en-gb	As  the Government of Wales Act 2006 deals with the powers of the National Assembly for Wales to make legislation, this Act provides for the default  definition of “Wales” to be in line with the definition in the 2006 Act (but using  slightly different language in order to be more consistent with other legislation that refers to the sea).
cy-gb	Gan fod Deddf Llywodraeth Cymru  2006 yn ymdrin â phwerau Cynulliad Cenedlaethol Cymru i wneud  deddfwriaeth, mae’r Ddeddf hon yn darparu i’r diffiniad safonol o “Wales”  gyd- fynd â’r diffiniad sydd yn Neddf 2006 (ond gan ddefnyddio iaith ychydig yn wahanol er mwyn bod yn fwy cyson â deddfwriaeth arall sy’n  cyfeirio at y môr).

en-gb	Some definitions in Schedule 1 refer to provisions in Acts of the UK Parliament or in other UK legislation, all of which are enacted only in English.
cy-gb	Mae rhai diffiniadau yn Atodlen 1 yn cyfeirio at ddarpariaethau yn Neddfau gan Senedd y DU neu mewn deddfwriaeth arall yn y DU, sydd i gyd wedi eu deddfu yn Saesneg yn unig.

en-gb	The Welsh language text of Schedule 1 refers to those Acts and other legislation using Welsh translations of their  titles (or “courtesy titles”) rather than the original titles in English.
cy-gb	Mae testun Cymraeg Atodlen 1 yn cyfeirio at y Deddfau hynny a’r  ddeddfwriaeth arall gan ddefnyddio cyfieithiadau Cymraeg o’u henwau (neu “enwau cwrteisi”) yn hytrach na’r enwau gwreiddiol yn Saesneg.

en-gb	The Welsh language  version of these Explanatory Notes lists the courtesy titles that have been used for Acts and other legislation mentioned in Schedule 1.
cy-gb	Mae’r enwau  cwrteisi Cymraeg a ddefnyddir ar gyfer Deddfau a deddfwriaeth arall yn Atodlen 1,  ac enwau’r Deddfau hynny a’r ddeddfwriaeth honno yn Saesneg, fel a ganlyn:

en-gb	By virtue of section 4(1) of the Act, section 6(1) and Schedule 1 have effect except to the extent that express provision is made to the contrary or the context requires otherwise.
cy-gb	Yn rhinwedd adran 4(1) o’r Ddeddf, mae adran 6(1) ac Atodlen 1 yn cael effaith ac  eithrio i’r graddau y mae darpariaeth ddatganedig yn cael ei gwneud i’r gwrthwyneb neu y mae’r cyd -destun yn mynnu fel arall.

en-gb	An Assembly Act or Welsh subordinate instrument may therefore give a term listed in Schedule 1 a different meaning from that in Schedule 1.
cy-gb	Felly, caiff Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig roi i derm sydd wedi ei restru yn Atodlen 1 ystyr gwahanol  i’r hyn a geir y n Atodlen 1.

en-gb	Section 6(2) provides for a power to amend the Schedule.
cy-gb	Mae adran 6 (2) yn darparu ar gyfer pŵer i ddiwygio’r Atodlen.

en-gb	This would allow definitions to be added to the Schedule where it would be helpful to do so, or to reflect legislative changes that affect the meaning of terms listed in the Schedule.
cy-gb	Byddai hyn yn  caniatáu i ddiffiniadau gael eu hychwanegu at yr Atodlen pan fyddai o gymorth  gwneud hynny, neu er mwyn adlewyrchu newidiadau deddfwriaethol sy’n effeithio  ar ystyr termau sydd wedi eu rhestru yn yr Atodlen.

en-gb	Under section 42 of the Act, this power would be subject to the affirmative procedure.
cy-gb	O dan adran 42 o’r Ddeddf,  byddai’r pŵer hwn yn ddarostyngedig i’r weithdrefn gadarnhaol.

en-gb	Section 7 – Words in the singular include the plural and vice versa
cy-gb	Adran 7 – Mae geiriau yn y ffurf unigol yn cynnwys y ffurf luosog ac fel arall

en-gb	Section 7 means that, where an Assembly Act or Welsh subordinate instrument refers to a noun in either the singular or the plural, the reference will usually cover both  forms of the noun.
cy-gb	 Mae adran 7 yn golygu, pan fo Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig yn cyfeirio  at enw yn naill ai’r unigol neu’r lluosog, y bydd y cyfeiriad fel arfer yn cwmpasu  dwy ffurf yr enw.

en-gb	It therefore removes the need for legislation to use phrases like “a person or persons” in most contexts.
cy-gb	Mae hyn felly yn dileu’r angen i ddeddfwriaeth ddefnyddio  ymadroddion megis “person neu bersonau” yn y rhan fwyaf o gyd -destunau.

en-gb	This provision is relied on in most, if not all,  legislation, and helps to facilitate shorter, more accessible drafting.
cy-gb	Dibynnir ar y ddarpariaeth hon yn y rhan fwyaf o ddeddfwriaeth, os nad pob darn o  ddeddfwriaeth, ac mae’n helpu i hwyluso drafftio byrrach a mwy hygyrch.

en-gb	This section has effect except to the extent that express provision is made to the contrary or the context requires otherwise.
cy-gb	Mae’r adran hon yn cael effaith ac eithrio i’r graddau y mae darpariaeth ddatganedig  yn cael ei gwneud i’r gwrthwyneb neu y mae’r cyd - destun yn mynnu fel arall.

en-gb	It is equivalent to section 6(c) of the 1978 Act.
cy-gb	Mae’n  cyfateb i adran 6(c) o Ddeddf 1978.

en-gb	Section 8 – Words denoting a gender are not limited to that gender
cy-gb	Adran 8 – Nid yw geiriau sy’n dynodi rhywedd yn gyfyngedig i’r rhywedd hwnnw

en-gb	Section 8 means that words in Assembly Acts and Welsh subordinate instruments which could be read as being limited to persons of a specific gender are not to be read as being limited in that way.
cy-gb	 Mae adran 8 yn golygu nad yw geiriau yn Neddfau’r Cynulliad ac mewn is - offerynnau Cymreig y gellid eu darllen fel pe baent yn gyfyngedig i bersonau o  rywedd penodol i’w darllen fel pe baent yn gyfyngedig yn y ffordd honno.

en-gb	The purpose of the section is to ensure that legislation is not too narrow in its application, and that even wording and phrasing which might traditionally have been considered gender- neutral (such as “he or she”) does not  exclude anyone, regardless of their gender identity.
cy-gb	Diben yr  adran yw sicrhau nad yw cymhwysiad deddfwriaeth yn rhy gul, ac nad yw hyd yn oed geiriau ac ymadroddion a allai fod wedi cael eu hystyried yn niwtral o ran  rhywedd yn y gorffennol (megis “ef neu hi”) yn hepgor unrhyw un, ni waeth beth  fo’i hunaniaeth o ran rhywedd.

en-gb	Section 8 has effect except to the extent that express provision is made to the contrary or the context requires otherwise, so it will not be relevant where an Act or instrument clearly intends to refer to persons of a particular gender.
cy-gb	Mae adran 8 yn cael effa ith ac eithrio i’r graddau y mae darpariaeth ddatganedig yn cael ei gwneud i’r gwrthwyneb neu y mae’r cyd -destun yn mynnu fel arall, ac felly ni  fydd yn berthnasol pan fo’n amlwg bod Deddf neu offeryn yn bwriadu cyfeirio at  bersonau o rywedd penodol.

en-gb	This section is equivalent to section 6(a) and (b) of the 1978 Act, but it does not refer expressly to the male and female genders and therefore has a wider scope.
cy-gb	Mae ’r adran hon yn cyfateb i adran 6(a) a (b) o Ddeddf 1978, ond nid yw’n cyfeirio’n  ddatganedig at y rhywedd gwrywaidd na’r rhywedd benywaidd ac felly mae iddi  gwmpas ehangach.

en-gb	Section 9 – Variations of a word or expression due to grammar etc.
cy-gb	Adran 9 – Amrywio geiriau ac ymadroddion oherwydd gramadeg etc.

en-gb	Section 9 makes clear that, where an Assembly Act or Welsh subordinate instrument defines a word or expression, parts of speech relating to the word or expression also carry the definition.
cy-gb	 Mae adran 9 yn ei gwneud yn glir, pan fo Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig  yn diffinio gair neu ymadrodd, fod i’r rhannau ymadrodd sy’n ymwneud â’r gair  neu’r ymadrodd y diffiniad hwnnw hefyd.

en-gb	For example, if the word “walk” is defined, then the parts of speech relating to “walk” , such as “walking” and “walker” , are to be interpreted in the light of that definition.
cy-gb	Er enghraifft, os yw’r gair “ ” yn  cael ei ddiffinio, wedyn mae’r rhannau ymadrodd sy’n ymwneud â “ ”, megis “ ” a “ ”, i’w dehongli yng ngoleuni’r diffiniad hwnnw.

en-gb	It often goes without saying that a definition applies in these circumstances.
cy-gb	Afraid dweud yn aml fod diffiniad yn gymwys o dan yr amgylchiadau hyn.

en-gb	In some cases though this needs to be put beyond doubt.
cy-gb	Fodd bynnag, mewn rhai achosion, mae angen dileu pob amheuaeth ynghylch hyn.

en-gb	See for example the definition of  “education” in section 99(1) of the Additional Learning Needs and Education Tribunal (Wales) Act 2018, which makes provision about the application of that definition in relation to “educate” and “educational”. 
cy-gb	Gweler er enghraifft y diffiniad o “ addysg ” yn adran 99(1) o Ddeddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018, sy’n gwneud darpariaeth ynghylch cymhwyso’r diffiniad hwnnw mewn perthynas ag “ addysgol ” ac “ addysgu ”. 

en-gb	Section 9 of this Act makes general provision about the application of definitions, to avoid ambiguity and remove the need to make separate provision in individual Acts and instruments.
cy-gb	Mae adran 9 o’r Ddeddf hon yn gwneud darpariaeth gyffredinol ynghylch  cymhwyso diffiniadau, er mwyn osgoi amwysedd a dileu’r angen i wneud  darpariaeth ar wahân mewn Deddfau ac offerynnau unigol.

en-gb	Section 9 will also put beyond doubt that a definition of a word or expression applies despite any variation of that word or expression arising due to the operation of rules of grammar.
cy-gb	Bydd adran 9 hefyd yn pennu y tu hwnt i amheuaeth fod diffiniad o air neu  ymadrodd yn gymwys er gwaethaf unrhyw amrywiad ar y gair hwnnw neu’r ymadrodd hwnnw sy’n codi oherwydd gweithredu rheolau gramadeg.

en-gb	In relation to the Welsh language text of legislation, this section will make it clear that a definition or meaning applies regardless of any mutations of a word, or variations of an expression arising due to rules about word order and sentence structure.
cy-gb	Mewn  perthynas â thestun Cymraeg deddfwriaeth, bydd yr adran hon yn ei gwneud yn glir bod diffiniad neu ystyr yn gymwys er gwaethaf unrhyw oleddfiadau ar air neu  amrywiadau ar ymadrodd sy’n codi oherwydd rheolau ynghylch trefn geiriau a  strwythur brawddegau.

en-gb	Section 9 has effect except to the extent that express provision is made to the contrary or the context requires otherwise.
cy-gb	Mae adran 9 yn cael effaith ac eithrio i’r graddau y mae darpariaeth ddatganedig yn cael ei gwneud i’r gwrthwyneb neu y mae’r cyd -destun yn mynnu fel arall.

en-gb	It has no equivalent in the 1978 Act.
cy-gb	Nid oes ganddi adran gyfatebol yn Neddf 1978.

en-gb	Section 10 – References to time of day
cy-gb	Adran 10 – Cyfeiriadau at amser o’r dydd

en-gb	Section 10 provides that a reference to a particular time of day (such as 2pm or 2am) is a reference to Greenwich mean time, except during the period when British summer time applies, when the reference is to British summer time (that is, the time fixed for general purposes during the period of summer time by section 1 of the Summer Time Act 1972).
cy-gb	Mae adran 10 yn darparu bod cyfeiriad at amser penodol o’r dydd (megis 2pm neu  2am) yn gyfeiriad at amser safonol Greenwich, ac eithrio yn ystod y cyfnod pan fo amser haf Prydain yn gymwys, pan fydd y cyfeiriad at amser haf Prydain (hynny yw, yr amser a bennir at ddibenion cyffredinol yn ystod amser haf gan adran 1 o Ddeddf Amser Haf 1972 7 ).

en-gb	The effect of this section is subject to paragraph (a) of the exception in section 4(1), but not to paragraph (b) of that exception.
cy-gb	Mae effaith yr adran hon yn ddarostyngedig i baragraff (a) o ’r eithriad yn adran 4(1) , ond nid i baragraff (b) o ’r eithriad hwnnw .

en-gb	The result is that section 10 will apply to a reference to the time of day unless legislation expressly provides that the reference is not to Greenwich mean time or (in summer) British summer time.
cy-gb	Y canlyniad yw y bydd adran 10 yn  gymwys i gyfeiriad at yr amser o’r dydd oni bai bod y ddeddfwriaeth yn gwneud  darpariaeth ddatganedig nad at amser safonol Greenwich neu (yn yr haf) at amser haf Prydain y cyfeirir.

en-gb	This might arise in a provision which needs to refer to the time outside the United Kingdom.
cy-gb	Gallai hyn godi mewn darpariaeth y mae angen iddi gyfeirio  at yr amser y tu allan i’r Deyrnas Unedig.

en-gb	This section is equivalent to section 9 of the 1978 Act.
cy-gb	Mae’r adran hon yn cyfateb i adran 9 o  Ddeddf 1978.

en-gb	Section 11 – References to the Sovereign
cy-gb	Adran 11 – Cyfeiriadau at y Sofren

en-gb	Section 11 is intended to ensure that references to the Sovereign in Assembly Acts and Welsh subordinate instruments remain up to date.
cy-gb	Bwriedir i adran 11 sicrhau bod cyfeiriadau at y Sofren yn Neddfau’r Cynulliad ac  mewn is- offerynnau Cymreig yn parhau’n gyfredol.

en-gb	Where legislation refers to the monarch, it usually does so by reference to the individual reigning at the time when  the legislation is enacted.
cy-gb	Pan fo deddfwriaeth yn cyfeirio at y teyrn, mae’n gwneud hynny fel arfer drwy gyfeirio at yr unigolyn sy’n teyrnasu ar adeg deddfu’r ddeddfwriaeth.

en-gb	It may therefore refer to “the Queen” or “the King” or to “His Majesty” or “Her Majesty”.
cy-gb	Caiff felly gyfeirio at “y Frenhines” neu “y Brenin” neu at “Ei Fawrhydi” neu “Ei Mawrhydi”.

en-gb	In the event of a change of Sovereign, this section will  operate in relation to such references so that they continue to apply to the current monarch.
cy-gb	Os bydd y Sofren yn newid, bydd yr adran hon yn gweithredu mewn perthynas â chyfeiriadau o’r fath fel eu bod yn parhau i fod yn gymwys i’r teyrn presen nol. 7  Summer Time Act 1972.

en-gb	Section 11 has effect except to the extent that express provision is made to the contrary or the context requires otherwise.
cy-gb	Mae adran 11 yn cael effaith ac eithrio i’r graddau y mae darpariaeth ddatganedig yn cael ei gwneud i’r gwrthwyneb neu y mae’r cyd - destun yn mynnu fel arall.

en-gb	It corresponds to section 10 of the 1978 Act.
cy-gb	Mae’n  cyfateb i adran 10 o Ddeddf 1978.

en-gb	Section 12 – Measurement of distance
cy-gb	Adran 12 – Mesur pellter

en-gb	This section provides that distances referred to in Assembly Acts and Welsh subordinate instruments are to be measured horizontally and in a straight line.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod pellteroedd y cyfeirir atynt yn Neddfau’r Cynulliad  ac mewn is- offerynnau Cymreig i’w mesur yn llorweddol ac mewn llinell syth.

en-gb	It has effect except to the extent that express provision is made to the contrary or the context requires otherwise.
cy-gb	Mae’n cael effaith ac eithrio i’r graddau y mae darpariaeth ddatganedig yn cael ei gwneud i’r gwrthwyneb neu y mae’r cyd -de stun yn mynnu fel arall.

en-gb	It is equivalent to section 8 of the 1978 Act.
cy-gb	Mae’n cyfateb i  adran 8 o Ddeddf 1978.

en-gb	Section 13 – Service of documents by post or electronically
cy-gb	Adran 13 – Cyflwyno dogfennau drwy’r post neu’n electronig

en-gb	Section 13 contains basic provisions about the service of documents by post and electronically.
cy-gb	Mae adran 13 yn cynnwys darpariaethau sylfaenol ynghylch cyflwyno dogfennau  drwy’r post ac yn electronig.

en-gb	It does not itself authorise or require any type of document to be served using postal services or electronic communications.
cy-gb	Nid yw’r adran ynddi’i hun yn awdurdodi neu’n ei  gwneud yn ofynnol i unrhyw fath o ddogfen gael ei gyflwyno gan ddefnyddio gwasanaethau post neu gyfathrebiadau el ectronig.

en-gb	It applies only where an Assembly Act or a Welsh subordinate instrument provides for service by either or both of those methods.
cy-gb	Nid yw’n gymwys ond pan fo  Deddf Cynulliad neu is- offeryn Cymreig yn darparu ar gyfer cyflwyno drwy’r naill neu’r llall neu’r ddau o’r dulliau hynny.

en-gb	It is for individual Acts and instruments to determine whether those methods of service, or any others, are permitted in particular contexts.
cy-gb	Mater i Ddeddfau ac offerynnau unigol yw  penderfynu a ganiateir y dulliau cyflwyno hynny, neu unrhyw ddulliau eraill, mewn cyd-destunau penodol.

en-gb	Section 13(1) will apply wherever an Assembly Act or Welsh subordinate instrument provides that a document may or must be served (or given or sent etc.) by post.
cy-gb	Bydd adran 13(1) yn gymwys pryd bynnag y mae Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig yn darparu y caniateir cyflwyno dogfen (neu ei rhoi neu ei hanfon etc.) neu fod rhaid ei chyflwyno (neu ei rhoi neu ei ha nfon etc.) drwy’r post.

en-gb	It means that, if the person who is to serve the document takes certain steps, the person will be regarded as having served the document.
cy-gb	Mae’n golygu, os yw’r person sydd i gyflwyno’r ddogfen yn cymryd camau penodol, yr ystyrir bod y person wedi cyflwyno’r ddogfen.

en-gb	Subsection (1) requires the sender to “properly address” the letter containing the  document.
cy-gb	Mae is- adran (1) yn ei gwneud yn ofynnol i’r anfonwr “cyfeirio’n briodol” y llythyr sy’n cynnwys y dd ogfen.

en-gb	This is intended to mean that the postal address of the intended recipient appears correctly on the letter.
cy-gb	Bwriedir i hyn olygu bod cyfeiriad post y derbynnydd  bwriadedig yn ymddangos yn gywir ar y llythyr.

en-gb	If it is necessary to spec ify which of a recipient’s  addresses can be used, for example in relation to a company with multiple offices, it will be for the relevant Act or instrument to make provision about that issue.
cy-gb	Os yw’n angenrheidiol pennu pa  un o gyfeiriadau derbynnydd y gellir ei ddefnyddio, er enghraifft mewn perthynas â  chwmni â sawl swyddfa, mater i’r Ddeddf berthnasol neu’r offeryn perthnasol fydd  gwneud darpariaeth ynghylch y mater hwnnw.

en-gb	Subsection (2) takes a similar approach to subsection (1), but in relation to service of documents using methods of electronic communication.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn dilyn patrwm tebyg i is-adran (1), ond mewn perthynas â chyflwyno dogfennau gan ddefnyddio dulliau cyfathrebu electronig.

en-gb	It will only apply where an Assembly Act or Welsh subordinate instrument provides that a document may or must be sent electronically.
cy-gb	Ni fydd yn gymwys ond pan fo Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig yn darparu y caniateir anfon dogfen yn electronig neu fod rhaid anfon dogfen yn electronig.

en-gb	This will include sending documents by email, fax or any other method of electronic communication.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys anfon dogfennau drwy e-bost, drwy ffacs neu drwy unrhyw ddull cyfathrebu electronig arall.

