on changing the way we work with suppliers and partners.
cy-gb	Mae hefyd yn dibynnu ar newid y ffordd yr ydym yn gweithio gyda chyflenwyr a phartneriaid.

en-gb	Our decisions can influence them so that they join us on our journey to net zero.
cy-gb	Gall ein penderfyniadau eu dylanwadu fel eu bod yn ymuno â ni ar ein taith i sero net.

en-gb	Reducing carbon emissions must become integral to our decision and policy making process, it must be seen as business as usual.
cy-gb	Mae’n rhaid i leihau allyriadau carbon ddod yn rhan annatod o’n proses o wneud penderfyniadau a llunio polisi, mae’n rhaid ei ystyried yn fusnes fel arfer.

en-gb	I would like to thank everyone who has so far contributed to the development of this Strategic Plan, from those who helped establish the data for emissions, to those of you who have helped form the initiatives and steps we need to take to achieve net zero.
cy-gb	Hoffwn ddiolch i bawb sydd wedi cyfrannu hyd yma at ddatblygu’r Cynllun Strategol hwn, o’r rhai a wnaeth helpu i sefydlu’r data ar gyfer allyriadau, i’r rheini ohonoch sydd wedi helpu i lunio’r mentrau a’r camau y mae angen i ni eu cymryd i sicrhau sero net.

en-gb	The development and the delivery of this Net Zero Strategic Plan is based on partnership and engagement.
cy-gb	Mae datblygiad a darpariaeth y Cynllun Strategol Sero Net hwn yn seiliedig ar bartneriaeth ac ymgysylltiad.

en-gb	Lastly, I would like to conclude by saying that we all have a role to play in the decarbonisation of Wales and achieving net zero.
cy-gb	Yn olaf, hoffwn gloi drwy ddweud bod gan bob un ohonom ran i’w chwarae yn y broses o ddatgarboneiddio Cymru a sicrhau sero net.

en-gb	The choices you make as an individual, as well as an employee, will play an important role in reducing our carbon emissions and in acting as an exemplar for the rest of Wales.
cy-gb	Bydd y dewisiadau y byddwch chi’n eu gwneud fel unigolyn, yn ogystal â chyflogai, yn chwarae rhan bwysig o ran lleihau ein hallyriadau carbon a gweithredu fel esiampl i weddill Cymru.

en-gb	Aim of the Net Zero Strategic Plan
cy-gb	Nod y Cynllun Strategol Sero Net

en-gb	The Welsh Government has a central role in addressing the climate emergency in Wales.
cy-gb	Mae gan Lywodraeth Cymru ran ganolog i’w chwarae o ran mynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd yng Nghymru.

en-gb	We are an important public sector employer in Wales and have large financial resources and significant assets under our influence.
cy-gb	Rydym yn gyflogwr sector cyhoeddus pwysig yng Nghymru ac mae gennym adnoddau ariannol mawr ac asedau sylweddol sy’n destun ein dylanwad.

en-gb	We want to lead by example and have the ambition to achieve net zero as an organisation by 2030, in doing so contributing to the collective 2030 Welsh Public Sector net zero target.
cy-gb	Rydym yn dymuno arwain drwy esiampl a bod â’r uchelgais o sicrhau sero net fel sefydliad erbyn 2030, gan gyfrannu at darged sero net cyfunol Sector Cyhoeddus Cymru ar gyfer 2030 drwy wneud hynny.

en-gb	Our organisational net zero target binds us to an ambitious decarbonisation trajectory that will require transformational change across the Welsh Government organisation.
cy-gb	Mae ein targed sero net sefydliadol yn ein rhwymo i drywydd datgarboneiddio uchelgeisiol a fydd yn gofyn am newid trawsnewidiol ar draws sefydliad Llywodraeth Cymru.

en-gb	This Strategic Plan brings together evidence from across the Welsh Government to outline our priority decarbonisation initiatives.
cy-gb	Mae’r Cynllun Strategol hwn yn dod â thystiolaeth o bob rhan o Lywodraeth Cymru ynghyd i amlinellu ein mentrau datgarboneiddio blaenoriaeth.

en-gb	It is part of an ongoing process that identifies opportunities to reduce our carbon footprint and monitor progress in alignment with net zero.
cy-gb	Mae’n rhan o broses barhaus sy’n nodi cyfleoedd i leihau ein hôl troed carbon a monitro cynnydd o ran cyd-fynd â sero net.

en-gb	Our carbon footprint
cy-gb	Ein hôl troed carbon

en-gb	We have produced the Public Sector Net Zero Reporting Guide which establishes the principles for carbon accounting and reporting for public bodies in Wales.
cy-gb	Rydym wedi llunio Canllaw Adrodd Sero Net y Sector Cyhoeddus sy’n sefydlu’r egwyddorion ar gyfer cyfrifyddu ac adrodd carbon i gyrff cyhoeddus yng Nghymru.

en-gb	We recognise the need to evolve the approach over time, but as a first step, we have reported our baseline carbon emissions for the 2019-20 financial year.
cy-gb	Rydym yn cydnabod yr angen i esblygu’r dull dros amser, ond fel cam cyntaf, rydym wedi gallu datblygu ein hallyriadau carbon sylfaenol ar gyfer blwyddyn  ariannol 2019‒20.

en-gb	Our carbon footprint tCO2e
cy-gb	Ein hôl troed carbon tCO2e

en-gb	2019‒20
cy-gb	2019‒20

en-gb	Operational emissions
cy-gb	Allyriadau gweithredu

en-gb	Supply chain emissions
cy-gb	Allyriadau cadwyn gyflenwi

en-gb	Land use
cy-gb	Defnydd tir

en-gb	Total emissions
cy-gb	Cyfanswm allyriadau

en-gb	In 2020-21, we reduced our footprint by 18%  compared to 2019-20, in part due to the effects of COVID-19, but also due to our efforts to reduce our environmental impact.
cy-gb	Yn 2020‒21, fe wnaethom leihau ein hôl troed carbon 18% o’i gymharu â 2019‒20, yn rhannol oherwydd effeithiau COVID-19, ond hefyd oherwydd ein hymdrechion i leihau ein heffaith amgylcheddol.

en-gb	We have already made progress to improve energy efficiency, renewable generation, operational efficiency, and engage our suppliers; but this Strategic Plan will now help us go further and increase activity towards the 2030 target.
cy-gb	Rydym eisoes wedi gwneud cynnydd i wella effeithlonrwydd ynni, cynhyrchu adnewyddadwy, effeithlonrwydd gweithredu, ac i ymgysylltu â’n cyflenwyr; ond bydd y Cynllun Strategol hwn yn ein helpu nawr i fynd ymhellach a chynyddu gweithgarwch tuag at darged 2030.

en-gb	Our strategic plan to achieve net zero
cy-gb	Ein cynllun strategol i sicrhau sero net

en-gb	The Science Based Targets Initiative (SBTi)  provides a comprehensive definition of organisational net zero.
cy-gb	Mae’r Fenter Targedau Seiliedig ar Wyddoniaeth (SBTi) yn darparu diffiniad cynhwysfawr o sero net sefydliadol.

en-gb	This standard has been designed for private sector companies; however, we are aligning ourselves to the SBTi definition in the absence of a public sector organisational  net zero standard.
cy-gb	Dyluniwyd y safon hon ar gyfer cwmnïau sector preifat; ond rydym yn alinio ein hunain â diffiniad SBTi yn absenoldeb safon sero net sefydliadol  sector cyhoeddus.

en-gb	To achieve net zero, in alignment with the SBTi, we will have to reduce our total emissions in 2030 by at least 90% relative to our baseline year, 2019-20.
cy-gb	I sicrhau sero net, gan gyd-fynd â’r SBTi, bydd yn rhaid i ni leihau cyfanswm ein hallyriadau yn 2030 o leiaf 90% o’u cymharu â’n blwyddyn llinell sylfaen, 2019‒20.

en-gb	Only when we have established how we will reduce our emissions as much as possible will we consider greenhouse gas removals to offset any residual emissions that cannot be eliminated.
cy-gb	Dim ond pan fyddwn wedi pennu sut y byddwn yn lleihau ein hallyriadau cymaint â phosibl y byddwn yn ystyried cael gwared ar nwyon tŷ gwydr i gydbwyso unrhyw allyriadau gweddilliol na ellir cael gwared arnynt.

en-gb	INSIGHT:
cy-gb	GWYBODAETH:

en-gb	Our 2019-20 carbon footprint baseline is equal to 156,545 tCO2e, equivalent to heating and powering 44,000 homes for a year.
cy-gb	Mae ein llinell sylfaen ôl troed carbon o 2019‒20 yn 156,545 tCO2e, sy’n cyfateb i wresogi a phweru 44,000 o gartrefi  am flwyddyn.

en-gb	To drive progress towards net zero, we have set both quantitative and qualitative targets.
cy-gb	I ysgogi cynnydd tuag at sero net, rydym wedi pennu targedau meintiol ac ansoddol.

en-gb	We have set a measurable carbon reduction target for our operational emissions and qualitative targets for our supply chain whilst the carbon accounting approach is established.
cy-gb	Rydym wedi pennu targed lleihau carbon mesuradwy ar gyfer ein hallyriadau gweithredu a thargedau ansoddol ar gyfer ein cadwyn gyflenwi tra bod y dull cyfrifyddu carbon yn cael ei sefydlu.

en-gb	Our operational emissions target for 2030 is 2,491 tCO2e.
cy-gb	2,491 tCO2e yw ein targed allyriadau gweithredu ar gyfer 2030.

en-gb	Initial pathway modelling for this Strategic Plan indicates we will achieve a  55-75% reduction by 2030, showing that even our most ambitious pathway at this stage will leave us with a gap-to-target of 15%.
cy-gb	Mae modelu llwybr cychwynnol ar gyfer y Cynllun Strategol hwn yn dynodi y byddwn yn sicrhau gostyngiad o 55‒75% erbyn 2030, sy’n dangos y bydd hyd yn oed ein llwybr mwyaf uchelgeisiol ar hyn o bryd yn ein gadael â blwch i’r targed o 15%.

en-gb	We, therefore, need to accelerate activity, maximise delivery, and go further if we are to meet our goal.
cy-gb	Mae angen, felly, i ni gyflymu gweithgarwch, sicrhau’r ddarpariaeth fwyaf posibl, a mynd ymhellach os ydym yn mynd i gyrraedd ein nod.

en-gb	If we maximise all that we can do, we will be in a net zero ready position by 2030.
cy-gb	Os byddwn yn sicrhau ein bod yn gwneud cymaint â phosibl o’r hyn y gallwn ei wneud, byddwn mewn sefyllfa parod ar gyfer sero net erbyn 2030.

en-gb	Our residual operational emissions will be minimised as far as possible and will reduce further as our national energy systems and transport modes shift towards net zero.
cy-gb	Bydd ein hallyriadau gweithredu gweddilliol yn cael eu gwneud cyn lleied â phosibl ac yn lleihau ymhellach wrth i’n systemau ynni cenedlaethol a dulliau teithio symud tuag at sero net.

en-gb	Operational carbon  reduction target
cy-gb	Targed lleihau  carbon gweithredu

en-gb	Science Based Target Initiative aligned 90% emission reduction based on  a 2019-20 baseline:
cy-gb	Gostyngiad o 90% i allyriadau i gyd-fynd â’r Fenter Targedau Seiliedig ar Wyddoniaeth yn seiliedig ar linell sylfaen 2019‒20:

en-gb	2,491 tCO2e
cy-gb	2,491 tCO2e

en-gb	Operational emissions (inc. homeworking emissions) tCO2e
cy-gb	Allyriadau gweithredu (gan gynnwys allyriadau gweithio gartref) tCO2e

en-gb	tCO
cy-gb	tCO

en-gb	e
cy-gb	e

en-gb	2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030
cy-gb	2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030

en-gb	 Accelerated change  Gaining momentum  Do-nothing  90% reduction
cy-gb	 Newid wedi’i gyflymu  Datblygu momentwm  Gwneud dim  Gostyngiad o 90%

en-gb	Qualitative targets
cy-gb	Targedau ansoddol

en-gb	In 2023 we will have set out an evolution plan for carbon emissions assessment in tenders and contracting, this will set out when net zero suppliers’ requirements will be in place.
cy-gb	Yn 2023, byddwn wedi cyflwyno cynllun esblygu ar gyfer asesu allyriadau carbon mewn tendrau a chontractau, a bydd hwn yn nodi pryd y bydd gofynion cyflenwyr sero net ar waith.

en-gb	By 2025 we will have a firm understanding of our scope 3 supply chain emissions and be able to set out a quantifiable target in our next Strategic Plan.
cy-gb	Erbyn 2025, bydd gennym ddealltwriaeth gadarn o’n hallyriadau cadwyn gyflenwi cwmpas 3 ac yn gallu nodi targed mesuradwy yn ein Cynllun Strategol nesaf.

en-gb	We will directly contribute to renewable electricity generation capacity to meet the 1GW local ownership target for Wales by 2030.
cy-gb	Byddwn yn cyfrannu yn uniongyrchol at gapasiti cynhyrchu trydan adnewyddadwy i fodloni’r targed perchnogaeth leol 1GW ar gyfer Cymru erbyn 2030.

en-gb	We will directly contribute to the creation of a National Forest to extend from the north of Wales to the south.
cy-gb	Byddwn yn cyfrannu yn uniongyrchol at greu Coedwig Genedlaethol i ymestyn o’r gogledd i’r de.

en-gb	We will procure on a basis that prioritises goods and products made from remanufactured, refurbished and  recycled materials.
cy-gb	Byddwn yn caffael ar sail sy’n blaenoriaethu nwyddau a chynhyrchion sydd wedi’u gwneud o ddeunyddiau wedi’u hailweithgynhyrchu, eu hailwampio a’u hailgylchu.

en-gb	Our emissions pathway is dependent on change at employee, organisational and national levels.
cy-gb	Mae ein llwybr allyriadau yn ddibynnol ar newid ar lefelau cyflogeion, sefydliadol a chenedlaethol.

en-gb	We must affect change everywhere we have a direct and indirect influence.
cy-gb	Mae’n rhaid i ni sicrhau newid ym mhobman lle mae gennym ddylanwad uniongyrchol ac anuniongyrchol.

en-gb	This includes influencing our suppliers, growing the circular economy, and directly contributing to the decarbonisation of the electricity grid.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys dylanwadu ar ein cyflenwyr, tyfu’r economi gylchol, a chyfrannu yn uniongyrchol at ddatgarboneiddio’r grid trydan. ar nwyon tŷ gwydr.

en-gb	Our qualitative targets are set to drive progress for supply chain carbon accounting, supply chain decarbonisation, renewable generation, resource efficiency and land use for greenhouse gas removals.
cy-gb	Mae ein targedau ansoddol wedi’u pennu i ysgogi cynnydd ar gyfer cyfrifyddu carbon cadwyn gyflenwi, datgarboneiddio cadwyn gyflenwi, cynhyrchu adnewyddadwy, effeithlonrwydd adnoddau a defnydd tir ar gyfer cael gwared

en-gb	These will shift to quantifiable targets, with our supply chain aligning to an overall 90% reduction in emissions.
cy-gb	Bydd y rhain yn newid i dargedau mesuradwy, gyda’n cadwyn gyflenwi yn cyd-fynd â gostyngiad cyffredinol o 90% i allyriadau.

en-gb	Net zero strategic initiatives
cy-gb	Mentrau strategol sero net

en-gb	This Strategic Plan sets out 54 initiatives that provide the foundation for the Welsh Government to progress towards net zero.
cy-gb	Mae’r Cynllun Strategol hwn yn cyflwyno 54 o fentrau sy’n darparu’r sylfaen i Lywodraeth Cymru fwrw ymlaen tuag at sero net.

en-gb	Delivering these initiatives will be embedded into the responsibilities of our staff, and will reflect our direct internal action to address the climate emergency.
cy-gb	Bydd darparu’r mentrau hyn yn cael ei ymwreiddio yng nghyfrifoldebau ein staff, ac yn adlewyrchu ein camau mewnol uniongyrchol i fynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd.

en-gb	The initiatives cover our entire organisation, from the operation of our buildings, the way we travel, the way we procure our goods & services, and our future ways of working.
cy-gb	Mae’r mentrau yn cwmpasu ein sefydliad cyfan, o weithrediad ein hadeiladau, y ffordd yr ydym yn teithio, y ffordd yr ydym yn caffael ein nwyddau a’n gwasanaethau, a’n ffyrdd o weithio yn y dyfodol.

en-gb	The scale of change needed is transformative – energy and resource efficiency upgrades, renewable heat & power, switching to more sustainable materials and moving to a zero emissions fleet will all need to be effectively deployed.
cy-gb	Mae maint y newid sydd ei angen yn drawsnewidiol – bydd angen uwchraddio effeithlonrwydd ynni ac adnoddau, gwres a phŵer adnewyddadwy, newid i ddeunyddiau mwy cynaliadwy a symud i fflyd ddi-allyriadau yn effeithiol.

en-gb	Alongside this, we need efficient operations, low carbon procurement practice, and support for our staff at home and commuting to progressively decarbonise.
cy-gb	Ochr yn ochr â hyn, rydym angen gweithrediadau effeithlon, arfer caffael carbon isel, a chymorth i’n staff sydd gartref ac yn cymudo i ddatgarboneiddio yn raddol.

en-gb	Building on our existing work, we must now put these strategic initiatives into action.
cy-gb	Gan adeiladu ar ein gwaith presennol, mae’n rhaid i ni roi’r mentrau strategol hyn ar waith nawr.

en-gb	To address each initiative, we will set out an Action Plan with specific actions, responsibilities, and timescales for implementation.
cy-gb	I fynd i’r afael â phob menter, byddwn yn cyflwyno Cynllun Gweithredu â chamau, cyfrifoldebau, ac amserlenni penodol i gydnabod y gweithrediad o newid.

en-gb	Across our organisation, we must now focus on delivering and sustaining climate action.
cy-gb	Ar draws ein sefydliad, mae’n rhaid i ni ganolbwyntio nawr ar gyflawni a chynnal camau gweithredu ar yr hinsawdd.

en-gb	Implementing this Plan and achieving net zero will require an enabling environment, where choosing net zero aligned options becomes the norm, culturally embedded and self-regulating.
cy-gb	Bydd gweithredu’r cynllun hwn a sicrhau sero net yn gofyn am amgylchedd galluogi, lle mae dewis opsiynau sy’n cyd-fynd â sero net yn dod yn arferol, wedi’i ymwreiddio yn ddiwylliannol ac yn hunan-reoleiddio.

en-gb	The Executive Committee of the Welsh Government Board (ExCo), our most senior management body, will assume ownership of this Strategic Plan.
cy-gb	Bydd Pwyllgor Gweithredol Bwrdd Llywodraeth Cymru, ein corff rheoli uchaf, yn cymryd cyfrifoldeb am y Cynllun Strategol hwn.

en-gb	The Chief Operating Officer (COO) will take responsibility for driving the ongoing development and action to implement the Strategic Plan and will be accountable for its success.
cy-gb	Bydd y Prif Swyddog Gweithredu yn cymryd cyfrifoldeb am ysgogi’r datblygiad a’r camau parhaus i weithredu’r Cynllun Strategol ac yn atebol am ei lwyddiant.

en-gb	Mobilising a governance structure, detailed action planning and securing the necessary resource and finance are all critical next steps.
cy-gb	Mae rhoi strwythur llywodraeth ar waith, cynllunio gweithredol manwl a sicrhau’r adnoddau a’r cyllid angenrheidiol i gyd yn gamau nesaf hollbwysig.

en-gb	We will increase the scale and speed at which we drive decarbonisation across our operations.
cy-gb	Byddwn yn cynyddu graddfa a’r cyflymder y byddwn yn ysgogi datgarboneiddio ar draws ein gweithrediadau.

en-gb	Addressing the climate and ecological emergency is the most significant challenge for our generation.
cy-gb	Mynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd ac ecolegol yw’r her fwyaf arwyddocaol ar gyfer ein cenhedlaeth.

en-gb	Whilst our ambition is significant, we must act now.
cy-gb	Er bod ein huchelgais yn sylweddol, mae’n rhaid i ni weithredu nawr.

en-gb	Our actions must reduce our emissions and also protect biodiversity and nature, clean the air we breathe, build our climate resilience, and add value to Wales.
cy-gb	Mae’n rhaid i’n camau leihau ein hallyriadau a hefyd diogelu bioamrywiaeth a natur, glanhau’r aer rydym yn ei anadlu, cynyddu ein gallu i wrthsefyll newid hinsawdd, ac ychwanegu gwerth at Gymru.

en-gb	We will be judged on the work we do in the coming years.
cy-gb	Byddwn yn cael ein barnu ar y gwaith yr ydym yn ei wneud yn y blynyddoedd nesaf.

en-gb	We must show leadership by example for what can be achieved in Wales, to secure our future, and protect the well-being of our future generations.
cy-gb	Mae’n rhaid i ni ddangos arweinyddiaeth drwy esiampl ar gyfer yr hyn y gellir ei gyflawni yng Nghymru, i sicrhau ein dyfodol, ac i amddiffyn llesiant cenedlaethau’r dyfodol.

en-gb	Towards a net zero Wales
cy-gb	Tuag at Gymru sero net

en-gb	Since declaring a climate emergency in 2019, and responding to advice from the Climate Change Committee, Wales has legislated to reduce greenhouse gas (GHG) emissions (also referred to as carbon emissions) to net zero by 2050.
cy-gb	Ers datgan argyfwng hinsawdd yn 2019, ac ymateb i gyngor gan y Pwyllgor Newid Hinsawdd, mae Cymru wedi deddfu i leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr (y cyfeirir atynt hefyd fel allyriadau carbon) i sero net erbyn 2050.

en-gb	Wales has established a series of statutory 5-year carbon budgets that define the pathway to meet the target.
cy-gb	Mae Cymru wedi sefydlu cyfres o gyllidebau carbon 5 mlynedd statudol sy’n diffinio’r llwybr i fodloni’r targed.

en-gb	Net Zero Wales, published in 2021, sets out 123 policies and proposals to meet the second carbon budget (2021-25), whilst also delivering against the 7 well-being goals in the Well-Being of Future Generations (Wales) Act 2015.
cy-gb	Mae Cymru Sero Net, a gyhoeddwyd yn 2021, yn cyflwyno 123 o bolisïau a chynigion i fodloni’r ail gyllideb garbon (2021‒25), gan gyflawni yn erbyn y 7 nod  llesiant yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015 hefyd.

en-gb	Net Zero Wales sets an ambition for the Welsh “public sector to collectively reach net zero by 2030”.
cy-gb	Mae’r cynllun yn pennu uchelgais i “sector cyhoeddus [Cymru] yn ei gyfanrwydd yn sero net erbyn 2030”.

en-gb	The Welsh Government produced the Net Zero Carbon Status by 2030 Route Map1 (May 2021) as a strategic overview of the priority action areas and necessary milestones to support public sector organisations in the development of their strategic plans.
cy-gb	Lluniodd Llywodraeth Cymru y Trywydd Statws Carbon Sero Net erbyn1 (Mai 2021) fel trosolwg strategol o’r meysydd camau blaenoriaeth a’r cerrig milltir angenrheidiol i gynorthwyo sefydliadau sector cyhoeddus i ddatblygu eu cynlluniau strategol.

en-gb	The Welsh Government has also released  Figure 1: Welsh legislation, strategies and a Public Sector Net Zero Reporting Guide2,  commitments driving decarbonisation published alongside the route map in May 2021, to support the Welsh public sector in consistently measuring and understanding their carbon Well-Being of Future Generations emissions and support the development and (Wales) Act 2015 maintenance of their decarbonisation Action Plans.
cy-gb	Canllaw Sector Cyhoeddus Cymru ar gyfer Adrodd ar Sero Net2, a gyhoeddwyd ochr yn ochr â’r trywydd ym mis Mai 2021, i gynorthwyo Sector Cyhoeddus Cymru i fesur a deall eu hallyriadau carbon yn gyson a chynorthwyo datblygiad a chynhaliaeth eu Cynlluniau Gweithredu ar ddatgarboneiddio.

en-gb	The Welsh Government works with the wider public sector and other stakeholders to deliver effective policies to improve the lives of people in Wales across areas such as health, education, and the environment.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda’r sector cyhoeddus ehangach a rhanddeiliaid eraill i ddarparu polisïau effeithiol i wella bywydau pobl yng Nghymru ar draws meysydd fel iechyd, addysg, a’r amgylchedd.

en-gb	The Net Zero Reporting Guide has helped to set the baseline for our carbon emissions, but we Environment (Wales) Act 2016 recognise the need to evolve the approach, in particular, to increase the accuracy of supply chain emissions accounting.
cy-gb	Mae’r Canllaw ar gyfer Adrodd ar Sero Net wedi helpu i bennu’r llinell sylfaen ar gyfer ein hallyriadau carbon, ond rydym yn cydnabod yr angen i esblygu’r dull, yn benodol, i gynyddu cywirdeb cyfrifyddu allyriadau cadwyn gyflenwi.