en-gb	The concept of “properly addressing” an electronic communication in subsection (2)(a)  is intended to require the sender to make sure that the email, fax or other communication is sent to an email address, fax number or other electronic address which is valid and which the recipient can be reasonably expected to access, and that the address has been entered accurately.
cy-gb	 Bwriedir i’r cysyniad o “cyfeirio’n briodol” gyfathrebiad electronig yn is -adran (2)(a)  ei gwneud yn ofynnol i’r anfonwr sicrhau bod yr e - bost, y ffacs neu’r cyfathrebiad  arall yn cael ei anfon i gyfeiriad e- bost, rhif ffacs neu gyfeiriad electronig arall sy’n  ddi lys ac y gellir disgwyl yn rhesymol i’r derbynnydd gael gafael arno, a bod y cyfeiriad wedi ei nodi’n gywir.

en-gb	If additional requirements are wanted in particular cases, such as prior consent for service by electronic communications, they will need to be set out in the relevant Act or instrument.
cy-gb	Os bydd angen gofynion ychwanegol mewn achosion  penodol, megis cydsyniad ymlaen llaw i gyflwyno dogfen drwy gyfathrebiadau electronig, bydd angen e u nodi yn y Ddeddf berthnasol neu’r offeryn perthnasol.

en-gb	Subsection (2)(a) allows for the attachment of documents to an electronic communication, as well as for the electronic communication itself to be the document which is being served.
cy-gb	Mae is-adran (2)(a) yn caniatáu i ddogfennau gael eu hatodi i gyfathrebiad electronig, yn ogystal â chaniatáu mai’r cyfathrebiad electronig ei hun yw’r ddogfen sy’n cael ei chyflwyno.

en-gb	It is not intended to allow service to be effected electronically by sending someone a link to a document hosted on the internet, which the recipient must then take further steps to access.
cy-gb	Ni fwriedir iddi ganiatáu i ddogfen gael ei hanfon yn electronig drwy anfon dolen i ddogfen a ddelir ar y rhyngrwyd at rywun, y mae rhaid i’r derbynnydd wedyn gymryd camau pellach i gael gafael arni.

en-gb	Section 13 has effect except to the extent that express provision is made to the contrary or the context requires otherwise.
cy-gb	Mae adran 13 yn cael effaith ac eithrio i’r graddau y mae darpariaeth ddatganedig yn cael ei gwneud i’r gwrthwyneb neu y mae’r cyd-destun yn mynnu fel arall.

en-gb	It (together with section 14) corresponds to section 7 of the 1978 Act.
cy-gb	Mae’r adran hon (ynghyd ag adran 14) yn cyfateb i adran 7 o Ddeddf 1978.

en-gb	Section 14 – Day on which service is deemed to be effected
cy-gb	Adran 14 – Y diwrnod pan fernir bod dogfen wedi ei chyflwyno

en-gb	This section provides for the day on which a document served electronically or by post is deemed to be served.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu ar gyfer y diwrnod y bernir bod dogfen a gyflwynir yn electronig neu drwy’r post wedi ei chyflwyno.

en-gb	It creates a presumption that the document was served on that day, but this can be rebutted by evidence to the contrary.
cy-gb	Mae’n creu rhagdybiaeth i’r ddogfen gael ei chyflwyno ar y diwrnod hwnnw, ond mae hyn yn amodol ar brofi’r gwrthwyneb.

en-gb	Section 14 relies on the concept of “the ordinary course of post” for the purposes of  deeming when service by post is effected.
cy-gb	Mae adran 14 yn dibynnu ar y cysyniad o “yn nhrefn arferol y post” at ddibenion barnu pryd y cyflwynir dogfen drwy’r post.

en-gb	This concept is intended to operate with any postal service that may be used, including service using first class or second class post, or some other means of expedited postal delivery.
cy-gb	Bwriedir i’r cysyniad hwn weithredu gydag unrhyw wasanaeth post y caniateir ei ddefnyddio, gan gynnwys cyflwyno drwy ddefnyddio post dosbarth cyntaf neu ail ddosbarth, neu ryw ddull arall o bost wedi ei hwyluso.

en-gb	In each case, when post is used, the sender can determine the day on which service is deemed to take place by reference to normal delivery times for the service chosen.
cy-gb	Ym mhob achos, pan ddefnyddir post, gall yr anfonwr bennu’r diwrnod y bernir bod y ddogfen wedi ei chyflwyno drwy gyfeirio at amseroedd danfon arferol ar gyfer y gwasanaeth a ddewisir.

en-gb	This section also deals with the deemed date of service of documents served using electronic communications.
cy-gb	Mae’r adran hon hefyd yn ymdrin â’r diwrnod pan fernir bod dogfennau wedi eu chyflwyno gan ddefnyddio cyfathrebiadau electronig.

en-gb	In order to reflect the near instantaneous nature of most electronic communication, the document is deemed to be served on the day it is sent.
cy-gb	Er mwyn adlewyrchu’r ffaith bod y rhan fwyaf o gyfathrebiadau electronig yn digwydd bron ar unwaith, bernir bod y ddogfen wedi ei chyflwyno ar y diwrnod y’i hanfonir.

en-gb	Sec tion 14 provides for the “day” on which service is deemed to take place, because  periods of time specified in Welsh legislation are normally periods of whole days.
cy-gb	Mae adran 14 yn darparu ar gyfer y “diwrnod” pan fernir bod dogfen wedi ei chyflwyno, am mai cyfnodau o ddiwrnodau cyfan yw’r cyfnodau o amser a bennir yn neddfwriaeth Cymru fel arfer.

en-gb	If there were a case where it was necessary to identify the precise time of day at which a document was served, the relevant Assembly Act or Welsh subordinate instrument would need to make provision about that question.
cy-gb	Pe bai achos pan oedd angen nodi union amser y dydd pan gyflwynid dogfen, byddai angen i’r Ddeddf Cynulliad berthnasol neu’r is- offeryn Cymreig perthnasol wneud darpariaeth ynghylch y mater hwnnw.

en-gb	Section 15 – Continuity of powers and duties
cy-gb	Adran 15 – Parhad pwerau a dyletswyddau

en-gb	Section 15 puts beyond doubt that powers conferred and duties imposed on a person are continuous, and may be exercised from time to time and as necessary.
cy-gb	Mae adran 15 yn pennu y tu hwnt i amheuaeth fod pwerau a roddir i berson a dyletswyddau a osodir ar berson yn barhaus, ac y caniateir eu harfer o bryd i’w gilydd ac yn ôl yr angen.

en-gb	It applies to all powers and duties conferred or imposed by Assembly Acts and Welsh subordinate instruments to which Part 2 applies, including powers and duties to make subordinate legislation.
cy-gb	Mae’n gymwys i’r holl bwerau a roddir a’r holl ddyletswyddau a osodir gan Ddeddfau’r Cynulliad ac is-offerynnau Cymreig y mae Rhan 2 yn gymwys iddynt, gan gynnwys pwerau a dyletswyddau i wneud is- ddeddfwriaeth.

en-gb	It is equivalent to section 12 of the 1978 Act, which will continue to apply to powers and duties conferred or imposed by Assembly Acts that receive Royal Assent before Part 2 of the Act comes into force, or by subordinate legislation made before then.
cy-gb	Mae’n cyfateb i adran 12 o Ddeddf 1978, a fydd yn parhau i fod yn gymwys i bwerau a roddir ac i ddyletswyddau a osodir gan Ddeddfau’r Cynulliad a gaiff y Cydsyniad Brenhinol cyn i Ran 2 o’r Ddeddf ddod i rym, neu gan is-deddfwriaeth a wneir cyn hynny.

en-gb	Section 16 – Exercise of a power or duty that is not in force
cy-gb	Adran 16 – Arfer pŵer neu ddyletswydd nad yw mewn grym

en-gb	Subsections (1) and (2) of section 16 provide that powers and duties under provisions of Assembly Acts and Welsh subordinate instruments may be exercised before those provisions come into force.
cy-gb	Mae is-adrannau (1) a (2) o adran 16 yn darparu y caniateir arfer pwerau a dyletswyddau o dan ddarpariaethau Deddfau’r Cynulliad ac is-offerynnau Cymreig cyn i’r darpariaethau hynny ddod i rym.

en-gb	By virtue of subsection (1)(a), the section applies to provisions of Assembly Acts if they come into force at a time which is specified in the Act and is more than one day after the day of Royal Assent (but not to provisions which come into force sooner or are brought into force by order or regulations).
cy-gb	Yn rhinwedd is-adran (1)(a), mae’r adran yn gymwys i ddarpariaethau Deddfau’r Cynulliad os deuant i rym ar adeg a bennir yn y Ddeddf ac sy’n fwy nag un diwrnod ar ôl diwrnod y Cydsyniad Brenhinol (ond nid yw’n gymwys i ddarpariaethau a ddaw i rym yn gynt neu a ddygir i rym drwy orchymyn neu reoliadau).

en-gb	Section 16(3) sets out the purposes for which the power or duty can be exercised before the relevant provision comes into force.
cy-gb	Mae adran 16(3) yn nodi’r dibenion y caniateir arfer y pŵer neu’r ddyletswydd atynt cyn i’r ddarpariaeth berthnasol ddod i rym.

en-gb	Section 16(4) allows for reliance on other provisions in the Act or Welsh subordinate instrument which are not in force but which are incidental or supplementary to the provision granting the power or imposing the duty.
cy-gb	Mae adran 16(4) yn caniatáu ar gyfer dibynnu ar ddarpariaethau eraill yn y Ddeddf neu’r is-offeryn Cymreig nad ydynt mewn grym ond sy’n gysylltiedig â’r ddarpariaeth sy’n rhoi’r pŵer neu’n gosod y ddyletswydd neu’n atodol i’r ddarpariaeth honno.

en-gb	Section 16(5) makes it clear that any limitations or conditions which would apply to the exercise of the power or discharge of the duty if the Act or instrument were fully in force also apply when the power or duty is exercised in reliance on section 16.
cy-gb	Mae adran 16(5) yn ei gwneud yn glir bod unrhyw gyfyngiadau neu amodau a fyddai’n gymwys i arfer y pŵer neu gyflawni’r ddyletswydd pe bai’r Ddeddf neu’r offeryn mewn grym yn llawn hefyd yn gymwys pan gaiff y pŵer neu’r ddyletswydd ei arfer neu ei harfer gan ddibynnu ar adran 16.

en-gb	This section is equivalent to section 13 of the 1978 Act, but it contains a number of differences intended to clarify its scope.
cy-gb	Mae’r adran hon yn cyfateb i adran 13 o Ddeddf 1978, ond mae’n cynnwys nifer o wahaniaethau y bwriedir iddynt egluro ei chwmpas.

en-gb	In particular, section 16 does not apply where a power or duty is to be brought into force by order or regulations; it makes clear exactly when it enables the power or duty to be exercised; and it provides that the power or duty is to be exercised in the same way as if the provisions conferring or imposing it were in force.
cy-gb	Yn benodol, nid yw adran 16 yn gymwys pan fo pŵer neu ddyletswydd i’w ddwyn neu ei dwyn i rym drwy orchymyn neu reoliadau; mae’n ei gwneud yn glir yn union pryd y mae’n galluogi i’r pŵer neu’r ddyletswydd gael ei arfer neu ei harfer; ac mae’n darparu bod y pŵer neu’r ddyletswydd i’w arfer neu i’w harfer yn yr un ffordd â phe bai’r darpariaethau sy’n rhoi’r pŵer neu’n gosod y ddyletswydd mewn grym.

en-gb	Section 13 of the 1978 Act will continue to apply to powers and duties conferred or imposed by Assembly Acts that receive Royal Assent before Part 2 of this Act comes into force, and by subordinate legislation made before then.
cy-gb	Bydd adran 13 o Ddeddf 1978 yn parhau i fod yn gymwys i bwerau a roddir ac i ddyletswyddau a osodir gan Ddeddfau’r Cynulliad a gaiff y Cydsyniad Brenhinol cyn i Ran 2 o’r Ddeddf hon ddod i rym, a chan is-ddeddfwriaeth a wneir cyn hynny.

en-gb	Section 17 – Inclusion of sunset provisions and review provisions in subordinate legislation
cy-gb	Adran 17 – Cynnwys darpariaethau machlud a darpariaethau adolygu mewn is-ddeddfwriaeth

en-gb	Section 17 puts beyond doubt that the Welsh Ministers, or any other person making subordinate legislation under an Assembly Act, may provide in the subordinate legislation:
cy-gb	Mae adran 17 yn pennu y tu hwnt i bob amheuaeth y caiff Gweinidogion Cymru, neu unrhyw berson arall sy’n gwneud is-ddeddfwriaeth o dan Ddeddf Cynulliad, ddarparu yn yr is-ddeddfwriaeth:

en-gb	a. for the legislation to cease to have effect at a specified time or at the end of specified period (a “sunset provision”);
cy-gb	a. i’r ddeddfwriaeth beidio â chael effaith ar amser penodedig neu ar ddiwedd cyfnod penodedig (“darpariaeth fachlud”);

en-gb	b. for the person who made the legislation to be required to review the
cy-gb	b. i’w gwneud yn ofynnol i’r person a wnaeth y ddeddfwriaeth adolygu

en-gb	effectiveness of the legislation (a “review provision”).
cy-gb	effeithiolrwydd y ddeddfwriaeth (“darpariaeth adolygu”).

en-gb	Section 17 applies to powers and duties to make subordinate legislation under Assembly Acts that receive Royal Assent after Part 2 of the Act comes into force.
cy-gb	Mae adran 17 yn gymwys i bwerau a dyletswyddau i wneud is-ddeddfwriaeth o dan Ddeddfau’r Cynulliad a gaiff y Cydsyniad Brenhinol ar ôl i Ran 2 o’r Ddeddf ddod i rym.

en-gb	It has effect except to the extent that express provision is made to the contrary or the context requires otherwise.
cy-gb	Mae’n cael effaith ac eithrio i’r graddau y mae darpariaeth ddatganedig yn cael ei gwneud i’r gwrthwyneb neu y mae’r cyd-destun yn mynnu fel arall.

en-gb	This section is equivalent to section 14A of the 1978 Act, which will continue to apply to powers and duties to make subordinate legislation conferred or imposed by Assembly Measures, by Assembly Acts that receive Royal Assent before Part 2 comes into force, and by Acts of the UK Parliament.
cy-gb	Mae’r adran hon yn cyfateb i adran 14A o Ddeddf 1978, a fydd yn parhau i fod yn gymwys i bwerau ac i ddyletswyddau i wneud is-ddeddfwriaeth a roddir neu a osodir gan Fesurau’r Cynulliad, gan Ddeddfau’r Cynulliad a gaiff y Cydsyniad Brenhinol cyn i Ran 2 ddod i rym, a chan Ddeddfau Senedd y DU.

en-gb	Section 18 – Revoking, amending and re-enacting subordinate legislation
cy-gb	Adran 18 – Dirymu, diwygio ac ailddeddfu is-ddeddfwriaeth

en-gb	Section 18 applies where an Assembly Act confers a power or imposes a duty to make subordinate legislation.
cy-gb	Mae adran 18 yn gymwys pan fo Deddf Cynulliad yn rhoi pŵer neu’n gosod dyletswydd i wneud is-ddeddfwriaeth.

en-gb	It provides general powers to amend, revoke and re-enact subordinate legislation.
cy-gb	Mae’n darparu pwerau cyffredinol i ddiwygio, dirymu ac ailddeddfu is-ddeddfwriaeth.

en-gb	Section 18 is equivalent to section 14 of the 1978 Act, but there are a number of differences.
cy-gb	Mae adran 18 yn cyfateb i adran 14 o Ddeddf 1978, ond mae nifer o wahaniaethau.

en-gb	Section 14 applies to subordinate legislation other than rules, regulations and byelaws only if that subordinate legislation is made by statutory instrument, but that limitation has not been included in section 18 of the Act.
cy-gb	Nid yw adran 14 yn gymwys i is-ddeddfwriaeth ac eithrio rheolau, rheoliadau ac is- ddeddfau ond os yw’r is-ddeddfwriaeth honno wedi ei gwneud drwy offeryn statudol, ond nid yw’r cyfyngiad hwnnw wedi ei gynnwys yn adran 18 o’r Ddeddf.

en-gb	Section 18(2) also refers expressly to subordinate legislation made in the discharge of a duty, and limits the power to revoke and amend to the extent necessary to ensure that the duty to make the subordinate legislation cannot be undermined.
cy-gb	Mae adran 18(2) yn cyfeirio’n ddatganedig hefyd at is-ddeddfwriaeth a wneir wrth gyflawni dyletswydd, ac yn cyfyngu ar y pŵer i ddirymu ac i ddiwygio i’r graddau y mae’n angenrheidiol i sicrhau nad oes modd tanseilio’r ddyletswydd i wneud yr is- ddeddfwriaeth.

en-gb	Like section 17 of the Act, section 18 will not apply where the Welsh Ministers or other devolved Welsh authorities make subordinate legislation under Assembly Measures, under Assembly Acts that receive Royal Assent before Part 2 of the Act comes into force, or under Acts of the UK Parliament.
cy-gb	Yn debyg i adran 17 o’r Ddeddf, ni fydd adran 18 yn gymwys pan fo Gweinidogion Cymru neu awdurdodau Cymreig datganoledig eraill yn gwneud is-ddeddfwriaeth o dan Fesurau’r Cynulliad, o dan Ddeddfau’r Cynulliad a gaiff y Cydsyniad Brenhinol cyn i Ran 2 o’r Ddeddf ddod i rym, neu o dan Ddeddfau Senedd y DU.

en-gb	In those cases, section 14 of the 1978 Act will continue to apply in relation to the power or duty to make the subordinate legislation.
cy-gb	Yn yr achosion hynny, bydd adran 14 o Ddeddf 1978 yn parhau i fod yn gymwys mewn perthynas â’r pŵer neu’r ddyletswydd i wneud yr is-ddeddfwriaeth.

en-gb	Section 19 – Amendment of subordinate legislation by an Assembly Act 109.
cy-gb	Adran 19 – Diwygio is-ddeddfwriaeth gan Ddeddf Cynulliad

en-gb	Section 19 applies where an Assembly Act amends or revokes subordinate legislation.
cy-gb	Mae adran 19 yn gymwys pan fo Deddf Cynulliad yn diwygio neu’n dirymu is- ddeddfwriaeth.

en-gb	Where this happens, it can give rise to questions about whether the amendment or revocation is in some way intended to limit the future exercise of the power under which the subordinate legislation is made.
cy-gb	Pan fo hyn yn digwydd, gall godi cwestiynau ynghylch a fwriedir mewn rhyw ffordd i’r diwygiad neu’r dirymiad gyfyngu ar arfer y pŵer y gwneir yr is-ddeddfwriaeth odano yn y dyfodol.

en-gb	Sometimes express provision is made in the Assembly Act to remove any doubt about this, but the general rule in section 19 will make this unnecessary.
cy-gb	Weithiau mae darpariaeth ddatganedig yn cael ei gwneud yn y Ddeddf Cynulliad i ddileu unrhyw amheuaeth am hyn, ond bydd y rheol gyffredinol yn adran 19 yn gwneud hyn yn ddiangen.

en-gb	Section 20 – Varying and withdrawing directions
cy-gb	Adran 20 – Amrywio cyfarwyddydau a’u tynnu’n ôl

en-gb	Most legislation which confers a power or imposes a duty to given directions contains provision about varying and withdrawing those directions.
cy-gb	Mae’r rhan fwyaf o ddeddfwriaeth sy’n rhoi pŵer neu’n gosod dyletswydd i roi cyfarwyddydau yn cynnwys darpariaeth ynghylch amrywio’r cyfarwyddydau hynny a’u tynnu’n ôl.

en-gb	Even in instances where no express provision about variation or withdrawal of directions has been made, it may be possible to interpret the legislation as permitting the variation or withdrawal of directions given under it.
cy-gb	Hyd yn oed mewn achosion pan na fo unrhyw ddarpariaeth ddatganedig ynghylch amrywio cyfarwyddydau neu eu tynnu’n ôl wedi ei gwneud, efallai y bydd modd dehongli bod y ddeddfwriaeth yn caniatáu amrywio cyfarwyddydau a roddir odani neu eu tynnu’n ôl.

en-gb	Section 20 removes any doubt about whether directions can be varied or withdrawn, and avoids the need to state this expressly every time a power or duty to give directions is created.
cy-gb	Mae adran 20 yn dileu unrhyw amheuaeth ynghylch a ellir amrywio cyfarwyddydau neu eu tynnu’n ôl, ac yn osgoi’r angen i gael darpariaeth ddatganedig am hyn bob tro y crëir pŵer neu ddyletswydd i roi cyfarwyddydau.

en-gb	This is intended to improve consistency across the legislation to which Part 2 of the Act applies.
cy-gb	Bwriedir i hyn wella cysondeb yn yr holl ddeddfwriaeth y mae Rhan 2 o’r Ddeddf yn gymwys iddi.

en-gb	This section has effect except to the extent that express provision is made to the contrary or the context requires otherwise.
cy-gb	Mae’r adran hon yn cael effaith ac eithrio i’r graddau y mae darpariaeth ddatganedig yn cael ei gwneud i’r gwrthwyneb neu y mae’r cyd-destun yn mynnu fel arall.

en-gb	Section 21 – References to portions of enactments, instruments and documents
cy-gb	Adran 21 – Cyfeiriadau at raniadau o ddeddfiadau, offerynnau a dogfennau

en-gb	Section 21 applies where an Assembly Act or Welsh subordinate instrument refers to a portion of text in any enactment, instrument or document.
cy-gb	Mae adran 21 yn gymwys pan fo Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig yn cyfeirio at raniad o destun mewn unrhyw ddeddfiad, offeryn neu ddogfen.

en-gb	For this purpose, an  “enactment” has an extended meaning and includes any of the types of legislation that may apply in the United Kingdom.
cy-gb	At y diben hwn, mae ystyr estynedig i “deddfiad” ac mae’n cynnwys unrhyw un o’r mathau o ddeddfwriaeth y caniateir iddynt fod yn gymwys yn y Deyrnas Unedig.

en-gb	An “instrument” will include any ki nd of legal instrument, legislative or otherwise, such as an EU instrument, Royal Charter or deed.
cy-gb	Bydd “offeryn” yn cynnwys unrhyw fath o offeryn cyfreithiol, pa un a yw’n ddeddfwriaethol neu fel arall, megis offeryn UE, Siarter Frenhinol neu weithred.

en-gb	Section 21 is intended to remove any doubt about the precise portion of text in the enactment, instrument or document that is being referred to.
cy-gb	Bwriedir i adran 21 ddileu unrhyw amheuaeth ynghylch yr union raniad o destun y cyfeirir ato yn y deddfiad, yr offeryn neu’r ddogfen.

en-gb	This is particularly useful in relation to provisions in legislation which make amendments.
cy-gb	Mae hyn yn arbennig o ddefnyddiol mewn perthynas â darpariaethau mewn deddfwriaeth sy’n gwneud diwygiadau.

en-gb	For example, in the case of a provision which states “In section 1, for the words from “the local authority” to “officer” substitute “the county council may appoint two or more officers”” ; section 21 puts beyond doubt that the substituted text starts with, and includes, “the local authority”, and ends with, and includes, “officer” .
cy-gb	Er enghraifft, yn achos darpariaeth sy’n datgan “Yn adran 1, yn lle’r geiriau “yr awdurdod lleol” hyd at “swyddog” rhodder “y cyngor sir benodi dau neu ragor o  swyddogion ””; mae adran 21 yn pennu y tu hwnt i amheuaeth fod y testun sydd wedi ei amnewid yn dechrau â “ yr awdurdod lleol ”, ac yn cynnwys y geiriau hynny, ac yn gorffen â “ swyddog ”, ac yn cynnwys y gair hwnnw.

en-gb	It is equivalent to section 20(1) of the 1978 Act, but applies to references to a wider range of instruments and documents.
cy-gb	Mae’n cyfateb i adran 20(1) o Ddeddf 1978, ond mae’n gymwys i gyfeiriadau at ystod ehangach o offerynnau a dogfennau.

en-gb	Section 22 – Edition of Assembly Act or Assembly Measure referred to
cy-gb	Adran 22 – Argraffiadau o Ddeddfau’r Cynulliad neu o Fesurau’r Cynulliad y cyfeirir atynt

en-gb	Section 22 applies to any reference to an Assembly Act or Measure in an Assembly Act or Welsh subordinate instrument to which Part 2 of this Act applies.
cy-gb	Mae adran 22 yn gymwys i unrhyw gyfeiriad at Ddeddf Cynulliad neu Fesur Cynulliad mewn Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig y mae Rhan 2 o’r Ddeddf hon yn gymwys iddi neu iddo.

en-gb	It enables readers  of the Assembly Act or Welsh subordinate instrument to know which “edition” of the  Act or Measure is being referred to.
cy-gb	Mae’n galluogi darllenwyr y Ddeddf Cynulliad neu’r is-offeryn Cymreig i wybod pa “argraffiad” o’r Ddeddf neu’r Mesur y cyfeirir ato  .

en-gb	Section 22 is equivalent to section 19(1) of the 1978 Act (when read with section 23B of that Act).
cy-gb	Mae adran 22 yn cyfateb i adran 19(1) o Ddeddf 1978 (o’i darllen gydag adran 23B o’r Ddeddf honno).

en-gb	Unlike the provisions in the 1978 Act, section 22 refers to the Act or Measure  “published”, rather than “printed”.
cy-gb	Yn wahanol i’r darpariaethau yn Neddf 1978, mae adran 22 yn cyfeirio at y Ddeddf neu’r Mesur “a gyhoeddir”, yn hytrach nag “a argreffir”.

en-gb	This is intended to reflect chang es in  arrangements.
cy-gb	Bwriedir i hyn adlewyrchu newidiadau mewn trefniadau.

en-gb	In the past, the Queen’s Printer (or a person acting under the superintendence or authority of Her Majesty’s Stationery Office) would have printed  a version of an Act as it stood on receiving Royal Assent.
cy-gb	Yn y gorffennol, byddai Argraffydd y Frenhines (neu berson a oedd yn gweithredu o dan oruchwyliaeth neu awdurdod Llyfrfa Ei Mawrhydi) wedi argraffu fersiwn o Ddeddf fel yr oedd ar adeg cael y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	This would have been, for all intents and purposes, the definitive version of the Act, and could be obtained from The Stationery Office.
cy-gb	Hon, i bob pwrpas, fuasai’r fersiwn ddiffiniol o’r Ddeddf, a gellid cael gafael arni o’r Llyfrfa.

en-gb	While that is still the case today, Acts are also made available on the legislation.gov.uk website, in a form which reflects exactly the version of the Act which is printed.
cy-gb	Er bod hynny’n dal i fod yn wir heddiw, mae Deddfau hefyd yn cael eu rhoi ar gael ar wefan legislation.gov.uk, ar ffurf sy’n adlewyrchu yn union y fersiwn o’r Ddeddf sydd wedi ei hargraffu.

en-gb	This is now how the vast majority of people access and read an Act.
cy-gb	Fel hyn y mae’r rhan fwyaf o bobl bellach yn cael mynediad at Ddeddf ac yn ei darllen.

en-gb	In practice, however, the legislation.gov.uk website updates Acts in order to incorporate amendments made to those Acts (while generally keeping the original, “as enacted” version of the Act available).
cy-gb	Fodd bynnag, yn ymarferol, mae gwefan legislation.gov.uk yn diweddaru Deddfau er mwyn ymgorffori diwygiadau a wneir i’r Deddfau hynny (gan gadw’r fersiwn wreiddiol o’r Ddeddf “fel y’i deddfwyd” ar gael fel rheol).

en-gb	These updates mean that the printed version of the Act and the online version of the Act will diverge.
cy-gb	Mae’r diweddariadau hyn yn golygu y bydd y fersiwn argraffedig o’r Ddeddf a’r fersiwn ar-lein o’r Ddeddf yn wahanol i’w gilydd.

en-gb	In order to avoid confusion, and to avoid having a different effect from section 19(1) of the 1978 Act (which still refers to the printed versions of Acts), section 22 refers to:
cy-gb	Er mwyn osgoi dryswch, ac i osgoi cael effaith wahanol i adran 19(1) o Ddeddf 1978 (sy’n dal i gyfeirio at y fersiynau argraffedig o Ddeddfau), mae adran 22 yn cyfeirio at:

en-gb	a. the certified copy of an Assembly Act which is made and sent to the Queen’s  Printer under section 115(5D) and (5E) of the Government of Wales Act 2006 once the Bill has received Royal Assent, and
cy-gb	a. y copi ardystiedig o Ddeddf Cynulliad sy’n cael ei gwneud a’i anfon at Argraffydd y Frenhines o dan adran 115(5D) a (5E) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 unwaith y caiff y Bil y Cydsyniad Brenhinol, a

en-gb	b. an Assembly Measure as it stood when it was approved by Her Majesty in Council (see section 102 in Part 3 of the Government of Wales Act 2006, which is now repealed; but section 106 of that Act makes saving provision in relation to the repeal of Part 3 of that Act, which is now continued by paragraph 5 of Schedule 7 to the Wales Act 2017).
cy-gb	b. Mesur Cynulliad fel yr oedd pan y’i cymeradwywyd gan Ei Mawrhydi yn y Cyfrin Gyngor (gweler adran 102 yn Rhan 3 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, sydd bellach wedi ei diddymu; ond mae adran 106 o’r Ddeddf honno yn gwneud darpariaeth arbed mewn perthynas â diddymu Rhan 3 o’r Ddeddf honno, a barheir bellach gan baragraff 5 o Atodlen 7 i Ddeddf Cymru 2017 8 ).

en-gb	In other words, section 22 provides that references to an Assembly Act or Measure are  to the version of the Act or Measure published by the Queen’s Printer etc . which reflects the Act or Measure as it stood at the moment it ceased to be a Bill or proposed Measure and was enacted as an Act or Measure.
cy-gb	Mewn geiriau eraill, mae adran 22 yn darparu bod cyfeiriadau at Ddeddf Cynulliad neu Fesur Cynulliad yn gyfeiriadau at y fersiwn o’r Ddeddf neu’r Mesur a gyhoeddwyd gan Argraffydd y Frenhines etc. sy’n adlewyrchu’r Ddeddf neu’r Mesur fel yr oedd ar yr adeg y peidiodd â bod yn Fil neu’n Fesur arfaethedig a phan y’i deddfwyd yn Ddeddf neu’n Fesur.

en-gb	 Where an Assembly Act or Measure has been amended, this section must be read with section 24, so that a reference to the Act or Measure is a reference to the version  published by the Queen’s Printer etc., as subsequently amended.
cy-gb	Pan fo Deddf Cynulliad neu Fesur Cynulliad wedi cael ei diwygio neu ei ddiwygio, rhaid i’r adran hon gael ei darllen gydag adran 24, fel bod cyfeiriad at y Ddeddf neu’r Mesur yn gyfeiriad at y fersiwn a gyhoeddwyd gan Argraffydd y Frenhines etc., fel y’i diwygiwyd wedyn. 8  Wales Act 2017.

en-gb	21
cy-gb	21 Mae’r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Deddfwriaeth (Cymru) 2019 (dccc 4) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 10 Medi 2019

en-gb	Section 23 – Edition of Act of the Parliament of the United Kingdom referred to
cy-gb	Adran 23 – Argraffiadau o Ddeddfau gan Senedd y Deyrnas Unedig y cyfeirir atynt

en-gb	Section 23 makes similar provision to section 22, but for references in Assembly Acts and Welsh subordinate instruments to Acts of the UK Parliament.
cy-gb	Mae adran 23 yn gwneud darpariaeth debyg i adran 22, ond ar gyfer cyfeiriadau mewn Deddfau Cynulliad ac mewn is-offerynnau Cymreig at Ddeddfau gan Senedd y DU.

en-gb	It enables readers of Welsh legislation to determine, where that legislation refers to an Act, what “edition” of that Act is being referred to.
cy-gb	Mae’n galluogi darllenwyr deddfwriaeth Cymru i benderfynu, pan fo’r ddeddfwriaeth honno yn cyfeirio at Ddeddf, at ba “argraffiad” o’r Ddeddf honno y cyfeirir.

en-gb	As in section 22, the concept of publishing rather than printing is relied on.
cy-gb	Yn debyg i adran 22, dibynnir ar y cysyniad o gyhoeddi yn hytrach nag argraffu.

en-gb	Section 23 is equivalent to section 19(1) of the 1978 Act, but the citations to which it applies are described in more general terms.
cy-gb	Mae adran 23 yn cyfateb i adran 19(1) o Ddeddf 1978, ond mae’r cyfeiriadau y mae’n gymwys iddynt yn cael eu disgrifio mewn termau mwy cyffredinol.

en-gb	Section 19(1) refers to citations of Acts of the UK Parliament “by year, statute, session or chapter”.
cy-gb	Mae adran 19(1) yn cyfeirio at gyfeiriadau at Ddeddfau gan Senedd y DU “by year, statute, session or chapter”.

en-gb	This was of particular value in a historical context; there were sometimes different editions of Acts and statutes, and in those Acts and statutes the numbering and order of provisions sometimes differed between the editions.
cy-gb	Roedd hyn o werth arbennig mewn cyd-destun hanesyddol; weithiau roedd gwahanol argraffiadau o Ddeddfau a statudau, ac yn y Deddfau a’r statudau hynny roedd y rhifo a threfn y darpariaethau weithiau’n amrywio rhwng yr argraffiadau.

en-gb	However section 19(1) is understood to apply generally to all references to an Act of the UK Parliament.
cy-gb	Fodd bynnag, deellir bod adran 19(1) yn gymwys yn gyffredinol i bob cyfeiriad at Ddeddf gan Senedd y DU.

en-gb	Therefore section 23 does not say that it is limited to cases where Acts are cited in particular ways.
cy-gb	Felly, nid yw adran 23 yn dweud ei bod yn gyfyngedig i achosion pan gyfeirir at Ddeddfau mewn ffyrdd penodol.

en-gb	Section 24 – References to direct EU legislation retained in domestic law after EU exit
cy-gb	Adran 24 – Cyfeiriadau at ddeddfwriaeth uniongyrchol UE a ddargedwir mewn cyfraith ddomestig ar ôl ymadael a’r UE

en-gb	Section 3 of the European Union (Withdrawal) Act 2018 provides for direct EU legislation that is operative immediately before exit day to be retained in the domestic law of the United Kingdom on and after exit day (in other words, once the United Kingdom ceases to be a member of the EU).
cy-gb	Mae adran 3 o Ddeddf yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael) 2018 yn darparu i ddeddfwriaeth uniongyrchol UE sy’n weithredol yn union cyn y diwrnod ymadael gael ei dargadw yng nghyfraith ddomestig y Deyrnas Unedig ar ac ar ôl y diwrnod ymadael (mewn geiriau eraill, unwaith y bydd y Deyrnas Unedig yn peidio â bod yn aelod o’r UE).

en-gb	The effect is that from exit day there are two versions of any direct EU legislation:
cy-gb	Yr effaith yw, o’r diwrnod ymadael ymlaen, y bydd dwy fersiwn o unrhyw ddeddfwriaeth uniongyrchol UE:

en-gb	the version that is retained in the domestic law of the UK (and which may be amended by other domestic law), and the version that forms part of EU law and applies in the remaining EU member States.
cy-gb	y fersiwn a ddargedwir yng nghyfraith ddomestig y DU (ac y caniateir iddi gael ei diwygio gan gyfraith ddomestig arall), a’r fersiwn sy’n ffurfio rhan o gyfraith yr UE ac sy’n gymwys yn Aelod-wladwriaethau’r UE sy’n weddill.

en-gb	Section 24 applies where an Assembly Act or Welsh subordinate instrument enacted on or after exit day refers to a piece of direct EU legislation that has been retained in domestic law.
cy-gb	Mae adran 24 yn gymwys pan fo Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig a ddeddfir ar neu ar ôl y diwrnod ymadael yn cyfeirio at ddarn o ddeddfwriaeth uniongyrchol UE a ddargadwyd mewn cyfraith ddomestig.

en-gb	It makes clear that the default position is that the reference is to the legislation as it forms part of domestic law, and not as it forms part of EU law.
cy-gb	Mae’n ei gwneud yn glir mai’r sefyllfa ddiofyn yw bod y cyfeiriad at y ddeddfwriaeth fel y mae’n ffurfio rhan o gyfraith ddomestig, ac nid fel y mae’n ffurfio rhan o gyfraith yr UE.

en-gb	Section 25 will mean that the reference is also to the legislation as amended by any other domestic law at any time.
cy-gb	Bydd adran 25 yn golygu bod y cyfeiriad hefyd at y ddeddfwriaeth fel y’i diwygir gan unrhyw gyfraith ddomestig arall ar unrhyw bryd.

en-gb	The direct EU legislation retained in domestic law consists of EU regulations, EU decisions and EU tertiary legislation, as well as certain provisions of the EEA agreement that have effect in EU law.
cy-gb	Mae’r ddeddfwriaeth uniongyrchol UE a ddargedwir mewn cyfraith ddomestig yn cynnwys rheoliadau gan yr UE, penderfyniadau gan yr UE a deddfwriaeth drydyddol gan yr UE, yn ogystal â darpariaethau penodol yng nghytundeb yr AEE sy’n cael effaith yng nghyfraith yr UE.

en-gb	Section 3 of the 2018 Act specifies the extent to which this legislation is retained in domestic law, and section 20(1) of that Act defines the phrases “domestic law”, “EU decision”, “EU regulation” and “EU tertiary legislation”.
cy-gb	Mae adran 3 o Ddeddf 2018 yn pennu’r graddau y mae’r ddeddfwriaeth hon yn cael ei dargadw mewn cyfraith ddomestig, ac mae adran 20(1) o’r Ddeddf honno yn diffinio’r ymadroddion “domestic law”, “EU decision”, “EU regulation” ac “EU tertiary legislation”.

en-gb	Those definitions are applied for the purposes of section 24 of the Act.
cy-gb	Mae’r diffiniadau hynny wedi eu cymhwyso at ddibenion adran 24 o’r Ddeddf.

en-gb	Section 20(1) of the 2018 Act also makes provision about the meaning of “exit day”.
cy-gb	Mae adran 20(1) o Ddeddf 2018 hefyd yn gwneud darpariaeth ynghylch ystyr “exit day”.

en-gb	That provision is applied generally to Assembly Acts and Welsh subordinate instruments by Schedule 1 to the Act.
cy-gb	Mae’r ddarpariaeth honno yn cael ei chymhwyso’n gyffredinol i Ddeddfau’r Cynulliad ac is-offerynnau Cymreig gan Atodlen 1 i’r Ddeddf.

en-gb	Its effect will therefore be overridden if an Assembly Act or Welsh subordinate instrument refers to a piece of EU legislation that has been retained in domestic law, but clearly intends to refer to the version of that legislation that continues to apply in the EU.
cy-gb	Felly, bydd ei heffaith yn cael ei threchu os yw Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig yn cyfeirio at ddarn o ddeddfwriaeth UE sydd wedi ei dargadw mewn cyfraith ddomestig, ond ei bod yn amlwg ei bod yn bwriadu cyfeirio at y fersiwn o’r ddeddfwriaeth honno sy’n parhau i fod yn gymwys yn yr UE.

en-gb	If the reference is to the legislation as it forms part of EU law, section 25 will not be relevant but section 26 may be.
cy-gb	Os yw’r cyfeiriad at y ddeddfwriaeth fel y mae’n ffurfio rhan o gyfraith yr UE, ni fydd adran 25 yn berthnasol ond gall adran 26 fod yn berthnasol.

en-gb	Section 25 – References to enactments are to enactments as amended
cy-gb	Adran 25 – Mae cyfeiriadau at ddeddfiadau yn gyfeiriadau at ddeddfiadau fel y’u diwygiwyd

en-gb	Section 25 addresses the situation where an Assembly Act or Welsh subordinate instrument refers to other legislation, and that other legislation is amended, whether before or after the Act or instrument is enacted.
cy-gb	Mae adran 25 yn ymdrin â’r sefyllfa pan fo Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig yn cyfeirio at ddeddfwriaeth arall, a phan fo’r ddeddfwriaeth arall honno yn cael ei diwygio, pa un ai cyn neu ar ôl i’r Ddeddf gael ei deddfu neu i’r offeryn gael ei ddeddfu.

en-gb	Section 25 is equivalent to section 20(2) of the 1978 Act, but it seeks to clarify the extent to which its effect is “ambulatory” (i.e. the extent to which it applies to a reference to legislation which is later amended).
cy-gb	Mae adran 25 yn cyfateb i adran 20(2) o Ddeddf 1978, ond mae’n ceisio egluro i ba raddau y mae ei heffaith yn “newidiadwy” (h.y. i ba raddau y mae’n gymwys i gyfeiriad at ddeddfwriaeth sy’n cael ei diwygio wedyn).

en-gb	Like section 20(2) of the 1978 Act, section 25 of this Act deals with the following situation:
cy-gb	Yn debyg i adran 20(2) o Ddeddf 1978, mae adran 25 o’r Ddeddf hon yn ymdrin â’r sefyllfa a ganlyn:

en-gb	a. Act 1 is passed
cy-gb	a. mae Deddf 1 yn cael ei phasio

en-gb	b. Act 2 subsequently amends Act 1;c. Act 3 is passed after Act 2, and contains a reference to Act 1.
cy-gb	b. mae Deddf 2 wedyn yn diwygio Deddf 1;c. mae Deddf 3 yn cael ei phasio ar ôl Deddf 2, ac yn cynnwys cyfeiriad at Ddeddf 1.