en-gb	Climate Change (Wales) Regulations 2018
cy-gb	Rheoliadau Newid yn yr Hinsawdd (Cymru) 2018

en-gb	Welsh Ministers declare a climate emergency
cy-gb	Gweinidogion Cymru yn datgan argyfwng hinsawdd

en-gb	A Low Carbon Wales
cy-gb	Cymru Carbon Isel

en-gb	(2016–2020)
cy-gb	(2016–2020)

en-gb	Net Zero Wales plan for Carbon Budget 2
cy-gb	Cynllun Cymru Sero Net ar gyfer Cyllideb Garbon 2

en-gb	A route map for decarbonising across the Welsh public sector
cy-gb	Trywydd ar gyfer datgarboneiddio ar draws sector cyhoeddus Cymru

en-gb	https://gov.wales/sites/default/files/publications/2021-07/a-route-map-for-decarbonisation-across-the-welsh-public-sector.pdf
cy-gb	https://llyw.cymru/sites/default/files/publications/2021-07/trywydd-ar-gyfer-datgarboneiddio-ar-draws-sector-cyhoeddus-cymru.pdf

en-gb	Welsh Public Sector Net Zero Reporting Guide
cy-gb	Canllaw Sector Cyhoeddus Cymru ar gyfer Adrodd ar Sero Net 

en-gb	https://gov.wales/public-sector-net-zero-reporting-guide
cy-gb	https://llyw.cymru/canllaw-sector-cyhoeddus-ar-gyfer-adrodd-ar-garbon-sero-net

en-gb	Net zero for the Welsh Government
cy-gb	Sero net ar gyfer Llywodraeth Cymru

en-gb	Role of the Welsh Government
cy-gb	Swyddogaeth Llywodraeth Cymru

en-gb	The Welsh Government consists of the First Minister, Welsh Ministers, the Counsel General, and supporting civil servants, acting together as the executive body in Wales.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cynnwys y Prif Weinidog, Gweinidogion Cymru, y Cwnsler Cyffredinol, a gweision sifil cynorthwyol, yn gweithredu gyda’i gilydd fel y corff gweithredol yng Nghymru.

en-gb	We plan policy and put laws into effect that are passed by Senedd Cymru, the legislature in Wales.
cy-gb	Wedi’u Cynnwys yn Llywodraeth Cymru at ddibenion adrodd ar allyriadau carbon:

en-gb	The Welsh Government’s operational boundary for carbon emissions reporting, shown in Figure 1, was agreed upon by stakeholders as part of the Welsh Public Sector Net Zero Reporting Guide.
cy-gb	Seilwaith Trafnidiaeth Gwasanaethau corfforaethol  Ystad Weinyddol gweithredu a chynnal  ac adrannol

en-gb	This shows the parts of the organisation over which the Welsh Government has the influence to reduce emissions directly, and corresponds to the Welsh Government’s accountability and governance structure in the annual accounts.
cy-gb	Asedau eiddo a thir Cadw

en-gb	Welsh Government’s organisational boundary for carbon footprint reporting
cy-gb	Ffin sefydliadol Llywodraeth Cymru ar gyfer adrodd ar ôl troed carbon

en-gb	Excluded from Welsh Government for carbon emissions reporting purposes:
cy-gb	Wedi’u Heithrio o Lywodraeth Cymru at ddibenion adrodd ar allyriadau carbon:

en-gb	Our 5,405 FTE (full-time equivalent) staff oversee a vast and diverse range of responsibilities, from maintaining over 1,500km of trunk roads to managing 127 heritage sites across Wales3.
cy-gb	Mae ein 5,405 o staff cyfwerth ag amser llawn yn goruchwylio amrywiaeth eang ac amrywiol o gyfrifoldebau, o gynnal dros 1,500 cilomedr o gefnffyrdd i reoli 127 o safleoedd treftadaeth ledled Cymru3.

en-gb	The scale and diversity of our operations mean that achieving net zero as an organisation will be a challenge.
cy-gb	Mae graddfa ac amrywiaeth ein gweithrediadau yn golygu y bydd sicrhau sero net fel sefydliad yn her.

en-gb	Nevertheless, we are committed to rising to the challenge, putting the objective of achieving net zero at the heart of our organisation, driving a proactive effort to decarbonise, and setting an example to the wider public sector and society to do the same.
cy-gb	Serch hynny, rydym wedi ymrwymo i ymateb i’r her, gan wneud yr amcan o sicrhau sero net yn ganolog i’n sefydliad, ysgogi ymdrech ragweithiol i ddatgarboneiddio, a bod yn esiampl i’r sector cyhoeddus ehangach a chymdeithas wneud yr un fath.

en-gb	Scale of Welsh Government operations
cy-gb	Graddfa gweithrediadau Llywodraeth Cymru

en-gb	3  Any assets leased to third parties are excluded in accordance with the Public Sector net zero reporting guide.
cy-gb	3  Caiff unrhyw asedau a leswyd i drydydd partïon eu heithrio yn unol â chanllaw y Sector Cyhoeddus ar gyfer adrodd ar sero net.

en-gb	Developing our approach to net zero
cy-gb	Datblygu ein dull o ymdrin â sero net

en-gb	This Net Zero Strategic Plan brings together evidence and thinking from across the Welsh Government to outline our priority decarbonisation initiatives out to 2030.
cy-gb	Mae’r Cynllun Strategol Sero Net hwn yn dod â thystiolaeth a syniadau o bob rhan o Lywodraeth Cymru ynghyd i amlinellu ein mentrau datgarboneiddio blaenoriaeth hyd at 2030.

en-gb	Implementing them successfully will be required to reach net zero as an organisation and support the wider public sector to achieve a collective net zero.
cy-gb	Bydd yn ofynnol eu gweithredu yn llwyddiannus i sicrhau sero net fel sefydliad a chynorthwyo’r sector cyhoeddus ehangach i sicrhau sero net cyfunol.

en-gb	The initiatives were informed by Welsh Government staff and technical experts who understand the work completed already, and what opportunities remained to reduce carbon emissions as far as feasibly possible.
cy-gb	Hysbyswyd y mentrau gan staff Llywodraeth Cymru ac arbenigwyr technegol sy’n deall y gwaith a gwblhawyd eisoes, a pha gyfleoedd a oedd yn weddill i leihau allyriadau carbon cyn belled ag y bo’n ymarferol bosibl.

en-gb	This Strategic Plan is part of a process that identifies opportunities to reduce our carbon footprint and monitor progress toward our net zero objectives.
cy-gb	Mae’r Cynllun Strategol hwn yn rhan o broses sy’n nodi cyfleoedd i leihau ein hôl troed carbon a monitro cynnydd tuag at ein hamcanion sero net.

en-gb	Although focused on carbon emissions reduction, all decisions, policies, and actions should be mindful of the wider impacts of climate change, including adapting to the risks and opportunities and ensuring our actions provide a fair and just transition to net zero.
cy-gb	Er eu bod yn canolbwyntio ar leihau allyriadau carbon, dylai pob penderfyniad, polisi a gweithredu fod yn ystyriol o effeithiau ehangach y newid yn yr hinsawdd, gan gynnwys addasu i’r risgiau a’r cyfleoedd a sicrhau bod ein gweithredoedd yn cyflawni trosglwyddiad teg a chyfiawn i sero net.

en-gb	This Strategic Plan focuses on the reduction of carbon emissions from our activities and outlines what is required for net zero to be achieved.
cy-gb	Mae’r Cynllun Strategol hwn yn canolbwyntio ar gael gwared ar allyriadau carbon o’n gweithgareddau ac yn amlinellu’r hyn sy’n ofynnol i sicrhau sero net.

en-gb	Delivering these initiatives complementary to other socioeconomic and ecological objectives is essential.
cy-gb	Mae darparu’r mentrau hyn yn ategol i amcanion economaiddgymdeithasol ac ecolegol eraill yn hanfodol.

en-gb	Following this Strategic Plan, the next stage is to develop a costed and phased plan of action, outlining specific projects that can be implemented to reduce emissions across the organisation aligned to net zero.
cy-gb	Yn dilyn y Cynllun Strategol hwn, y cam nesaf yw datblygu cynllun gweithredu cam wrth gam wedi’i gostio, yn amlinellu prosiectau penodol y gellir eu rhoi ar waith i leihau allyriadau ar draws y sefydliad gan gyd-fynd â sero net.

en-gb	Figure 4:
cy-gb	Ffigur 4:

en-gb	Climate action implementation stages
cy-gb	Camau gweithredu ar y newid yn yr hinsawdd

en-gb	Alignment with other operational policies
cy-gb	Cyd-fynd â pholisïau gweithredu eraill

en-gb	As well as supporting Wales’ commitment to achieving net zero collectively across the public sector by 2030, this Strategic Plan has been developed to support our existing operational policies and guidance for the public sector.
cy-gb	Yn ogystal â chefnogi ymrwymiad Cymru i sicrhau sero net ar draws y sector cyhoeddus yn ei gyfanrwydd erbyn 2030, datblygwyd y Cynllun Strategol hwn i gefnogi ein polisïau gweithredu a’n canllawiau presennol ar gyfer y  sector cyhoeddus.

en-gb	Organisational policies and strategies
cy-gb	Polisïau a strategaethau sefydliadol

en-gb	P R O G R A M M E F O R G O V E R N M E N T – U P D AT E
cy-gb	Y R H A G L E N LY W O D R A E T H U – D I W E D D A R I A D

en-gb	WELSH GOVERNMENT
cy-gb	LLYWODRAETH CYMRU

en-gb	Programme for Government – Update
cy-gb	Y Rhaglen Lywodraethu – Diweddariad

en-gb	PROGRAMME FOR GOVERNMENT
cy-gb	Y R H A G L E N LY W O D R A E T H U

en-gb	Well-being Statement
cy-gb	Datganiad Llesiant

en-gb	Programme for Government Well-being Statement
cy-gb	Rhaglen Lywodraethu  Datganiad Llesiant

en-gb	This alignment is critical for establishing a coordinated approach to delivering our objectives and making sure climate-related issues are considered in every aspect of decision-making across government.
cy-gb	Mae’r aliniad hwn yn hollbwysig i sefydlu dull cydgysylltiedig o gyflawni ein hamcanion a gwneud yn siŵr bod materion yn ymwneud â’r newid yn yr hinsawdd yn cael eu hystyried ym mhob agwedd ar y broses o wneud penderfyniadau ar draws y llywodraeth.

en-gb	Further, as a public sector organisation, we follow the best practice guidance and policies set for all public bodies.
cy-gb	Hefyd, fel sefydliad sector cyhoeddus, rydym yn dilyn y canllawiau arfer gorau a’r polisïau a gyflwynir ar gyfer pob corff cyhoeddus.

en-gb	Some examples of our organisational and  Wales-wide policies and strategies driving actions to decarbonise are set out below.
cy-gb	Cyflwynir rhai enghreifftiau o’n polisïau a strategaethau Cymru gyfan yn ysgogi camau i ddatgarboneiddio isod.

en-gb	The Welsh Public Sector Net Zero Reporting Guide details the principles for carbon accounting and reporting for the whole Welsh public sector, including the Welsh Government.
cy-gb	Mae Canllaw Sector Cyhoeddus Cymru  ar gyfer Adrodd ar Sero Net yn rhoi manylion yr egwyddorion ar gyfer cyfrifyddu ac adrodd ar garbon ar gyfer sector cyhoeddus cyfan Cymru, gan gynnwys Llywodraeth Cymru.

en-gb	Emissions are regularly reported using the GHG Protocol, which categorises emissions into three scopes.
cy-gb	Caiff allyriadau eu hadrodd yn rheolaidd gan ddefnyddio’r Protocol Nwyon Tŷ Gwydr, sy’n categoreiddio allyriadau i dri chwmpas.

en-gb	An emissions breakdown by scope in accordance with the GHG Protocol is shown in Appendix A.
cy-gb	Dangosir dadansoddiad allyriadau fesul cwmpas yn unol â’r Protocol Nwyon Tŷ Gwydr yn Atodiad A.

en-gb	As part of our climate action, we are committed to measuring and reporting our carbon footprint annually.
cy-gb	Yn rhan o’n gweithredu ar y newid yn yr hinsawdd, rydym wedi ymrwymo i fesur ac adrodd ar ein hôl troed carbon yn flynyddol.

en-gb	This process gives us a clear indication of the sources of our emissions and allows us to monitor the progress made in reducing our carbon footprint over time.4
cy-gb	Mae’r broses hon yn rhoi awgrym eglur i ni o ffynonellau ein hallyriadau ac yn ein caniatáu i fonitro’r cynnydd a wnaed o ran lleihau ein hôl troed carbon dros amser.4

en-gb	We have measured our carbon footprint for both 2019-20 and 2020-21.
cy-gb	Rydym wedi mesur ein hôl troed carbon ar gyfer 2019‒20 a 2020-21.

en-gb	2019-20
cy-gb	2019‒20

en-gb	Supply chain emissions5
cy-gb	Allyriadau cadwyn gyflenwi5

en-gb	Total emissions
cy-gb	Cyfanswm yr allyriadau

en-gb	Across all departments, emissions sources can be categorised into six broad categories:
cy-gb	Ar draws pob adran, gellir categoreiddio ffynonellau allyriadau yn chwe chategori eang:

en-gb	Our 2019-20 carbon footprint is equivalent to the average annual footprint for 77,500 cars or heating and powering 44,000 homes for 1 year4.
cy-gb	Mae ein hôl troed carbon ar gyfer 2019‒20 yn cyfateb i ôl troed blynyddol cyfartalog 77,500 o geir neu wresogi a phweru 44,000 o gartrefi am flwyddyn4.

en-gb	Assumes that 1 car drives approx. 7,400 miles per year with emissions of 2.0 tCO2e, and a household uses 11,526 kWh of gas and 3,772 kWh of electricity.
cy-gb	Yn tybio bod 1 car yn gyrru tua 7,400 milltir y flwyddyn ag allyriadau o 2.0 tCO2e, a bod aelwyd yn defnyddio 11,526 kWh o nwy a 3,772 kWh o drydan.

en-gb	5  Operational emissions include: buildings and infrastructure, vehicle fleet, business travel and commuting.
cy-gb	5  Mae allyriadau gweithredu yn cynnwys: adeiladau a seilwaith, fflyd gerbydau, teithio busnes a chymudo.

en-gb	Figure 5:
cy-gb	Ffigur 5:

en-gb	2019-20 Welsh Government carbon footprint
cy-gb	Ôl troed carbon Llywodraeth Cymru yn 2019–20

en-gb	Each category is made up of several  emission sources.
cy-gb	Mae pob categori wedi’i gyfansoddi o sawl ffynhonnell allyriadau.

en-gb	Our top five emissions sources for the baseline year (2019‒20)  were:
cy-gb	Ein pum prif ffynhonnell allyriadau ar gyfer y flwyddyn llinell sylfaen (BA 2019‒20) oedd:

en-gb	The goods and services    we procure
cy-gb	Y nwyddau a’r gwasanaethau yr ydym yn eu caffael

en-gb	131,900tCO2e
cy-gb	131,900tCO2e

en-gb	Employees commuting   to work
cy-gb	Cyflogeion yn cymudo  i’r gwaith

en-gb	6,884tCO2e
cy-gb	6,884tCO2e

en-gb	Electricity to power     our buildings
cy-gb	Trydan i bweru ein  hadeiladau

en-gb	Electricity to power our     street lighting
cy-gb	Trydan i bweru ein  goleuadau stryd

en-gb	Private car mileage for     business travel
cy-gb	Milltiredd car preifat ar gyfer teithiau busnes

en-gb	It is important to note that our two largest emissions sources (purchased goods & services and employee commuting) are estimated using benchmarks and proxies due to a lack of available activity data.
cy-gb	Mae’n bwysig nodi bod ein dwy ffynhonnell allyriadau fwyaf (nwyddau a gwasanaethau a brynir a chymudo cyflogeion) yn cael eu hamcangyfrif gan ddefnyddio meincnodau a dirprwyon oherwydd y diffyg data gweithgarwch sydd ar gael.

en-gb	Whilst this increases uncertainty in the calculation, it is a common challenge when calculating a footprint and is necessary until data improvements are made.
cy-gb	Er bod hyn yn cynyddu ansicrwydd yn y cyfrifiad, mae’n her gyffredin wrth gyfrifo ôl troed ac yn angenrheidiol tan y bydd gwelliannau data yn cael eu gwneud.

en-gb	Between 2019‒20 and 2020‒21, the Welsh Government’s organisational carbon footprint was reduced by approx. 18%, in part due to the COVID-19 pandemic.
cy-gb	Rhwng 2019‒20 a 2020-21, lleihawyd ôl troed carbon sefydliadol Llywodraeth Cymru tua 18%, yn rhannol oherwydd pandemig COVID-19.

en-gb	The overall reduction is due to:
cy-gb	Mae’r gostyngiad cyffredinol oherwydd:

en-gb	› The shift to working from home –  97% less commuting.
cy-gb	› Y newid i weithio gartref – 97% yn llai o gymudo.

en-gb	› Reduced business travel – 91% less.
cy-gb	› Llai o deithio busnes – 91% yn llai.

en-gb	› National grid decarbonisation.
cy-gb	› Datgarboneiddio’r grid cenedlaethol.

en-gb	› Reduced occupancy of buildings.
cy-gb	› Llai o feddiannaeth adeiladau.

en-gb	› Reduced supply chain emissions.
cy-gb	› Llai o allyriadau cadwyn gyflenwi.

en-gb	Over half of our total spending is concentrated in the top 12 highest value contracts and 58 contracts make up 90% of our spending.
cy-gb	Mae dros hanner cyfanswm ein gwariant wedi’i grynhoi yn y 12 contract â’r gwerth uchaf ac mae 58 o gontractau yn gyfrifol am 90% o’n gwariant.

en-gb	We have also made progress and continue to do so with proactive decarbonisation on our estate,  (e.g. administrative estate, Cadw), streetlighting upgrades, and low carbon fleet.
cy-gb	Rydym hefyd wedi gwneud cynnydd ac yn parhau i wneud hynny o ran datgarboneiddio rhagweithiol ar ein hystad, (e.e. yr ystad weinyddol, Cadw), uwchraddio goleuadau stryd, a fflyd carbon isel.

en-gb	As the financial year 2019‒20 was largely unaffected by COVID-19, it serves as a suitable baseline from which to measure ongoing decarbonisation efforts, and is the first year used for public sector carbon reporting.
cy-gb	Gan fod blwyddyn ariannol 2019‒20 heb ei heffeithio i raddau helaeth gan COVID-19, mae’n llinell sylfaen briodol i fesur ymdrechion datgarboneiddio parhaus ohoni, a dyma’r flwyddyn gyntaf a ddefnyddir ar gyfer adrodd ar garbon sector cyhoeddus.

en-gb	Percentage of Welsh Government spend by number of suppliers (largest to smallest)
cy-gb	Canran o wariant Llywodraeth Cymru fesul nifer y cyflenwyr

en-gb	%
cy-gb	%

en-gb	H
cy-gb	H

en-gb	Number of suppliers
cy-gb	Nifer y Cyflenwyr

en-gb	A Other B Telecommunications C Architectural and engineering D Computer programming, E Services of head F Wholesale trade services; G Education services H Construction servicesservices; technical testing consultancy and offices; management except for motor vehicles
cy-gb	A Arall B Gwasanaethau C Gwasanaethau pensaernïol D Rhaglennu cyfrifiadurol, E Gwasanaethau prif F Gwasanaeth masnach G Gwasanaethau H Adeiladu telathrebua pheirianneg; gwasanaethau ymgynghori a swyddfeydd; gwasanaethau cyfanwerthu, ac eithrio addysg

en-gb	and analysis services related services consulting services and motorcycles
cy-gb	profi a dadansoddi technegol gwasanaethau cysylltiedig ymgynghori rheolwyr cerbydau modur a beiciau modur

en-gb	Our strategic plan for net zero
cy-gb	Ein cynllun strategol ar gyfer sero net

en-gb	Leading by example
cy-gb	Arwain drwy esiampl

en-gb	The Welsh public sector must reach a collective net zero by 2030.
cy-gb	Mae’n rhaid i sector cyhoeddus Cymru gyrraedd sero net cyfunol erbyn 2030.

en-gb	For this target to be met, collaboration and knowledge sharing will be required to leverage strengths and opportunities from across the public sector.
cy-gb	Er mwyn bodloni’r targed hwn, bydd angen cydweithredu a rhannu gwybodaeth i ysgogi cryfderau a chyfleoedd o bob rhan o’r sector cyhoeddus.

en-gb	We recognise that a collective effort is critical to make the target attainable and that our position of leadership and influence in the public sector provides us with an opportunity to lead by example and support the broader public sector to meet this goal.
cy-gb	Rydym yn cydnabod bod ymdrech gyfunol yn hollbwysig i wneud y targed yn gyraeddadwy a bod ein sefyllfa o arweinyddiaeth a dylanwad yn y sector cyhoeddus yn rhoi cyfle i ni arwain drwy esiampl a chynorthwyo’r sector cyhoeddus ehangach i gyflawni’r nod hwn.

en-gb	This is why, as well as the overall public sector target, we have also set our own organisational net zero target.
cy-gb	Dyma pam, yn ogystal â’r targed sector cyhoeddus cyffredinol, yr ydym hefyd wedi pennu ein targed sero net sefydliadol ein hunain.

en-gb	The organisational net zero target binds us to an ambitious decarbonisation trajectory that will require transformational change across the Welsh Government organisation to achieve.
cy-gb	Mae’r targed sero net sefydliadol yn ein rhwymo i drywydd datgarboneiddio uchelgeisiol a fydd yn gofyn am newid trawsnewidiol ar draws sefydliad Llywodraeth Cymru i’w gyflawni.

en-gb	Leading by example means making ambitious emission reductions across our operations, disseminating the latest thinking on decarbonisation, driving positive behavioural change, and collaborating with our partners across government and the wider Welsh public sector.
cy-gb	Mae arwain drwy esiampl yn golygu gwneud gostyngiadau uchelgeisiol i allyriadau ar draws ein gweithrediadau, gan rannu’r syniadau diweddaraf ar ysgogi newid ymddygiad cadarnhaol, a chydweithredu â’n partneriaid ar draws y llywodraeth a sector cyhoeddus ehangach Cymru.

en-gb	Examples of our support to the Welsh  public sector:
cy-gb	Enghreifftiau o’n cefnogaeth i sector cyhoeddus Cymru:

en-gb	› Continuing to fund the Energy Service to provide all Welsh public sector organisations with access to advisory and technical services for low carbon technologies and projects.
cy-gb	› Parhau i ariannu’r Gwasanaeth Ynni i ddarparu mynediad i holl sefydliadau sector cyhoeddus Cymru at wasanaethau cynghori a thechnegol ar gyfer technolegau a phrosiectau carbon isel.

en-gb	› Providing £15m funding per annum through the Wales Funding Programme and Invest to Save.
cy-gb	› Darparu £15 miliwn o gyllid y flwyddyn trwy Raglen Gyllido Cymru a Buddsoddi i Arbed.

en-gb	› Developing and disseminating procurement policy notes to advise on supply chain decarbonisation.
cy-gb	› Datblygu a dosbarthu nodiadau polisi caffael i gynghori ar ddatgarboneiddio’r gadwyn gyflenwi.

en-gb	› Continuing to develop our public sector reporting guide and tools to encourage all organisations to report emissions in an accurate and consistent way.
cy-gb	› Parhau i ddatblygu ein canllaw sector cyhoeddus ar gyfer adrodd a dulliau i annog pob sefydliad i adrodd ar allyriadau mewn ffordd gywir a chyson.

en-gb	› Supporting the roll-out of repair and reuse hubs together with continuing improvements in recycling through our Circular  Economy Fund.
cy-gb	› Cefnogi’r broses o gyflwyno canolfannau trwsio ac ailddefnyddio ynghyd â gwelliannau parhaus i ailgylchu trwy ein Cronfa’r Economi Gylchol.

en-gb	Examples of our support to communities, local areas, and businesses in Wales for decarbonisation:
cy-gb	Enghreifftiau o’n cymorth i gymunedau, ardaloedd lleol, a busnesau yng Nghymru ar gyfer datgarboneiddio:

en-gb	› We support community groups to develop renewable energy projects through the Energy Service and with Development Bank of Wales funding.
cy-gb	› Rydym yn cynorthwyo grwpiau cymunedol i ddatblygu prosiectau ynni adnewyddadwy drwy’r Gwasanaeth Ynni a chyda chyllid Banc Datblygu Cymru.

en-gb	› We support households and those in fuel poverty with our ‘Optimised Retrofit’ and ‘Warm Homes’ programmes.
cy-gb	› Rydym yn cynorthwyo aelwydydd a’r rhai sydd mewn tlodi tanwydd gyda’n rhaglenni ‘Ôl-osod er mwyn Optimeiddio’ a ‘Cartrefi Clyd’.

en-gb	› We support lower carbon travel through Transport for Wales, Trunk Road Agencies,  and our rollout of electric vehicle  charging infrastructure.
cy-gb	› Rydym yn cynorthwyo teithio carbon is drwy Trafnidiaeth Cymru, Asiantaethau Cefnffyrdd, a’n cyflwyniad o seilwaith gwefru cerbydau trydan.