en-gb	In this case, the reference in Act 3 is a reference to Act 1 as amended by Act 2.
cy-gb	Yn yr achos hwn, mae’r cyfeiriad yn Neddf 3 yn gyfeiriad at Ddeddf 1 fel y’i diwygiwyd gan Ddeddf 2.

en-gb	Section 25 also makes clear that it applies in the following case:
cy-gb	Mae adran 25 hefyd yn ei gwneud yn glir ei bod yn gymwys yn yr achos a ganlyn:

en-gb	b. Act 2 subsequently amends Act 1;Act 3 is passed after Act 2, and contains a references to Act 1;
cy-gb	b. mae Deddf 2 wedyn yn diwygio Deddf 1;c. mae Deddf 3 yn cael ei phasio ar ôl Deddf 2, ac yn cynnwys cyfeiriadau at Ddeddf 1;

en-gb	d. Act 1 is amended again, by Act 4.
cy-gb	d. mae Deddf 1 yn cael ei diwygio eto, gan Ddeddf 4.

en-gb	Under section 25, the reference in Act 3 to Act 1 becomes a reference to Act 1 as amended by Act 4.
cy-gb	O dan adran 25, mae’r cyfeiriad yn Neddf 3 at Ddeddf 1 yn dod yn gyfeiriad at Ddeddf 1 fel y’i diwygiwyd gan Ddeddf 4.

en-gb	Section 25 applies to any reference to an enactment.
cy-gb	Mae adran 25 yn gymwys i unrhyw gyfeiriad at ddeddfiad.

en-gb	An “enactment” is defined in Schedule 1 to the Act to include various types of primary and secondary legislation, and also to include retained direct EU legislation.
cy-gb	Diffinnir “deddfiad” yn Atodlen 1 i’r Ddeddf i gynnwys gwahanol fathau o ddeddfwriaeth sylfaenol ac is- ddeddfwriaeth, a hefyd i gynnwys deddfwriaeth uniongyrchol UE a ddargedwir.

en-gb	Section 25 therefore applies to references to direct EU legislation retained in domestic law on and after exit day.
cy-gb	Felly, mae adran 25 yn gymwys i gyfeiriadau at ddeddfwriaeth uniongyrchol UE a ddargedwir mewn cyfraith ddomestig ar ac ar ôl y diwrnod ymadael.

en-gb	This means that from exit day onwards a reference in an Assembly Act or a Welsh subordinate instrument to a piece of direct EU legislation as it has been retained in domestic law will include any amendments made to that legislation in domestic law, whether before or after the Act or instrument was enacted.
cy-gb	Mae hyn yn golygu, o’r diwrnod ymadael ymlaen, y bydd cyfeiriad mewn Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig at ddarn o ddeddfwriaeth uniongyrchol UE fel y mae wedi ei dargadw mewn cyfraith ddomestig yn cynnwys unrhyw ddiwygiadau a wneir i’r ddeddfwriaeth honno mewn cyfraith ddomestig, pa un ai cyn neu ar ôl i’r Ddeddf gael ei deddfu neu i’r offeryn gael ei ddeddfu.

en-gb	Like section 21 of the Act, this section extends the definition of “enactment” given in Schedule 1, meaning that it will also apply to references in Assembly Acts and Welsh subordinate instruments to a range of other kinds of legislation existing across the United Kingdom.
cy-gb	Yn debyg i adran 21 o’r Ddeddf, mae’r adran hon yn estyn y diffiniad o “deddfiad” a roddir yn Atodlen 1, sy’n golygu y bydd hefyd yn gymwys i gyfeiriadau yn Neddfau’r Cynulliad ac mewn is-offerynnau Cymreig at ystod o fathau eraill o ddeddfwriaeth ar draws y Deyrnas Unedig.

en-gb	Section 25(3) makes clear that the operation of section 25 is not limited by anything in sections 22 to 24 of the Act, which make provision about the versions of Acts, Measures and direct EU legislation that are being referred to.
cy-gb	Mae adran 25(3) yn ei gwneud yn glir nad yw gweithrediad adran 25 yn cael ei gyfyngu gan unrhyw beth yn adrannau 22 i 24 o’r Ddeddf, sy’n gwneud darpariaeth ynghylch y fersiynau o Ddeddfau, Mesurau a deddfwriaeth uniongyrchol UE y cyfeirir atynt.

en-gb	Section 25 applies in addition to those sections.
cy-gb	Mae adran 25 yn gymwys yn ychwanegol at yr adrannau hynny.

en-gb	Section 26 – References to EU instruments
cy-gb	Adran 26 – Cyfeiriadau at offerynnau’r UE

en-gb	Section 26 provides that where an Assembly Act or Welsh subordinate instrument to which Part 2 applies refers to an EU instrument, and that instrument was amended by another EU instrument before the Act received Royal Assent or the Welsh subordinate instrument was made, the reference to the EU instrument is to that instrument as amended.
cy-gb	Mae adran 26 yn darparu pan fo Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig y mae Rhan 2 yn gymwys iddi neu iddo yn cyfeirio at offeryn UE, a diwygiwyd yr offeryn hwnnw gan offeryn arall gan yr UE cyn i’r Ddeddf gael y Cydsyniad Brenhinol neu cyn i’r is-offeryn Cymreig gael ei wneud, fod y cyfeiriad at yr offeryn UE yn gyfeiriad at yr offeryn hwnnw fel y’i diwygiwyd.

en-gb	Unlike section 25, its effect is not “ambulatory”.
cy-gb	Yn wahanol i adran 25, nid yw ei heffaith yn “newidiadwy”.

en-gb	In other words, if the EU instrument is amended after the Assembly Act receives Royal Assent or the Welsh subordinate instrument is made, the reference to the EU instrument is not then treated as a reference to the EU instrument as amended.
cy-gb	Mewn geiriau eraill, os yw’r offeryn UE yn cael ei ddiwygio ar ôl i’r Ddeddf Cynulliad gael y Cydsyniad Brenhinol neu ar ôl i’r is- offeryn Cymreig gael ei wneud, nid yw’r cyfeiriad at yr offeryn UE i’w drin wedyn fel pe bai’n gyfeiriad at yr offeryn UE fel y’i diwygiwyd.

en-gb	“EU instrument” is defined in Schedule 1, and means any instrument issued by any institution of the European Union, but from exit day onwards it excludes any retained direct EU legislation.
cy-gb	Diffinnir “offeryn UE” yn Atodlen 1, a’i ystyr yw unrhyw offeryn a ddyroddir gan unrhyw sefydliad o’r UE, ond o’r diwrnod ymadael ymlaen mae’n eithrio unrhyw ddeddfwriaeth uniongyrchol UE a ddargedwir.

en-gb	EU instruments that become retained direct EU legislation on exit day under the European Union (Withdrawal) Act 2018 are instead treated from that point onwards as “enactments” (and references to them are therefore to be interpreted in accordance with section 25 rather than section 26).
cy-gb	Mae offerynnau’r UE a ddaw’n ddeddfwriaeth uniongyrchol UE a ddargedwir ar y diwrnod ymadael o dan Ddeddf yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael) 2018 yn cael eu trin yn lle hynny, o’r adeg honno ymlaen, fel “deddfiadau” (ac mae cyfeiriadau atynt i’w dehongli felly yn unol ag adran 25 yn hytrach nag adran 26).

en-gb	Therefore, if Part 2 of this Act comes fully into force after exit day, section 26 will apply only where an Assembly Act or Welsh subordinate instrument refers to a specific EU instrument as it forms part of EU law, and not where an Act or instrument refers to any direct EU legislation as it has been retained in domestic law.
cy-gb	Felly, os daw Rhan 2 o’r Ddeddf hon i rym yn llawn ar ôl y diwrnod ymadael, ni fydd adran 26 ond yn gymwys pan fo Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig yn cyfeirio at offeryn UE penodol fel y mae’n ffurfio rhan o gyfraith yr UE, ac nid pan fo Deddf neu offeryn yn cyfeirio at unrhyw ddeddfwriaeth uniongyrchol UE fel y mae wedi ei dargadw mewn cyfraith ddomestig.

en-gb	(If it refers to retained direct EU legislation, section 25 will apply instead.)
cy-gb	(Os yw’n cyfeirio at ddeddfwriaeth uniongyrchol UE a ddargedwir, bydd adran 25 yn gymwys yn lle hynny.)

en-gb	If Part 2 comes into force before exit day, the position will be more complicated.
cy-gb	Os daw Rhan 2 i rym cyn y diwrnod ymadael, bydd y sefyllfa yn fwy cymhleth.

en-gb	In an Act or instrument enacted before exit day, references to specific EU instruments will initially be interpreted in accordance with section 26.
cy-gb	Mewn Deddf neu offeryn a ddeddfir cyn y diwrnod ymadael, bydd cyfeiriadau at offerynnau UE penodol yn cael eu dehongli, yn y lle cyntaf, yn unol ag adran 26.

en-gb	But from exit day, they will instead be governed by regulation 2 of the European Union (Withdrawal) Act 2018 (Consequential Modifications and Repeals and Revocations) (EU Exit) Regulations 2019.
cy-gb	Ond o’r diwrnod ymadael ymlaen, yn lle hynny, byddant yn ddarostyngedig i reoliad 2 o Reoliadau Deddf yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael) 2018 (Addasiadau a Diddymiadau a Dirymiadau Canlyniadol) (Ymadael â’r UE) 2019 9 .

en-gb	As a result, certain references to instruments that are retained in domestic law will become references to those instruments as they form part of domestic law.
cy-gb	O ganlyniad, bydd cyfeiriadau penodol at offerynnau a ddargedwir mewn cyfraith ddomestig yn dod yn gyfeiriadau at yr offerynnau hynny fel y maent yn ffurfio rhan o gyfraith ddomestig.

en-gb	In an Act or instrument enacted on or after exit day, a reference to a specific piece of EU legislation will be subject to section 26 if it refers to the legislation as it forms part of EU law, and to section 25 if it refers to the legislation as it forms part of domestic law (which will be the default position by virtue of section 24).
cy-gb	Mewn Deddf neu offeryn a ddeddfir ar neu ar ôl y diwrnod ymadael, bydd cyfeiriad at ddarn penodol o ddeddfwriaeth UE yn ddarostyngedig i adran 26 os yw’n cyfeirio at y ddeddfwriaeth fel y mae’n ffurfio rhan o gyfraith yr UE, ac i adran 25 os yw’n cyfeirio at y ddeddfwriaeth fel y mae’n ffurfio rhan o gyfraith ddomestig (a fydd y sefyllfa ddiofyn yn rhinwedd adran 24).

en-gb	For the purposes of the Act, an EU directive will only ever be an “EU instrument”, whether before or after exit day, because directives are not direct EU legislation and are not retained in domestic law.
cy-gb	At ddibenion y Ddeddf, “offeryn UE” yw cyfarwyddeb gan yr UE a dyna fydd y sefyllfa ar bob adeg, cyn neu ar ôl y diwrnod ymadael, oherwydd nad yw cyfarwyddebau yn ddeddfwriaeth uniongyrchol UE ac nad ydynt wedi eu dargadw mewn cyfraith ddomestig.

en-gb	However, most EU regulations and decisions will be “EU instruments” before exit day, but will also be “enactments” on and after exit day because they become retained direct EU legislation.
cy-gb	Fodd bynnag, bydd y rhan fwyaf o reoliadau a phenderfyniadau gan yr UE yn “offerynnau’r UE” cyn y diwrnod ymadael, ond byddant hefyd yn “deddfiadau” ar ac ar ôl y diwrnod ymadael oherwydd y byddant yn dod yn ddeddfwriaeth uniongyrchol UE a ddargedwir.

en-gb	Section 26 is equivalent to section 20A of the 1978 Act.
cy-gb	Mae adran 26 yn cyfateb i adran 20A o Ddeddf 1978.

en-gb	Accordingly, it does not prevent an Assembly Act or Welsh subordinate instrument from including an “ambulatory” reference to an EU instrument, so long as it is clear that the reference is intended to include any amendments that may be made to the instrument from time to time.
cy-gb	Yn unol â hynny, nid yw’n atal Deddf Cynulliad nac is-offeryn Cymreig rhag cynnwys cyfeiriad “newidiadwy” at offeryn UE, cyn belled ag y bo’n glir y bwriedir i’r cyfeiriad gynnwys unrhyw ddiwygiadau y caniateir iddynt gael eu gwneud i’r offeryn o bryd i’w gilydd.

en-gb	Where an Assembly Act or Welsh subordinate instrument enacted before exit day contains an “ambulatory” reference to an EU instrument, the effect of that reference on or after exit day will be governed by Part 1 of Schedule 8 to the European Union (Withdrawal) Act 2018.
cy-gb	Pan fo Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig a ddeddfir cyn y diwrnod ymadael yn cynnwys cyfeiriad “newidiadwy” at offeryn UE, bydd effaith y cyfeiriad hwnnw ar neu ar ôl y diwrnod ymadael yn ddarostyngedig i Ran 1 o Atodlen 8 i Ddeddf yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael) 2018.

en-gb	Section 27 – Duplicated offences
cy-gb	Adran 27 – Troseddau dyblyg

en-gb	Section 27 applies where conduct is an offence under two or more different Acts or instruments to which Part 2 applies, or is an offence under one or more Acts or instruments to which Part 2 applies as well as the common law.
cy-gb	Mae adran 27 yn gymwys pan fo ymddygiad yn drosedd o dan ddwy neu ragor o wahanol Ddeddfau neu offerynnau y mae Rhan 2 yn gymwys iddynt, neu’n drosedd o dan un neu ragor o Ddeddfau neu offerynnau y mae Rhan 2 yn gymwys iddynt yn ogystal â’r gyfraith gyffredin.

en-gb	The effect of the section is that a person whose conduct is a criminal offence can be prosecuted and punished under any of the law in question (in other words, the various criminal offences which cover the conduct in question are without prejudice to each other).
cy-gb	Effaith yr adran yw y caniateir i berson y mae ei ymddygiad yn drosedd gael ei erlyn a’i gosbi o dan unrhyw un o’r mathau o gyfraith o dan sylw (mewn geiriau eraill, nid yw’r gwahanol droseddau sy’n cwmpasu’r ymddygiad o dan sylw yn eu rhagfarnu ei gilydd).

en-gb	However, section 26 makes it clear that the person can only be punished once for the offence.
cy-gb	Fodd bynnag, mae adran 26 yn ei gwneud yn glir mai dim ond unwaith y caniateir cosbi’r person am y drosedd.

en-gb	These notes refer to the Legislation (Wales) Act 2019 (anaw 4) which received Royal Assent on 10 September 2019
cy-gb	yn cyfeirio at Ddeddf Deddfwriaeth (Cymru) 2019 (dccc 4) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 10 Medi 2019

en-gb	Section 27 is equivalent to section 18 of the 1978 Act.
cy-gb	Mae adran 27 yn cyfateb i adran 18 o Ddeddf 1978.

en-gb	That section currently applies where a person’s act or failure to act amounts to a criminal offence under any combination of two or more of the following:
cy-gb	Mae’r adran honno yn gymwys ar hyn o bryd pan fo gweithred person neu fethiant person i weithredu yn gyfystyr â throsedd o dan unrhyw gyfuniad o ddau neu ragor o’r canlynol:

en-gb	a. Acts of Parliament,
cy-gb	a. Deddfau Senedd y DU,

en-gb	b. Assembly Acts and Measures,
cy-gb	b. Deddfau’r Cynulliad a Mesurau’r Cynulliad,

en-gb	c. Acts of the Scottish Parliament,
cy-gb	c. Deddfau Senedd yr Alban,

en-gb	d. subordinate legislation made under any of the above Acts or Measures, or under any one or more of the above, and at common law.
cy-gb	d. is-ddeddfwriaeth a wneir o dan unrhyw un o’r Deddfau neu’r Mesurau uchod, neu o dan unrhyw un neu ragor o’r uchod, ac yn ôl y gyfraith gyffredin.

en-gb	Section 18 of the 1978 Act will continue to apply where an act or omission is an offence under an Act or Measure of the Assembly to which Part 2 of this Act does not apply or under any subordinate legislation made under those Acts or Measures, and also is an offence under any of the other kinds of legislation to which section 18 applies or at common law.
cy-gb	Bydd adran 18 o Ddeddf 1978 yn parhau i fod yn gymwys pan fo gweithred neu anweithred yn drosedd o dan Ddeddf Cynulliad neu Fesur Cynulliad nad yw Rhan 2 o’r Ddeddf hon yn gymwys iddi neu iddo neu o dan unrhyw is-ddeddfwriaeth a wneir o dan y Deddfau neu’r Mesurau hynny, ac sydd hefyd yn drosedd o dan unrhyw un neu ragor o’r mathau eraill o ddeddfwriaeth y mae adran 18 yn gymwys iddynt neu yn ôl y gyfraith gyffredin.

en-gb	Section 27(2) of the Act makes clear that section 18 of the 1978 Act will also apply where an act or omission is an offence under an Act or instrument to which Part 2 of this Act does apply, and under any other legislation to which section 18 applies (including Acts and Measures of the Assembly and Welsh subordinate instruments to which Part 2 of this Act will not apply).
cy-gb	Mae adran 27(2) o’r Ddeddf yn ei gwneud yn glir y bydd adran 18 o Ddeddf 1978 hefyd yn gymwys pan fo gweithred neu anweithred yn drosedd o dan Ddeddf neu offeryn y mae Rhan 2 o’r Ddeddf hon yn gymwys iddi neu iddo, ac o dan unrhyw ddeddfwriaeth arall y mae adran 18 yn gymwys iddi (gan gynnwys Deddfau’r Cynulliad a Mesurau’r Cynulliad ac is-offerynnau Cymreig na fydd Rhan 2 o’r Ddeddf hon yn gymwys iddynt).

en-gb	Schedule 2 to this Act replaces section 23B of the 1978 Act (which governs how that Act applies in relation to Assembly Acts and Measures) with new sections 23B and 23C.
cy-gb	Mae Atodlen 2 i’r Ddeddf hon yn rhoi adrannau newydd 23B a 23C yn lle adran 23B o Ddeddf 1978 (sy’n llywodraethu sut y mae’r Ddeddf honno yn gymwys mewn perthynas â Deddfau’r Cynulliad a Mesurau’r Cynulliad).

en-gb	In section 23C, subsection (3) is intended to achieve this result.
cy-gb	Yn adran 23C, bwriedir i is-adran (3) gyflawni’r canlyniad hwn.

en-gb	Section 27 of the Act has effect except to the extent that express provision is made to the contrary or the context requires otherwise.
cy-gb	Mae adran 27 o’r Ddeddf yn cael effaith ac eithrio i’r graddau y mae darpariaeth ddatganedig yn cael ei gwneud i’r gwrthwyneb neu y mae’r cyd-destun yn mynnu fel arall.

en-gb	Section 28 – Application of Welsh legislation to the Crown
cy-gb	Adran 28 – Cymhwyso deddfwriaeth Cymru i’r Goron

en-gb	The question of whether an Act or subordinate legislation binds the Crown 3 (that is, whether or not the Crown is subject to any duty or burden imposed by the Act) can be problematic in practice.
cy-gb	Gall y cwestiwn ynghylch a yw Deddf neu is-ddeddfwriaeth yn rhwymo’r Goron 10  (hynny yw, pa un a yw’r Goron yn ddarostyngedig i unrhyw ddyletswydd neu faich a osodir gan y Ddeddf ai peidio) beri problemau yn ymarferol.

en-gb	The common law rule 4 is that Acts and subordinate legislation do not bind the Crown unless:
cy-gb	Y rheol yn y gyfraith gyffredin 11 yw nad yw Deddfau nac is-ddeddfwriaeth yn rhwymo’r Goron oni bai:

en-gb	a. the Act expressly provides that it binds the Crown,
cy-gb	a. bod y Ddeddf yn gwneud darpariaeth ddatganedig ei bod yn rhwymo’r Goron,

en-gb	3  For these purposes, the Crown generally means either: the Sovereign personally; her servants and agents; and persons who are not Crown servants or agents but who for certain purpose are  considered to be in an analogous position.
cy-gb	10  At y dibenion hyn, ystyr y Goron fel rheol yw naill ai: y Sofren yn bersonol; ei gweision a’i hasiantau; a phersonau nad ydynt yn weision neu’n asiantau i’r Goron ond yr ystyrir eu bod, at ddiben penodol, mewn sefyllfa gyffelyb.

en-gb	It can also include Crown property, such as Crown land  and vehicles.
cy-gb	Gall hefyd gynnwys eiddo’r Goron, megis tir a cherbydau’rGoron.

en-gb	But the question of what amounts to the Crown for the purposes of the application of the law is not always clear.
cy-gb	Ond nid yw’r cwestiwn o’r hyn sy’n gyfystyr â’r Goron at ddibenion cymhwyso’r gyfraith bob  amser yn glir.

en-gb	4  See in particular Province of Bombay v Municipal Corporation of the City of Bombay [1947] AC 58, Lord
cy-gb	11  Gweler yn benodol Province of Bombay v Municipal Corporation of the City of Bombay [1947] AC 58,

en-gb	Advocate v Dumbarton District Council [1990] 2 AC 50; [1989] 3 WLR 136, and most recently R (on theapplication of Black) v Secretary of State for Justice [2017] UKSC 81 (which, in paragraph 36 and 37, contains a “clarification” of the test behind the rule).
cy-gb	Lord Advocate v Dumbarton District Council [1990] 2 AC 50; [1989] 3 WLR 136, ac yn fwyaf diweddar R (on the application of Black) v Secretary of State for Justice [2017] UKSC 81 (sydd, ym mharagraff 36 a 37, yn cynnwys “clarification” o’r prawf y tu ôl i’r rheol).

en-gb	These notes refer to the Legislation (Wales) Act 2019 (anaw 4) which received Royal Assent on 10 September 2019
cy-gb	Mae’r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Deddfwriaeth (Cymru) 2019 (dccc 4) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 10 Medi 2019

en-gb	b. the Crown is bound by necessary implication (though what amounts to a “necessary implication” for the purposes of the rule is not wholly certain), or
cy-gb	b. bod y Goron yn cael ei rhwymo drwy oblygiad angenrheidiol (er nad yw’n hollol sicr beth yw “goblygiad angenrheidiol” at ddibenion y rheol), neu

en-gb	c. other exceptions to the rule apply (for example where the Crown is a litigant in civil proceedings, it follows from the Crown Proceedings Act 1947 that the Crown will be bound by all relevant statutes relating to civil proceedings).
cy-gb	c. bod eithriadau eraill i’r rheol yn gymwys (er enghraifft, pan fo’r Goron yn ymgyfreithiwr mewn achos sifil, mae’n dilyn o Ddeddf Achosion yn erbyn y Goron 1947 12 y caiff y Goron ei rhwymo gan yr holl statudau perthnasol sy’n ymwneud ag achosion sifil).

en-gb	This means that in the absence of an express provision binding the Crown, the question of whether an Act binds the Crown needs to be considered by looking at the rule and its limits, and then determining whether the nature, context and content of the Act in question mean that the National Assembly must have meant for the Crown to be bound.
cy-gb	Yn niffyg darpariaeth ddatganedig sy’n rhwymo’r Goron, mae hyn yn golygu bod angen ystyried a yw Deddf yn rhwymo’r Goron drwy edrych ar y rheol a’i therfynau, a phenderfynu wedyn a yw natur, cyd-destun a chynnwys y Ddeddf o dan sylw yn golygu bod rhaid bod y Cynulliad Cenedlaethol wedi bwriadu i’r Goron gael ei rhwymo.

en-gb	Section 28(1) replaces the common law rule with a statutory rule.
cy-gb	Mae adran 28(1) yn rhoi rheol statudol yn lle rheol y gyfraith gyffredin.

en-gb	In relation to Assembly Acts to which Part 2 applies, it reverses the common law position so that the rule is that an Assembly Act does bind the Crown.
cy-gb	Mewn perthynas â Deddfau’r Cynulliad y mae Rhan 2 yn gymwys iddynt, mae’n gwrthdroi’r sefyllfa yn y gyfraith gyffredin fel bod y rheol yw nad yw Deddf Cynulliad yn rhwymo’r Goron.

en-gb	Section 4(3) provides that this statutory rule is not subject to the exception in section 4(1)(b), but only to the exception in section 4(1)(a).
cy-gb	Mae adran 4(3) yn darparu nad yw’r rheol statudol hon yn ddarostyngedig i’r eithriad yn adran 4(1)(b), ond dim ond i’r eithriad yn adran 4(1)(a).

en-gb	In other words, the default rule has effect except so far as legislation expressly provides otherwise (for example, by stating that provisions in a particular Assembly Act do not bind the Crown).
cy-gb	Mewn geiriau eraill, mae’r rheol ddiofyn yn cael effaith ac eithrio i’r graddau y mae deddfwriaeth yn darparu’n benodol fel arall (er enghraifft, drwy ddatgan nad yw darpariaethau mewn Deddf Cynulliad benodol yn rhwymo’r Goron).

en-gb	The situation is more complex in relation to subordinate legislation, and a particular issue would arise if a Welsh subordinate instrument was subject to the rule in section 28, but the Act under which it was made was not.
cy-gb	Mae’r sefyllfa yn fwy cymhleth mewn perthynas ag is-ddeddfwriaeth, a byddai mater penodol yn codi pe bai is-offeryn Cymreig yn ddarostyngedig i’r rheol yn adran 28, ond pe na bai’r Ddeddf y’i gwneid odani yn ddarostyngedig i’r rheol honno.

en-gb	Section 28(2) deals with that issue by providing that a Welsh subordinate instrument to which Part 2 applies binds the Crown if it is made under an enactment which binds the Crown or which confers a power to bind the Crown.
cy-gb	Mae adran 28(2) yn ymdrin â’r mater hwnnw drwy ddarparu bod is-offeryn Cymreig y mae Rhan 2 yn gymwys iddo yn rhwymo’r Goron os yw wedi ei wneud o dan ddeddfiad sy’n rhwymo’r Goron neu sy’n rhoi pŵer i rwymo’r Goron.

en-gb	The rule for Welsh subordinate instruments is therefore that they bind the Crown wherever it is possible for them to do so.
cy-gb	Y rheol felly ar gyfer is-offerynnau Cymreig yw eu bod yn rhwymo’r Goron ble bynnag y mae’n bosibl iddynt wneud hynny.

en-gb	However, by virtue of section 4(3) the operation of this default rule is still subject to any express provision that is made to the contrary.
cy-gb	Fodd bynnag, yn rhinwedd adran 4(3) mae gweithrediad y rheol ddiofyn hon yn parhau i fod yn ddarostyngedig i unrhyw ddarpariaeth ddatganedig a wneir i’r gwrthwyneb.

en-gb	Where legislation provides that it binds the Crown, it usually also includes provision making clear that it does not make the Crown criminally liable, but that this does not prevent persons in the service of the Crown being criminally liable.
cy-gb	Pan fo deddfwriaeth yn darparu ei bod yn rhwymo’r Goron, fel arfer mae hefyd yn cynnwys darpariaeth sy’n ei gwneud yn glir nad yw’n gwneud y Goron yn droseddol atebol, ond nad yw hyn yn atal personau sy’n gwasanaethu’r Goron rhag bod yn droseddol atebol.

en-gb	Section 28(3) makes general provision to this effect in relation to Assembly Acts and Welsh subordinate instruments (again, subject to any express provision to the contrary).
cy-gb	Mae adran 28(3) yn gwneud darpariaeth gyffredinol i’r perwyl hwn mewn perthynas â Deddfau’r Cynulliad ac is-offerynnau Cymreig (unwaith eto, yn ddarostyngedig i unrhyw ddarpariaeth ddatganedig i’r gwrthwyneb).

en-gb	Section 29 – Time when Welsh legislation comes into force
cy-gb	Adran 29 – Yr amser pan ddaw deddfwriaeth Cymru i rym

en-gb	Section 29 provides that where the day on which an Assembly Act or Welsh subordinate instrument, or a provision in such an Act or instrument, comes into force is provided for in legislation, the Act or instrument comes into force at the beginning of that day.
cy-gb	Mae adran 29 yn darparu pan fo darpariaeth mewn deddfwriaeth ar gyfer y diwrnod y daw Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig, neu ddarpariaeth mewn Deddf neu offeryn o’r fath, i rym fod y Ddeddf neu’r offeryn yn dod i rym ar ddechrau’r diwrnod hwnnw. 12  Crown Proceedings Act 1947.

en-gb	In practice, the day on which an Assembly Act or a provision in an Act comes into force is usually provided for in the Act itself 5 , or the Welsh Ministers are given a power to bring it into force on a specific day by making an order (usually known as a commencement order).
cy-gb	Yn ymarferol, darperir fel arfer ar gyfer y diwrnod y daw Deddf Cynulliad neu ddarpariaeth mewn Deddf i rym yn y Ddeddf ei hun 13 , neu rhoddir pŵer i Weinidogion Cymru i’w dwyn i rym ar ddiwrnod penodol drwy wneud gorchymyn (a elwir yn orchymyn cychwyn fel arfer).

en-gb	All of these scenarios are covered by section 29.
cy-gb	Trafodir yr holl sefyllfaoedd hyn yn adran 29.

en-gb	It is equivalent to section 4(a) of the 1978 Act.
cy-gb	Mae’n cyfateb i adran 4(a) o Ddeddf 1978.

en-gb	Section 30 – Day on which an Assembly Act comes into force
cy-gb	Adran 30 – Y diwrnod y daw Deddf Cynulliad i rym

en-gb	Section 30 will operate where an Assembly Act does not address the coming into force of the Act or a provision in the Act (in other words, is silent as to how or when the Act or provision comes or is brought unto force).
cy-gb	Bydd adran 30 yn gweithredu pan na fo Deddf Cynulliad yn mynd i’r afael â dyfodiad y Ddeddf neu ddarpariaeth yn y Ddeddf i rym (mewn geiriau eraill, mae’n ddistaw o ran sut neu pryd y daw’r Ddeddf neu’r ddarpariaeth i rym, neu sut neu pryd y caiff ei dwyn i rym).

en-gb	The expectation is that this provision would not be relied on in practice; but it would operate as a useful backstop.
cy-gb	Y disgwyliad yw na ddibynnid ar y ddarpariaeth hon yn ymarferol; ond y byddai’n gweithredu fel trefniant defnyddiol wrth gefn.

en-gb	Section 30 is equivalent to section 4(b) of the 1978 Act.
cy-gb	Mae adran 30 yn cyfateb i adran 4(b) o Ddeddf 1978.

en-gb	However under section 4(b) an Act comes into force on the day on which it receives Royal Assent, whereas under section 30 an Assembly Act or provision in an Assembly Act comes into force at the beginning of the day after the day on which the Act receives Royal Assent.
cy-gb	Fodd bynnag, o dan adran 4(b) daw Deddf i rym ar y diwrnod y caiff y Cydsyniad Brenhinol, ond o dan adran 30 daw Deddf Cynulliad neu ddarpariaeth mewn Deddf Cynulliad i rym ar ddechrau’r diwrnod ar ôl y diwrnod y caiff y Ddeddf y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	This change removes the element of retrospectivity in section 4(b) of the 1978 Act, which could cause problems in practice, for example if a Bill received Royal Assent in the afternoon and applied retrospectively to things done that morning.
cy-gb	Mae’r newid hwn yn dileu’r elfen ôl-weithredol yn adran 4(b) o Ddeddf 1978, a allai achosi problemau yn ymarferol, er enghraifft pe bai Bil yn cael y Cydsyniad Brenhinol yn y prynhawn a oedd yn gymwys yn ôl-weithredol i bethau a wnaed y bore hwnnw.

en-gb	Like section 4(b) of the 1978 Act, section 30 of this Act does not apply to subordinate legislation.
cy-gb	Yn debyg i adran 4(b) o Ddeddf 1978, nid yw adran 30 o’r Ddeddf hon yn gymwys i is-ddeddfwriaeth.

en-gb	A general backstop is not considered appropriate for such legislation, given the wide range of different types of instrument and the variety of circumstances in which they can be made.
cy-gb	Nid ystyrir bod trefniant cyffredinol wrth gefn yn briodol ar gyfer deddfwriaeth o’r fath, o gofio’r ystod eang o fathau gwahanol o offeryn a’r amrywiaeth o amgylchiadau y gallant gael eu gwneud odanynt.

en-gb	Section 31 – Orders and regulations bringing Assembly Acts into force
cy-gb	Adran 31 – Gorchmynion a rheoliadau sy’n dwyn Deddfau’r Cynulliad i rym

en-gb	Where an Assembly Act provides for any of its provisions to be brought into force on a day appointed by order, it nearly always provides that an order may appoint different days for different purposes.
cy-gb	Pan fo Deddf Cynulliad yn darparu i unrhyw un neu ragor o’i darpariaethau ddod i rym ar ddiwrnod a benodir drwy orchymyn, mae bron bob amser yn darparu y caiff gorchymyn benodi diwrnodau gwahanol at ddibenion gwahanol.

en-gb	Section 31 sets out this proposition generally, meaning that this provision will not need to be included on an Act-by-Act basis.
cy-gb	Mae adran 31 yn nodi’r gosodiad hwn yn gyffredinol, sy’n golygu na fydd angen cynnwys y ddarpariaeth hon fesul Deddf.

en-gb	This will help to shorten future Assembly Acts.
cy-gb	Bydd hyn yn helpu i gwtogi Deddfau’r Cynulliad yn y dyfodol.

en-gb	5  Usually by providing that the Act comes into force at the end of a certain period beginning with the
cy-gb	13  Fel arfer, darperir y daw’r Ddeddf i rym ar ddiwedd cyfnod penodol sy’n dechrau â rhoi’r

en-gb	grant of Royal Assent, or that it comes into force on a specific date.
cy-gb	Cydsyniad Brenhinol, neu y daw i rym ar ddiwrnod penodol.

en-gb	Occasionally, an Act will providefor the Act to come into force when a certain event or other contingency occurs.
cy-gb	Yn achlysurol, bydd Deddf yn darparu i’r Ddeddf ddod i rym pan fydd digwyddiad penodol neu achlysur arall yn digwydd.

en-gb	Section 32 – Amendments made to or by Welsh legislation
cy-gb	Adran 32 – Diwygiadau a wneir i ddeddfwriaeth Cymru neu gan ddeddfwriaeth Cymru

en-gb	Where one piece of legislation amends another by inserting or substituting material, questions may arise as to whether that material is to be interpreted and given effect as part of the legislation which made the amendment, or as part of the legislation into which the material has been inserted.
cy-gb	Pan fo un darn o ddeddfwriaeth yn diwygio un arall drwy fewnosod neu amnewid deunydd, gall cwestiynau godi ynghylch a yw’r deunydd hwnnw i’w ddehongli ac a yw effaith i gael ei rhoi iddo fel rhan o’r ddeddfwriaeth a wnaeth y diwygiad, neu fel rhan o’r ddeddfwriaeth y mae’r deunydd wedi ei fewnosod ynddi.

en-gb	This question may be more significant if different rules of interpretation apply to each piece of legislation (for example, if an Assembly Act or Welsh subordinate instrument to which Part 2 applies amends an Act of the UK Parliament or other legislation to which that Part does not apply).
cy-gb	Gall y cwestiwn hwn fod yn fwy arwyddocaol os yw rheolau dehongli gwahanol yn gymwys i bob darn o ddeddfwriaeth (er enghraifft, os yw Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig y mae Rhan 2 yn gymwys iddi neu iddo yn diwygio Deddf gan Senedd y DU neu ddeddfwriaeth arall nad yw’r Rhan honno yn gymwys iddi).

en-gb	The general position at common law is that the effect of an amendment is to be determined by interpreting the legislation that has been amended, rather than the amending legislation 6 .
cy-gb	Y sefyllfa gyffredinol yn ôl y gyfraith gyffredin yw bod effaith diwygiad i’w phenderfynu drwy ddehongli’r ddeddfwriaeth sydd wedi cael ei diwygio, yn hytrach na’r ddeddfwriaeth ddiwygio 14 .

en-gb	Section 31 makes express provision that is intended to reflect this common law position, for cases where an amendment is made by or to (or by and to) an Assembly Act or a Welsh subordinate instrument.
cy-gb	Mae adran 31 yn gwneud darpariaeth ddatganedig y bwriedir iddi adlewyrchu’r sefyllfa hon yn y gyfraith gyffredin ar gyfer achosion pan fo diwygiad yn cael ei wneud gan neu i Ddeddf Cynulliad neu is- offeryn Cymreig (neu gan ac i Ddeddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig).

en-gb	The common law does recognise that in some circumstances it may be necessary to refer to the amending legislation in order to interpret the legislation that it amends, in order to give effect to the intention of the legislator in enacting the amending legislation.
cy-gb	Mae’r gyfraith gyffredin yn cydnabod o dan rai amgylchiadau y gall fod yn angenrheidiol cyfeirio at y ddeddfwriaeth ddiwygio er mwyn dehongli’r ddeddfwriaeth y mae’n ei diwygio, er mwyn rhoi effaith i fwriad y deddfwr wrth ddeddfu’r ddeddfwriaeth ddiwygio.

en-gb	In the Act, this is reflected in the fact that the effect of section 32 is subject to any express provision to the contrary or to the context requiring otherwise, by virtue of section 4(1).
cy-gb	Yn y Ddeddf, adlewyrchir hyn yn y ffaith bod effaith adran 32 yn ddarostyngedig i unrhyw ddarpariaeth ddatganedig i’r gwrthwyneb neu i’r cyd-destun sy’n mynnu fel arall, yn rhinwedd adran 4(1).

en-gb	Section 32 does not have any equivalent in the 1978 Act.
cy-gb	Nid oes gan adran 32 adran gyfatebol yn Neddf 1978.

en-gb	However, section 23ZA of the 1978 Act (which is inserted by paragraph 20 of Schedule 8 to the European Union (Withdrawal) Act 2018) provides that most of that Act applies to retained direct EU legislation (other than subordinate legislation) so far as it is amended by domestic legislation including Assembly Acts and subordinate legislation.
cy-gb	Fodd bynnag, mae adran 23ZA o Ddeddf 1978 (sydd wedi ei mewnosod gan baragraff 20 o Atodlen 8 i Ddeddf yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael) 2018) yn darparu bod y rhan fwyaf o’r Ddeddf honno yn gymwys i ddeddfwriaeth uniongyrchol UE a ddargedwir (ac eithrio is- ddeddfwriaeth) i’r graddau y mae’n cael ei diwygio gan ddeddfwriaeth ddomestig gan gynnwys Deddfau’r Cynulliad ac is-ddeddfwriaeth.

en-gb	Section 33 – Repeals and revocations do not revive law previously repealed, revoked or abolished
cy-gb	Adran 33 – Nid yw diddymiadau na dirymiadau yn adfer cyfraith a diddymwyd, a ddirymwyd neu a ddilëwyd eisoes

en-gb	Section 33 overrides the common law rule that when an Act is repealed, it is treated as if it had never been enacted except in relation to things already done and finished under the Act.
cy-gb	Mae adran 33 yn drech na rheol y gyfraith gyffredin bod Deddf, pan gaiff ei diddymu, yn cael ei thrin fel pe na bai erioed wedi cael ei deddfu ac eithrio mewn perthynas â phethau sydd eisoes wedi eu gwneud a’u cwblhau o dan y Ddeddf.

en-gb	This section deals with the situation where:
cy-gb	Mae’r adran hon yn ymdrin â’r sefyllfa a ganlyn:

en-gb	a. Act 1 is passed.
cy-gb	a. mae Deddf 1 yn cael ei phasio.

en-gb	b. Act 2 subsequently repeals Act 1.
cy-gb	b. mae Deddf 2 wedyn yn diddymu Deddf 1.

en-gb	c. Act 3 then repeals Act 2.
cy-gb	c. mae Deddf 3 wedyn yn diddymu Deddf 2.

en-gb	At common law, the effect of Act 3 would be to revive Act 1.
cy-gb	Yn ôl y gyfraith gyffredin, effaith Deddf 3 fyddai adfer Deddf 1.

en-gb	As this is rarely the desired outcome in practice, section 33 provides that in the above circumstances Act 3 does not revive Act 1.
cy-gb	Gan mai anaml y dymunir y canlyniad hwn yn ymarferol, mae adran 33 yn darparu nad yw Deddf 3 yn adfer Deddf 1 o dan yr amgylchiadau uchod.

en-gb	6  See, for example, Inco Europe Ltd v First Choice Distribution [1999] 1 WLR 270, at 272-273.
cy-gb	14  Gweler, er enghraifft, Inco Europe Ltd v First Choice Distribution [1999] 1 WLR 270, yn 272-273.

en-gb	Section 33 also deals with the situation where Act 1 abolishes a rule of common law, and then Act 2 repeals Act 1.
cy-gb	Mae adran 33 hefyd yn ymdrin â’r sefyllfa pan fo Deddf A yn dileu rheol yn y gyfraith gyffredin, ac wedyn mae Deddf 2 yn diddymu Deddf 1.

en-gb	Again, the common law position would be that Act 2 revived the rule that had been abolished.
cy-gb	Unwaith eto, y sefyllfa yn y gyfraith gyffredin fyddai i Ddeddf 2 adfer y rheol a oedd wedi ei dileu.