en-gb	› We support businesses through our Business Wales support function and circular economy fund.
cy-gb	› Rydym yn cynorthwyo busnesau drwy ein swyddogaeth cymorth Busnes Cymru a chronfa’r economi gylchol.

en-gb	› We provide support to develop Regional Energy Strategies and detailed Local Area Energy Plans.
cy-gb	› Rydym yn darparu cymorth i ddatblygu Strategaethau Ynni Rhanbarthol a Chynlluniau Ynni Ardal Leol.

en-gb	Our vision for organisational net zero
cy-gb	Ein gweledigaeth ar gyfer sero net sefydliadol

en-gb	The Welsh Government is committed to achieving net zero as an organisation and supporting the 2030 net zero ambition for the entire Welsh public sector.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i sicrhau sero net fel sefydliad a chefnogi’r uchelgais sero net i sector cyhoeddus cyfan Cymru erbyn 2030.

en-gb	As Welsh Government, we have chosen to follow the Science Based Targets Initiative (SBTi) , which provides a comprehensive definition of organisational net zero.
cy-gb	Fel Llywodraeth Cymru, rydym wedi dewis dilyn y Fenter Targedau Seiliedig ar Wyddoniaeth (SBTi), sy’n darparu diffiniad cynhwysfawr o sero net sefydliadol.

en-gb	This standard has been designed for private sector companies, however, we are aligning ourselves to the SBTi definition in the absence of a public sector organisational net zero standard.
cy-gb	Dyluniwyd y safon hon ar gyfer cwmnïau sector preifat, ond rydym yn alinio ein hunain â diffiniad SBTi yn absenoldeb safon sero net sefydliadol sector cyhoeddus.

en-gb	To achieve net zero as an organisation in alignment with the SBTi6, we will have to reduce our operational and supply chain emissions by at least 90% relative to the baseline year.
cy-gb	I sicrhau sero net fel sefydliad, gan gyd-fynd â’r SBTi6, bydd yn rhaid i ni leihau cyfanswm ein hallyriadau gweithredu a chadwyn gyflenwi o leiaf 90% o’u cymharu â’r flwyddyn llinell sylfaen.

en-gb	To achieve this by 2030, we must meet our current operational emissions target of a 90% reduction, and convert our qualitative supply chain approach to achieve the same outcome.
cy-gb	I gyflawni hyn erbyn 2030, mae’n rhaid i ni fodloni ein targed allyriadau gweithredu presennol o 90%, a newid ein dull cadwyn gyflenwi ansoddol i sicrhau’r un canlyniad.

en-gb	Only when we have established how we will reduce our emissions as much as possible, will we consider greenhouse gas removals to offset any residual emissions that cannot be eliminated.
cy-gb	Dim ond pan fyddwn wedi pennu sut y byddwn yn lleihau ein hallyriadau cymaint â phosibl y byddwn yn ystyried cael gwared ar nwyon tŷ gwydr i gydbwyso unrhyw allyriadau gweddilliol na ellir cael gwared arnynt.

en-gb	Setting a minimum 90% requirement This Strategic Plan contains the strategic initiatives that will move us towards our net zero ambition.
cy-gb	Mae pennu isafswm gofynnol o 90% ar gyfer lliniaru yn cefnogi’r dull hwn. Mae’r Cynllun Strategol hwn yn cynnwys y mentrau strategol a fydd yn ein symud tuag at ein huchelgais sero net.

en-gb	Further action planning and development work is required to deliver each initiative and turn strategic ambition into action.
cy-gb	Mae angen cynllunio gweithredol a gwaith datblygu pellach i ddarparu pob menter a throi uchelgais strategol  yn weithredu.

en-gb	Further, our vision extends to the wider public sector who we will support to achieve a collective net zero by 2030.
cy-gb	Hefyd, mae ein gweledigaeth yn ymestyn i’r sector cyhoeddus ehangach y byddwn yn ei gynorthwyo i sicrhau sero net yn ei gyfanrwydd erbyn 2030.

en-gb	We will continue to support communities, local areas, and businesses in Wales on the journey to net zero.
cy-gb	Byddwn yn parhau i gynorthwyo cymunedau, ardaloedd lleol, a busnesau yng Nghymru ar y daith i sero net.

en-gb	Our targets
cy-gb	Ein targedau

en-gb	We have split our targets for decarbonisation as an organisation into two types: a measurable carbon reduction target for our operational emissions, and qualitative targets for supply chain and land use.
cy-gb	Rydym wedi rhannu ein targedau ar gyfer datgarboneiddio fel sefydliad yn ddau fath: targed lleihau carbon mesuradwy ar gyfer ein hallyriadau gweithredu, a thargedau ansoddol ar gyfer cadwyn gyflenwi a defnydd tir.

en-gb	This approach has been taken to support the accuracy of a quantifiable carbon reduction target for our well-understood operational emissions, whilst ensuring that progress continues for emissions sources where our carbon accounting approach is evolving to be quantifiable in the future.
cy-gb	Mabwysiadwyd y dull hwn i gefnogi cywirdeb targed lleihau carbon mesuradwy ar gyfer ein hallyriadau gweithredu y ceir dealltwriaeth dda ohonynt, gan sicrhau bod cynnydd yn parhau ar gyfer ffynonellau allyriadau lle mae ein dull cyfrifyddu carbon yn esblygu i fod yn fesuradwy yn y dyfodol.

en-gb	Our ambition for net zero will be to reduce emissions by mitigation first.
cy-gb	Ein huchelgais ar gyfer sero net fydd lleihau allyriadau trwy liniaru gyntaf.

en-gb	To support this, we will aim for at least a 90% reduction in emissions, which aligns with the SBTi requirements for net zero.
cy-gb	I gynorthwyo hyn, ein nod fydd gostyngiad o 90% o leiaf i allyriadau, sy’n cyd-fynd â’r gofynion SBTi ar gyfer sero net.

en-gb	This will be based on the financial year 2019-20 baseline, aligning with our Carbon Reporting Guide and SBTi requirements for a recent representative year.
cy-gb	Bydd hyn yn seiliedig ar linell sylfaen blwyddyn ariannol 2019‒20, sy’n cyd-fynd â’n Canllaw ar gyfer Adrodd ar Garbon a gofynion SBTi ar gyfer blwyddyn gynrychiadol ddiweddar.

en-gb	We have modelled the impact of initiatives across our operational emissions out to 2030.
cy-gb	Rydym wedi modelu effaith mentrau ar draws ein hallyriadau gweithredu hyd at 2030.

en-gb	The modelling is not exhaustive and it is not to the accuracy of specific projects for specific buildings, but it does provide likely pathways for decarbonisation at three levels: do nothing, gaining momentum, and accelerated change.
cy-gb	Nid yw’r modelu yn gynhwysfawr ac nid yw i gywirdeb prosiectau penodol ar gyfer adeiladau penodol, ond mae’n darparu llwybrau tebygol ar gyfer datgarboneiddio ar dair lefel: gwneud dim, datblygu momentwm, a newid wedi’i gyflymu.

en-gb	6  www.sciencebasedtargets.org/
cy-gb	6  www.sciencebasedtargets.org/

en-gb	https://sciencebasedtargets.org/
cy-gb	https://sciencebasedtargets.org/

en-gb	Each scenario demonstrates a varying level of initiative implementation and considers  high/low scenarios for key interacting factors such as electricity grid decarbonisation and electric vehicle uptake by staff.
cy-gb	Mae pob senario yn dangos lefel amrywiol o weithrediad mentrau ac yn ystyried senarios uchel/isel ar gyfer ffactorau rhyngweithio allweddol fel datgarboneiddio’r grid trydan a nifer y staff sy’n defnyddio cerbydau trydan.

en-gb	At this stage, our modelling demonstrates a 55-75% reduction by 2030.
cy-gb	Ar hyn o bryd, mae ein modelu yn dangos gostyngiad o 55-75% erbyn 2030.

en-gb	This is not enough to meet our ambition to reach net zero by 2030 and our approach will need to evolve beyond the initiatives modelled so far.
cy-gb	Nid yw hyn yn ddigon i gyflawni ei huchelgais o sicrhau sero net erbyn 2030 a bydd angen i’n dull esblygu y tu hwnt i’r mentrau a fodelwyd hyd yma.

en-gb	We will need to  firm-up and scale-up our solutions within our Action Plan, and innovate further to bridge the gap.
cy-gb	Bydd angen i ni gadarnhau ac uwchraddio ein hatebion yn ein Cynllun Gweithredu, ac arloesi ymhellach i lenwi’r bwlch.

en-gb	The accelerated change scenario assumes aggressive displacement of fossil fuels.
cy-gb	Mae’r senario newid wedi’i gyflymu yn tybio disodliad ymosodol o danwyddau ffosil.

en-gb	However, residual emissions from our buildings & infrastructure and corporate fleet alone are estimated still to be above the 90% operational carbon reduction target.
cy-gb	Fodd bynnag, amcangyfrifir bod allyriadau gweddilliol o’n hadeiladau a’n seilwaith a’n fflyd gorfforaethol yn unig yn dal i fod uwchben y targed lleihau carbon gweithredu o 90%.

en-gb	Doing all we can to maximise the electrification of our operations will align our residual emissions with the carbon intensity of the electricity grid.
cy-gb	Bydd gwneud popeth yn ein gallu i sicrhau bod ein gweithrediadau yn cael eu trydaneiddio cymaint â phosibl yn alinio ein hallyriadau gweddilliol â dwysedd carbon y grid trydan.

en-gb	While this is unlikely to bring us to our net zero 90% reduction target by 2030, it will position Welsh Government as ‘net zero ready’ as we support our electricity grid to continue to decarbonise.
cy-gb	Er bod hyn yn annhebygol o ddod â ni i’n targed lleihau sero net o 90% erbyn 2030, bydd yn rhoi Llywodraeth Cymru o fod yn ‘barod ar gyfer sero net’ wrth i ni gynorthwyo ein grid trydan i barhau i ddatgarboneiddio.

en-gb	We will directly contribute to generation capacity to meet the 1GW local ownership target for Wales by 2030.
cy-gb	Byddwn yn cyfrannu yn uniongyrchol at gapasiti cynhyrchu i fodloni’r targed perchnogaeth leol 1GW ar gyfer Cymru erbyn 2030.

en-gb	We will procure on a basis that prioritises goods and products made from remanufactured, refurbished and recycled materials.
cy-gb	Byddwn yn caffael ar sail sy’n blaenoriaethu nwyddau a chynhyrchion sydd wedi’u gwneud o ddeunyddiau wedi’u hailweithgynhyrchu, eu hailwampio  a’u hailgylchu.

en-gb	The carbon accounting approach for emissions from our supply chain is not accurate enough to group with our well-understood operational emissions.
cy-gb	Nid yw’r dull cyfrifyddu carbon ar gyfer allyriadau o’n cadwyn gyflenwi yn ddigon cywir i’w grwpio â’n hallyriadau gweithredu y ceir dealltwriaeth dda ohonynt.

en-gb	This will change as our carbon accounting guidance for the public sector improves.
cy-gb	Bydd hyn yn newid wrth i’n canllawiau cyfrifyddu carbon ar gyfer y sector cyhoeddus wella.

en-gb	To help drive progress now, we have set qualitative targets for decarbonising our supply chain.
cy-gb	Er mwyn helpu i ysgogi cynnydd nawr, rydym wedi pennu targedau ansoddol ar gyfer datgarboneiddio ein cadwyn gyflenwi.

en-gb	In addition, as our data improves and the carbon accounting guidance evolves, we will reassess the baseline to keep our targets relevant.
cy-gb	Hefyd, wrth i’n data wella a’r canllawiau cyfrifyddu carbon esblygu, byddwn yn ailasesu’r llinell sylfaen i gadw ein targedau yn berthnasol.

en-gb	We have a leadership role in directly supporting the decarbonisation of the electricity grid in Wales.
cy-gb	Mae gennym swyddogaeth arweinyddiaeth o ran cynorthwyo datgarboneiddiad y grid trydan yng Nghymru yn uniongyrchol.

en-gb	Although this will not directly reduce our reportable carbon footprint, we will capture the impact of our work to increase locally owned renewable generation.
cy-gb	Er na fydd hyn yn lleihau ein hôl troed carbon adroddadwy yn uniongyrchol, byddwn yn nodi effaith ein gwaith i gynyddu cynhyrchiant adnewyddadwy sy’n eiddo lleol.

en-gb	Residual emissions  and offsetting
cy-gb	Allyriadau gweddilliol a gwrthbwyso

en-gb	For any organisation, it is very difficult to entirely remove all emissions.
cy-gb	I unrhyw sefydliad, mae’n anodd iawn cael gwared ar yr holl allyriadau yn gyfan gwbl.

en-gb	We recognise that some residual emissions will remain part of our footprint in 2030, even after all the initiatives have been implemented.
cy-gb	Rydym yn cydnabod y bydd rhai allyriadau gweddilliol yn parhau i fod yn rhan o’n hôl troed yn 2030, hyd yn oed ar ôl i’r holl fentrau gael eu gweithredu.

en-gb	These emissions will be unavoidable and will need to be offset.
cy-gb	Ni fydd modd osgoi’r allyriadau hyn a bydd angen eu gwrthbwyso.

en-gb	Carbon offsetting is a broad term that refers to activities that reduce or avoid carbon emissions, or increase carbon storage to compensate for emissions that occur elsewhere.
cy-gb	Mae gwrthbwyso carbon yn derm eang sy’n cyfeirio at weithgareddau sy’n lleihau neu’n osgoi allyriadau carbon, neu’n cynyddu storfeydd carbon i wneud iawn am allyriadau sy’n digwydd mewn mannau eraill.

en-gb	We recognise that absolute zero emissions by 2030 is not realistic and a level of neutralising through GHG removal offsets will be required to reach our net zero ambition. The offsetting market and investment guidance is likely to change between now and 2030 as technology, policy and markets evolve, so we will start by developing a robust and credible approach for use that is aligned with our organisational objectives.
cy-gb	Rydym yn cydnabod nad yw sicrhau dim allyriadau o gwbl erbyn 2030 yn realistig a bydd angen lefel o niwtraleiddio trwy achosion o wrthbwyso cael gwared ar nwyon Mae’r canllawiau marchnad a buddsoddiad gwrthbwyso yn debygol o newid rhwng nawr a 2030 wrth i dechnoleg, polisi a marchnadoedd esblygu, felly byddwn yn dechrau trwy ddatblygu dull cadarn a chredadwy ar gyfer defnydd sy’n cyd-fynd â’n hamcanion sefydliadol.

en-gb	Further information on our strategic initiatives for offsetting can be found in the Initiative section of this Strategic Plan.
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth am ein mentrau strategol ar gyfer gwrthbwyso ar gael yn adran Menter y Cynllun Strategol hwn.

en-gb	Delivering the Strategic Plan
cy-gb	Darparu’r Cynllun Strategol

en-gb	This Strategic Plan sets out our net zero ambition and our strategy to achieve it.
cy-gb	Mae’r Cynllun Strategol hwn yn cyflwyno ein huchelgais sero net a’n strategaeth i’w gyflawni.

en-gb	Across our organisation, we must now focus on delivering and sustaining climate action.
cy-gb	Ar draws ein sefydliad, mae’n rhaid i ni ganolbwyntio nawr ar ddarparu a chynnal camau gweithredu ar yr hinsawdd.

en-gb	This will involve creating an enabling environment, where choosing low carbon becomes the norm, culturally embedded and self-regulating.
cy-gb	Bydd hyn yn golygu creu amgylchedd galluogi, lle mae dewis carbon isel yn dod yn arferol, wedi’i ymwreiddio yn ddiwylliannol ac yn hunan-reoleiddio.

en-gb	In many cases the impact of current decisions will be locked-in until 2030 and beyond, meaning that our behaviours and actions must become net zero-aligned now if our target is to be reached.
cy-gb	Mewn llawer o achosion, bydd effaith penderfyniadau presennol yn cael eu sicrhau tan 2030 a’r tu hwnt, sy’n golygu bod yn rhaid i’n hymddygiadau a’n gweithredoedd gyd-fynd â sero net nawr os ydym am gyrraedd ein targed.

en-gb	Every employee has a personal responsibility to integrate net zero into their roles and activities.
cy-gb	Mae gan bob cyflogai gyfrifoldeb personol i integreiddio sero net i’w swyddogaethau a’u gweithgareddau.

en-gb	As Welsh Government, we have the responsibility to provide the tools and resources necessary to translate positive intent into meaningful action across the organisation.
cy-gb	Fel Llywodraeth Cymru, mae gennym gyfrifoldeb i ddarparu’r dulliau a’r adnoddau sy’n angenrheidiol i droi bwriad cadarnhaol yn weithredu ystyrlon ar draws y sefydliad.

en-gb	In this section, we set out the structures we intend to put in place to deliver on this effectively.
cy-gb	Yn yr adran hon, rydym yn cyflwyno’r strwythurau yr ydym yn bwriadu eu rhoi ar waith i gyflawni hyn yn effeithiol.

en-gb	The journey will be iterative and  non-linear; this strong foundation is a prerequisite to ensure we are able to cope with and respond to changing circumstances, with feedback loops to be implemented across the organisation.
cy-gb	Bydd y daith yn ailadroddol ac yn anunionlin; mae’r sylfaen gref hon yn rhagofyniad i sicrhau y gallwn ymdopi ag amgylchiadau sy’n newid ac ymateb iddynt, gan roi dolenni adborth ar waith ar draws y sefydliad.

en-gb	Climate action activities, from planning, to delivering, and sustaining
cy-gb	Gweithgareddau gweithredu ar yr hinsawdd, o gynllunio, i ddarparu, a chynnal

en-gb	Planning climate action
cy-gb	Cynllunio Gweithredu ar yr Hinsawdd

en-gb	travel
cy-gb	• Teithio

en-gb	Ownership
cy-gb	Cyfrifoldeb

en-gb	Strategic Plan sits with the Welsh Government Executive Committee (ExCo), the most senior decision-making body for the Welsh Government.
cy-gb	Pwyllgor Gweithredol Llywodraeth Cymru, y corff gwneud penderfyniadau uchaf ar gyfer Llywodraeth Cymru, sy’n gyfrifol am Gynllun Strategol Sero Net Llywodraeth Cymru.

en-gb	The Committee is chaired by the Permanent Secretary who has personally committed to achieving our target.
cy-gb	Cadeirir y Pwyllgor gan yr Ysgrifennydd Parhaol sydd wedi ymrwymo yn bersonol i gyflawni ein targed.

en-gb	Responsibility for the delivery of this Strategic Plan will sit with the Chief Operating Officer (COO) who will be responsible for the policy and operation of many of the levers needed to achieve the vision of a net zero organisation.
cy-gb	Y Prif Swyddog Gweithredu fydd yn gyfrifol am ddarparu’r Cynllun Strategol hwn a bydd yn gyfrifol am bolisi a gweithrediad llawer o’r ysgogiadau sydd eu hangen i wireddu’r weledigaeth o sefydliad sero net.

en-gb	They will take responsibility for driving the ongoing development and action to implement the Strategic Plan and will be accountable for its success.
cy-gb	Byddant yn cymryd cyfrifoldeb am ysgogi datblygiad a gweithrediad parhaus i roi’r Cynllun Strategol ar waith ac yn atebol am ei lwyddiant.

en-gb	The COO will be responsible for establishing suitable governance to support the delivery of the Strategic Plan.
cy-gb	Bydd y Prif Swyddog Gweithredu yn gyfrifol am sefydlu llywodraethu priodol i gefnogi darpariaeth y Cynllun Strategol.

en-gb	The COO will also provide reports to ExCo on a quarterly basis to update on the delivery of the Strategic Plan, highlighting progress and the resolution of any issues.
cy-gb	Bydd y Prif Swyddog Gweithredu hefyd yn darparu adroddiadau i Bwyllgor Gweithredol Llywodraeth Cymru bob tri mis i ddiweddaru ar ddarpariaeth y Cynllun Strategol, gan dynnu sylw at gynnydd a datrys unrhyw broblemau.

en-gb	ExCo will be engaged regularly as the policies, “costed plan” and initiatives develop and as strategic decisions are required.
cy-gb	Bydd Pwyllgor Gweithredol Llywodraeth Cymru yn cael ei gynnwys yn rheolaidd wrth i’r polisïau, “cynllun wedi’i gostio” a mentrau ddatblygu a phan fydd angen penderfyniadau strategol.

en-gb	Governance structure for the development and implementation of the Welsh Government’s Net Zero Strategic Plan
cy-gb	Strwythur llywodraethu ar gyfer datblygu a gweithredu Cynllun Strategol Sero Net Llywodraeth Cymru

en-gb	Permanent Secretary
cy-gb	Ysgrifennydd Parhaol

en-gb	EXCO
cy-gb	EXCO

en-gb	Scrutiny, strategic decision making
cy-gb	Craffu, gwneud penderfyniadau strategol

en-gb	Climate Change Portfolio Board
cy-gb	Bwrdd Portffolio Newid yn yr Hinsawdd

en-gb	Support, advisory
cy-gb	Cymorth, cynghori

en-gb	Scrutiny, strategic decision making
cy-gb	Craffu, gwneud penderfyniadau strategol

en-gb	Chief Operating Officer
cy-gb	Prif Swyddog Gweithredu

en-gb	Climate Change and Energy Efficiency Division
cy-gb	Is-adran Newid yn yr Hinsawdd ac Effeithlonrwydd Ynni

en-gb	SRO for Decarbonisation
cy-gb	Uwch Berchennog Cyfrifol ar gyfer datgarboneiddio

en-gb	Oversight, strategic decision making
cy-gb	Trosolwg, gwneud penderfyniadau strategol

en-gb	Decarbonisation Project Team
cy-gb	Tîm y Prosiect Datgarboneiddio

en-gb	Management of strategic plan delivery
cy-gb	Rheoli darpariaeth a gweithrediad y Cynllun Strategol, monitro cynnydd

en-gb	Thematic Working Groups
cy-gb	Gweithgorau thematig

en-gb	Departmental Team Leads
cy-gb	Arweinwyr timau adrannol

en-gb	Day-to-day delivery of projects
cy-gb	Darpariaeth prosiectau o ddydd i ddydd

en-gb	Procurement
cy-gb	Caffael

en-gb	Administrative Estate
cy-gb	Ystad Weinyddol

en-gb	HR
cy-gb	Adnoddau Dynol

en-gb	Trunk road agencies
cy-gb	Asiantaethau Cefnffyrdd

en-gb	Economy and Infrastructure
cy-gb	Economi a Seilwaith

en-gb	A Decarbonisation Project Team is expected to sit under the COO and have responsibility for the delivery of the Strategic Plan.
cy-gb	Disgwylir i Dîm Prosiect Datgarboneiddio fod o dan y Prif Swyddog Gweithredu a bod yn gyfrifol am y Cynllun Strategol.

en-gb	Its role is expected to include:
cy-gb	Disgwylir i’w swyddogaeth gynnwys:

en-gb	› Monitoring the delivery of the initiatives set out in the Strategic Plan.
cy-gb	› Monitro darpariaeth y mentrau a gyflwynir yn y Cynllun Strategol.

en-gb	› Developing more detailed (costed and phased) decarbonisation Action Plans in cooperation with the relevant departments, setting out in detail how the initiatives will be achieved.
cy-gb	› Datblygu Cynlluniau Gweithredu ar ddatgarboneiddio mwy manwl (wedi’u costio a graddol) mewn cydweithrediad â’r adrannau perthnasol, gan nodi yn fanwl sut y bydd y mentrau yn cael eu cyflawni.

en-gb	› Identifying an appropriate owner for each initiative, and the team/policy leads responsible for its delivery.
cy-gb	› Nodi perchennog priodol ar gyfer bob menter, a’r arweinwyr tîm/polisi sy’n gyfrifol am ei darpariaeth.

en-gb	› Reporting to the COO on progress in the delivery of the initiatives, the Action Plan, and the overall Strategic Plan.
cy-gb	› Adrodd yn ôl i’r Prif Swyddog Gweithredu ar gynnydd o ran darpariaeth y mentrau, y Cynllun Gweithredu, a’r Cynllun Strategol cyffredinol.

en-gb	› Collating and reporting data on carbon emissions from across Welsh Government to feed into the public sector annual reporting of public sector emissions.
cy-gb	› Crynhoi ac adrodd ar ddata ar allyriadau carbon o bob rhan o Lywodraeth Cymru i gyfrannu at adroddiadau blynyddol y sector cyhoeddus o allyriadau sector cyhoeddus.

en-gb	› Identifying any areas of risk to the delivery of the Strategic Plan, putting in place measures to mitigate and/or escalating to the COO and relevant Directors.
cy-gb	› Nodi unrhyw feysydd o risg i ddarpariaeth y Cynllun Strategol, gan roi mesurau ar waith i liniaru a/neu uwchgyfeirio i’r Prif Swyddog Gweithredu a Chyfarwyddwyr perthnasol.