en-gb	Section 33 prevents the revival of the previously abolished rule.
cy-gb	Mae adran 33 yn atal adfer y rheol a ddilëwyd eisoes.

en-gb	Section 33 operates in relation to repeals and revocations made both by Assembly Acts and by Welsh subordinate instruments.
cy-gb	Mae adran 33 yn gweithredu mewn perthynas â diddymiadau a dirymiadau a wneir gan Ddeddfau’r Cynulliad a chan is-offerynnau Cymreig.

en-gb	And given the definition of “enactment” in Schedule 1, it operates where an Assembly Act or Welsh subordinate instrument repeals or revokes any Assembly Act or Measure, Act of the UK Parliament, retained direct EU legislation, or any subordinate legislation made under any of those kinds of legislation.
cy-gb	Ac o gofio’r diffiniad o “deddfiad” yn Atodlen 1, mae’n gweithredu pan fo Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig yn diddymu neu’n dirymu unrhyw Ddeddf Cynulliad neu Fesur Cynulliad, unrhyw Ddeddf gan Senedd y DU, unrhyw ddeddfwriaeth uniongyrchol UE a ddargedwir, neu unrhyw is-ddeddfwriaeth a wneir o dan unrhyw un neu ragor o’r mathau hynny o ddeddfwriaeth.

en-gb	Section 33 is subject to section 4(1)(a) of the Act, but not to section 4(1)(b); so if the intention is that the rule in section 33 should not apply in relation to a particular repeal or revocation, express words will be needed to revive the earlier enactment or rule (rather than relying on the context).
cy-gb	Mae adran 33 yn ddarostyngedig i adran 4(1)(a) o’r Ddeddf, ond nid yw’n ddarostyngedig i adran 4(1)(b); felly os mai’r bwriad yw na ddylai’r rheol yn adran 33 fod yn gymwys mewn perthynas â diddymiad neu ddirymiad penodol, bydd angen cynnwys geiriau datganedig er mwyn adfer y deddfiad cynharach neu’r rheol gynharach (yn hytrach na dibynnu ar y cyd-destun).

en-gb	However, section 15 applies only to the repeal of legislation which repealed another enactment, and not to the repeal of legislation which abolished a common law rule.
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw adran 15 yn gymwys ond i ddiddymu deddfwriaeth a ddiddymodd ddeddfiad arall, ac nid yw’n gymwys i ddiddymu deddfwriaeth a ddileodd reol yn y gyfraith gyffredin.

en-gb	In the 1978 Act, the latter situation is instead treated as falling within section 16(1)(a), which has a similar effect but is subject to any “contrary intention” (whether express or implied).
cy-gb	Yn Neddf 1978, mae’r sefyllfa olaf o’r ddwy yn cael ei thrin yn lle hynny fel pe bai’n dod o fewn adran 16(1)(a), sydd ag effaith debyg ond yn ddarostyngedig i unrhyw “contrary intention” (pa un a yw’n ddatganedig neu’n ymhlyg).

en-gb	Section 34 – General savings in connection with repeals and revocations
cy-gb	Adran 34 – Arbedion cyffredinol mewn cysylltiad â diddymiadau a dirymiadau

en-gb	Section 34 operates in relation to the same common law rule as section 33.
cy-gb	Mae adran 34 yn gweithredu mewn perthynas â’r un rheol yn y gyfraith gyffredin ag adran 33.

en-gb	Its purpose is to ensure that the repeal of a law does not mean that things which happened or matters which arose prior to the repeal are to be treated as if they were never subject to that law.
cy-gb	Ei diben yw sicrhau nad yw diddymu cyfraith yn golygu bod pethau a ddigwyddodd neu faterion a gododd cyn y diddymiad i’w trin fel pe na baent erioed yn ddarostyngedig i’r gyfraith honno.

en-gb	Where an Assembly Act or Welsh subordinate instrument repeals or revokes another enactment, section 34(2):
cy-gb	Pan fo Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig yn diddymu neu’n dirymu deddfiad arall, mae adran 34(2):

en-gb	a. in paragraph (a), provides for a rule which is a kind of expansion of the rule in section 33, so that a repeal or revocation does not revive anything that was not previously in force (such as a contract which the repealed legislation made illegal or invalid);
cy-gb	a. ym mharagraff (a), yn darparu ar gyfer rheol sy’n fath o ehangiad ar y rheol yn adran 33, fel nad yw diddymiad neu ddirymiad yn adfer unrhyw beth nad oedd mewn grym yn flaenorol (megis contract a wneud yn anghyfreithlon neu’n annilys gan y ddeddfwriaeth a ddiddymwyd);

en-gb	b. in paragraph (b), provides more generally that the repeal or revocation operates only in relation to the future and does not affect anything done under the repealed legislation while it was in force.
cy-gb	b. ym mharagraff (b), yn darparu yn fwy cyffredinol nad yw’r diddymiad neu’r dirymiad ond yn gweithredu mewn perthynas â’r dyfodol, ac nad yw’n effeithio ar unrhyw beth a wnaed o dan y ddeddfwriaeth a ddiddymwyd tra oedd mewn grym.

en-gb	Section 34(3) preserves rights and liabilities that arose while the legislation was in force, and enables steps to be taken to enforce those rights and liabilities after the legislation has been repealed.
cy-gb	Mae adran 34(3) yn cadw hawliau ac atebolrwyddau a gododd tra oedd y ddeddfwriaeth mewn grym, ac yn galluogi i gamau gael eu cymryd i orfodi’r hawliau hynny a’r atebolrwyddau hynny ar ôl i’r ddeddfwriaeth gael ei diddymu.

en-gb	For example, if a person committed an offence under a law which was repealed after the offence was committed but prior to the matter being brought to trial, section 34(3) means that the person can still be tried and punished under that law.
cy-gb	Er enghraifft, pe bai person yn cyflawni trosedd o dan gyfraith a ddiddymwyd ar ôl i’r drosedd gael ei chyflawni ond cyn i’r mater gael ei ddwyn i brawf, mae adran 34(3) yn golygu bod modd o hyd roi’r person ar brawf a’i gosbi o dan y gyfraith honno.

en-gb	Like section 33, section 34 will operate where an Assembly Act or Welsh subordinate instrument repeals or revokes any Assembly Act or Measure, Act of the UK Parliament, retained direct EU legislation, or any subordinate legislation made under any of those kinds of legislation.
cy-gb	Yn debyg i adran 33, bydd adran 34 yn gweithredu pan fo Deddf Cynulliad neu is- offeryn Cymreig yn diddymu neu’n dirymu unrhyw Ddeddf Cynulliad neu Fesur Cynulliad, unrhyw Ddeddf gan Senedd y DU, unrhyw ddeddfwriaeth uniongyrchol UE a ddargedwir, neu unrhyw is-ddeddfwriaeth a wneir o dan unrhyw un neu ragor o’r mathau hynny o ddeddfwriaeth.

en-gb	Unlike section 33, it will also apply where a temporary Assembly Act or Welsh subordinate instrument expires, by virtue of section 37(2).
cy-gb	Yn wahanol i adran 33, bydd hefyd yn gymwys pan ddaw Deddf dros dro gan y Cynulliad neu is-offeryn Cymreig dros dro i ben, yn rhinwedd adran 37(2).

en-gb	Section 34 is intended to have the same effect as section 16 of the 1978 Act.
cy-gb	Bwriedir i adran 34 gael yr un effaith ag adran 16 o Ddeddf 1978.

en-gb	The only change is that the repeal of an enactment which previously abolished a rule of common law is dealt with in section 33 rather than in this section.
cy-gb	Yr unig newid yw yr ymdrinnir â diddymu deddfiad a oedd gynt yn dileu rheol yn y gyfraith gyffredin yn adran 33, yn hytrach nag yn yr adran hon.

en-gb	Section 35 – Effect of re-enactment
cy-gb	Adran 35 – Effaith ailddeddfu

en-gb	Section 35 operates where:
cy-gb	Mae adran 35 yn gweithredu pan:

en-gb	a. an Assembly Act or Welsh subordinate instrument repeals or revokes a provision in any Assembly Act or Measure, Act of the UK Parliament, retained direct EU legislation, or any subordinate legislation made under any of those types of legislation; and
cy-gb	a. bo Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig yn diddymu neu’n dirymu darpariaeth mewn unrhyw Ddeddf Cynulliad neu Fesur Cynulliad, unrhyw Ddeddf gan Senedd y DU, unrhyw ddeddfwriaeth uniongyrchol UE a ddargedwir, neu unrhyw is-ddeddfwriaeth a wneir o dan unrhyw un neu ragor o’r mathau hynny o ddeddfwriaeth; a

en-gb	b. an Assembly Act or Welsh subordinate instrument re-enacts the provision that is repealed or revoked.
cy-gb	b. bo Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig yn ailddeddfu’r ddarpariaeth a ddiddymwyd neu a ddirymwyd.

en-gb	By virtue of section 37(2), this section will also apply where a temporary Assembly Act or Welsh subordinate instrument expires and is re-enacted by another Assembly Act or Welsh subordinate instrument.
cy-gb	Yn rhinwedd adran 37(2), bydd yr adran hon hefyd yn gymwys pan fo Deddf dros dro gan y Cynulliad neu is-offeryn Cymreig dros dro yn dod i ben ac yn cael ei hailddeddfu neu ei ailddeddfu gan Ddeddf arall gan y Cynulliad neu gan is-offeryn Cymreig arall.

en-gb	In those cases, section 35(2) means that a reference to the provision which has been repealed or revoked (or has expired) is to be read as a reference to the provision as re- enacted.
cy-gb	Yn yr achosion hynny, mae adran 35(2) yn golygu bod cyfeiriad at y ddarpariaeth sydd wedi ei diddymu neu wedi ei dirymu (neu sydd wedi dod i ben) i’w ddarllen fel pe bai’n cyfeiriad at y ddarpariaeth fel y’i hailddeddfir.

en-gb	Section 35(2) applies to references in any of the kinds of legislation mentioned above, and also to references in any other legal instrument (such as a deed, will, contract or lease) or any other document.
cy-gb	Mae adran 35(2) yn gymwys i gyfeiriadau yn unrhyw un neu ragor o’r mathau o ddeddfwriaeth a grybwyllir uchod, a hefyd i gyfeiriadau mewn unrhyw offeryn cyfreithiol arall (megis gweithred, ewyllys, contract neu les) neu unrhyw ddogfen arall.

en-gb	In practice, wherever possible the repealing or revoking enactment (or another enactment) would make the necessary amendments to all references to the repealed provisions.
cy-gb	Yn ymarferol, lle bynnag y bo modd, byddai’r deddfiad diddymu neu ddirymu (neu ddeddfiad arall) yn gwneud yr holl ddiwygiadau angenrheidiol i bob cyfeiriad at y darpariaethau a ddiddymwyd.

en-gb	But in case that does not happen, section 35(2) will provide a useful backstop, and ensure that enactments which refer to those provisions continue to operate.
cy-gb	Ond rhag ofn nad yw hynny’n digwydd, bydd adran 35(2) yn darparu trefniant defnyddiol wrth gefn, ac yn sicrhau bod deddfiadau sy’n cyfeirio at y darpariaethau hynny yn parhau i weithredu.

en-gb	Section 35(3) and (4) provide that any subordinate legislation that has been made, and any other things that have been done, under a repealed provision which has been re- enacted are to be treated as having been made or done under the re-enactment.
cy-gb	Mae adran 35(3) a (4) yn darparu bod unrhyw is-ddeddfwriaeth sydd wedi ei gwneud, ac unrhyw bethau eraill sydd wedi eu gwneud, o dan ddarpariaeth a ddiddymwyd sydd wedi ei hailddeddfu i’w trin fel pe baent wedi eu gwneud o dan yr ailddeddfiad.

en-gb	Section 35 is equivalent to section 17(2) of the 1978 Act, but there are some differences between them.
cy-gb	Mae adran 35 yn cyfateb i adran 17(2) o Ddeddf 1978, ond mae rhai gwahaniaethau rhyngddynt.

en-gb	Section 17(2) only operates where the repeal and re-enactment are provided for in the same Act.
cy-gb	Nid yw adran 17(2) ond yn gweithredu pan ddarperir ar gyfer y diddymiad a’r ailddeddfiad yn yr un Ddeddf.

en-gb	Section 35 will operate where the repeal is provided for in one Assembly Act or Welsh subordinate instrument, and the re-enactment is provided for in a different Assembly Act or Welsh subordinate instrument.
cy-gb	Bydd adran 35 yn gweithredu pan fo un Ddeddf Cynulliad neu un is-offeryn Cymreig yn darparu ar gyfer y diddymiad, a phan fo Deddf Cynulliad wahanol neu is-offeryn Cymreig gwahanol yn darparu ar gyfer yr ailddeddfiad.

en-gb	This will make it easier to rely on section 34 where necessary.
cy-gb	Bydd hyn yn ei gwneud yn haws dibynnu ar adran 34 pan fo angen.

en-gb	For example, in a consolidation exercise it may be desirable to have one Act setting out the consolidated law, and another Act which deals with all of the repeals and consequential amendments.
cy-gb	Er enghraifft, mewn ymarfer cydgrynhoi, efallai y bydd yn ddymunol cael un Ddeddf sy’n nodi’r gyfraith wedi ei chydgrynhoi, a Deddf arall sy’n ymdrin â phob un o’r diddymiadau a’r diwygiadau canlyniadol.

en-gb	In addition, whereas section 17(2)(a) provides that a reference to the repealed enactment “shall be construed as” a reference to the re-enacted provision, section 35(2) provides that the reference is to be read as “(or as including)” a reference to the re- enactment.
cy-gb	Yn ychwanegol, er bod adran 17(2)(a) yn darparu bod cyfeiriad at y deddfiad a ddiddymir i’w ddehongli fel pe bai’n gyfeiriad at y ddarpariaeth a ailddeddfir, mae adran 35(2) yn darparu bod y cyfeiriad i’w ddarllen fel “(neu fel pe bai’n cynnwys)” cyfeiriad at yr ailddeddfiad.

en-gb	This is intended to clarify that the reference may need to continue to operate as a reference to both the repealed enactment and the re-enactment.
cy-gb	Bwriedir i hyn egluro y gall fod angen i’r cyfeiriad barhau i weithredu fel cyfeiriad at y deddfiad a ddiddymwyd ac at yr ailddeddfiad fel ei gilydd.

en-gb	For example, if an Assembly Act amends an Act of the UK Parliament so that it no longer applies to Wales, and restates the provisions of that Act that applied to Wales, there may be references to the Act of the UK Parliament that need to be treated as references to both that Act and the new Assembly Act.
cy-gb	Er enghraifft, os bydd Deddf Cynulliad yn diwygio Deddf gan Senedd y DU fel nad yw’n gymwys i Gymru mwyach, ac yn ailddatgan darpariaethau’r Ddeddf honno a oedd yn gymwys i Gymru, efallai y bydd cyfeiriadau at y Ddeddf gan Senedd y DU y mae angen iddynt gael eu trin fel pe baent yn gyfeiriadau at y Ddeddf honno a’r Ddeddf Cynulliad newydd.

en-gb	The reference in section 35(2) to any “instrument or document” corresponds to the provision made by section 23(3) of the 1978 Act for section 17(2)(a) to apply to “any deed or other instrument or document”.
cy-gb	Mae’r cyfeiriad yn adran 35(2) at unrhyw “offeryn neu ddogfen” yn cyfateb i’r ddarpariaeth a wneir gan adran 23(3) o Ddeddf 1978 i adran 17(2)(a) fod yn gymwys i “any deed or other instrument or document”.

en-gb	Section 35(2) does not make express reference to deeds because there is no doubt that deeds are “instruments”.
cy-gb	Nid yw adran 35(2) yn cyfeirio’n benodol at weithredoedd gan nad oes amheuaeth bod gweithredoedd yn “offerynnau”.

en-gb	Provisions modifying references as a consequence of legislative changes do not normally single out deeds for separate mention.
cy-gb	Nid yw darpariaethau sy’n addasu cyfeiriadau o ganlyniad i newidiadau deddfwriaethol fel arfer yn neilltuo gweithredoedd ar gyfer eu crybwyll ar wahân.

en-gb	Section 36 – Referring to an Assembly Act by its short title after repeal
cy-gb	Adran 36 – Cyfeirio at Ddeddf Cynulliad yn ôl ei henw byr ar ôl iddi gael ei diddymu

en-gb	The short title of an Assembly Act is generally provided for in a provision in the Act itself, and as its name suggests it provides a short and convenient title which can be used in other legislation to refer to the Act.
cy-gb	Darperir ar gyfer enw byr Deddf Cynulliad fel rheol mewn darpariaeth yn y Ddeddf ei hunan, ac fel y mae’r enw yn awgrymu, mae’n darparu enw byr a chyfleus y gellir ei ddefnyddio mewn deddfwriaeth arall i gyfeirio at y Ddeddf.

en-gb	Section 36 has the effect of preserving the validity of references to an Act by its short title even after the Act, and the provision which concerns its short title, have been repealed.
cy-gb	Effaith adran 36 yw cadw dilysrwydd cyfeiriadau at Ddeddf yn ôl ei henw byr hyd yn oed ar ôl i’r Ddeddf, a’r ddarpariaeth sy’n ymwneud â’i henw byr, gael eu diddymu.

en-gb	By virtue of section 37(2), section 35 also applies to the short title of a temporary Assembly Act which expires.
cy-gb	Yn rhinwedd adran 37(2), mae adran 35 hefyd yn gymwys i enw byr Deddf dros dro gan y Cynulliad sy’n dod i ben.

en-gb	It is equivalent to section 19(2) of the 1978 Act.
cy-gb	Mae’n cyfateb i adran 19(2) o Ddeddf 1978.

en-gb	Section 37 – Meaning of repeal and revocation in this Part 189.
cy-gb	Adran 37 – Ystyr diddymu a dirymu yn y Rhan hon

en-gb	Section 37 makes provision about the meaning of references to the repeal and revocation of legislation in Part 2.
cy-gb	Mae adran 37 yn gwneud darpariaeth ynghylch ystyr cyfeiriadau at ddiddymu a dirymu deddfwriaeth yn Rhan 2.

en-gb	At common law, “repeal” and “revoke” include not just express repeals and revocations, but any limitation of the effect of an enactment.
cy-gb	Yn ôl y gyfraith gyffredin, mae “diddymu” a “dirymu” yn cynnwys nid yn unig ddiddymiadau a dirymiadau datganedig, ond unrhyw gyfyngu ar effaith deddfiad.

en-gb	This includes an Act which provides that another enactment “ceases to have effect” or that it no longer applies in relation to a place, person or thing; and cases where an amendment to an enactment (or the substitution of anything for the enactment) in any way limits the operation or effect of the enactment 7 .
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys Deddf sy’n darparu bod deddfiad arall yn “peidio â chael effaith” neu nad yw’n gymwys mwyach mewn perthynas â lle, person neu beth; ac achosion pan fo diwygiad i ddeddfiad (neu roi unrhyw beth yn lle’r deddfiad) yn cyfyngu ar weithrediad neu effaith y deddfiad mewn unrhyw ffordd 15 .

en-gb	Section 37(1) is intended to reflect the meaning that repeal and revocation would already have at common law.
cy-gb	Bwriedir i adran 37(1) adlewyrchu’r ystyr a fyddai gan ddiddymu a dirymu eisoes yn ôl y gyfraith gyffredin.

en-gb	It also applies to the reference to the abolition of a rule of law in section 33.
cy-gb	Mae hefyd yn gymwys i’r cyfeiriad at ddileu rheol gyfreithiol yn adran 33.

en-gb	The effects of section 37(2) in relation to temporary legislation are discussed above in relation to sections 34 to 36.
cy-gb	Trafodir effeithiau adran 37(2) mewn perthynas â deddfwriaeth dros dro uchod, mewn perthynas ag adrannau 34 i 36.

en-gb	Temporary legislation is legislation that has effect only for a limited duration and which does not require additional legislative action to be taken for it to be repealed or revoked (i.e. it will repeal or revoke itself after the duration specified comes to an end).
cy-gb	Mae deddfwriaeth dros dro yn ddeddfwriaeth sy’n cael effaith am gyfnod cyfyngedig yn unig a phan na fo angen cymryd camau deddfwriaethol ychwanegol er mwyn iddi gael ei diddymu neu ei dirymu (h.y. bydd yn ei diddymu neu’n ei dirymu ei hun ar ôl i’r cyfnod a bennir ddod i ben).

en-gb	The definitions in this section do not apply outside Part 2 (unlike the definitions in Schedule 1, which will apply to all Assembly Acts and Welsh subordinate instruments to which Part 2 will apply).
cy-gb	Nid yw’r diffiniadau yn yr adran hon yn gymwys y tu allan i Ran 2 (yn wahanol i’r diffiniadau yn Atodlen 1, a fydd yn gymwys i holl Ddeddfau’r Cynulliad ac is- offerynnau Cymreig y bydd Rhan 2 yn gymwys iddynt).

en-gb	7  See Report of the Law Commission and Scottish Law Commission, Interpretation Bill (Law Com No
cy-gb	15  Gweler Adroddiad Comisiwn y Gyfraith a Chomisiwn Cyfraith yr Alban, Interpretation Bill (Rhif 90,

en-gb	90, Cmnd 7235, June 1978), Appendix, paragraph 5.
cy-gb	Gorchmn. 7235, Mehefin 1978), yr Atodiad, paragraff 5.

en-gb	In Moakes v Blackwell Colliery Co [1926] 2 KB 64, 70,the replacement in an Act of a reference to an amount of money with a reference to a higher amount of money was held to be a repeal.
cy-gb	Yn Moakes v Blackwell Colliery Co [1926] 2 KB 64, 70, y farn oedd bod rhoi, mewn Deddf, gyfeiriad at swm uwch o arian yn lle cyfeiriad at swm oarian yn ddiddymiad.

en-gb	Section 38 – Power to replace descriptions of dates and times in Welsh legislation
cy-gb	Adran 38 – Pŵer i ddisodli disgrifiadau o ddyddiadau ac amseroedd yn neddfwriaeth Cymru

en-gb	Section 38(1) gives the Welsh Ministers a power to amend Welsh legislation which contains a description of a date or time, by inserting a reference to the actual date or time once it is known.
cy-gb	Mae adran 38(1) yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru i ddiwygio deddfwriaeth Cymru sy’n cynnwys disgrifiad o ddyddiad neu amser, drwy fewnosod cyfeiriad at y gwir ddyddiad neu amser unwaith y mae’n hysbys.

en-gb	The power is available where a date or time is described by reference to the coming into force of an enactment or the occurrence of any other event.
cy-gb	Mae’r pŵer ar gael pan fo dyddiad neu amser yn cael ei ddisgrifio drwy gyfeirio at ddyfodiad deddfiad i rym neu unrhyw ddigwyddiad arall.

en-gb	For example, if an Assembly Act refers to things done on or after “the day on which section 10 comes into force”, and section 10 is brought into force on 1 January 2018, the Act could be amended to refer to things done on or after “1 January 2018”.
cy-gb	Er enghraifft, os yw Deddf Cynulliad yn cyfeirio at bethau a wneir ar neu ar ôl “y diwrnod y daw adran 10 i rym”, ac mae adran 10 yn cael ei dwyn i rym ar 1 Ionawr 2018, gellid diwygio’r Ddeddf i gyfeirio at bethau a wneir ar neu ar ôl “1 Ionawr 2018”.

en-gb	The power in section 38(1) cannot be used to change the effect of the legislation in question, but only to change the way in which that effect is expressed.
cy-gb	Ni chaniateir i’r pŵer yn adran 38(1) gael ei ddefnyddio i newid effaith y ddeddfwriaeth o dan sylw, ond dim ond er mwyn newid y ffordd y mae’r effaith honno yn cael ei mynegi.

en-gb	The purpose of the power is to make legislation simpler and more accessible.
cy-gb	Diben y pŵer yw gwneud deddfwriaeth yn symlach ac yn fwy hygyrch.

en-gb	Regulations under section 38(1) will mean that people reading the up-to-date text of the legislation will be able to understand references to dates or times without needing to refer to other legislation or documents (such as commencement orders).
cy-gb	Bydd rheoliadau o dan adran 38(1) yn golygu y bydd pobl sy’n darllen testun cyfredol y ddeddfwriaeth yn gallu deall cyfeiriadau at ddyddiadau neu amseroedd heb yr angen i gyfeirio at ddeddfwriaeth arall neu ddogfennau eraill (megis gorchmynion cychwyn).

en-gb	Where a date is inserted, readers may find it helpful to know the significance of that date.
cy-gb	Pan fo dyddiad yn cael ei fewnosod, gall fod yn ddefnyddiol i ddarllenwyr wybod arwyddocâd y dyddiad hwnnw.

en-gb	Section 38(2) therefore enables regulations under section 38(1) to add an explanation of the date they insert.
cy-gb	Felly, mae adran 38(2) yn galluogi i reoliadau o dan adran 38(1) ychwanegu esboniad o’r dyddiad y maent yn ei fewnosod.

en-gb	For example, it might sometimes be helpful to replace “the day on which section 10 comes into force” with “1 January 2018 (the day on which section 10 came into force)”.
cy-gb	Er enghraifft, gallai fod yn ddefnyddiol weithiau roi “1 Ionawr 2018 (y diwrnod y daeth adran 10 i rym)” yn lle “y diwrnod y daw adran 10 i rym”.

en-gb	Subsection (2) also confers a power to make consequential amendments, repeals and revocations.
cy-gb	Mae is-adran (2) hefyd yn rhoi pŵer i wneud diwygiadau, diddymiadau a dirymiadau canlyniadol.

en-gb	For example, if Welsh legislation contained references to an “appointed day,” which were replaced with references to the actual day that was appointed, an amendment might be made to remove the definition of the “appointed day”.
cy-gb	Er enghraifft, pe bai deddfwriaeth Cymru yn cynnwys cyfeiriadau at “diwrnod penodedig” a ddisodlwyd gan gyfeiriadau at y gwir ddiwrnod a benodwyd, gallai diwygiad gael ei wneud i ddileu’r diffiniad o’r “diwrnod penodedig”.

en-gb	Subsection (3) identifies the Welsh legislation that may be amended under this section, to include primary and secondary legislation made by the National Assembly for Wales and the Welsh Ministers, and other enactments so far as they are amended by those types of legislation.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn nodi deddfwriaeth Cymru y caniateir iddi gael ei diwygio o dan yr adran hon, i gynnwys deddfwriaeth sylfaenol ac is-ddeddfwriaeth a wneir gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru a Gweinidogion Cymru, a deddfiadau eraill i’r graddau y maent wedi eu diwygio gan y mathau hynny o ddeddfwriaeth.

en-gb	The power may be used to amend both existing legislation and legislation enacted after this section comes into force.
cy-gb	Caniateir i’r pŵer hwn gael ei ddefnyddio i ddiwygio deddfwriaeth bresennol a deddfwriaeth a ddeddfir ar ôl i’r adran hon ddod i rym.

en-gb	Section 39 – Power to make subordinate legislation in different forms
cy-gb	Adran 39 – Pŵer i wneud is-ddeddfwriaeth ar ffurfiau gwahanol

en-gb	Since 2014, Assembly Acts and Acts of the UK Parliament have usually given the Welsh Ministers powers to make subordinate legislation in the form of regulations rather than orders or rules.
cy-gb	Ers 2014, mae Deddfau Cynulliad a Deddfau gan Senedd y DU fel arfer wedi rhoi pwerau i Weinidogion Cymru i wneud is-ddeddfwriaeth ar ffurf rheoliadau yn hytrach na gorchmynion neu reolau.

en-gb	However, the Welsh Ministers still have many powers to make orders and rules under earlier legislation.
cy-gb	Fodd bynnag, mae gan Weinidogion Cymru lawer o bwerau o hyd i wneud gorchmynion a rheolau o dan ddeddfwriaeth gynharach.

en-gb	This section enables the Welsh Ministers to exercise powers to make regulations, rules or orders by making any other of those forms of subordinate legislation.
cy-gb	Mae’r adran hon yn galluogi Gweinidogion Cymru i arfer pwerau i wneud rheoliadau, rheolau neu orchmynion drwy wneud unrhyw un o’r ffurfiau eraill hynny ar is-ddeddfwriaeth.

en-gb	For example, a power to make orders could instead be exercised to make regulations.
cy-gb	Er enghraifft, gallai pŵer i wneud gorchmynion gael ei arfer i wneud rheoliadau yn lle hynny.

en-gb	Section 39 is intended to remedy the situation where it is necessary to make a number of different regulations, rules or orders to give effect to a single policy.
cy-gb	Bwriedir i adran 39 unioni’r sefyllfa pan fo’n angenrheidiol gwneud nifer o wahanol reoliadau, rheolau neu orchmynion er mwyn rhoi effaith i un polisi.

en-gb	It applies to subordinate legislation that is made by statutory instrument, and its purpose is to enable different forms of subordinate legislation to be combined in the same instrument.
cy-gb	Mae’n gymwys i is-ddeddfwriaeth a wneir drwy offeryn statudol, a’i diben yw galluogi i wahanol ffurfiau ar is-ddeddfwriaeth gael eu cyfuno yn yr un offeryn.

en-gb	Making a single statutory instrument may not only be administratively convenient but may also enable the legislation to tell its story more coherently.
cy-gb	Mae gwneud un offeryn statudol yn gallu bod yn gyfleus, nid yn unig yn weinyddol ond hefyd er mwyn galluogi’r ddeddfwriaeth i ddweud ei stori mewn ffordd fwy cydlynol.

en-gb	Subsection (2) makes clear that making subordinate legislation in a different form under this section does not affect the procedure for making an instrument.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn ei gwneud yn glir nad yw gwneud is-ddeddfwriaeth ar ffurf wahanol o dan yr adran hon yn effeithio ar y weithdrefn ar gyfer gwneud offeryn.

en-gb	For example, if an order-making power in an Act is used to make regulations in reliance on this section, the procedure that would apply to orders under the Act still applies.
cy-gb	Er enghraifft, os defnyddir pŵer i wneud gorchymyn mewn Deddf i wneud rheoliadau gan ddibynnu ar yr adran hon, mae’r weithdrefn a fyddai’n gymwys i orchmynion o dan y Ddeddf yn gymwys o hyd.

en-gb	Where other legislation, legal instruments or documents contain references to regulations, rules or orders made under particular powers, subsection (3) adapts those references to take account of the possibility that subordinate legislation under those powers may be made in a different form as a result of this section.
cy-gb	Pan fo deddfwriaeth arall, offerynnau cyfreithiol neu ddogfennau cyfreithiol yn cynnwys cyfeiriadau at reoliadau, rheolau neu orchmynion a wneir o dan bwerau penodol, mae is-adran (3) yn addasu’r cyfeiriadau hynny i ystyried y posibilrwydd y caniateir i is-ddeddfwriaeth o dan y pwerau hynny gael ei gwneud ar ffurf wahanol o ganlyniad i’r adran hon.

en-gb	Section 39 applies regardless of the source of the Welsh Ministers’ power or duty to make subordinate legislation, and regardless of when the power was conferred or the duty was imposed.
cy-gb	Mae adran 39 yn gymwys ni waeth beth fo ffynhonnell pŵer neu ddyletswydd Gweinidogion Cymru i wneud is-ddeddfwriaeth, ac ni waeth pryd y rhoddwyd y pŵer neu y gosodwyd y ddyletswydd.

en-gb	However, subsection (4) provides that the power in this section cannot be used where the Welsh Ministers make subordinate legislation that applies otherwise than in relation to Wales under an Act of the UK Parliament or retained direct EU legislation.
cy-gb	Fodd bynnag, mae is-adran (4) yn darparu na chaniateir i’r pŵer yn yr adran hon gael ei ddefnyddio pan fo Gweinidogion Cymru yn gwneud is-ddeddfwriaeth sy’n gymwys ac eithrio o ran Cymru o dan Ddeddf gan Senedd y DU neu ddeddfwriaeth uniongyrchol UE a ddargedwir.

en-gb	In other words, the power can be used where the Welsh Ministers make subordinate legislation under an Assembly Act or Measure, and where they make provision that applies only in relation to Wales under an Act of the UK Parliament or retained direct EU legislation.
cy-gb	Mewn geiriau eraill, caniateir i’r pŵer gael ei ddefnyddio pan fo Gweinidogion Cymru yn gwneud is-ddeddfwriaeth o dan Ddeddf Cynulliad neu Fesur Cynulliad, a phan fônt yn gwneud darpariaeth nad yw’n gymwys ond o ran Cymru o dan Ddeddf gan Senedd y DU neu ddeddfwriaeth uniongyrchol UE a ddargedwir.

en-gb	Section 40 – Combining subordinate legislation subject to different Assembly procedures
cy-gb	Adran 40 – Cyfuno is-ddeddfwriaeth sy’n ddarostyngedig i weithdrefnau gwahanol yn y Cynulliad

en-gb	Section 40 makes provision about the combination in a single statutory instrument of subordinate legislation made by the Welsh Ministers using different powers to which different Assembly procedures apply.
cy-gb	Mae adran 40 yn gwneud darpariaeth ynghylch cyfuno, mewn un offeryn statudol, is-ddeddfwriaeth a wneir gan Weinidogion Cymru drwy ddefnyddio pwerau gwahanol y mae gweithdrefnau gwahanol yn y Cynulliad yn gymwys iddynt.

en-gb	It ensures that the instrument is subject to the most stringent of the procedures that would otherwise apply.
cy-gb	Mae’n sicrhau bod yr offeryn yn ddarostyngedig i’r weithdrefn lymaf o’r gweithdrefnau a fyddai fel arall yn gymwys.

en-gb	For example, if a statutory instrument contains some provisions that would attract the affirmative procedure and some provisions that would attract the negative procedure, this section means that the affirmative procedure applies to the whole instrument (and that the negative procedure does not apply).
cy-gb	Er enghraifft, os yw offeryn statudol yn cynnwys rhai darpariaethau a fyddai’n ddarostyngedig i’r weithdrefn gadarnhaol a rhai darpariaethau a fyddai’n ddarostyngedig i’r weithdrefn negyddol, mae’r adran hon yn golygu bod y weithdrefn gadarnhaol yn gymwys i’r offeryn cyfan (ac nid yw’r weithdrefn negyddol yn gymwys).

en-gb	Many Acts already contemplate the combination in a single instrument of subordinate legislation made under different powers within the same Act, even where those powers would normally attract different procedures.
cy-gb	Mae llawer o Ddeddfau eisoes yn ystyried cyfuno, mewn un offeryn, is- ddeddfwriaeth a wneir o dan bwerau gwahanol o fewn yr un Ddeddf, hyd yn oed pan fyddai’r pwerau hynny fel arfer yn ddarostyngedig i weithdrefnau gwahanol.

en-gb	For example, an Act may provide that any instrument containing regulations under certain powers in the Act is subject to the affirmative procedure (whether or not it also contains regulations under other powers), and that the negative procedure applies to “any other” instrument containing regulations under the Act (i.e. any instrument that does not contain regulations under the powers that attract affirmative procedure).
cy-gb	Er enghraifft, caiff Deddf ddarparu bod unrhyw offeryn sy’n cynnwys rheoliadau o dan bwerau penodol yn y Ddeddf yn ddarostyngedig i’r weithdrefn gadarnhaol (pa un a yw hefyd yn cynnwys rheoliadau o dan bwerau eraill ai peidio), a bod y weithdrefn negyddol yn gymwys i unrhyw offeryn arall sy’n cynnwys rheoliadau o dan y Ddeddf (h.y. unrhyw offeryn nad yw’n cynnwys rheoliadau o dan y pwerau sy’n ddarostyngedig i’r weithdrefn gadarnhaol).

en-gb	However, provisions about Assembly procedure for statutory instruments do not always deal with this issue, and they do not usually cater for the combination in the same instrument of provisions subject to different procedures that are made under different Acts.
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw darpariaethau ynghylch gweithdrefn y Cynulliad ar gyfer offerynnau statudol bob amser yn ymdrin â’r mater hwn, ac fel arfer, nid ydynt yn darparu ar gyfer cyfuno yn yr un offeryn ddarpariaethau sy’n ddarostyngedig i weithdrefnau gwahanol a wneir o dan Ddeddfau gwahanol.

en-gb	The purpose of section 40 is to facilitate the combination in a single statutory instrument of provisions that are subject to different procedures, whether they are made under powers in the same Act or different Acts, and to avoid any procedural difficulties that would be caused by combining provisions in this way.
cy-gb	Diben adran 40 yw hwyluso cyfuno mewn un offeryn statudol ddarpariaethau sy’n ddarostyngedig i weithdrefnau gwahanol, pa un a ydynt wedi eu gwneud o dan bwerau yn yr un Ddeddf neu mewn Deddfau gwahanol, ac er mwyn osgoi unrhyw drafferthion gweithdrefnol a fyddai’n cael eu hachosi drwy gyfuno darpariaethau yn y ffordd hon.

en-gb	Subsection (1) achieves this by providing that, where more than one Assembly procedure would apply, it is only whichever of those procedures is mentioned first in subsection (2) that applies.
cy-gb	Mae is-adran (1) yn cyflawni hyn drwy ddarparu, pan fyddai mwy nag un weithdrefn yn y Cynulliad yn gymwys, mai dim ond pa un bynnag o’r gweithdrefnau hynny a grybwyllir gyntaf yn is-adran (2) sy’n gymwys.

en-gb	Subsection (2) then lists the different types of Assembly procedure from the most stringent to the least stringent, starting with the draft affirmative procedure in paragraph (a) and ending with no procedure in paragraph (e).
cy-gb	Mae is-adran (2) wedyn yn rhestru’r mathau gwahanol o weithdrefnau’r Cynulliad mewn trefn ddisgynnol gan ddechrau â’r weithdrefn lymaf, sef y weithdrefn gadarnhaol ddrafft ym mharagraff (a), ac yn gorffen â dim gweithdrefn ym mharagraff (e).

en-gb	Subsection (3) makes clear that making subordinate legislation in a combined statutory instrument to which this section applies does not prevent the Welsh Ministers making subordinate legislation in separate instruments in the future, or affect the procedure that applies to any separate instruments they make.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn ei gwneud yn glir nad yw gwneud is-ddeddfwriaeth mewn offeryn statudol cyfun y mae’r adran hon yn gymwys iddo yn atal Gweinidogion Cymru rhag gwneud is-ddeddfwriaeth mewn offerynnau ar wahân yn y dyfodol, nac yn effeithio ar y weithdrefn sy’n gymwys i unrhyw offerynnau ar wahân y maent yn eu gwneud.

en-gb	For example, if regulations under a power that would normally attract the negative procedure have been included in a statutory instrument that is subject to the affirmative procedure, the Welsh Ministers may make further regulations under that power in a separate statutory instrument that is subject to the negative procedure.
cy-gb	Er enghraifft, os yw rheoliadau o dan bŵer a fyddai fel arfer yn ddarostyngedig i’r weithdrefn negyddol wedi cael eu cynnwys mewn offeryn statudol sy’n ddarostyngedig i’r weithdrefn gadarnhaol, caiff Gweinidogion Cymru wneud rheoliadau pellach o dan y pŵer hwnnw mewn offeryn statudol ar wahân sy’n ddarostyngedig i’r weithdrefn negyddol.

en-gb	Section 41 and Schedule 2 – Consequential amendments and repeals
cy-gb	Adran 41 ac Atodlen 2 – Diwygiadau canlyniadol a diddymiadau

en-gb	This section and Schedule 2 provide for the amendment of the 1978 Act, the Government of Wales Act 2006 and the Waste (Wales) Measure 2010.
cy-gb	Mae’r adran hon ac Atodlen 2 yn darparu ar gyfer diwygio Deddf 1978, Deddf Llywodraeth Cymru 2006 a Mesur Gwastraff (Cymru) 2010.

en-gb	Paragraph 1 of the Schedule makes amendments to the 1978 Act which are consequential on Part 2 of the Act.
cy-gb	Mae paragraff 1 o’r Atodlen yn gwneud diwygiadau i Ddeddf 1978 sy’n ganlyniadol i Ran 2 o’r Ddeddf.

en-gb	The new section 23B of the 1978 Act ensures that the 1978 Act no longer applies to Assembly Acts and Welsh subordinate instruments to which Part 2 applies, but that the 1978 Act continues to apply to other Assembly Acts, Assembly Measures and Welsh subordinate instruments.
cy-gb	Mae adran 23B newydd o Ddeddf 1978 yn sicrhau nad yw Deddf 1978 yn gymwys mwyach i Ddeddfau’r Cynulliad ac is-offerynnau Cymreig y mae Rhan 2 yn gymwys iddynt, ond bod Deddf 1978 yn parhau i fod yn gymwys i Ddeddfau Cynulliad eraill, Mesurau Cynulliad eraill ac is-offerynnau Cymreig eraill.

en-gb	Section 23B(4) makes clear that sections 12 to 14A of the 1978 Act continue to apply to existing powers and duties (and powers and duties under future Acts of the UK Parliament) that are exercised to make Welsh subordinate instruments after Part 2 of this Act comes into force.
cy-gb	Mae adran 23B(4) yn ei gwneud yn glir bod adrannau 12 i 14A o Ddeddf 1978 yn parhau i fod yn gymwys i bwerau a dyletswyddau presennol (ac i bwerau a dyletswyddau o dan Ddeddfau gan Senedd y DU yn y dyfodol) sy’n cael eu harfer i wneud is-offerynnau Cymreig ar ôl i Ran 2 o’r Ddeddf hon ddod i rym.