en-gb	› Managing the delivery of behaviour change initiatives to support the development and implementation of the Strategic Plan, including communications and training, such as carbon literacy.
cy-gb	› Rheoli’r ddarpariaeth o fentrau newid ymddygiad i gefnogi datblygiad a gweithrediad y Cynllun Strategol, gan gynnwys cyfathrebu a hyfforddiant, fel llythrennedd carbon.

en-gb	Thematic working groups
cy-gb	Gweithgorau thematig

en-gb	It is expected that we will form thematic working groups made up of policy and implementation owners for key emission areas.
cy-gb	Disgwylir y byddwn yn ffurfio gweithgorau thematig sy’n cynnwys perchnogion polisi a gweithredu ar gyfer meysydd allyriadau allweddol.

en-gb	They will share experience and best practice on investment decisions and develop collective solutions to address emission hot spots.
cy-gb	Byddant yn rhannu profiad ac arferion gorau ar benderfyniadau buddsoddi ac yn datblygu atebion ar y cyd i fynd i’r afael â meysydd problemus o ran allyriadau.

en-gb	These working groups will be supported by the Decarbonisation Project team.
cy-gb	Bydd y gweithgorau hyn yn cael eu cynorthwyo gan dîm y Prosiect Datgarboneiddio.

en-gb	Departmental leads
cy-gb	Arweinwyr adrannau

en-gb	Departmental leads will be responsible for the identification, implementation, and monitoring of initiatives relevant to their department.
cy-gb	Bydd arweinwyr adrannau yn gyfrifol am nodi, gweithredu a monitro mentrau sy’n berthnasol i’w hadran.

en-gb	Their input will ensure the suitability of the initiatives, and they will take ownership of implementation and associated monitoring.
cy-gb	Bydd eu mewnbwn yn sicrhau addasrwydd y mentrau, a byddan nhw’n gyfrifol am eu gweithredu ac am y monitro cysylltiedig.

en-gb	The collation of their input will form a key evidence base for the Decarbonisation Project Team to establish new processes, tools, and initiatives that drive further decarbonisation across the Welsh Government.
cy-gb	Bydd eu mewnbwn yn cael ei goladu a bydd hyn yn ffurfio sail tystiolaeth allweddol er mwyn i’r Tîm Prosiect Datgarboneiddio sefydlu prosesau, offer a mentrau newydd sy’n ysgogi rhagor o ddatgarboneiddio ar draws Llywodraeth Cymru.

en-gb	Climate Change and Energy Efficiency Division
cy-gb	Yr Is-adran Newid Hinsawdd ac Ynni

en-gb	The Climate Change and Energy Efficiency Division, supported where appropriate by technical expertise such as from the Energy Service, will provide technical support to the Decarbonisation Project Team in the delivery and implementation of the Strategic Plan.
cy-gb	Bydd yr Is-adran Newid Hinsawdd ac Ynni, wedi’i chynorthwyo gan arbenigedd technegol fel yr hyn gan y Gwasanaeth Ynni, yn darparu cymorth technegol i Dîm y Prosiect Datgarboneiddio o ran darpariaeth a gweithrediad y Cynllun Strategol.

en-gb	Resource and Finance
cy-gb	Adnoddau a Chyllid

en-gb	Access to resource and finance is critical to ensure the success of this Strategic Plan.
cy-gb	Mae mynediad at adnoddau a chyllid yn hanfodol i sicrhau llwyddiant y Cynllun Strategol hwn.

en-gb	As climate change is embedded into policy and investment decisions, it is anticipated that the delivery of initiatives will require additional capacity and resources.
cy-gb	Gan fod y newid yn yr hinsawdd wedi’i ymwreiddio mewn penderfyniadau polisi a buddsoddi, rhagwelir y bydd darpariaeth y mentrau yn gofyn am gapasiti ac adnoddau ychwanegol.

en-gb	We will also take advantage of external expertise and support, such as the Energy Service.
cy-gb	Byddwn hefyd yn manteisio ar arbenigedd a chymorth allanol, fel y Gwasanaeth Ynni.

en-gb	Monitoring and Reporting
cy-gb	Monitro ac Adrodd

en-gb	We will report annually on our carbon footprint and progress against the Strategic Plan using the Welsh Government’s Annual Report, State of the Estate report and the Public Sector Net Zero Reporting Guide.
cy-gb	Byddwn yn adrodd yn flynyddol ar ein hôl troed carbon a chynnydd yn erbyn y Cynllun Strategol gan ddefnyddio Adroddiad Blynyddol Llywodraeth Cymru, adroddiad Cyflwr yr Ystad a’r Canllaw Sector Cyhoeddus ar gyfer Adrodd ar Sero Net.

en-gb	Continuing to improve the collection and analysis of high-quality operational data is a key priority if we are to understand and mitigate carbon emissions.
cy-gb	Mae parhau i wella’r broses o gasglu a dadansoddi data gweithredu o ansawdd uchel yn flaenoriaeth allweddol os ydym yn mynd i ddeall a lliniaru allyriadau carbon.

en-gb	The data will be essential to further develop and assess the impact of initiatives, Action Plans and the overall delivery of this Strategic Plan.
cy-gb	Bydd y data yn hanfodol i ddatblygu ac asesu ymhellach effaith mentrau, Cynlluniau Gweithredu a darpariaeth gyffredinol y Cynllun Strategol hwn.

en-gb	What we will do to achieve net zero
cy-gb	Yr hyn y byddwn yn ei wneud i sicrhau sero net

en-gb	Integrate combatting climate change and the ecological emergency into every role to ensure that everyone is working towards our ambitions and these initiatives become integral to people’s roles.
cy-gb	Integreiddio mynd i’r afael â’r newid yn yr hinsawdd a’r argyfwng ecolegol ym mhob swydd i sicrhau bod pawb yn gweithio tuag at ein huchelgeisiau a bod y mentrau hyn yn dod yn rhan annatod o swyddi pobl.

en-gb	The performance review process will be utilised to ensure individuals are aligned with the climate emergency and taking appropriate responsibility for carbon emissions reduction within their role.
cy-gb	Bydd y broses adolygu perfformiad yn cael ei defnyddio i sicrhau bod unigolion wedi’u halinio â’r argyfwng hinsawdd ac yn cymryd cyfrifoldeb priodol am leihau allyriadau carbon yn eu swyddi.

en-gb	Develop an internal communication and dissemination plan that raises the profile of our net zero ambition, progress, and related activities.
cy-gb	Datblygu cynllun cyfathrebu a dosbarthu mewnol sy’n codi proffil ein huchelgais sero net, cynnydd, a gweithgareddau cysylltiedig.

en-gb	The plan will encourage active participation and provide a forum for employees to engage with our activities.
cy-gb	Bydd y cynllun yn annog cyfranogiad gweithredol ac yn cynnig fforwm i gyflogeion ymgysylltu â’n gweithgareddau.

en-gb	Promote the establishment of employee led sustainability groups to champion engagement at a grassroots level and provide a forum for employees to input into sustainable decision-making.
cy-gb	Hyrwyddo sefydliad grwpiau cynaliadwyedd dan arweinyddiaeth cyflogeion i hyrwyddo ymgysylltiad ar lefel llawr gwlad a chynnig fforwm i gyflogeion gyfrannu at y broses o wneud penderfyniadau cynaliadwy.

en-gb	Provide resources and tools that inform and quantify the carbon emissions impact of business choices to empower people to make low carbon and resource efficient decisions and translate intent into positive action.
cy-gb	Darparu adnoddau a dulliau sy’n hysbysu ac yn mesur effaith allyriadau carbon dewisiadau busnes i rymuso pobl i wneud penderfyniadau carbon isel ac effeithlon o ran adnoddau a throi bwriad yn weithredu cadarnhaol.

en-gb	Continue to roll out carbon literacy training across all staff to provide a foundational understanding of sustainability, the climate crisis, and our net zero ambition across the organisation.
cy-gb	Parhau i gyflwyno hyfforddiant llythrennedd carbon ar draws yr holl staff i ddarparu dealltwriaeth sylfaenol o gynaliadwyedd, yr argyfwng hinsawdd, a’n huchelgais sero net ar draws y sefydliad.

en-gb	Follow-up with a feedback survey to evaluate the effectiveness of the training and ensure content is kept up to date.
cy-gb	Dilyn hyn gydag arolwg adborth i werthuso effeithiolrwydd yr hyfforddiant a sicrhau bod cynnwys yn cael ei gadw yn gyfredol.

en-gb	Provide specialised training to employees in key roles to give them knowledge and confidence to make assertive decisions in the interest of sustainable, low carbon, and resource efficient delivery.
cy-gb	Darparu hyfforddiant wedi’i arbenigo i gyflogeion mewn swyddi allweddol i roi gwybodaeth a hyder iddynt wneud penderfyniadau pendant er budd darpariaeth gynaliadwy, carbon isel, ac effeithlon o ran adnoddau.

en-gb	Include carbon emissions implications into business cases for investment and development of corporate policy, integrated with the wellbeing of future  generations assessment.
cy-gb	Cynnwys goblygiadau allyriadau carbon mewn achosion busnes ar gyfer buddsoddi a datblygu polisi corfforaethol, wedi’u hintegreiddio â’r asesiad llesiant  cenedlaethau’r dyfodol.

en-gb	Establishing the effective collection and use of data will be an iterative process that will require flexibility and transparent communication to optimise.
cy-gb	Bydd sefydlu proses o gasglu a defnyddio data yn effeithiol yn broses ailadroddol a fydd yn gofyn am hyblygrwydd a chyfathrebu tryloyw i optimeiddio.

en-gb	We will formalise communication between strategic decision-makers and those helping to deliver or affected by initiatives to ensure that lessons-learnt are being shared on an ongoing basis to improve existing processes.
cy-gb	Byddwn yn ffurfioli cyfathrebu rhwng y rhai sy’n gwneud penderfyniadau strategol a’r rhai sy’n helpu i ddarparu neu’n cael eu heffeithio gan fentrau i sicrhau bod gwersi a ddysgir yn cael eu rhannu yn barhaus i wella prosesau presennol.

en-gb	An agile approach will be promoted to ensure that systems and ways-of-working can evolve in a progressive style.
cy-gb	Bydd dull ystwyth yn cael ei hyrwyddo i sicrhau y gall systemau a ffyrdd o weithio esblygu mewn ffordd flaenllaw.

en-gb	Embedding net zero
cy-gb	Ymwreiddio sero net

en-gb	The governance of this Strategic Plan is designed to ensure a coordinated approach to net zero with senior officials responsible for its implementation.
cy-gb	Bwriedir i lywodraethiant y Cynllun Strategol hwn sicrhau dull cydgysylltiedig o ymdrin â sero net ag uwch swyddogion yn gyfrifol am ei weithrediad.

en-gb	While commitment from senior officials is essential to enable the introduction of our climate change initiatives, it is not sufficient; every Welsh Government employee must support our net zero aspirations and embed net zero into their day-to-day roles and behaviours.
cy-gb	Er bod ymrwymiad gan uwch swyddogion yn hanfodol i ganiatáu cyflwyniad ein mentrau newid yn yr hinsawdd, nid yw’n ddigonol; mae’n rhaid i holl gyflogeion Llywodraeth Cymru gefnogi ein dyheadau sero net ac ymwreiddio sero net yn eu swyddogaethau a’u hymddygiadau o ddydd i ddydd.

en-gb	To do this, we must ensure that Welsh Government employees are able to make a positive impact through informed decisions.
cy-gb	I wneud hyn, mae’n rhaid i ni sicrhau y gall cyflogeion Llywodraeth Cymru gael effaith gadarnhaol trwy benderfyniadau cytbwys.

en-gb	Initiatives
cy-gb	Mentrau

en-gb	The initiatives set out in this section lay the foundation for how we will achieve net zero as an organisation by 2030.
cy-gb	Mae’r mentrau a gyflwynir yn yr adran hon yn gosod y sylfaen ar gyfer sut y byddwn yn sicrhau sero net fel sefydliad erbyn 2030.

en-gb	They will help focus our efforts on identifying implementable actions as part of a more detailed Action Plan, and ensure that we are ambitious across the organisation as a whole.
cy-gb	Byddant yn helpu i ganolbwyntio ein hymdrechion ar nodi camau y gellir eu rhoi ar waith yn rhan o Gynllun Gweithredu mwy manwl, a sicrhau ein bod yn uchelgeisiol ar draws y sefydliad yn ei gyfanrwydd.

en-gb	There are 54 initiatives set out in this Strategic Plan.
cy-gb	Cyflwynir 54 o fentrau yn y Cynllun Strategol hwn.

en-gb	Initiatives are presented in the following structure:
cy-gb	Cyflwynir mentrau yn y strwythur canlynol:

en-gb	Buildings and infrastructure:
cy-gb	Adeiladau a seilwaith:

en-gb	Administrative estate;
cy-gb	Yr ystad weinyddol;

en-gb	Cadw;
cy-gb	Cadw;

en-gb	Economic Development Property;  1.4  New buildings and major refurbishment; 1.5  Transport infrastructure.
cy-gb	Eiddo Datblygu Economaidd; Adeiladau newydd ac ailwampio mawr; 1.5  Seilwaith trafnidiaeth.

en-gb	Corporate fleet
cy-gb	Fflyd gorfforaethol

en-gb	Business travel
cy-gb	Teithio busnes

en-gb	Smart Working
cy-gb	Gweithio Clyfar

en-gb	S upply chain – purchased goods and services
cy-gb	Cadwyn gyflenwi – nwyddau a gwasanaethau a brynir

en-gb	Residual emissions and offsetting
cy-gb	Allyriadau gweddilliol a gwrthbwyso

en-gb	These initiatives were developed in collaboration with stakeholders from departments that represent key emissions sources across the organisation and are presented by emissions source as defined in the Public Sector Net Zero Reporting Guide.
cy-gb	Datblygwyd y mentrau hyn ar y cyd â rhanddeiliaid o adrannau sy’n cynrychioli ffynonellau allyriadau allweddol ar draws y sefydliad ac fe’u cyflwynir fesul ffynhonnell allyriadau fel y’i diffinnir yn y Canllaw Sector Cyhoeddus ar gyfer Adrodd ar Sero Net.

en-gb	The initiatives presented are strategic in nature and not prescriptive to specific measures, projects, or deadlines.
cy-gb	Mae’r mentrau a gyflwynir yn strategol eu natur ac nid ydynt yn rhagnodol o fesurau, prosiectau, neu derfynau amser penodol.

en-gb	The intent is that specific Action Plan activities will link back to the initiatives within this Strategic Plan.
cy-gb	Y bwriad yw y bydd gweithgareddau Cynllun Gweithredu penodol yn cysylltu yn ôl â’r mentrau yn y Cynllun Strategol hwn.

en-gb	Details such as funding and specific carbon impact for individual measures will also be established at the Action Plan stage.
cy-gb	Bydd manylion fel cyllid ac effaith garbon benodol ar gyfer mesurau unigol hefyd yn cael eu pennu ar y cam Cynllun Gweithredu.

en-gb	Buildings and infrastructure
cy-gb	Adeiladau a seilwaith

en-gb	The Welsh Government holds a diverse range of land and property assets as part of its work to support the people of Wales.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn meddu ar ystod amrywiol o asedau tir ac eiddo yn rhan o’i gwaith o gynorthwyo pobl Cymru.

en-gb	Those that have been considered within Welsh Government’s organisational carbon footprint and as a focus for this Strategic Plan are highlighted in Figure 12.
cy-gb	Nodir y rhai a ystyriwyd yn ôl troed carbon sefydliadol Llywodraeth Cymru ac fel pwyslais ar gyfer y Cynllun Strategol yn Ffigur 12.

en-gb	The land and property boundaries have been set to align with the Public Sector Reporting Guidelines.
cy-gb	Cyflwynwyd y ffiniau tir ac eiddo i gyd-fynd â’r Canllawiau Sector Cyhoeddus ar gyfer Adrodd.

en-gb	Public assets the Welsh Government invests in through capital or grant funding mechanisms are not included on the basis that the Welsh Government is not the asset owner and/or has no operational control over the asset.
cy-gb	Nid yw asedau cyhoeddus y mae Llywodraeth Cymru yn buddsoddi ynddynt trwy fecanweithiau cyllid cyfalaf neu grant wedi’u cynnwys ar y sail nad Llywodraeth Cymru yw perchennog yr ased a/neu nad oes ganddi unrhyw reolaeth weithredu dros yr ased.

en-gb	Emissions from property assets arise from the energy used to provide basic services such as heating, lighting, ventilation and water supply and treatment.
cy-gb	Mae allyriadau o’n hadeiladau a’n seilwaith yn cyfrannu at 51% o’n hôl troed carbon weithredu ac maent yn faes pwyslais allweddol ar gyfer lleihau.

en-gb	They also arise from electricity used for street lighting on the Strategic Road Network (SRN), across the Economic Property Development Portfolio and from the disposal and treatment of waste generated in buildings across the administrative estate.
cy-gb	Maent hefyd yn deillio o drydan a ddefnyddir ar gyfer goleuadau stryd ar y Rhwydwaith Ffyrdd Strategol, ar draws y Portffolio Datblygu Eiddo Economaidd ac o waredu a thrin gwastraff a gynhyrchir mewn adeiladau ar draws yr  ystad weinyddol.

en-gb	Emissions split for Welsh Government’s buildings and infrastructure (2019-20)
cy-gb	Rhaniad allyriadau ar gyfer adeiladau a seilwaith Llywodraeth Cymru (2019–20)

en-gb	Transport – Infrastructure
cy-gb	Seilwaith trafnidiaeth –

en-gb	Transport – Streetlighting
cy-gb	Trafnidiaeth – Goleuadau Stryd

en-gb	Economic Development Property
cy-gb	Eiddo Datblygu Economaidd

en-gb	Optimise the use of space in our offices by evaluating the lasting impact of COVID-19 on working patterns and assessing the needs of staff and the business.
cy-gb	Optimeiddio’r defnydd o le yn ein swyddfeydd trwy werthuso effaith barhaus COVID-19 ar batrymau gweithio ac asesu anghenion staff a’r busnes.

en-gb	We will also investigate and pursue opportunities to co-locate, either by sub-letting surplus space or sharing other public buildings.
cy-gb	Byddwn hefyd yn ymchwilio ac yn mynd ar drywydd cyfleoedd o gydleoli, naill ai drwy is-osod lleoliadau gwag neu rannu adeiladau cyhoeddus eraill.

en-gb	Produce an updated estate delivery plan to introduce new standards for space and ways of working across our estate that reflect changing work patterns.
cy-gb	Llunio cynllun darpariaeth ystad wedi’i ddiweddaru i gyflwyno safonau newydd ar gyfer lle a ffyrdd o weithio ar draws ein hystad sy’n adlewyrchu patrymau gwaith sy’n newid.

en-gb	Progress a transformational energy retrofit programme across the estate, aligning to net zero building standards and integrating opportunities into portfolio management plans (PMPs) such that every building has undergone a multi-technology upgrade by 2030.
cy-gb	Bwrw ymlaen â rhaglen ôl-osod ynni trawsnewidiol ar draws yr ystad, gan gyd-fynd â safonau adeiladu sero net ac integreiddio cyfleoedd mewn cynlluniau rheoli portffolio fel bod pob adeilad wedi bod yn destun gwaith uwchraddio aml-dechnoleg erbyn 2030.

en-gb	Carbon emissions abatement potential will be included to appraise and prioritise technologies, including:
cy-gb	Bydd y potensial o leihau allyriadau carbon yn cael ei gynnwys i werthuso a blaenoriaethu technolegau, gan gynnwys:

en-gb	Displacement of gas-fired heating systems with electric heat pumps or other low carbon forms of heating.
cy-gb	Disodli systemau gwresogi wedi’u pweru gan nwy gyda phympiau gwres trydan neu ffurfiau gwresogi carbon isel eraill.

en-gb	Procurement of high-efficiency appliances by default, including the transition of all lighting to LED.
cy-gb	Caffael dyfeisiau effeithlonrwydd uchel ar sail ddiofyn, gan gynnwys troi’r holl oleuadau i Ddeuodau Allyrru Golau (LED).

en-gb	Install on-site renewable energy capacity to a maximised scale.
cy-gb	Gosod capasiti ynni adnewyddadwy ar safle ar y raddfa fwyaf posibl.

en-gb	Rollout standardised, effective building management systems to automate efficient performance and measure and monitor energy data to gain further insights into optimisation and energy-saving opportunities.
cy-gb	Cyflwyno systemau rheoli adeiladau safonol ac effeithiol i awtomeiddio perfformiad effeithlon a mesur a monitro data ynni i gael rhagor o wybodaeth am optimeiddio a chyfleoedd arbed ynni.

en-gb	Collaborate with others across government, the public sector and wider society to share learnings and accelerate the Welsh Government and Wales’ transition to  net zero buildings.
cy-gb	Cydweithio ag eraill ar draws y llywodraeth, y sector cyhoeddus a chymdeithas ehangach i rannu’r hyn a ddysgir a chyflymu newid Llywodraeth Cymru a Chymru i adeiladau sero net.

en-gb	Scope and implement employee behavioural opportunities to optimise the operational efficiencies of our buildings across energy and non-energy (e.g., waste and water) consumption.
cy-gb	Cwmpasu a gweithredu cyfleoedd ymddygiadol cyflogeion i optimeiddio arbedion effeithlonrwydd gweithredu ein hadeiladau ar draws ddefnydd ynni ac nad yw’n ynni  (e.e. gwastraff a dŵr).

en-gb	1.1  Administrative estate The administrative estate provides modern flexible working and meeting space for civil servants, contractors, and Ministers.
cy-gb	1.1  Yr ystad weinyddol Mae’r ystad weinyddol yn darparu mannau gweithio a chyfarfod hyblyg modern i weision sifil, contractwyr, a Gweinidogion.

en-gb	There are currently a total of 21 core office properties7.
cy-gb	Ar hyn o bryd, ceir cyfanswm o 21 eiddo swyddfa craidd7.

en-gb	The administrative estate is of critical strategic and operational importance and underpins the delivery of Welsh Government business.
cy-gb	Mae’r ystad weinyddol o bwysigrwydd strategol a gweithredu hanfodol ac yn sail i ddarpariaeth busnes Llywodraeth Cymru.

en-gb	The majority of the workspace has undergone significant change in recent years and we have already taken measures to reduce carbon emissions from the estate, resulting in a 76% decrease in emissions since 2010‒11.
cy-gb	Mae’r rhan fwyaf o’r lleoliadau gwaith wedi newid yn sylweddol yn y blynyddoedd diwethaf ac rydym eisoes wedi cymryd camau i leihau allyriadau carbon o’r ystad, gan arwain at ostyngiad o 76% i allyriadau ers 2010‒11.

en-gb	These improvements include embedding energy management into facilities management contracts; optimising the estate; and investing in low carbon heating, renewable technologies and energy efficiency measures at core sites.
cy-gb	Mae’r gwelliannau hyn yn cynnwys ymwreiddio rheoli ynni mewn contractau rheoli cyfleusterau; optimeiddio’r ystad; a buddsoddi mewn gwresogi carbon isel, technolegau adnewyddadwy a mesurau effeithlonrwydd ynni mewn safleoedd craidd.

en-gb	Our guiding aim between now and 2030 is to deliver a 21st-century sustainable administrative estate fully compatible with Welsh Government’s operational requirements, primary goals  and objectives8.
cy-gb	Ein nod canllaw rhwng nawr a 2030 yw darparu ystad weinyddol 21ain ganrif gynaliadwy sy’n gwbl gydnaws â gofynion gweithredu a prif nodau ac amcanion Llywodraeth Cymru8.

en-gb	As the largest built estate emissions source, we recognise the importance of maximising impact on our administrative estate.
cy-gb	Fel y ffynhonnell allyriadau ystad adeiledig fwyaf, rydym yn cydnabod pwysigrwydd sicrhau’r effaith fwyaf bosibl ar ein hystad weinyddol.

en-gb	To meet our net zero aim, effectively we need to fully transition to low carbon heat, enable this with energy efficient retrofit of our buildings, and maximise opportunities for onsite (or neighbouring) renewable energy generation.
cy-gb	I gyflawni ein nod sero net, i bob pwrpas mae angen i ni newid yn llawn i wres carbon isel, galluogi hyn trwy ôl-osod ein hadeiladau ar sail effeithlon o ran ynni, a sicrhau cymaint o gyfleoedd â phosibl ar gyfer cynhyrchu ynni adnewyddadwy ar safle (neu’n gyfagos).

en-gb	Welsh Government Administrative Estate Portfolio (Asset) Management Plan.
cy-gb	Cynllun Rheoli (Asedau) Portffolio Ystad Weinyddol Llywodraeth Cymru.

en-gb	Welsh Government Location Strategy
cy-gb	Strategaeth Leoli Llywodraeth Cymru

en-gb	https://www.audit.wales/publication/welsh-governments-location-strategy-0
cy-gb	https://www.audit.wales/cy/publication/strategaeth-leoli-llywodraeth-cymru-0

en-gb	Optimise operational performance across the heritage estate through the continued roll-out of energy efficiency measures and meeting energy demand from low carbon sources wherever practically feasible (including low carbon heat and renewable power generation).
cy-gb	Optimeiddio perfformiad gweithredu ar draws yr ystad dreftadaeth trwy gyflwyno mesurau effeithlonrwydd ynni yn barhaus a bodloni galw am ynni o ffynonellau carbon isel lle bynnag y bo’n ymarferol bosibl (gan gynnwys gwres carbon isel a chynhyrchu pŵer adnewyddadwy).

en-gb	Embrace collaboration with other heritage and partner associations to identify innovative ways to decarbonise our heritage sites in a manner that preserves or enhances their essence and integrity.
cy-gb	Croesawu cydweithrediad â chymdeithasau treftadaeth a phartneriaeth eraill i nodi ffyrdd arloesol o ddatgarboneiddio ein safleoedd treftadaeth mewn modd sy’n gwarchod neu’n gwella eu hanfod a’u cyfanrwydd.

en-gb	Establish Cadw as a heritage low carbon leader and drive wider change through our network of tens of thousands of Cadw members and a growing network of external partnerships.
cy-gb	Sefydlu Cadw fel arweinydd carbon isel treftadaeth ac ysgogi newid ehangach drwy ein rhwydwaith o ddegau o filoedd o aelodau Cadw a rhwydwaith cynyddol o bartneriaethau allanol.

en-gb	We will amplify our work to drive change and promote sustainable behaviour by individuals and organisations alike.
cy-gb	Byddwn yn helaethu ein gwaith i ysgogi newid a hyrwyddo ymddygiad cynaliadwy ymhlith unigolion a sefydliad ill dau.

en-gb	We will learn by doing and leverage our expertise to continue to guide ‘greening’ protected historic sites and heritage buildings, regularly updating and publishing guidance to ensure best practice is publicly accessible.
cy-gb	Byddwn yn dysgu trwy wneud ac yn ysgogi ein harbenigedd i barhau i lywio ‘gwyrddhau’ safleoedd hanesyddol ac adeiladau treftadaeth gwarchodedig, gan ddiweddaru a chyhoeddi canllawiau yn rheolaidd i sicrhau bod arferion gorau yn hygyrch i’r cyhoedd.

en-gb	1.2  Cadw
cy-gb	1.2  Cadw

en-gb	Cadw is responsible for the conservation of Wales’ historic environment, and actively manages 127 heritage sites on behalf of the Welsh Government.
cy-gb	Mae Cadw yn gyfrifol am warchod amgylchedd hanesyddol Cymru, ac yn rheoli 127 o safleoedd treftadaeth yn weithredol ar ran Llywodraeth Cymru.

en-gb	The sites and their supporting infrastructure (e.g. visitor centres, workshops, corporate fleet) have an important part to play in helping to achieve our net zero ambition.
cy-gb	Mae gan y safleoedd a’i seilwaith ategol (e.e. canolfannau ymwelwyr, gweithdai, fflyd gorfforaethol) ran bwysig i’w chwarae o ran helpu i gyflawni ein huchelgais sero net.

en-gb	We also influence wider change by encouraging and supporting owners of historic sites to decarbonise, including the publishing of guidance and provision of advisory support during consultations and assessments.
cy-gb	Rydym hefyd yn dylanwadu newid ehangach trwy annog a chynorthwyo perchnogion safleoedd hanesyddol i ddatgarboneiddio, gan gynnwys cyhoeddi canllawiau a darparu cymorth cynghori yn ystod ymgynghoriadau ac asesiadau.

en-gb	We have already taken measures to reduce emissions across our heritage estate.
cy-gb	Rydym eisoes wedi cymryd camau i leihau allyriadau ar draws ein hystad dreftadaeth.

en-gb	Starting with the Eco Cadw project in 2010, we have invested over £1million to install high-efficiency LED lighting across the estate, installed on-site renewable power at several of our modern sites, installed air source heat pumps at three of our sites, and are in the process of electrifying our entire Cadwraeth fleet.
cy-gb	Gan ddechrau gyda phrosiect Eco Cadw yn 2010, rydym wedi buddsoddi dros £1 filiwn i osod goleuadau LED effeithlonrwydd uchel ar draws yr ystad, wedi gosod pŵer adnewyddadwy ar safle yn sawl un o’n safleoedd modern, wedi gosod pympiau gwresogi ffynhonnell aer yn nhri o’n safleoedd, ac wrthi’n trydaneiddio ein fflyd Cadwraeth gyfan.

en-gb	Where possible, we will align the Cadw estate to the initiatives for Welsh Government operational buildings.
cy-gb	Pan fo’n bosibl, byddwn yn alinio ystad Cadw â’r mentrau ar gyfer adeiladau gweithredu Llywodraeth Cymru.

en-gb	However, the protected nature of our heritage assets imposes constraints that will restrict implementation at several sites.
cy-gb	Fodd bynnag, mae natur warchodedig ein hasedau treftadaeth yn creu cyfyngiadau a fydd yn cyfyngu ar weithrediad mewn sawl safle.

en-gb	Despite this, in order to contribute to closing the emissions gap, we aspire to continually improve the carbon emissions performance of our older buildings throughout Wales whilst protecting their significance and avoiding unintended consequences.
cy-gb	Er gwaethaf hyn, er mwyn cyfrannu at gau’r bwlch allyriadau, ein dyhead yw gwella yn barhaus perfformiad ein hadeiladau hŷn ledled Cymru gan ddiogelu eu harwyddocâd ac osgoi canlyniadau na fwriadwyd.

en-gb	Explore the use of green lease principles into our lease9 agreements in order to improve the environmental performance of our buildings and incorporate a framework for collaboration and engagement on environmental issues between us and our tenants.
cy-gb	Archwilio’r defnydd o egwyddorion les gwyrdd9 yn ein cytundebau les er mwyn gwella perfformiad amgylcheddol ein hadeiladau ac ymgorffori fframwaith ar gyfer cydweithrediad ac ymgysylltiad ar faterion amgylcheddol rhyngom ni a’n tenantiaid.

en-gb	Integrate building-level decarbonisation in our in our planned maintenance regime under the Portfolio Management Plans to identify and assess the feasibility of measures required for our buildings to perform in alignment with net zero.
cy-gb	18 Integreiddio datgarboneiddio lefel adeilad yn ein trefn cynnal a chadw a gynlluniwyd o dan y Cynlluniau Rheoli Portffolio i nodi ac asesu ymarferoldeb mesurau sydd eu hangen i’n hadeiladau berfformio yn unol â sero net.

en-gb	Starting with our highest emitting buildings and working in consultation with tenants, we will assess the specific needs of each building and occupant and prepare phased implementation plans, incorporating the costs/savings of any such actions into negotiations.
cy-gb	Gan ddechrau gyda’n hadeiladau sy’n allyrru fwyaf ac yn gweithio mewn ymgynghoriad â thenantiaid, byddwn yn asesu anghenion penodol pob adeilad a meddiannydd ac yn paratoi cynlluniau gweithredu cam wrth gam, gan gynnwys costau/arbedion unrhyw gamau o’r fath mewn trafodaethau.

en-gb	Mandate carbon emissions reporting in our annual portfolio report to monitor performance and consolidate strategic initiatives.
cy-gb	19 Gorfodi adrodd ar allyriadau carbon yn ein hadroddiad portffolio blynyddol i fonitro perfformiad ac atgyfnerthu mentrau strategol.

en-gb	1.3  Economic Development Property We manage a commercial portfolio of offices, industrial premises, and development sites.
cy-gb	1.3  Eiddo Datblygu Economaidd Rydym yn rheoli portffolio masnachol o swyddfeydd, eiddo diwydiannol, a safleoedd datblygu.

en-gb	The objective of the portfolio is to deliver infrastructure for commercial purposes and to support local businesses and investments in Wales.
cy-gb	Amcan y portffolio yw darparu seilwaith at ddibenion masnachol a chynorthwyo busnesau a buddsoddiadau lleol yng Nghymru.

en-gb	The portfolio is almost fully let.
cy-gb	Mae’r portffolio bron wedi’i osod yn llawn.

en-gb	The commercial arrangement of our leased assets places them outside of our carbon footprinting boundary according to the Welsh Government Public Sector Reporting Guide.
cy-gb	Mae trefniant masnachol ein hasedau a lesir yn eu rhoi y tu allan i’n ffin ôl – troed carbon yn ôl Canllaw Sector Cyhoeddus Llywodraeth Cymru ar gyfer Adrodd.

en-gb	However, as property owners, we influence how buildings are maintained and in some cases the building systems.
cy-gb	Fodd bynnag, fel perchnogion eiddo, rydym yn dylanwadu ar sut mae adeiladau yn cael eu cynnal a’r systemau adeiladau mewn rhai achosion.

en-gb	In these cases, we commit to working collaboratively with tenants to decarbonise the estate.
cy-gb	Yn yr achosion hyn, rydym yn ymrwymo i weithio ar y cyd â thenantiaid i ddatgarboneiddio’r ystad.

en-gb	There are various types of contract arrangements across the economic estate and the influence we can exert as a landlord varies between lease types.
cy-gb	Ceir gwahanol fathau o drefniadau contract ar draws yr ystad economaidd ac mae’r dylanwad y gallwn ei arfer fel landlord yn amrywio rhwng mathau o les.

en-gb	We have already taken measures to reduce energy consumption in lease types where we have greater operational control, from the installation of metering systems to the deployment of energy efficiency and renewable energy technologies.
cy-gb	Rydym eisoes wedi cymryd camau i leihau defnydd o ynni mewn mathau o les lle mae gennym fwy o reolaeth weithredu, o osod systemau mesurydd i ddefnyddio technolegau effeithlonrwydd ynni ac ynni adnewyddadwy.

en-gb	As a landlord with a net zero ambition, we intend to collaborate with tenants to optimise the carbon emissions performance of all properties in the portfolio.
cy-gb	Fel landlord ag uchelgais sero net, rydym yn bwriadu cydweithredu â thenantiaid i optimeiddio perfformiad allyriadau carbon yr holl eiddo yn y portffolio.

en-gb	Better Buildings Partnership – Green Lease Toolkit
cy-gb	9  Better Buildings Partnership – Green Lease Toolkit

en-gb	https://www.betterbuildingspartnership.co.uk/sites/default/files/media/attachment/bbp-gltk-2013_0.pdf
cy-gb	https://www.betterbuildingspartnership.co.uk/sites/default/files/media/attachment/bbp-gltk-2013_0.pdf

en-gb	1.4  New buildings and major refurbishment New builds and major refurbishments across our property assets (inc. our administrative and economic estates and Cadw) provide the chance to significantly improve the operational efficiency of existing buildings or create additional high-efficiency space.
cy-gb	1.4  Adeiladau newydd ac ailwampio mawr Mae adeiladau newydd a gwaith ailwampio mawr ar draws ein hasedau eiddo (gan gynnwys ein hystadau gweinyddol ac economaidd a Cadw) yn cynnig y cyfle i wella effeithlonrwydd gweithredu adeiladau presennol yn sylweddol neu greu lle effeithlonrwydd uchel ychwanegol.

en-gb	However, if done incorrectly, there can be significant opportunity costs and long-term impacts on emissions.
cy-gb	Fodd bynnag, os caiff ei wneud yn iawn, gallai fod costau cyfle sylweddol ac effeithiau hirdymor ar allyriadau.

en-gb	Explore opportunities to use existing space and buildings to avoid associated embodied carbon emissions from the creation of new buildings.
cy-gb	Archwilio cyfleoedd i ddefnyddio lle ac adeiladau presennol i osgoi allyriadau carbon corfforedig cysylltiedig o greu adeiladau newydd.

en-gb	To inform the decision, a life cycle carbon assessment will be explored when considering the replacement or retrofit of a building to meet net zero standards.
cy-gb	I hysbysu’r penderfyniad, bydd asesiad carbon cylch oes yn cael ei archwilio wrth ystyried disodli neu ôl-osod adeilad i fodloni safonau sero net.

en-gb	New buildings built by Welsh Government must be designed and built to a net zero standard that goes beyond BREEAM Excellent.
cy-gb	Mae’n rhaid i adeiladau newydd a adeiladir gan Lywodraeth Cymru gael eu dylunio a’u hadeiladu yn unol â safon sero net sy’n mynd y tu hwnt i ddyfarniad Rhagorol Dull Asesu Amgylcheddol y Sefydliad Ymchwil Adeiladu (BREEAM).

en-gb	In the absence of any published standard, we will engage and collaborate with thought leaders to adopt a suitable net zero new build approach.
cy-gb	Yn absenoldeb unrhyw safon gyhoeddedig, byddwn yn ymgysylltu ac yn cydweithredu ag arweinwyr syniadau i fabwysiadu dull adeiladau newydd sero net addas.

en-gb	Standards could consider embodied emissions, direct operational use, and facilitating low carbon travel (inc. locational considerations).
cy-gb	Gallai safonau ystyried allyriadau corfforedig, defnydd gweithredu uniongyrchol, a hwyluso teithio carbon isel (gan gynnwys ystyriaethau lleoliadol).

en-gb	Incorporate Modern Methods of Construction (MMC) throughout the design and construction of any major project.
cy-gb	Ymgorffori Dulliau Adeiladu Modern trwy gydol y broses o ddylunio ac adeiladu unrhyw brosiect mawr.

en-gb	This will consider Passivhaus, modular design elements, low carbon construction materials and just-in-time delivery to minimise carbon emissions.
cy-gb	Bydd hyn yn ystyried Passivhaus, elfennau dylunio modiwlar, deunyddiau adeiladu carbon isel a darpariaeth mewn union bryd i sicrhau bod allyriadau carbon cyn lleied â phosibl.

en-gb	The scale and lifetime of major projects – for buildings anywhere in the Welsh Government estate – make them an important component of our Strategic Plan, impacting our short-term emissions through a building’s embodied carbon10 and long-term emissions by locking-in operational emissions for several years.
cy-gb	Mae maint ac oes prosiectau mawr – ar gyfer adeiladau yn unrhyw ran o ystad Llywodraeth Cymru – yn eu gwneud yn elfen bwysig o’n Cynllun Strategol, gan effeithio ar ein hallyriadau byrdymor trwy garbon corfforedig10 adeilad ac allyriadau hirdymor trwy gadarnhau allyriadau gweithredu am sawl blwyddyn.

en-gb	Major refurbishments are planned across several buildings and, whilst the design envelope for a refurbishment is naturally smaller, we will take a similar approach to a new build and integrate low carbon delivery and operation throughout the planning stages to maximise emissions savings.
cy-gb	Mae gwaith ailwampio mawr yn yr arfaeth ar draws sawl adeilad ac er bod yr amlen ddylunio ar gyfer gwaith ailwampio yn llai, yn naturiol, byddwn yn mabwysiadu dull tebyg i adeilad newydd ac yn integreiddio darpariaeth a gweithrediad carbon isel trwy gydol y camau cynllunio i sicrhau cymaint o arbedion â phosibl o ran allyriadau.

en-gb	Our approach to new build developments will align with our Sustainable Buildings policy, Net Zero Wales, and how best practice will evolve out to 2030.
cy-gb	Bydd ein dull o ymdrin â datblygiadau adeiladau newydd yn cyd-fynd â’n polisi Adeiladau Cynaliadwy, Sero Net Cymru, a sut y bydd arferion gorau yn esblygu hyd at 2030.

en-gb	The carbon emissions associated with production of a product (e.g., building materials), transport, installation on site, and disposal at end of life.
cy-gb	10 Yr allyriadau carbon sy’n gysylltiedig â chynhyrchu cynnyrch (e.e. deunyddiau adeiladu), trafnidiaeth, gosod ar safle, a gwaredu ar ddiwedd oes.

en-gb	Assess feasibility and, wherever viable, install on-site renewable energy generation to maximise the proportion of zero-carbon electricity consumed at our sites.
cy-gb	Asesu ymarferoldeb a lle bynnag y bo’n bosibl, gosod dulliau cynhyrchu ynni ar safle i sicrhau’r gyfran fwyaf bosibl o drydan di-garbon a ddefnyddir ar ein safleoedd.

en-gb	Install high-efficiency technology by default across our transport infrastructure (tunnels, road signage, street lighting).
cy-gb	Gosod technoleg effeithlonrwydd uchel ar sail ddiofyn ar draws ein seilwaith trafnidiaeth (twnelau, arwyddion ffordd, goleuadau stryd).

en-gb	This includes transitioning the remainder of our trunk road street lighting network to LEDs, to have 100% of the trunk road network lit by LED lamps by 2030 – recognising that this will require significant investment in enabling works, including necessary upgrades to supporting infrastructure (lighting columns, cabling).
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys newid gweddill ein rhwydwaith goleuadau cefnffyrdd i LEDs, i sicrhau bod 100% o’r rhwydwaith cefnffyrdd yn cael ei oleuo gan lampau LED erbyn 2030 – gan gydnabod y bydd hyn yn gofyn am fuddsoddiad sylweddol mewn gwaith galluogi, gan gynnwys gwaith uwchraddio angenrheidiol i seilwaith ategol (colofnau goleuadau, ceblau).

en-gb	Inform national standards and actively participate in discussions and consultations around reducing energy consumption from transport infrastructure whilst maintaining safety standards and function.
cy-gb	Hysbysu safonau cenedlaethol a chymryd rhan weithredol mewn trafodaethau ac ymgynghoriadau ynghylch lleihau’r defnydd o ynni o’r seilwaith trafnidiaeth gan gynnal safonau diogelwch a gweithrediad.

en-gb	Roll out dynamic dimming and trimming of lighting across our strategic road network.
cy-gb	Cyflwyno pylu dynamig a thocio goleuadau ar draws ein rhwydwaith ffyrdd strategol.

en-gb	1.5  Transport infrastructure The Strategic Road Network (SRN) and its related infrastructure (streetlighting, tunnels etc.) are managed by the North and Mid Wales Trunk Road Agency (TRA) and South Wales TRA.
cy-gb	1.5  Seilwaith trafnidiaeth Rheolir y Rhwydwaith Ffyrdd Strategol a’i seilwaith cysylltiedig (goleuadau stryd, twnelau ac ati) gan Asiantaeth Cefnffyrdd Gogledd a Chanolbarth Cymru ac Asiantaeth Cefnffyrdd De Cymru.

en-gb	Our key objective is to maintain a safe, efficient transport network across the region to accelerate economic development and facilitate access to services and employment.
cy-gb	Ein hamcan allweddol yw cynnal rhwydwaith trafnidiaeth diogel ac effeithlon ar draws y rhanbarth i gyflymu datblygiad economaidd a hwyluso mynediad at wasanaethau a chyflogaeth.

en-gb	To deliver this, we will need to respond to the potential impacts of climate change.
cy-gb	I gyflawni hwn, bydd angen i ni ymateb i effeithiau posibl y newid yn yr hinsawdd.

en-gb	Emissions arise from the energy and materials required to operate, maintain, and improve the SRN.
cy-gb	Mae allyriadau yn deillio o’r ynni a’r deunyddiau sydd eu hangen i weithredu, cynnal, a gwella’r Rhwydwaith Ffyrdd Strategol.

en-gb	Electricity to light and power our buildings, tunnels, roadside signage and street lighting is the largest direct operational emissions source across the SRN (30%).
cy-gb	Trydan i oleuo a phweru ein hadeiladau, twnelau, arwyddion ochr ffordd a goleuadau stryd yw’r ffynhonnell allyriadau gweithredu uniongyrchol fwyaf ar draws y Rhwydwaith Ffyrdd Strategol (30%).

en-gb	Significant embedded (indirect) emissions are also associated with construction materials used in the construction and maintenance of the SRN (see purchased goods and services).
cy-gb	Mae allyriadau ymwreiddiedig (anuniongyrchol) sylweddol hefyd yn gysylltiedig â deunyddiau adeiladu a ddefnyddir i adeiladu a chynnal y Rhwydwaith Ffyrdd Strategol (gweler nwyddau a gwasanaethau a brynir).

en-gb	The decarbonisation of our assets must take place within the context of national safety standards.
cy-gb	Mae’n rhaid i ddatgarboneiddio ein hasedau ddigwydd yng nghyd-destun safonau diogelwch cenedlaethol.

en-gb	We have already implemented measures to reduce carbon emissions from SRN infrastructure: all tunnel lighting and 50% of emissions from streetlighting are met with high-efficiency LED bulbs, and we’re trialling innovative ways to save energy across the network.
cy-gb	Rydym eisoes wedi rhoi mesurau ar waith i leihau allyriadau carbon o seilwaith y Rhwydwaith Ffyrdd Strategol: bylbiau LED effeithlonrwydd uchel sy’n goleuo pob twnnel a 50% o oleuadau stryd, ac rydym yn treialu ffyrdd arloesol o arbed ynni ar draws y rhwydwaith.

en-gb	For example, we are currently exploring the implementation of “dynamic dimming” across our trunk road street lighting network, allowing for automatic adjustment to lighting based on traffic conditions in real-time.
cy-gb	Er enghraifft, rydym wrthi’n archwilio gweithredu “pylu dynamig” ar dras ein rhwydwaith goleuadau stryd cefnffyrdd, gan ganiatáu addasiad awtomatig i oleuadau yn seiliedig ar amodau traffig mewn amser real.

en-gb	(critical for continuing to maintain the SRN effectively), increases in electric vehicle (EV) range, and the deployment of EV charge points between now and 2030. We will accelerate the transition to ultra-low emissions (typically electric) vehicles across all directorates and vehicles, though recognise that progress in part depends on step-changes in innovation for heavy-duty plant equipment
cy-gb	Byddwn yn cyflymu’r newid i gerbydau allyriadau isel iawn (trydan yn nodweddiadol) ar draws pob cyfarwyddiaeth a cherbyd, er ein bod yn cydnabod bod cynnydd yn dibynnu’n rhannol ar newidiadau sylweddol i arloesedd ar gyfer cyfarpar cryf (sy’n hanfodol ar gyfer parhau i gynnal a chadw’r Rhwydwaith Ffyrdd Strategol yn effeithiol), cynnydd i’r amrywiaeth o gerbydau trydan, a chyflwyniad pwyntiau gwefru cerbydau trydan rhwng nawr a 2030.

en-gb	Conduct a comprehensive fleet review across the Welsh Government organisation to determine opportunities for rationalisation and fuel switching across the fleet.
cy-gb	Cynnal adolygiad cynhwysfawr o’r fflyd ar draws sefydliad Llywodraeth Cymru i nodi cyfleoedd i ad-drefnu a newid tanwydd ar draws y fflyd.

en-gb	The review will account for vehicle specialisms (e.g., towing requirement) and produce a phased timeline for vehicle replacements out to 2030.
cy-gb	Bydd yr adolygiad yn ystyried arbenigeddau cerbydau (e.e. gofyniad halio) a llunio amserlen ar gyfer disodli cerbydau yn raddol hyd at 2030.

en-gb	Expand the electric vehicle (EV) rapid charging network across our sites and the Strategic Road Network (SRN) by completing feasibility studies for EV charge points across all sites, engaging with electricity network operators to assess requirements for electrical infrastructure upgrades and exploring opportunities for cooperative arrangements with other fleet operators.
cy-gb	Ehangu’r rhwydwaith gwefru cyflym ar gyfer cerbydau trydan ar draws ein safleoedd a’r Rhwydwaith Ffyrdd Strategol trwy gwblhau astudiaethau dichonoldeb ar gyfer pwyntiau gwefru cerbydau trydan ar draws bob safle, gan ymgysylltu â gweithredwyr rhwydwaith trydan i asesu gofynion ar gyfer uwchraddio’r seilwaith trydanol ac archwilio cyfleoedd ar gyfer trefniadau cydweithredol gyda gweithredwyr fflyd eraill.

en-gb	Stop investing in internal combustion engine (ICE) vehicles, wherever technically feasible, in line with the commitment for all new cars and light goods vehicles to be  ultra-low emissions (ULEVs) by 2025.
cy-gb	Rhoi’r gorau i fuddsoddi mewn cerbydau motor tanio mewnol, lle bynnag y bo’n dechnegol ymarferol, yn unol â’r ymrwymiad i bob car a cherbydau nwyddau ysgafn newydd fod yn rhai allyriadau isel iawn (ULEV) erbyn 2025.

en-gb	A priority hierarchy will be applied, exploring all options for partial to full electrification, with ICE vehicles only procured for the most specialist vehicles where no viable ULEV alternative yet exists.
cy-gb	Bydd hierarchaeth flaenoriaeth yn cael ei defnyddio, gan archwilio’r holl opsiynau ar gyfer trydaneiddio rhannol i lawn, a chaffael cerbydau motor tanio mewnol ar gyfer y cerbydau mwyaf arbenigol yn unig pan nad oes unrhyw ddewis ULEV ymarferol yn bodoli eto.

en-gb	Implement telematics across our fleet to understand driving patterns and introduce targeted behaviour change mechanisms to optimise fleet energy consumption.
cy-gb	Cyflwyno telemateg ar draws ein fflyd i ddeall patrymau gyrru a chyflwyno dulliau newid ymddygiad wedi’u targedu i optimeiddio defnydd ynni’r fflyd.

en-gb	Engage with manufacturers of low carbon plant machinery and heavy fleet to understand advancements in low carbon technologies such as battery electric and hydrogen fuel cell vehicles, and actively participate in pilot trials to support their development.
cy-gb	Ymgysylltu â gweithgynhyrchwyr peiriannau cyfarpar carbon isel a fflyd trwm i ddeall datblygiadau i dechnolegau carbon isel fel cerbydau cell tanwydd trydan a hydrogen batri, a chymryd rhan weithredol mewn treialon peilot i gynorthwyo eu datblygiad.

en-gb	Interim steps (e.g., biofuels) will also be explored while these technologies are still nascent and not suitable for full-scale deployment.
cy-gb	Bydd camau interim (e.e. biodanwyddau) hefyd yn cael eu harchwilio tra bod y technolegau hyn dal yn newydd a ddim yn addas ar gyfer defnydd graddfa lawn.

en-gb	The TRA operate the largest corporate fleet across the Welsh Government and owns or leases 23 different types of vehicles across its operations.
cy-gb	Mae’r Asiantaeth Cefnffyrdd yn gweithredu’r fflyd gorfforaethol fwyaf ar draws Llywodraeth Cymru ac yn berchen ar 23 o wahanol fathau o gerbydau ar draws ei gweithrediadau, neu’n eu lesu.

en-gb	Another 172 vehicle assets are used across other directorates for different purposes (ministers’ vehicles, road maintenance, support, supervision).
cy-gb	Defnyddir 172 o asedau cerbydau eraill ar draws cyfarwyddiaethau eraill at wahanol ddibenion (cerbydau gweinidogion, cynnal a chadw ffyrdd, cefnogaeth, goruchwyliaeth).

en-gb	Different vehicle ownership models mean different levels of influence for the Welsh Government to reduce emissions.
cy-gb	Mae gwahanol fodelau perchnogaeth cerbydau yn golygu gwahanol lefelau o ddylanwad i Lywodraeth Cymru leihau allyriadau.

en-gb	The operational requirement of our fleet is high and makes up 8% of our operational emissions.
cy-gb	Mae gofyniad gweithredu ein fflyd yn uchel ac yn gyfrifol am 8% o’n hallyriadau gweithredu.

en-gb	We have already begun to phase out wholly internal combustion engine (ICE) vehicles where a viable alternative exists and continue to explore optimisation opportunities such as fleet rationalisation.
cy-gb	Rydym eisoes wedi dechrau cael gwared yn raddol ar gerbydau a bwerir yn gyfan gwbl gan fotor tanio mewnol pan fo dewis amgen ymarferol yn bodoli ac yn parhau i archwilio cyfleoedd optimeiddio fel ad-drefnu’r fflyd.

en-gb	Journeys completed for business-related activities in vehicles not owned by the Welsh Government are reported under business travel.
cy-gb	Adroddir ar deithiau a gwblheir ar gyfer gweithgareddau sy’n gysylltiedig â busnes mewn cerbydau nad ydynt yn eiddo i Lywodraeth Cymru o dan deithio busnes.

en-gb	COVID-19 is changing people’s perception of business travel, and some journeys that were once perceived as essential are now readily performed online.
cy-gb	Mae COVID-19 yn newid tybiaeth pobl o deithio busnes, ac mae rhai teithiau y tybiwyd ar un adeg fel rhan hanfodol yn cael eu cyflawni yn rhwydd ar-lein erbyn hyn.

en-gb	That said, business travel will remain an important part of our operations and efforts to optimise our use of it will contribute towards our 2030 net zero target.
cy-gb	Wedi dweud hynny, bydd teithio busnes yn parhau i fod yn rhan bwysig o’n gweithrediadau a bydd ein hymdrechion i optimeiddio ein defnydd ohono yn cyfrannu at ein targed sero net yn 2030.

en-gb	We have already implemented several measures to reduce our business travel emissions: virtual meetings are the default option for any Welsh Government organised meeting, sustainability is embedded into our travel and subsistence policies, and we’ve established frameworks that limit carbon emissions where travel is necessary.
cy-gb	Rydym eisoes wedi rhoi sawl mesur ar waith i leihau ein hallyriadau teithio busnes: rhith-gyfarfodydd yw’r opsiwn diofyn i unrhyw gyfarfod a drefnir gan Lywodraeth Cymru, mae cynaliadwyedd wedi’i ymwreiddio yn ein polisïau teithio a chynhaliaeth, ac rydym wedi sefydlu fframweithiau sy’n cyfyngu allyriadau carbon pan fo teithio yn angenrheidiol.

en-gb	Private car mileage is the largest contributor to our business travel emissions.
cy-gb	Milltiroedd ceir preifat yw’r cyfrannwr mwyaf at ein teithiau busnes.

en-gb	Out to 2030, we will continue to identify and implement initiatives that reduce business travel mileage and, where it is viewed as necessary, make ultra-low carbon modes of transport the default option.
cy-gb	Hyd at 2030, byddwn yn parhau i nodi a gweithredu mentrau sy’n lleihau milltiredd teithio, a phan ystyrir ei fod yn angenrheidiol, sicrhau mai dulliau teithio carbon isel iawn yw’r opsiwn diofyn.

en-gb	Figure 13:
cy-gb	Ffigur 13:

en-gb	Split of Welsh Government business travel emissions (2019-20)
cy-gb	Rhaniad allyriadau teithio busnes Llywodraeth Cymru

en-gb	Travel – private car
cy-gb	Teithio – car preifat

en-gb	Travel – hire car
cy-gb	Teithio – car llog

en-gb	Travel – air
cy-gb	Teithio – awyr

en-gb	Travel – train
cy-gb	Teithio – trên

en-gb	Travel – bus
cy-gb	Teithio – bws

en-gb	Travel – taxi
cy-gb	Teithio – tacsi

en-gb	Regularly review business travel policy to ensure its ambition and implementation are aligned to our net zero target and it requires the use of the lowest carbon travel options.
cy-gb	Adolygu polisi teithio busnes yn rheolaidd i sicrhau bod ei uchelgais a’i weithrediad yn cyd-fynd â’n targed sero net ac yn ei gwneud yn ofynnol defnyddio’r opsiynau teithio carbon isaf.

en-gb	Key criteria and metrics, such as our hire car carbon cap, will be reviewed and updated to ensure they remain ambitious in delivering reductions in carbon emissions.
cy-gb	Bydd meini prawf a metrigau allweddol, fel ein map carbon llogi ceir, yn cael eu hadolygu a’u diweddaru i sicrhau eu bod yn dal i fod yn uchelgeisiol o ran cyflawni gostyngiadau i allyriadau carbon.

en-gb	Close the gap between business travel policy and implementation by engaging with employees to understand the reasons behind the implementation gap and identify opportunities to reduce it.
cy-gb	Cau’r bwlch rhwng polisi teithio busnes a gweithredu trwy ymgysylltu â chyflogeion i ddeall y rhesymau sy’n sail i’r bwlch gweithredu a nodi cyfleoedd i’w leihau.

en-gb	The magnitude and composition of business travel emissions will be monitored to understand the efficacy of implemented initiatives.
cy-gb	Bydd maint a chyfansoddiad allyriadau teithio busnes yn cael eu monitro i ddeall effeithiolrwydd mentrau a roddwyd ar waith.

en-gb	Provide tools and guidance on the carbon emissions impact of travel choices to empower employees to make sustainable travel choices.
cy-gb	Darparu dulliau a chanllawiau ar effaith dewisiadau teithio o ran allyriadau carbon i rymuso cyflogeion i wneud dewisiadau teithio cynaliadwy.

en-gb	The tools will be embedded into business travel decision-making processes to make low carbon travel the default option, with justification required for higher carbon modes of transport including  long-distance and air travel.
cy-gb	Bydd y dulliau yn cael eu hymwreiddio mewn prosesu gwneud penderfyniadau am deithio busnes i sicrhau mai teithio carbon isel yw’r opsiwn diofyn, gan wneud cyfiawnhad yn ofynnol ar gyfer dulliau teithio carbon uwch gan gynnwys teithio pellter hir ac awyr.

en-gb	Smart working
cy-gb	Gweithio clyfar

en-gb	Smart working refers to a more flexible, mobile way of working, optimising the use of workspaces and modern technology.
cy-gb	Mae gweithio clyfar yn cyfeirio at ffordd fwy hyblyg a symudol o weithio, gan optimeiddio’r defnydd o leoliadau gwaith a thechnoleg fodern.

en-gb	Smart working provides an opportunity to reduce emissions as it encompasses the interaction between office utilisation, home working and commuting.
cy-gb	Mae gweithio clyfar yn cynnig cyfle i leihau allyriadau gan ei fod yn cwmpasu’r rhyngweithio rhwng defnyddio swyddfeydd, gweithio gartref a chymudo.

en-gb	Employee commuting and office energy consumption are major components of our baseline footprint.
cy-gb	Mae cyflogeion yn cymudo a defnydd o ynni mewn swyddfeydd yn elfennau mawr o’n hôl troed sylfaenol.

en-gb	However, COVID-19 is resulting in enduring changes to our working culture and a permanent shift to hybrid working patterns is anticipated for many in our workforce.
cy-gb	Fodd bynnag, mae COVID-19 yn arwain at newidiadau parhaus i’n diwylliant gweithio a rhagwelir newid parhaol i batrymau gweithio hybrid i lawer yn ein gweithlu.

en-gb	The changing dynamics of work will impact the composition of our emissions, and reductions in commuting mileage and office energy consumption will correspond with an increase in domestic energy consumption from homeworking.
cy-gb	Bydd dynameg newidiol gwaith yn effeithio ar gyfansoddiad ein hallyriadau, a bydd gostyngiadau i filltiredd cymudo a defnydd o ynni mewn swyddfeydd yn cyfateb i gynnydd mewn defnydd o ynni yn y cartref o weithio gartref.

en-gb	To achieve net zero, we must consider a whole system approach and establish an efficient hybrid working system that optimises emissions arising from all three sources.
cy-gb	I sicrhau sero net, mae’n rhaid i ni ystyried dull system gyfan a sefydlu system gweithio hybrid effeithlon sy’n optimeiddio allyriadau sy’n deillio o bob un o’r tair ffynhonnell.

en-gb	Internally, we have also set up a  cross-disciplinary Smart Working Task Group to explore ways we can work “smarter” to reduce environmental impacts while maintaining convenient, productive places for people to work.
cy-gb	Yn fewnol, rydym hefyd wedi sefydlu Grŵp Gorchwyl Gweithio Clyfar traws-ddisgyblaeth i archwilio ffyrdd y gallwn weithio yn fwy “clyfar” i leihau effeithiau amgylcheddol gan gynnal mannau cyfleus a chynhyrchion i bobl weithio.

en-gb	This includes the introduction of a Green Car Scheme to reduce emissions from employee travel where required, and the commissioning of a Public Sector behavioural change study to understand the barriers to low carbon forms of commuting.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cyflwyno Cynllun Ceir Gwyrdd i leihau allyriadau o gyflogeion yn teithio pan fo’n ofynnol, a chomisiynu astudiaeth newid ymddygiad Sector Cyhoeddus i ddeall y rhwystrau i fathau carbon isel o gymudo.

en-gb	Welsh Ministers have set out an ambition for 30% of the Welsh workforce to be working at or near home in the next four years and we have released a strategy to deliver this goal.
cy-gb	Mae Gweinidogion Cymru wedi cyflwyno uchelgais i 30% o weithlu Cymru fod yn gweithio gartref neu’n gyfagos yn y pedair mlynedd nesaf ac rydym wedi cyhoeddi strategaeth i gyflawni’r nod hwn.

en-gb	The Welsh Government will visibly lead the way on delivery of this ambition – the impact of smart working from home is explored further in Appendix C.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn arwain y ffordd yn weledol o ran cyflawni’r uchelgais hwn – caiff effaith gweithio clyfar gartref ei harchwilio ymhellach yn Atodiad C.

en-gb	Develop a corporate position for our approach to “smart working”, informed by a review of working patterns and their carbon emissions impacts, which will provide strategic direction and inform investment decisions.
cy-gb	Datblygu safbwynt corfforaethol ar gyfer ein dull o “weithio’n glyfar”, wedi ei hysbysu gan adolygiad o batrymau gweithio a’u heffeithiau o ran allyriadau carbon, a fydd yn rhoi cyfeiriad strategol ac yn hysbysu penderfyniadau buddsoddi.

en-gb	Incorporate emissions from homeworking into our sustainability planning to understand the magnitude of these emissions and work proactively with staff to reduce the additional energy consumption from their homeworking.
cy-gb	Cynnwys allyriadau o weithio gartref yn ein cynllunio cynaliadwyedd i ddeall maint yr allyriadau hyn a gweithio’n rhagweithiol gyda staff i leihau’r defnydd ynni ychwanegol o’u gweithio gartref.

en-gb	Optimise existing low carbon IT services and continue investing in digital infrastructure that enables productive teleworking and connectivity across the organisation without the need to travel.
cy-gb	Optimeiddio gwasanaethau TG carbon isel presennol a pharhau i fuddsoddi mewn seilwaith digidol sy’n galluogi teleweithio cynhyrchiol a chysylltedd ar draws y sefydliad heb fod angen teithio.

en-gb	Conduct a ‘ways of working’ survey every other year to reduce our reliance on benchmarks and identify tailored decarbonisation initiatives related to smart working, including optimised operation and utilisation of office space and teleworking.
cy-gb	Cynnal arolwg ‘ffyrdd o weithio’ bob yn ail flwyddyn i leihau ein dibyniaeth ar feincnodau a nodi mentrau datgarboneiddio wedi’u teilwra yn gysylltiedig â gweithio clyfar, gan gynnwys gweithrediad a defnydd wedi’u hoptimeiddio o le swyddfa a theleweithio.

en-gb	Align our planning to the Sustainable Travel Hierarchy11 and support its uptake among staff to shift commuting habits to low carbon forms of travel.
cy-gb	Alinio ein cynllun â’r Hierarchaeth Teithio Cynaliadwy  ac annog staff i fanteisio arno i newid arferion cymudo i ddulliau teithio carbon isel.

en-gb	We will engage with staff to understand existing barriers to the use of active travel and public transport, working collaboratively with local operators to identify opportunities that promote their uptake.
cy-gb	Byddwn yn ymgysylltu â staff i ddeall rhwystrau presennol i’r defnydd o deithio llesol a thrafnidiaeth gyhoeddus, gan weithio ar y cyd â gweithredwyr lleol i nodi cyfleoedd sy’n annog pobl i’w defnyddio.

en-gb	Provide an enabling environment for low carbon travel, including physical infrastructures such as bicycle storage, showers, electric vehicle (EV) chargers, and enabling policies such as our green car and cycle-to-work schemes.
cy-gb	Darparu amgylchedd galluogi ar gyfer teithio carbon isel, gan gynnwys seilweithiau ffisegol fel mannau storio beiciau, cawodydd, gwefrwyr cerbydau trydan, a pholisïau galluogi fel ein cynlluniau ceir gwyrdd a beicio i’r gwaith.

en-gb	Promote to Welsh Government staff the existing (and any future) schemes which provide advice and support to Welsh householders to retrofit their homes towards net zero standards to help our employees reduce energy consumption from working from home, reducing their domestic utility bills as well as contributing towards our organisational net zero target.
cy-gb	Hyrwyddo i staff Llywodraeth Cymru y cynllunio presennol (ac unrhyw rai yn y dyfodol) sy’n cynnig cyngor a chymorth i ddeiliaid tai Cymru ôl-osod eu cartrefi tuag at safonau sero net i helpu ein cyflogeion leihau defnydd ynni o weithio gartref, gan leihau eu biliau cyfleustodau cartref yn ogystal â chyfrannu at ein targed sero net sefydliadol.

en-gb	https://energysavingtrust.org.uk/an-introduction-to-the-sustainable-travel-hierarchy/
cy-gb	https://energysavingtrust.org.uk/an-introduction-to-the-sustainable-travel-hierarchy/

en-gb	Supply chain, procured goods and services
cy-gb	C adwyn gyflenwi, nwyddau a gwasanaethau a gaffaelir

en-gb	The Welsh Government spends around £440 million buying goods, services, works, ICT and Digital tools/services so we can effectively deliver our core activities.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn gwario tua £440 miliwn yn prynu nwyddau, gwasanaethau, gwaith, TGCh ac offerynnau/gwasanaethau Digidol fel y gallwn gyflawni ein gweithgareddau craidd yn effeithiol.

en-gb	Emissions from the provision of these goods and services make up almost 85% of our baseline footprint, making it the largest contributor to Welsh Government’s emissions and placing decarbonisation across the supply chain a key priority.
cy-gb	Allyriadau o ddarparu’r nwyddau a’r gwasanaethau hyn yw bron i 85% o’n hôl troed sylfaenol, sy’n golygu mai dyma’r cyfrannwr mwyaf at allyriadau Llywodraeth Cymru ac yn gwneud datgarboneiddio ar draws y gadwyn gyflenwi yn flaenoriaeth allweddol.

en-gb	Accurately obtaining and apportioning emissions data from suppliers is a time-intensive and complex process so, in the interest of getting started, we have used spend-based proxies as an imperfect but necessary first step to estimate emissions.
cy-gb	Mae cael gafael ar ddata allyriadau gan gyflenwyr a’u dosbarthu yn broses gymhleth sy’n cymryd llawer o amser felly, er mwyn cychwyn arni, rydym wedi defnyddio dirprwyon seiliedig ar wariant fel cam cyntaf amherffaith ond angenrheidiol i amcangyfrif allyriadau.

en-gb	As part of our net zero ambition, improving data quality will go hand-in-hand with initiatives that directly reduce emissions across our supply chain.
cy-gb	Yn rhan o’n huchelgais sero net, bydd gwella ansawdd data yn mynd law yn llaw â mentrau sy’n lleihau allyriadau yn uniongyrchol ar draws ein cadwyn gyflenwi.

en-gb	Emissions from purchased goods and services are estimated to contribute 84% (131,900 tCO2e) to Welsh Government’s total carbon footprint, the majority of which is anticipated to comes from contracts related to building construction services.
cy-gb	Amcangyfrifir bod allyriadau o nwyddau a gwasanaethau a brynir yn cyfrannu 84% (131,900 tCO2e) at gyfanswm ôl troed carbon Llywodraeth Cymru, y rhagwelir bod y rhan fwyaf ohono yn dod o gontract yn gysylltiedig â gwasanaethau adeiladu adeiladau.

en-gb	Reducing emissions from procured goods and services is one of our biggest challenges and will involve engaging employees from across the organisation.
cy-gb	Lleihau allyriadau o nwyddau a gwasanaethau a gaffaelir yw un o’n heriau mwyaf a bydd yn golygu cynnwys cyflogeion o bob rhan o’r sefydliad.

en-gb	Our vision is to only contract work with suppliers who endorse net zero and embed decarbonisation in the delivery of their goods and services.
cy-gb	Ein gweledigaeth yw contractio gwaith gyda chyflenwyr sy’n cymeradwyo sero net ac yn ymwreiddio datgarboneiddio yn narpariaeth eu nwyddau a’u gwasanaethau yn unig.

en-gb	Our central procurement team has already developed several documents to advise departments on how to integrate sustainability into procurement decision-making.
cy-gb	Mae ein tîm caffael canolog eisoes wedi datblygu sawl dogfen i gynghori adrannau ar sut i integreiddio cynaliadwyedd yn y broses o wneud penderfyniadau caffael.

en-gb	For example, all contracts valued at £5 million or more (covering approx. 65% of our estimated baseline emissions) must now include carbon emissions reduction plans as part of their tenders.
cy-gb	Er enghraifft, mae’n rhaid i bob contract sydd werth £5 miliwn neu fwy (sy’n cwmpasu tua 65% o’n hallyriadau sylfaenol amcangyfrifedig) bellach gynnwys cynlluniau lleihau allyriadau carbon yn rhan o’u tendrau.

en-gb	Establish sustainability as a core part of people’s role along the procurement cycle and provide formal training and guidance to inform and empower employees to make assertive decisions to plan sustainable low carbon delivery that compliments circular economy growth in Wales.
cy-gb	Sefydlu cynaliadwyedd fel rhan graidd o swyddogaeth pobl yn ystod y cylch caffael a darparu hyfforddiant a chanllawiau ffurfiol i hysbysu a grymuso cyflogeion i wneud penderfyniadau pendant i gynllunio darpariaeth carbon isel gynaliadwy sy’n cyd-fynd â thwf yr economi gylchol yng Nghymru.

en-gb	Improve data collection and emissions quantification to reduce our reliance on economic proxies and improve our ability to track emissions accurately; transition to company- and service-specific data collection practices for quantifying the emissions attributable to our purchased goods and services.
cy-gb	Gwella prosesau casglu data a mesur allyriadau i leihau ein dibyniaeth ar ddirprwyon economaidd a gwella ein gallu i olrhain allyriadau yn gywir; newid i arferion casglu data penodol i gwmnïau a gwasanaethau i fesur yr allyriadau y gellir eu priodoli i’n nwyddau a’n gwasanaethau a brynir.

en-gb	Identify pockets of best practice and develop opportunities across procuring departments.
cy-gb	Nodi pocedi o arfer gorau a datblygu cyfleoedd ar draws adrannau caffael.

en-gb	A centrally coordinated process will promote alignment and adoption across the organisation, using relevant Welsh Procurement Policy Notes (WPPN) as a basis for best practice.
cy-gb	Bydd proses a gyd-gysylltir yn ganolog yn hybu aliniad a mabwysiadu ar draws y sefydliad, gan ddefnyddio Nodiadau Polisi Caffael Cymru perthnasol fel sail ar gyfer arferion gorau.

en-gb	Develop tailored tools and guidance to support the integration of sustainability at each stage of the procurement cycle.
cy-gb	Datblygu dulliau a chanllawiau wedi’u teilwra i gynorthwyo integreiddiad cynaliadwyedd ar bob cam o’r cylch caffael.

en-gb	Engagement will be conducted with the implementing body to ensure functionality, with senior leadership taking a directive role in the dissemination to ensure adoption and implementation across the organisation.
cy-gb	Bydd ymgysylltu yn digwydd â’r corff gweithredu i sicrhau ei fod yn gweithio, a bydd arweinwyr uwch yn chwarae rhan gyfarwyddol yn y dosbarthiad i sicrhau mabwysiadu a gweithrediad ar draws y sefydliad.

en-gb	Evolve the approach so that low carbon credentials are considered alongside quality,  cost, and social value as a key decision metric in tendering.
cy-gb	Esblygu’r dull fel bod rhinweddau carbon isel yn cael eu hystyried ochr yn ochr ag ansawdd, cost, a gwerth cymdeithasol fel metrig penderfynu allweddol wrth dendro.

en-gb	Communicate our ambitions for net zero to our supply chains and ask our suppliers to come on the journey to 2030.
cy-gb	Cyfathrebu ein huchelgeisiau ar gyfer sero net i’n cadwyni cyflenwi a gofyn i’n cyflenwyr ddod ar y daith hyd at 2030.

en-gb	This will help to ensure buy-in and collaboration with suppliers for evolving carbon accounting reporting requirements and continuous decarbonisation improvement.
cy-gb	Bydd hyn yn helpu i sicrhau ymrwymiad a chydweithrediad â chyflenwyr ar gyfer esblygu gofynion adrodd ar gyfrifyddu carbon a gwelliant datgarboneiddio parhaus.

en-gb	We hold an estimated 1,534 hectares of land either owned or under various leasing arrangements, with the objective to support wider economic development policy to deliver a more prosperous and fairer Wales.
cy-gb	Rydym yn meddu ar amcangyfrif o 1,534 hectar o dir sydd naill ai’n eiddo neu’n destun trefniadau lesu tir amrywiol, gyda’r amcan o gefnogi polisi datblygu economaidd ehangach i ddarparu Cymru fwy llewyrchus a thecach.

en-gb	Based on the public sector reporting guide, the land where we are not responsible for routine management and operation is not included in our carbon footprint.
cy-gb	Yn seiliedig ar y canllaw sector cyhoeddus ar gyfer adrodd, nid yw’r tir lle nad ydym yn gyfrifol am ei reoli a’i weithredu fel mater o drefn wedi’i gynnwys yn ein hôl troed carbon.

en-gb	Some Welsh Government land may be utilised for future housing.
cy-gb	Efallai y bydd rhywfaint o dir Llywodraeth Cymru yn cael ei ddefnyddio ar gyfer tai yn y dyfodol.

en-gb	We do not directly develop or procure housing construction, instead, we transfer agreed development land to registered social landlords, local authorities, and housing developers.
cy-gb	Nid ydym yn datblygu nac yn caffael gwaith adeiladu tai yn uniongyrchol, yn hytrach, rydym yn trosglwyddo tir datblygu y cytunwyd arno i landlordiaid cymdeithasol cofrestredig, awdurdodau lleol, a datblygwyr tai.

en-gb	This is usually for social housing provision, and we maximise the low carbon credentials of these developments through our WDQR 2021 standards (see section 1.4).
cy-gb	Mae hyn fel rheol ar gyfer darparu tai cymdeithasol, ac rydym yn sicrhau bod rhinweddau carbon isel y datblygiadau hyn mor fawr â phosibl trwy ein safonau WDQR 2021 (gweler adran 1.4).

en-gb	Wales’s national land use planning policy is governed by Future Wales: National plan 204012, which sets out a spatial development plan to make sure future land use contributes to improving the economic, social, environmental and cultural well-being of Wales.
cy-gb	Llywodraethir polisi cynllunio defnydd tir cenedlaethol Cymru gan Cymru’r Dyfodol: y cynllun cenedlaethol 204012, sy’n cyflwyno cynllun datblygu gofodol i wneud yn siŵr bod defnydd tir yn y dyfodol yn cyfrannu at wella llesiant economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a diwylliannol Cymru.

en-gb	We must consider how we can best meet these needs with our existing land assets as well as meet our net zero ambition.
cy-gb	Mae’n rhaid i ni ystyried sut y gallwn ddiwallu’r anghenion hyn orau gyda’n hasedau tir presennol yn ogystal â chyflawni ein huchelgais sero net.

en-gb	There is limited guidance on how organisations account for and report carbon emissions related to their land assets13, and we currently only have a high-level indication of the carbon emissions impact of our land, its potential, and  priority projects.
cy-gb	Prin yw’r canllawiau ar sut y mae sefydliadau yn cyfrifyddu allyriadau carbon sy’n ymwneud â’u hasedau tir ac yn adrodd arnynt13, ac awgrym lefel uchel yn unig sydd gennym ar hyn o bryd o effaith allyriadau carbon ein tir, ei botensial, a phrosiectau blaenoriaeth

en-gb	Out to 2030, improvements in land use data and carbon accounting approach will be required alongside policy development for us to enhance our land assets and recognise carbon positive impact of any developments that take place on them.
cy-gb	Hyd at 2030, bydd angen gwelliannau i ddata defnydd tir a dull cyfrifyddu carbon ochr yn ochr â datblygiad polisi i ni wella ein hasedau tir a chydnabod effaith carbon gadarnhaol unrhyw ddatblygiadau sy’n digwydd arnynt.

en-gb	We are exploring how to build on the strong role the land we hold for Wales has already played in hosting renewable generation, hosting 440 MW of installed capacity including the largest wind farm in England and Wales.
cy-gb	Rydym yn archwilio sut i adeiladu ar y swyddogaeth gref y mae’r tir yr ydym yn meddu arno dros Gymru eisoes wedi ei chyflawni o ran bod yn gartref i weithfeydd cynhyrchu ynni adnewyddadwy, i 440 MW o gapasiti a osodwyd gan gynnwys y fferm wynt fwyaf yng Nghymru a Lloegr.

en-gb	We are exploring the establishment of a publicly owned renewable energy developer to take forward large scale renewable energy projects on the public estate.
cy-gb	Rydym yn archwilio sefydlu datblygwr ynni adnewyddadwy sy’n eiddo cyhoeddus i fwrw ymlaen â phrosiectau ynni adnewyddadwy graddfa fawr ar yr ystad gyhoeddus.

en-gb	Future Wales: the national plan 2040 | GOV.WALES
cy-gb	Cymru’r Dyfodol: y cynllun cenedlaethol 2040 | LLYW.CYMRU

en-gb	https://gov.wales/future-wales-national-plan-2040
cy-gb	https://llyw.cymru/cymrur-dyfodol-y-cynllun-cenedlaethol-2040

en-gb	The GHG Protocol is expected to publish ‘Land Sector and Removals Guidance’ in early 2023.
cy-gb	Disgwylir i’r GHG Protocol is gyhoeddi ‘Land Sector and Removals Guidance’ ddechrau 2023.

en-gb	Agree on a set of priority principles related to offsetting, accounting for our organisational objectives, potential co-benefits, and relevant standards (e.g., SBTi; Oxford principles for net zero aligned carbon offsetting, new GHG Protocol guidance for land use).
cy-gb	Cytuno ar gyfres o egwyddorion blaenoriaeth yn gysylltiedig â gwrthbwyso, gan fod yn atebol am ein hamcanion sefydliadol, cyd-fuddion posibl, a safonau perthnasol (e.e. SBTi; egwyddorion Rhydychen ar gyfer gwrthbwyso carbon sy’n cyd-fynd â sero net, canllawiau GHG Protocol newydd ar gyfer defnydd tir).

en-gb	We will thoroughly appraise available offsetting approaches to understand their alignment with our agreed priorities, including recognising ecological benefit in Wales.
cy-gb	Byddwn yn gwerthuso dulliau gwrthbwyso sydd ar gael yn drylwyr i ddeall eu haliniad â’n blaenoriaethau a gytunwyd, gan gynnwys cydnabod budd ecolegol yng Nghymru.

en-gb	Publish an offset position statement that transparently outlines our approach to offsetting, including our priorities and a shortlist of potential technologies and methods.
cy-gb	Cyhoeddi datganiad sefyllfa gwrthbwyso sy’n amlinellu ein dull gwrthbwyso yn dryloyw, gan gynnwys ein blaenoriaethau a rhestr fer o dechnolegau a dulliau posibl.

en-gb	We will be agile and remain informed of developments in best practice and adapt our offsetting strategy to align accordingly.
cy-gb	Byddwn yn ystwyth ac yn sicrhau bod yr wybodaeth ddiweddaraf am ddatblygiadau arfer gorau gennym, ac yn addasu ein strategaeth wrthbwyso i gyd-fynd yn briodol.

en-gb	We will implement offsetting for hard-to-abate emissions that we cannot eliminate ourselves.
cy-gb	Byddwn yn cyflwyno gwrthbwyso ar gyfer allyriadau nodd eu lleihau na allwn eu dileu ein hunain.

en-gb	This will require planning to ensure that the maturity of our offsetting projects is at a scale to balance our emissions in 2030.
cy-gb	Bydd hyn yn gofyn am gynllunio i sicrhau bod aeddfedrwydd ein prosiectau gwrthbwyso ar raddfa i gydbwyso ein hallyriadau yn 2030.

en-gb	Only when we have established how we will reduce our emissions as much as possible will we consider greenhouse gas removals to offset any residual emissions to meet our targets.
cy-gb	Dim ond pan fyddwn wedi darganfod sut y byddwn yn lleihau ein hallyriadau cymaint â phosibl y byddwn yn ystyried cael gwared ar nwy tŷ gwydr i wrthbwyso unrhyw allyriadau gweddilliol i fodloni ein targedau.

en-gb	However, we will progress GHG removal projects over the coming years so that opportunities are not missed for the ecological benefit and a matured scale of GHG removals in Wales by 2030.
cy-gb	Fodd bynnag, byddwn yn bwrw ymlaen â phrosiectau cael gwared ar nwyon tŷ gwydr dros y blynyddoedd nesaf fel na chollir cyfleoedd ar gyfer y bydd ecolegol a graddfa wedi’i haeddfedu o waith cael gwared ar nwyon tŷ gwydr yng Nghymru erbyn 2030.

en-gb	It is recognised that there are currently no definitive standards to define and guide  best-practice for offsetting – particularly for the public sector, where conventional offsetting mechanisms (i.e., buying credits on the Voluntary Offset Market) are increasingly viewed as unsuitable and innovative strategies are being considered.
cy-gb	Cydnabyddir nad oes unrhyw safonau pendant ar hyn o bryd i ddiffinio a llywio arferion gorau ar gyfer gwrthbwyso – yn enwedig i’r sector cyhoeddus, lle ystyrir yn gynyddol bod dulliau gwrthbwyso confensiynol (h.y. prynu credydau ar y Farchnad Wrthbwyso Wirfoddol) yn anaddas ac mae strategaethau arloesol yn cael eu hystyried.

en-gb	The offsetting market is dynamic, and we anticipate significant technology and policy development between now and 2030.
cy-gb	Mae’r farchnad wrthbwyso yn ddynamig, ac rydym yn rhagweld datblygiad technoleg a pholisi sylweddol rhwng nawr a 2030.

en-gb	Despite the uncertainty this implies, we will begin to develop a robust and credible approach that is aligned with our organisational objectives.
cy-gb	Er gwaethaf yr ansicrwydd y mae hyn yn ei awgrymu, byddwn yn dechrau datblygu dull cadarn a chredadwy sy’n cyd-fynd â’n hamcanion sefydliadol.

en-gb	Developing our Action Plan
cy-gb	Datblygu ein Cynllun Gweithredu

en-gb	This Strategic Plan puts the foundation in place for Welsh Government to progress toward net zero as an organisation and support the wider public sector to achieve a collective net zero by 2030.
cy-gb	Mae’r Cynllun Strategol hwn yn gosod y sylfeini i Lywodraeth Cymru fwrw ymlaen tuag at sero net fel sefydliad a chynorthwyo’r sector cyhoeddus ehangach i sicrhau sero net yn ei gyfanrwydd erbyn 2030.

en-gb	More work is now required to set a specific Action Plan to deliver the change needed, this will be an internal working document for our decarbonisation programme, and will be operational by March 2023.
cy-gb	Mae angen mwy o waith nawr i bennu Cynllun Gweithredu penodol i gyflawni’r newid sydd ei angen, a bydd hon yn ddogfen waith fewnol ar gyfer ein rhaglen ddatgarboneiddio, a bydd yn weithredol erbyn mis Mawrth 2023.

en-gb	The key first step will be to mobilise the governance structure and build greater engagement across the organisation.
cy-gb	Y cam cyntaf allweddol fydd rhoi’r strwythur llywodraethu ar waith a datblygu mwy o ymgysylltiad ar draws y sefydliad.

en-gb	This will be driven by the Chief Operating Officer as the senior responsible officer for delivering our transition towards net zero.
cy-gb	Bydd hyn yn cael ei ysgogi gan y Prif Swyddog Gweithredu fel yr uwch swyddog cyfrifol am gyflawni ein newid tuag at sero net.

en-gb	To address the initiatives set out, a working Action Plan across key departments will be developed and act as a key management document.
cy-gb	I fynd i’r afael â’r mentrau a nodir, bydd Cynllun Gweithredu ymarferol yn cael ei ddatblygu ac yn gweithredu fel dogfen reoli allweddol.

en-gb	This will include specific actions and activities to address each initiative and set out the timescales, responsibilities, funding requirements, and delivery risks.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys gweithredoedd a gweithgareddau penodol i fynd i’r afael â phob menter a phennu amserlenni, cyfrifoldebau, gofynion ariannol, a risgiau darparu.

en-gb	Taking action and  sustaining momentum
cy-gb	Cymryd camau a chynnal momentwm

en-gb	We have already started to decarbonise our operations in certain areas; however, this Strategic Plan makes clear that only a holistic and thorough approach to decarbonisation, that affects every part of our organisation, operations, and workforce, will be sufficient for net zero to be achieved.
cy-gb	Rydym eisoes wedi dechrau datgarboneiddio ein gweithrediadau mewn meysydd penodol; fodd bynnag, mae’r Cynllun Strategol hwn yn ei gwneud yn eglur mai dim ond dull cyfannol a thrylwyr o ddatgarboneiddio, sy’n effeithio ar bob rhan o’n sefydliad, ein gweithrediadau, a’n gweithlu, fydd yn ddigonol i sicrhau sero net.

en-gb	Delivering this Strategic Plan will not be easy – it will require support from across the existing organisation as well as further resources and funding.
cy-gb	Ni fydd darparu’r Cynllun Strategol hwn yn rhwydd – bydd yn gofyn am gymorth o bob rhan o’r sefydliad presennol yn ogystal ag adnoddau a chyllid pellach.

en-gb	It is the responsibility of the Decarbonisation Project Team and departmental team leads to maximise impact across the organisation and secure additional resource to progress the decarbonisation of our activities.
cy-gb	Cyfrifoldeb Tîm y Prosiect Datgarboneiddio ac arweinwyr timau adrannol yw sicrhau’r effaith fwyaf bosibl ar draws y sefydliad a sicrhau adnoddau ychwanegol i fwrw ymlaen â datgarboneiddio ein gweithgareddau.

en-gb	Achieving net zero
cy-gb	Sicrhau sero net

en-gb	Starting now, we will increase the scale and speed at which we embed decarbonisation into our organisation and operations and evaluate the resources that will be required to deliver this Strategic Plan.
cy-gb	Yn cychwyn nawr, byddwn yn cynyddu graddfa a chyflymder ein proses o ymwreiddio datgarboneiddio yn ein sefydliad a’n gweithrediadau ac yn gwerthuso’r adnoddau y bydd eu hangen i ddarparu’r Cynllun Strategol hwn.

en-gb	Our modelling shows the need to maximise the scale of carbon reduction to be net zero ready, and go further to bridge the gap to net zero by 2030.
cy-gb	Mae ein modelu yn dangos yr angen i sicrhau bod graddfa’r gostyngiadau carbon mor fawr â phosibl i fod yn barod ar gyfer sero net, a mynd ymhellach i lenwi’r bwlch i sero net erbyn 2030.

en-gb	To meet our net zero ambitions in Wales, the Welsh Government recognises the need for it to lead by example.
cy-gb	I gyflawni ein huchelgeisiau sero net yng Nghymru, mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod yr angen iddi arwain drwy esiampl.

en-gb	Tackling climate change is not driven simply by the need to hit targets and satisfy commitments, it is about protecting future generations, protecting Wales, and recognising the opportunities for Wales from this transformational journey.
cy-gb	Nid yw mynd i’r afael â’r newid yn yr hinsawdd yn cael ei ysgogi yn syml gan yr angen i fodloni targedau a chyflawni ymrwymiadau, mae’n golygu diogelu cenedlaethau’r dyfodol, diogelu Cymru, a chydnabod y cyfleoedd i Gymru o’r daith drawsnewidiol hon.

en-gb	Appendix A:
cy-gb	Atodiad A:

en-gb	Emissions by scope
cy-gb	Allyriadau yn ôl cwmpas

en-gb	The GHG protocol  is a widely used and accepted methodology for greenhouse gas (GHG) emissions accounting.
cy-gb	Mae’r protocol nwyon tŷ gwydr  yn ddull a ddefnyddir ac a dderbynnir yn eang ar gyfer cyfrifyddu allyriadau nwyon tŷ gwydr.

en-gb	The GHG Protocol categorises emissions into three scopes.
cy-gb	Mae’r protocol nwyon tŷ gwydr yn categoreiddio allyriadau yn dri chwmpas.

en-gb	The Welsh Government’s baseline footprint has been recalculated in accordance with the GHG protocol to allow for comparative exercises.
cy-gb	Ail-gyfrifwyd ôl troed sylfaenol Llywodraeth Cymru yn unol â’r protocol nwyon tŷ gwydr i alluogi ymarferion cymharu.

en-gb	 www.ghgprotocol.org/
cy-gb	 www.ghgprotocol.org/

en-gb	https://ghgprotocol.org/
cy-gb	https://ghgprotocol.org/

en-gb	Scope
cy-gb	Cwmpas

en-gb	Baseline tCO2e (FY 2019-20)
cy-gb	tCO2e sylfaenol (BA 2019‒20)

en-gb	Scope 1
cy-gb	Cwmpas 1

en-gb	Emissions directly emitted by the organisation (i.e. natural gas burnt in a gas boiler, tail pipe emissions from a vehicle).
cy-gb	Allyriadau a allyrrir yn uniongyrchol gan y sefydliad (h.y. nwy naturiol a losgir mewn bwyler nwy, allyriadau egsôst o gerbyd).

en-gb	Emissions indirectly emitted from the consumption of purchased electricity, heat or steam.
cy-gb	Allyriadau a allyrrir yn anuniongyrchol o ddefnyddio trydan, gwres neu ager a brynir.

en-gb	All other indirect emissions, such as the extraction and production of purchased materials and fuels, transport related activities in vehicles not owned or controlled by the reporting entity, water consumption, waste disposal, etc.
cy-gb	Yr holl allyriadau anuniongyrchol eraill, fel echdynnu a chynhyrchu deunyddiau a thanwyddau a brynir, gweithgareddau sy’n gysylltiedig â thrafnidiaeth mewn cerbydau nad yw’r endid adrodd yn berchen arnynt neu’n eu rheoli, defnydd dŵr, gwaredu gwastraff, ac ati.

en-gb	TOTAL
cy-gb	CYFANSWM

en-gb	Appendix B:
cy-gb	Atodiad B:

en-gb	Pathway assumptions
cy-gb	Tybiaethau llwybr

en-gb	Emissions source
cy-gb	Ffynhonnell allyriadau

en-gb	Accelerated change
cy-gb	Newid wedi’i gyflymu

en-gb	Gaining momentum
cy-gb	Datblygu momentwm

en-gb	Accelerated decarbonisation of the national  electricity supply.
cy-gb	Datgarboneiddiad wedi’i gyflymu y cyflenwad trydan cenedlaethol.

en-gb	Rationalisation of the Admin Estate (17.8% reduction in estate size by floor area).
cy-gb	Lleihau’r Ystad Weinyddol (gostyngiad o 17.8% i faint yr ystad yn ôl arwynebedd llawr).

en-gb	Energy efficiency upgrades (inc. lighting, motors, chillers).
cy-gb	Gwaith uwchraddio effeithlonrwydd ynni (gan gynnwys goleuadau, motorau, oerwyr).

en-gb	Solar PV installed at four sites (Sarn Mynach, Rhydycar, Rodfa Padarn, Cathays Park).
cy-gb	Solar ffotofoltäig wedi’i osod ar bedwar safle (Sarn Mynach, Rhyd-y-car, Rhodfa Padarn, Parc Cathays).

en-gb	Steady decarbonisation of the national electricity supply.
cy-gb	Datgarboneiddiad graddol y cyflenwad trydan cenedlaethol.

en-gb	Rationalisation of the administrative estate (12.8% reduction in estate size by floor area).
cy-gb	Lleihau’r ystad weinyddol (gostyngiad o 12.8% i faint yr ystad yn ôl arwynebedd llawr).

en-gb	Installation of electric heat pumps across the Admin Estate, with some residual fossil fuel consumption.
cy-gb	Gosod pympiau gwres trydan ar draws yr Ystad Weinyddol, â rhywfaint o ddefnydd tanwydd ffosil gweddilliol ymylol.

en-gb	A 50:50 hybrid working arrangement in 2030 has been modelled, this accounts for:
cy-gb	Modelwyd trefniant gweithio hybrid 50:50 yn 2030, mae hyn yn ystyried y canlynol:

en-gb	Increase in office energy consumption and  commuting mileage.
cy-gb	Cynnydd i ddefnydd ynni mewn swyddfeydd a  milltiredd cymudo.

en-gb	Increase in additional domestic energy associated  with homeworking.
cy-gb	Cynnydd i ynni domestig ychwanegol yn gysylltiedig â gweithio gartref.

en-gb	Domestic energy efficiency improvements exceeding national trends (5% reduction annually), and heating sources shifting to electricity from natural gas  (40% shift by 2030).
cy-gb	Gwelliannau effeithlonrwydd ynni domestig yn rhagori ar dueddiadau cenedlaethol (gostyngiad o 5% yn flynyddol), a ffynonellau gwresogi yn newid i drydan o nwy naturiol (newid o 40% erbyn 2030).

en-gb	70:30 hybrid working arrangement modelled:
cy-gb	Modelwyd trefniad gweithio hybrid 70:30:

en-gb	Domestic energy efficiency improvements in line with national trends (3% reduction annually), and heating sources shifting to electricity from natural gas  (20% shift by 2030).
cy-gb	Gwelliannau effeithlonrwydd ynni domestig yn cyd-fynd â thueddiadau cenedlaethol (gostyngiad o 3% yn flynyddol), a ffynonellau gwresogi yn newid i drydan o nwy naturiol (newid o 20% erbyn 2030).

en-gb	Commuting
cy-gb	Cymudo

en-gb	Model shift to low carbon forms of travel that exceed national trends.
cy-gb	Newid model i ddulliau teithio carbon isel sy’n rhagori ar dueddiadau cenedlaethol.

en-gb	Compared to ‘gaining momentum’ an additional 35% of private car mileage is displaced by active travel.
cy-gb	O’i gymharu â ‘datblygu momentwm’, disodlir 35% ychwanegol o filltiredd ceir preifat gan deithio llesol.

en-gb	By 2030, the average employee is driving a ULEV-compliant vehicle (75 gCO2/km).
cy-gb	Erbyn 2030, mae’r cyflogai cyffredin yn gyrru cerbyd sy’n cydymffurfio ag ULEV (75 gCO2/km).

en-gb	Employees using their closest office one day a week.
cy-gb	Cyflogeion yn defnyddio eu swyddfa agosaf un diwrnod yr wythnos.

en-gb	National level trends towards ultra-low emission vehicles (ULEVS) and all hire cars and buses to be zero emissions by 2028 and 2035 respectively.
cy-gb	Tueddiadau lefel genedlaethol tuag at gerbydau allyriadau isel iawn (ULEV) a phob car llog a bws i fod yn ddi-allyriadau erbyn 2028 a 2035 yn eu trefn.

en-gb	Model shift to low carbon forms of travel that follow  national trends.
cy-gb	Newid model i ddulliau teithio carbon isel sy’n cyd-fynd â thueddiadau cenedlaethol.

en-gb	50% reduction in business travel mileage.
cy-gb	Gostyngiad o 50% i filltiredd teithio busnes.

en-gb	At least 75% of remaining private car mileage transferred to ultra-low emissions hire cars.
cy-gb	O leiaf 75% o filltiredd ceir preifat sy’n weddill yn cael ei drosglwyddo i geir llog allyriadau isel iawn.

en-gb	National-level trends towards ULEVs.
cy-gb	Tueddiadau lefel genedlaethol tuag at ULEVs.

en-gb	• At least 75% of fossil fuel consumption (inc. 100% of Cadw’s fleet) transitioning to battery electric vehicles.
cy-gb	• O leiaf 75% o ddefnydd tanwydd ffosil (gan gynnwys 100% o fflyd Cadw) yn trosglwyddo i gerbydau trydan batri.

en-gb	Half of the heavy load and specialist vehicle fleet transitions to battery electric vehicles, assuming accelerated market development and rollout of charging infrastructure.
cy-gb	Hanner y fflyd cerbydau llwyth trwm ac arbenigol yn trosglwyddo i gerbydau trydan batri, gan dybio datblygiad marchnad wedi’i gyflymu a chyflwyniad seilwaith gwefru.

en-gb	Remaining internal combustion engine vehicles are heavy load or specialised vehicles for which a current battery electric vehicle does not exist.
cy-gb	Y cerbydau motor tanio mewnol sy’n weddill yn gerbydau llwyth trwm neu arbenigol nad oes cerbyd trydan batri presennol yn bodoli ar eu cyfer.

en-gb	Appendix C:
cy-gb	Atodiad C:

en-gb	Smart working insights
cy-gb	Gwybodaeth am weithio clyfar

en-gb	The emissions impact of an increase in teleworking is multi-faceted and a  co-ordinated approach to smart working will be required to deliver carbon  emissions savings.
cy-gb	Mae effaith allyriadau cynnydd i deleweithio yn aml-ffased a bydd angen dull cydgysylltiedig o weithio’n glyfar i sicrhau arbedion o ran allyriadau carbon.

en-gb	We recognise the potential advantages of homeworking, though acknowledge that it is not a ‘silver bullet’ decarbonisation solution, with travel and office-related emissions in part transferred to the home rather than removed entirely.
cy-gb	Rydym yn cydnabod manteision posibl gweithio gartref, ond yn cydnabod nad yw’n ateb datgarboneiddio ‘bwled arian’, wrth i allyriadau teithio a chysylltiedig â’r swyddfa gael eu trosglwyddo yn rhannol i’r cartref yn hytrach na chael gwared arnynt yn gyfan gwbl.

en-gb	Emissions attributable to homeworking are not widely reported due to data scarcity, and they have not been included in our emissions calculations and baselining to date.
cy-gb	Ni adroddir yn eang ar allyriadau y gellir eu priodoli i weithio gartref oherwydd prinder data, ac nid ydynt wedi eu cynnwys yn ein cyfrifiadau allyriadau a’n gwaith llinell sylfaen hyd yma.

en-gb	We have, however, estimated them using benchmarks and assumptions from the Net Zero Carbon Reporting Guide update in 2022 and utilised in our target modelling.
cy-gb	Fodd bynnag, rydym wedi eu hamcangyfrif gan ddefnyddio meincnodau a thybiaethau o’r diweddariad i’r Canllaw ar gyfer Adrodd Carbon Sero Net yn 2022 ac a ddefnyddiwyd yn ein modelu targed.

en-gb	The analysis exceeds the 30% national-level aim and assumes a 70:30 hybrid working model in the ‘gaining momentum’ scenario and 50:50 in the ‘accelerated change’ scenario by 2030.
cy-gb	Mae’r dadansoddiad yn rhagori ar y nod lefel genedlaethol o 30% ac yn tybio model gweithio hybrid 70:30 yn y senario ‘datblygu momentwm’ a 50:50 yn y senario ‘newid wedi’i gyflymu’ erbyn 2030.

en-gb	This modelling estimates a net carbon emissions increase compared to 2020, with the largest emissions changes resulting from commuting rather than use of our office estate, largely due to high expected efficiency of our offices in 2030.
cy-gb	Mae’r modelu hwn yn amcangyfrif cynnydd i allyriadau carbon net o’u cymharu â 2020, gyda’r newidiadau mwyaf i allyriadau yn deillio o gymudo yn hytrach na defnydd o’n hystad swyddfeydd, oherwydd effeithlonrwydd disgwyliedig uchel ein swyddfeydd yn 2030 i raddau helaeth.

en-gb	An increase in remote working impacts  our emissions across three categories:
cy-gb	Mae cynnydd i weithio o bell yn effeithio ar ein hallyriadau ar draws tri chategori:

en-gb	i.    Employee commuting,      ii.
cy-gb	i.    Cyflogeion yn cymudo,      ii.

en-gb	Office energy consumption,      iii.
cy-gb	Defnydd o ynni mewn swyddfeydd,      iii.

en-gb	Domestic energy consumption during homeworking.
cy-gb	Defnydd o ynni yn y cartref wrth weithio gartref.

en-gb	Improvements in data and further analysis will be pursued to enhance accuracy, increase our understanding, and further inform the development of our smart working policy initiatives.
cy-gb	Byddwn yn mynd ar drywydd gwelliannau i ddata a gwaith dadansoddi pellach i wella cywirdeb, i gynyddu ein dealltwriaeth, ac i hysbysu datblygiad ein mentrau polisi gweithio  clyfar ymhellach.

en-gb	Scenario 1:
cy-gb	Senario 1:

en-gb	Staff spend 50% of their time in the office, a slight increase compared to office use during the pandemic.
cy-gb	Mae’r staff yn treulio 50% o’u hamser yn y swyddfa, rhyw fymryn o gynnydd o’i gymharu â defnydd o swyddfeydd yn ystod y pandemig.

en-gb	In this scenario, more staff travel into the office compared to in 2020.
cy-gb	Yn y senario hwn, mae mwy o staff yn teithio i’r swyddfa o’i gymharu â 2020.

en-gb	Office electricity from workstation appliances increases.
cy-gb	Mae trydan swyddfeydd o ddyfeisiau gweithfan yn cynyddu.

en-gb	Emissions from home energy use decrease as more staff work from the office, an improvement in the average home energy efficiency and due to the introduction of more domestic electric heating systems.
cy-gb	Mae allyriadau o ddefnydd ynni gartref yn gostwng wrth i fwy o staff weithio o’r swyddfa, gwelliant i effeithlonrwydd ynni’r cartref cyffredin ac oherwydd cyflwyniad mwy o systemau gwres trydan domestig.

en-gb	Staff spend 30% of their time in the office, a more conservative increase compared to occupancy during the pandemic.
cy-gb	Mae’r staff yn treulio 30% o’u hamser yn y swyddfa, cynnydd mwy ceidwadol o’i gymharu â meddiannaeth yn ystod y pandemig.

en-gb	In this scenario, staff commuting increases slightly, as well as the energy used in the office.
cy-gb	Yn y senario hwn, mae cymudo gan staff yn cynyddu rhyw fymryn, yn ogystal â’r ynni a ddefnyddir yn y swyddfa.

en-gb	Emissions from home energy use decrease as more staff work in the office relative to 2020, and due to an increase in average home energy efficiency and the introduction of more domestic electric heating systems.
cy-gb	Mae allyriadau o ddefnydd ynni gartref yn gostwng wrth i fwy o staff weithio o’r swyddfa o’i gymharu â 2020, ac oherwydd cynnydd i effeithlonrwydd ynni’r cartref cyffredin a chyflwyniad mwy o systemau gwres trydan domestig.

en-gb	Energy Service
cy-gb	Gwasanaeth Ynni

en-gb	The Welsh Government Energy Service (“WGES”) is funded by the Welsh Government with the aim of developing energy efficiency and renewable energy projects that contribute to public sector decarbonisation and national energy targets.
cy-gb	Ariennir Gwasanaeth Ynni Llywodraeth Cymru gan Lywodraeth Cymru gyda’r nod o ddatblygu prosiectau effeithlon o ran ynni ac ynni adnewyddadwy sy’n cyfrannu at ddatgarboneiddio’r sector cyhoeddus a thargedau ynni cenedlaethol.

en-gb	The WGES is delivered by the Carbon Trust, Energy Saving Trust and Local Partnerships (the “Delivery Partners”).
cy-gb	Darperir Gwasanaeth Ynni Llywodraeth Cymru gan yr Ymddiriedolaeth Garbon, yr Ymddiriedolaeth Arbed Ynni a Phartneriaethau Lleol (y “Partneriaid Darparu”).

en-gb	This report (the “Report”) has been produced by the Delivery Partners and, whilst the views expressed in it are given in good faith based on information available at the date of this Report:
cy-gb	Lluniwyd yr adroddiad hwn (yr “Adroddiad”) gan y Partneriaid Darparu ac, er bod y safbwyntiau a fynegir ynddo yn cael eu rhoi yn ddidwyll yn seiliedig ar wybodaeth sydd ar gael ar ddyddiad yr Adroddiad hwn:

en-gb	› these views do not necessarily reflect the views of the Welsh Government, which accepts no liability for any statement or opinion expressed in the Report;
cy-gb	› nid yw’r safbwyntiau hyn o reidrwydd yn adlewyrchu safbwyntiau Llywodraeth Cymru, nad yw’n derbyn unrhyw atebolrwydd am unrhyw ddatganiad neu farn a fynegir yn yr Adroddiad;

en-gb	› the Report is intended to provide general guidance only, rather than financial, legal or technical advice for the purposes of any particular project or other matter, and  no-one in receipt of the Report should place any reliance on it in substitution for obtaining their own advice from an appropriate third party advisor;
cy-gb	› bwriedir i’r Adroddiad ddarparu canllawiau cyffredinol yn unig, yn hytrach na chyngor ariannol, cyfreithiol neu dechnegol at ddibenion unrhyw brosiect penodol neu fater arall, ac ni ddylai neb sy’n derbyn yr Adroddiad ddibynnu arno yn hytrach na chael ei gyngor ei hun gan gynghorydd trydydd parti priodol;

en-gb	› any person in receipt of this Report should therefore obtain their own financial, legal, technical and/or other relevant professional advice insofar as they require specific guidance on what action (if any) to take, or refrain from taking, in respect of any project, initiative, proposal, involvement with any partnership or other matter to which information contained in the Report may be relevant; and
cy-gb	› dylai unrhyw berson sy’n derbyn yr Adroddiad hwn gael ei gyngor ariannol, cyfreithiol, technegol a/neu unrhyw gyngor proffesiynol perthnasol arall felly os bydd angen cyfarwyddyd penodol ar ba gamau (os o gwbl) i’w cymryd, neu i beidio â’u cymryd, o ran unrhyw brosiect, menter, cynnig, cyfranogiad ag unrhyw bartneriaeth neu fater arall y gallai gwybodaeth sydd wedi’i chynnwys yn yr Adroddiad fod yn berthnasol iddo; ac

en-gb	› the Delivery Partners accept no liability in respect of the Report, or for any statement in the Report and/or any error or omission relating to the Report.
cy-gb	› nid yw’r Partneriaid Darparu yn derbyn unrhyw atebolrwydd o ran yr Adroddiad, nac am unrhyw ddatganiad yn yr Adroddiad a/neu unrhyw wall neu hepgoriad yn ymwneud â’r Adroddiad.

en-gb	Memorandum of understanding between the Welsh Government and the Welsh Language Commissioner
cy-gb	Memorandwm cyd-ddealltwriaeth rhwng Comisiynydd y Gymraeg a Llywodraeth Cymru

en-gb	This Memorandum outlines the relationship between the Welsh Language Commissioner ("the Commissioner") and the Welsh Government ("the Government").
cy-gb	Mae’r Memorandwm hwn yn amlinellu’r berthynas waith rhwng Comisiynydd y Gymraeg (“y Comisiynydd”) (“y corff”) a Llywodraeth Cymru (“y Llywodraeth”).

en-gb	Its purpose is to ensure that the Commissioner and the Government collaborate effectively and constructively to implement the Welsh Language (Wales) Measure 2011 ("the Measure").
cy-gb	Ei bwrpas yw galluogi’r Comisiynydd a’r Llywodraeth i gydweithio’n effeithiol ac yn adeiladol i weithredu Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011 (“y Mesur”).

en-gb	Both bodies also commit to contribute jointly to the objectives of the Programme for Government, and Cymraeg 2050 - the Government's Welsh Language Strategy.
cy-gb	Mae’r ddau gorff hefyd yn ymrwymo i gyd-gyfrannu at wireddu amcanion Rhaglen Lywodraethu’r Llywodraeth, a Cymraeg 2050 – Strategaeth y Llywodraeth ar gyfer y Gymraeg.

en-gb	In undertaking their work, they will work towards the seven well-being goals in the Wellbeing of Future Generations Act (Wales) 2015, especially the goal to create "a Wales of vibrant culture and thriving Welsh language".
cy-gb	Wrth ymgymryd â’u gwaith bydd y ddau gorff yn gweithio tuag at saith nod llesiant Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015, yn enwedig y nod o greu ‘Cymru a diwylliant bywiog lle mae’r Gymraeg yn ffynnu'.

en-gb	To achieve this both bodies will act in accordance with the principles laid out through the five approaches (Long Term Thinking, Integration, Involvement, Collaboration, Prevention).
cy-gb	I gyflawni hyn bydd y ddau gorff yn gweithredu yn unol â’r egwyddorion sydd wedi’u gosod allan trwy’r pum dull o weithio (Meddwl yn yr Hirdymor, Integreiddio, Cynnwys, Cydweithio, Atal).

en-gb	This Memorandum and the arrangements set out in it have been agreed by the Cabinet Secretary for Economy, Energy and Welsh Language on behalf of the Welsh Ministers, and by the Commissioner.
cy-gb	Mae’r Memorandwm hwn a’r trefniadau sydd ynddo wedi eu cytuno gan Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Gyllid a'r Gymraeg ar ran Gweinidogion Cymru, a chan Gomisiynydd y Gymraeg.

en-gb	This Memorandum is not legally binding, but the Commissioner and the Government agree to act in accordance with it.
cy-gb	Nid yw’r Memorandwm wedi’i rwymo mewn cyfraith, ond mae’r Comisiynydd a’r Llywodraeth yn cytuno i weithredu yn unol ag ef.

en-gb	The Memorandum does not replace or take precedence over the provisions in the Measure.
cy-gb	Nid yw’r Memorandwm ychwaith yn disodli nac yn cymryd blaenoriaeth dros ddarpariaethau’r Mesur.

en-gb	This Memorandum establishes working arrangements that demonstrate a clear alignment between the Commissioner's work, the Programme for Government and the Cymraeg 2050 strategy.
cy-gb	Mae’r Memorandwm hwn yn sefydlu trefniadau gwaith sy’n dangos aliniad clir rhwng gwaith y Comisiynydd a rhaglen lywodraethu’r Llywodraeth a strategaeth Cymraeg 2050.

en-gb	The Commissioner should consider the Programme for Government and the Cymraeg 2050 strategy in preparing an annual work plan.
cy-gb	Dylai’r Comisiynydd ystyried Rhaglen Lywodraethu’r Llywodraeth a Cymraeg 2050 wrth baratoi ei Gynllun Strategol a Chynllun Gweithredol blynyddol.

en-gb	The Welsh Language Commissioner was established under the Welsh Language (Wales) Measure 2011.
cy-gb	Sefydlwyd y Comisiynydd o dan  Fesur y Gymraeg (Cymru) 2011.

en-gb	Paragraph 3, Part 2 of the Measure states that the Commissioner's principal aim in exercising her functions is to promote and facilitate the use of the Welsh language.
cy-gb	Mae Rhan 2, Paragraff 3, y Mesur yn nodi mai prif nod y Comisiynydd wrth arfer ei swyddogaethau yw hybu a hwyluso defnyddio’r Gymraeg.

en-gb	The actions the Commissioner must undertake in exercising functions in accordance with subsection (1) include (but are not limited to) working towards increasing -
cy-gb	Mae’r camau y mae’n rhaid i’r Comisiynydd eu cymryd wrth arfer swyddogaethau yn unol ag isadran (1) yn cynnwys gweithio tuag at gynyddu’r canlynol (ond nid ydynt wedi eu cyfyngu iddynt)—

en-gb	the use of the Welsh language in relation to the provision of services, and
cy-gb	defnyddio’r Gymraeg yng nghyswllt darparu gwasanaethau, a

en-gb	other opportunities for persons to use the Welsh language.
cy-gb	cyfleoedd eraill i bersonau ddefnyddio’r Gymraeg.

en-gb	In exercising functions in accordance with subsection (1), the Commissioner must have regard to -
cy-gb	Wrth arfer swyddogaethau’n unol ag isadran (1), rhaid i’r Comisiynydd roi sylw—

en-gb	the official status which the Welsh language has in Wales
cy-gb	i statws swyddogol y Gymraeg yng Nghymru,

en-gb	the duties to use Welsh which are (or may be) imposed by law, and the rights which arise from the enforceability of those duties,
cy-gb	i’r dyletswyddau i ddefnyddio’r Gymraeg sydd wedi eu gosod (neu a all gael eu gosod) drwy gyfraith, a’r hawliau sy’n deillio o allu gorfodi’r dyletswyddau hynny,

en-gb	the principle that, in Wales, the Welsh language should be treated no less favourably than the English language, and
cy-gb	i’r egwyddor na ddylai’r Gymraeg gael ei thrin yn llai ffafriol na’r Saesneg yng Nghymru, ac

en-gb	the principle that persons in Wales should be able to live their lives through the medium of Welsh if they choose to do so.
cy-gb	i’r egwyddor y dylai personau yng Nghymru allu byw eu bywydau drwy gyfrwng y Gymraeg os ydynt yn dymuno gwneud hynny.

en-gb	The Government respects the need for the Commissioner to act independently of Welsh Ministers in order to fulfil her statutory functions effectively.
cy-gb	Mae’r Llywodraeth yn parchu’r angen i Gomisiynydd y Gymraeg weithredu’n annibynnol ar Weinidogion Cymru er mwyn gweithredu ei swyddogaethau statudol yn effeithiol.

en-gb	The provisions in Schedule 1, paragraph 1(4) of the Measure safeguard the ability of the Commissioner to act independently of Welsh Ministers by ensuring that Welsh Ministers have regard to the fact that it is desirable to ensure that the Commissioner is under as few constraints as reasonably possible.
cy-gb	Mae darpariaethau ym Mharagraff 1(4) Atodlen 1 i’r Mesur yn diogelu annibyniaeth y Comisiynydd i weithredu yn annibynnol ar Weinidogion Cymru drwy sicrhau bod rhaid i Weinidogion Cymru roi ystyriaeth i’r ffaith ei bod yn ddymunol sicrhau bod y Comisiynydd o dan gyn lleied o gyfyngiadau ag y bo’n rhesymol.

en-gb	Linked to this, Section 16 of the Measure states when the Welsh Ministers may give directions to the Commissioner.
cy-gb	Yn gysylltiedig, mae Adran 16 y Mesur yn nodi pryd mae gan Weinidogion bwerau i gyfarwyddo’r Comisiynydd.

en-gb	The Welsh Ministers respect that the Commissioner needs to work independently in order to be an independent and strong voice for the Welsh language and be able to scrutinise the Government's work.
cy-gb	Mae Gweinidogion Cymru yn cydnabod bod angen i’r Comisiynydd weithredu’n annibynnol er mwyn bod yn llais annibynnol a chryf dros y Gymraeg, ac i fedru craffu ar waith y Llywodraeth.

en-gb	The Measure confers powers on the Commissioner to make recommendations and give advice to the Welsh Ministers, and it is important that she has the confidence to do so without being influenced by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae’r Mesur yn rhoi pwerau i’r Comisiynydd gyflwyno argymhellion a chyngor i Weinidogion Cymru ac mae’n bwysig bod ganddi’r hyder i wneud hynny heb i Weinidogion ddylanwadu arno.

en-gb	The Welsh Ministers have the power to give directions to the Commissioner.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru bwerau i gyfarwyddo’r Comisiynydd.

en-gb	Section 16 of the Measure states the exceptions to these powers:
cy-gb	Mae Adran 16 y Mesur yn nodi’r eithriadau i’r pwerau hynny:

en-gb	Welsh Ministers' power of direction
cy-gb	Pŵer Gweinidogion Cymru i roi cyfarwyddyd

en-gb	(1) The Welsh Ministers may give directions to the Commissioner.
cy-gb	(1) Caiff Gweinidogion Cymru roi cyfarwyddiadau i’r Comisiynydd.

en-gb	(2) But the Welsh Ministers may not direct the Commissioner in relation to the following matters -
cy-gb	(2) Ond ni chaiff Gweinidogion Cymru gyfarwyddo’r Comisiynydd mewn perthynas â’r materion canlynol—

en-gb	(a) giving a compliance notice to a person under Chapter 6 of Part 4 (including the content of a compliance notice to be given to a person);
cy-gb	(a) rhoi hysbysiad cydymffurfio i berson o dan Bennod 6 o Ran 4 (gan gynnwys cynnwys hysbysiad cydymffurfio sydd i’w roi i berson);

en-gb	(b) Part 5 (enforcement of standards);
cy-gb	(b) Rhan 5 [gorfodi safonau];

en-gb	(c) Part 6 (the freedom to use Welsh);
cy-gb	(c) Rhan 6 [rhyddid i ddefnyddio’r Gymraeg].

en-gb	(3) The Commissioner must comply with directions given by the Welsh Ministers.
cy-gb	(3) Rhaid i’r Comisiynydd gydymffurfio â chyfarwyddiadau a roddir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Schedule 1 of the Welsh Language Measure describes the status of the Commissioner and the correlation between that status and the need for Welsh Ministers to refrain from placing restrictions on the work of the Commissioner:
cy-gb	Mae Atodlen 1 Mesur y Gymraeg yn disgrifio statws y Comisiynydd a’r gydberthynas rhwng y statws hwnnw a’r angen i Weinidogion Cymru ymatal rhag gosod cyfyngiadau ar waith y Comisiynydd:

en-gb	Status 1 (1) The Commissioner is a corporation sole.
cy-gb	Statws 1 (1) Mae’r Comisiynydd yn gorfforaeth undyn.

en-gb	(2) The Commissioner is not to be regarded as a servant or agent of the Crown or as enjoying any status, immunity or privilege of the Crown.
cy-gb	(2) Nid yw’r Comisiynydd i’w ystyried yn was neu’n asiant i’r Goron neu’n un sy’n mwynhau unrhyw statws, imiwnedd na braint sydd gan y Goron.

en-gb	(3) The Commissioner's property is not to be regarded as property of, or property held on behalf of, the Crown.
cy-gb	(3) Nid yw eiddo’r Comisiynydd i’w ystyried yn eiddo’r Goron neu’n eiddo sy’n cael ei ddal gan neu ar ran y Goron.

en-gb	(4) In exercising functions in relation to the Commissioner, the Welsh Ministers must have regard to the fact that it is desirable to ensure that the Commissioner is under as few constraints as reasonably possible in determining his or her — (a) activities,  (b) timetables, and  (c) priorities
cy-gb	(4) Wrth arfer swyddogaethau mewn perthynas â’r Comisiynydd, rhaid i Weinidogion Cymru roi ystyriaeth i’r ffaith ei bod yn ddymunol sicrhau bod y Comisiynydd o dan gyn lleied o gyfyngiadau ag y bo’n rhesymol bosibl wrth iddo benderfynu— (a) ar ei weithgareddau,  (b) ar ei amserlenni, ac  (c) ar ei flaenoriaethau

en-gb	In relation to the introduction of standards (Part 4 of the Welsh Language Measure), the Commissioner and the Government's Cymraeg 2050 Division will share factual information with each other promptly and proactively, to the extent that it is appropriate to release information.
cy-gb	Mewn perthynas â phrosesau cyflwyno safonau (Rhan 4 Mesur y Gymraeg), bydd y Comisiynydd ac Is-adran Cymraeg 2050 y Llywodraeth (“Is-adran Cymraeg 2050”) yn rhannu gwybodaeth ffeithiol â’i gilydd yn brydlon a dilyffethair gan fod yn rhagweithiol wrth wneud hynny i’r graddau y bo’n briodol rhyddhau gwybodaeth.

en-gb	In relation to the duty placed on the Welsh Ministers to comply with the Welsh language standards, the Commissioner will treat the Government in the same way as any other institution it regulates.
cy-gb	Mewn perthynas â’r ddyletswydd a roddwyd ar Weinidogion Cymru i gydymffurfio â safonau’r Gymraeg, bydd y Comisiynydd yn trin y Llywodraeth fel unrhyw sefydliad arall y mae’n ei reoleiddio.

en-gb	The Government considers the Commissioner to be a key partner in delivering the Government's Welsh Language Strategy – Cymraeg 2050.
cy-gb	Mae’r Llywodraeth yn ystyried y Comisiynydd yn bartner allweddol o ran gweithredu strategaeth y Llywodraeth ar gyfer y Gymraeg – Cymraeg 2050.

en-gb	The Government and the Commissioner commit to work in partnership in order to meet the objectives and targets of the Cymraeg 2050 strategy.
cy-gb	Mae’r Comisiynydd a’r Llywodraeth yn ymrwymo i weithio mewn partneriaeth er mwyn cwrdd ag amcanion a thargedau Cymraeg 2050.

en-gb	Working together to realise these targets is central to the relationship between the Government and the Commissioner, as is ensuring that both understand how the other contributes to this.
cy-gb	Mae cydweithio tuag at wireddu amcanion Cymraeg 2050 yn ganolog i’r berthynas rhwng y Llywodraeth a’r Comisiynydd, felly hefyd sicrhau bod y ddau gorff yn deall yn union beth yw cyfraniad y naill a’r llall tuag at hynny.

en-gb	The two main targets in Cymraeg 2050 are as follows:
cy-gb	Dau brif darged Cymraeg 2050 yw:

en-gb	the number of Welsh speakers to reach 1 million by 2050
cy-gb	Nifer siaradwyr Cymraeg i gyrraedd 1 miliwn erbyn 2050

en-gb	the percentage of the population that speak Welsh daily, and can speak more than just a few words of Welsh, to increase from 10% (in 2013-15) to 20% by 2050.
cy-gb	Canran y boblogaeth sy’n siarad Cymraeg bob dydd, ac sy’n gallu siarad mwy nag ychydig eiriau o Gymraeg, i gynyddu o 10% (yn 2013–15) i 20% erbyn 2050.

en-gb	The Commissioner considers the Government to be a key partner.
cy-gb	Mae’r Comisiynydd yn ystyried y Llywodraeth yn bartner allweddol.

en-gb	The Commissioner agrees to provide regular updates on her work programme and any other important matters, so that the Welsh Ministers are briefed in a timely and appropriate manner.
cy-gb	Mae’r Comisiynydd yn cytuno i ddarparu gwybodaeth reolaidd ar ei rhaglen waith, ac ar unrhyw fater arall o bwys, fel bod Gweinidogion Cymru yn gallu cael eu diweddaru mewn modd amserol a phriodol.

en-gb	Similarly, the Government will provide any information relevant to the Commissioner's work, including information regarding Government projects and policies and any financial and funding issues that affect the Commissioner.
cy-gb	Yn yr un modd, mae’r Llywodraeth yn ymrwymo i ddarparu unrhyw wybodaeth sy’n berthnasol i waith y Comisiynydd yn amserol, ac unrhyw fater arall o bwys i’r Gymraeg, gan gynnwys gwybodaeth ynglŷn â phrosiectau a pholisïau’r Llywodraeth a materion ariannol a chyllidol sy’n effeithio ar y Comisiynydd.

en-gb	Section 5 provides more detail on sharing documents and statements.
cy-gb	Mae Adran 5 yn rhoi mwy o fanylion ynglŷn â rhannu dogfennau a datganiadau.

en-gb	Governance
cy-gb	Llywodraethiant

en-gb	This section sets out the Commissioner's governance arrangements.
cy-gb	Mae’r adran hon yn amlinellu trefniadau llywodraethiant y Comisiynydd:

en-gb	Accounting officer function
cy-gb	Swyddogaeth Swyddog Cyfrifyddu

en-gb	The Commissioner is appointed by the First Minister under the provisions of the Measure.
cy-gb	Mae’r Comisiynydd yn cael ei benodi gan y Prif Weinidog o dan ddarpariaethau’r Mesur.

en-gb	Paragraph 16(1), Schedule 1 of the Measure states that the Commissioner is the Accounting Officer for the office of the Commissioner.
cy-gb	Mae paragraff 16 (1) o Atodlen 1 i’r Mesur yn datgan mai’r Comisiynydd yw’r swyddog cyfrifyddu ar gyfer swyddfa’r Comisiynydd.

en-gb	As the Accounting Officer, the Commissioner is responsible for maintaining a robust system of internal control that supports the achievement of the policies, goals and objectives of the position.
cy-gb	Fel Swyddog Cyfrifyddu, mae’r Comisiynydd yn gyfrifol am gynnal system gadarn o reolaeth fewnol sy’n cefnogi’r gwaith o gyflawni polisïau, nodau ac amcanion ei swydd.