en-gb	However, section 11 of the 1978 Act, which provides that words have the same meaning in subordinate legislation as they have in the parent Act, will not apply to instruments that are subject to Part 2.
cy-gb	Fodd bynnag, ni fydd adran 11 o Ddeddf 1978, sy’n darparu bod yr un ystyr i eiriau mewn is-ddeddfwriaeth ag sydd iddynt yn y rhiant-Ddeddf, yn gymwys i offerynnau sy’n ddarostyngedig i Ran 2.

en-gb	The 1978 Act will continue to apply to Acts, Measures and instruments enacted before Part 2 of this Act comes into force.
cy-gb	Bydd Deddf 1978 yn parhau i fod yn gymwys i Ddeddfau, Mesurau ac offerynnau sydd wedi eu deddfu cyn i Ran 2 o’r Ddeddf hon ddod i rym.

en-gb	Under section 23B(3)(b) and (c), the 1978 Act will also continue to apply to two categories of instrument made by the Welsh Ministers or devolved Welsh authorities under Acts of the UK Parliament or retained direct EU legislation after Part 2 comes into force.
cy-gb	O dan adran 23B(3)(b) ac (c), bydd Deddf 1978 yn parhau i fod yn gymwys hefyd i ddau gategori o offeryn a wneir gan Weinidogion Cymru neu awdurdodau Cymreig datganoledig o dan Ddeddfau gan Senedd y DU neu ddeddfwriaeth uniongyrchol UE a ddargedwir ar ôl i Ran 2 ddod i rym.

en-gb	It will apply to those instruments if they are made with any person who is not a devolved Welsh authority (e.g. joint or composite instruments containing subordinate legislation made by the Welsh Ministers and a Secretary of State) or if they contain any provisions that apply otherwise than in relation to Wales.
cy-gb	Bydd yn gymwys i’r offerynnau hynny os ydynt yn cael eu gwneud gydag unrhyw berson nad yw’n awdurdod Cymreig datganoledig (e.e. cyd- offerynnau neu offerynnau cyfansawdd sy’n cynnwys is-ddeddfwriaeth a wneir gan Weinidogion Cymru ac Ysgrifennydd Gwladol) neu os ydynt yn cynnwys unrhyw ddarpariaethau sy’n gymwys ac eithrio o ran Cymru.

en-gb	New section 23C makes provision about how references in the 1978 Act to enactments and other types of legislation will operate in relation to Welsh legislation, including Assembly Acts and Welsh subordinate instruments to which Part 2 of the Act applies.
cy-gb	Mae adran newydd 23C yn gwneud darpariaeth ynghylch sut y bydd cyfeiriadau yn Neddf 1978 at ddeddfiadau a mathau eraill o ddeddfwriaeth yn gweithredu mewn perthynas â deddfwriaeth Cymru, gan gynnwys Deddfau’r Cynulliad ac is- offerynnau Cymreig y mae Rhan 2 o’r Ddeddf yn gymwys iddynt.

en-gb	These provisions are intended to ensure that the 1978 Act continues to operate correctly in relation to interactions between legislation to which that Act applies and legislation to which Part 2 of this Act applies.
cy-gb	Bwriedir i’r darpariaethau hyn sicrhau bod Deddf 1978 yn parhau i weithredu’n gywir mewn perthynas â’r rhyngweithio rhwng deddfwriaeth y mae’r Ddeddf honno yn gymwys iddi a deddfwriaeth y mae Rhan 2 o’r Ddeddf hon yn gymwys iddi.

en-gb	Paragraph 2 of Schedule 2 makes several amendments to the Government of Wales Act 2006.
cy-gb	Mae paragraff 2 o Atodlen 2 yn gwneud sawl diwygiad i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

en-gb	The first amendment is consequential on section 5 of the Act, which provides for the equal status of the texts of bilingual Welsh legislation.
cy-gb	Mae’r diwygiad cyntaf yn ganlyniadol i adran 5 o’r Ddeddf, sy’n darparu ar gyfer statws cyfartal testunau deddfwriaeth ddwyieithog Cymru.

en-gb	Section 5 restates section 156(1) of the 2006 Act in relation to legislation to which Part 2 of this Act applies.
cy-gb	Mae adran 5 yn ailddatgan adran 156(1) o Ddeddf 2006 mewn perthynas â deddfwriaeth y mae Rhan 2 o’r Ddeddf hon yn gymwys iddi.

en-gb	Paragraph 2(2)(a) of Schedule 2 therefore amends section 156 of the 2006 Act so that subsection (1) does not apply to legislation to which Part 2 applies.
cy-gb	Felly, mae paragraff 2(2)(a) o Atodlen 2 yn diwygio adran 156 o Ddeddf 2006 fel nad yw is-adran (1) yn gymwys i ddeddfwriaeth y mae Rhan 2 yn gymwys iddi.

en-gb	Section 156(1) will continue to apply to other bilingual Welsh legislation (principally legislation enacted before Part 2 comes fully into force).
cy-gb	Bydd adran 156(1) yn parhau i fod yn gymwys i ddeddfwriaeth ddwyieithog arall Cymru (yn bennaf deddfwriaeth sydd wedi ei deddfu cyn i Ran 2 ddod i rym yn llawn).

en-gb	Paragraph 2(2)(b) of Schedule 2 repeals section 156(2) to (5) of the 2006 Act.
cy-gb	Mae paragraff 2(2)(b) o Atodlen 2 yn diddymu adran 156(2) i (5) o Ddeddf 2006.

en-gb	Those provisions enable the Welsh Ministers to make orders providing that, when particular Welsh words and phrases are used in Welsh legislation, they are to have the same meaning as the English words and phrases specified in the order.
cy-gb	Maeʼr darpariaethau hynny yn galluogi Gweinidogion Cymru i wneud gorchmynion sy’n darparu, pan ddefnyddir geiriau ac ymadroddion Cymraeg penodol mewn darn o ddeddfwriaeth Cymru, fod iddynt yr un ystyr âʼr geiriau aʼr ymadroddion Saesneg a bennir yn y gorchymyn.

en-gb	This power has never been used, and there are no plans to use it.
cy-gb	Ni ddefnyddiwyd y pŵer hwn erioed, ac nid oes cynlluniau iʼw ddefnyddio.

en-gb	It could also be said that these provisions are inconsistent with the general proposition that precedes them – namely that both languages have equal status.
cy-gb	Gellid dweud hefyd fod y darpariaethau hyn yn anghyson âʼr gosodiad cyffredinol syʼn eu rhagflaenu – sef bod iʼr ddwy iaith statws cyfartal.

en-gb	Schedule 1 to this Act now makes general provision about the meaning of various Welsh words and phrases in Welsh legislation, which can be amended if additional words and phrases need to be defined; and an individual Assembly Act or Welsh subordinate instrument can make its own provision about the meaning of words and phrases in the particular Act or instrument.
cy-gb	Mae Atodlen 1 iʼr Ddeddf hon bellach yn gwneud darpariaeth gyffredinol ynghylch ystyr amryw o eiriau ac ymadroddion Cymraeg yn neddfwriaeth Cymru, y gellir ei diwygio os oes angen diffinio geiriau ac ymadroddion ychwanegol; a gall Deddf Cynulliad neu is-offeryn Cymreig unigol wneud ei darpariaeth neu ei ddarpariaeth ei hun ynghylch ystyr geiriau ac ymadroddion yn y Ddeddf benodol neuʼr offeryn penodol.

en-gb	Paragraph 2(3) of Schedule 2 repeals a reference to section 156(2) to (5) of the 2006 Act which is spent as a result of the repeal of section 156(2) to (5).
cy-gb	Mae paragraff 2(3) o Atodlen 2 yn diddymu cyfeiriad at adran 156(2) i (5) o Ddeddf 2006 sydd wedi ei ddisbyddu o ganlyniad i ddiddymu adran 156(2) i (5).

en-gb	Paragraph 2(4) of Schedule 2 repeals the provision of the 2006 Act which originally inserted section 23B into the 1978 Act, because paragraph 1 of Schedule 2 is replacing all of section 23B.
cy-gb	Mae paragraff 2(4) o Atodlen 2 yn diddymuʼr ddarpariaeth yn Neddf 2006 a fewnosododd yn wreiddiol adran 23B yn Neddf 1978, oherwydd bod paragraff 1 o Atodlen 2 yn disodliʼr cyfan o adran 23B.

en-gb	Paragraph 3 of Schedule 2 amends the Waste (Wales) Measure 2010 to remove provisions which have the same effect as section 37 of the Act in relation to subordinate legislation under the Measure, and which will no longer be necessary once that section comes into force.
cy-gb	Mae paragraff 3 o Atodlen 2 yn diwygio Mesur Gwastraff (Cymru) 2010 er mwyn dileu darpariaethau a chanddynt yr un effaith ag adran 37 o’r Ddeddf mewn perthynas ag is-ddeddfwriaeth o dan y Mesur, ac na fyddant yn angenrheidiol mwyach unwaith y daw’r adran honno i rym.

en-gb	Section 43 – Coming into force of this Act
cy-gb	Adran 43 – Y Ddeddf hon yn dod i rym

en-gb	This section makes provision about when and how the Act comes into force.
cy-gb	Mae’r adran hon yn gwneud darpariaeth ynghylch sut a phryd y daw’r Ddeddf i rym.

en-gb	Part 1 of the Act comes into force the day after the Act receives Royal Assent.
cy-gb	Daw Rhan 1 o’r Ddeddf i rym drannoeth y diwrnod y caiff y Ddeddf y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	However, section 2 does not have any immediate effect in practice, because it requires a programme to be prepared only for each Assembly term that begins after the section comes into force, and requires the programme to be laid before the Assembly within 6 months after the appointment of a First Minister following an Assembly general election.
cy-gb	Fodd bynnag, yn ymarferol, nid yw adran 2 yn cael unrhyw effaith ar unwaith, gan nad yw’n ei gwneud yn ofynnol i raglen gael ei llunio ond ar gyfer pob tymor yn y Cynulliad sy’n dechrau ar ôl i’r adran ddod i rym, a’i bod yn ei gwneud yn ofynnol i’r rhaglen gael ei gosod gerbron y Cynulliad o fewn 6 mis ar ôl penodi Prif Weinidog yn dilyn etholiad cyffredinol yn y Cynulliad.

en-gb	Part 2 comes into force the day after Royal Assent so far as it applies to the interpretation and operation of the Act itself.
cy-gb	Daw Rhan 2 i rym drannoeth y Cydsyniad Brenhinol i’r graddau y mae’n gymwys i ddehongli a gweithredu’r Ddeddf ei hun.

en-gb	The power in section 5(2) and (3) to amend Schedule 1 also comes into force the day after Royal Assent, in case the Schedule needs to be amended before it comes fully into force.
cy-gb	Daw’r pŵer yn adran 5(2) a (3) i ddiwygio Atodlen 1 i rym drannoeth y Cydsyniad Brenhinol hefyd, rhag ofn bod angen i’r Atodlen gael ei diwygio cyn iddi ddod i rym yn llawn.

en-gb	An order made by the Welsh Ministers will bring Part 2 into force in relation to other Assembly Acts and in relation to Welsh subordinate instruments.
cy-gb	Bydd gorchymyn a wneir gan Weinidogion Cymru yn dwyn Rhan 2 i rym mewn perthynas â Deddfau Cynulliad eraill ac mewn perthynas ag is-offerynnau Cymreig.

en-gb	It is expected that the order will bring Part 2 fully into force at the start of a calendar year, so that it is possible to tell from the year included in the title of an Act or instrument whether Part 2 applies to it.
cy-gb	Disgwylir y bydd y gorchymyn yn dwyn Rhan 2 i rym yn llawn ar ddechrau blwyddyn galendr, fel bod modd dweud o’r flwyddyn a gynhwysir yn enw’r Ddeddf neu’r offeryn pa un a yw Rhan 2 yn gymwys iddi neu iddo ai peidio.

en-gb	Parts 3 and 4 come into force the day after the Act receives Royal Assent.
cy-gb	Daw Rhannau 3 a 4 i rym drannoeth y diwrnod y caiff y Ddeddf y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	http://www.senedd.assembly.wales/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=23311
cy-gb	http://www.senedd.cynulliad.cymru/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=23311

en-gb	Cyfnod Dyddiad Cyflwynwyd 3 Rhagfyr 2018 Cyfnod 1 – Dadl 2 Ebrill 2019 Stage Date Introduced 3 December 2018 Stage 1 – Debate 2 April 2019Cyfnod 2 Pwyllgor Craffu – ystyried y 13 Mai 2019
cy-gb	Cyfnod DyddiadCyflwynwyd 3 Rhagfyr 2018 Cyfnod 1 – Dadl 2 Ebrill 2019Cyfnod 2 Pwyllgor Craffu – ystyried y 13 Mai 2019 gwelliannau

en-gb	Stage 3 Plenary – consideration of amendments 25 June 2019 Stage 4 Approved by the Assembly 16 July 2019 Royal Assent 10 September 2019
cy-gb	Cyfnod 3 Cyfarfod Llawn – ystyried y gwelliannau 25 Mehefin 2019 Cyfnod 4 Cymeradwywyd gan y Cynulliad 16 Gorffennaf 2019 Y Cydsyniad Brenhinol 10 Medi 2019

en-gb	These notes refer to the Violence against Women, Domestic Abuse and Sexual Violence
cy-gb	Mae’r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a

en-gb	(Wales) Act 2015 (anaw 3) which received Royal Assent on 29 April 2015
cy-gb	Thrais Rhywiol (Cymru) 2015 (dccc3) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 29 Ebrill 2015

en-gb	VIOLENCE AGAINST WOMEN, DOMESTIC ABUSE
cy-gb	DEDDF TRAIS YN ERBYN MENYWOD, CAM-DRIN

en-gb	AND SEXUAL VIOLENCE (WALES) ACT 2015
cy-gb	DOMESTIG A THRAIS RHYWIOL (CYMRU) 2015

en-gb	These Explanatory Notes relate to the Violence against Women, Domestic Abuse and Sexual Violence (Wales) Act 2015 which was passed by the National Assembly for Wales on 10 March 2015 and received Royal Assent on 29 April 2015.
cy-gb	Mae’r Nodiadau Esboniadol hyn yn ymwneud â Deddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru) 2015 a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 10 Mawrth 2015 ac a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 29 Ebrill 2015.

en-gb	They have been prepared by the Welsh Government’s Department for Local Government and Communities in order to assist the reader of the Act.
cy-gb	Maent wedi cael eu paratoi gan yr Adran Llywodraeth Leol a Chymunedau yn Llywodraeth Cymru er mwyn cynorthwyo’r sawl sy’n darllen y Ddeddf.

en-gb	Where an individual section of the Act does not seem to require any explanation or comment, none is given.
cy-gb	Pan ymddengys nad oes angen unrhyw esboniad na sylw ar adran unigol o’r Ddeddf, ni chaiff un ei roi.

en-gb	SUMMARY OF THE ACT
cy-gb	CRYNODEB O’R DDEDDF

en-gb	In summary, the Act makes provision to:
cy-gb	Yn gryno, mae’r Ddeddf yn gwneud darpariaeth:

en-gb	require the production of national and local strategies for tackling gender-based violence, domestic abuse and sexual violence;
cy-gb	i’w gwneud yn ofynnol paratoi strategaethau cenedlaethol a lleol ar gyfer mynd i’r afael â thrais ar sail rhywedd, cam-drin domestig a thrais rhywiol;

en-gb	provide the Welsh Ministers with the power to issue guidance to assist certain public bodies in contributing to the pursuit of the purpose of the Act;
cy-gb	i roi’r p * er i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau i gynorthwyo cyrff cyhoeddus penodol wrth iddynt gyfrannu at gyflawni diben y Ddeddf;

en-gb	amend the Education Act 1996 to give the Welsh Ministers a power to make regulations to require local authorities to publish information about whether, and if so how, local authority education functions are being exercised to promote the purpose of the Act;
cy-gb	i ddiwygio Deddf Addysg 1996 er mwyn rhoi p * er i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau sy’n ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol gyhoeddi gwybodaeth ynghylch pa un a yw swyddogaethau addysg awdurdodau lleol yn cael eu harfer i hyrwyddo diben y Ddeddf, ac os ydynt, sut y maent yn gwneud hynny;

en-gb	provide for the appointment by the Welsh Ministers of an adviser to give advice and other assistance to the Welsh Ministers in relation to achieving the purpose of the Act.
cy-gb	i ddarparu y bydd Gweinidogion Cymru yn penodi cynghorydd i roi cyngor a chynhorthwy arall i Weinidogion Cymru mewn perthynas â chyflawni diben y Ddeddf.

en-gb	COMMENTARY ON SECTIONS
cy-gb	SYLWEBAETH AR ADRANNAU

en-gb	Section 1 – The purpose of this Act
cy-gb	Adran 1 - Diben y Ddeddf hon

en-gb	The purpose of the Act is explained by this section, which is the improvement of:
cy-gb	Mae’r adran hon yn egluro diben y Ddeddf, sef gwella’r canlynol:

en-gb	arrangements for the prevention of gender-based violence, domestic abuse and sexual violence;
cy-gb	y trefniadau ar gyfer atal trais ar sail rhywedd, cam-drin domestig a thrais rhywiol;

en-gb	arrangements for protection of victims of gender-based violence, domestic abuse and sexual violence;
cy-gb	y trefniadau ar gyfer amddiffyn dioddefwyr trais ar sail rhywedd, cam-drin domestig a thrais rhywiol;

en-gb	the support for people affected by gender-based violence, domestic abuse and sexual violence.
cy-gb	y cymorth i bobl yr effeithir arnynt gan drais ar sail rhywedd, cam-drin domestig a thrais rhywiol.

en-gb	The various functions of public bodies provided for in the Act are directed towards the achievement of this purpose.
cy-gb	Caiff amrywiol swyddogaethau’r cyrff cyhoeddus y darperir ar eu cyfer yn y Ddeddf hon eu cyfeirio at gyflawni’r diben hwn.

en-gb	Any reference in the Act (and these notes) to the purpose of the Act is a reference to this purpose.
cy-gb	Mae unrhyw gyfeiriad yn y Ddeddf (ac yn y nodiadau hyn) at ddiben y Ddeddf yn gyfeiriad at y diben hwn.

en-gb	Section 2 – Violence against women and girls
cy-gb	Adran 2 – Trais yn erbyn menywod a merched

en-gb	This section provides a focus on violence against women and girls by requiring persons exercising functions under the Act (defined in section 2(2) as “relevant functions”), to have regard to the need to remove or minimise factors which increase the risk, or exacerbate the impact on victims, of violence against women and girls.
cy-gb	Mae’r adran hon yn rhoi sylw i drais yn erbyn menywod a merched, drwy ei gwneud yn ofynnol i bersonau sy’n arfer swyddogaethau o dan y Ddeddf (a ddiffinnir yn adran 2(2) fel “swyddogaethau perthnasol”) roi sylw i’r angen i ddileu neu leihau ffactorau sy’n cynyddu’r risg o drais yn erbyn menywod a merched, neu’n gwaethygu effaith trais o’r fath ar ddioddefwyr.

en-gb	However, a person exercising relevant functions must also have regard to all other relevant matters.
cy-gb	Rhaid i berson sy’n arfer swyddogaethau perthnasol, fodd bynnag, roi sylw hefyd i’r holl faterion perthnasol eraill.

en-gb	Section 3 – Duty to prepare, publish and review a national strategy
cy-gb	Adran 3 – Dyletswydd i baratoi, cyhoeddi ac adolygu strategaeth genedlaethol

en-gb	The Welsh Ministers are required by this section to prepare, publish and periodically review a strategy setting out how they will work towards achieving the purpose of the Act.
cy-gb	Mae’r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru baratoi a chyhoeddi strategaeth yn nodi sut y byddant yn gweithio tuag at gyflawni diben y Ddeddf, ac i adolygu’r strategaeth honno o dro i dro.

en-gb	The strategy must specify objectives which the Welsh Ministers, in exercising their functions, will have to take all reasonable steps to achieve (see section 4).
cy-gb	Rhaid i’r strategaeth bennu amcanion y bydd yn ofynnol i Weinidogion Cymru gymryd pob cam rhesymol i’w cyflawni, wrth arfer eu swyddogaethau (gweler adran 4).

en-gb	The national strategy will set out the steps the Welsh Ministers propose to take to tackle gender-based violence, domestic abuse and sexual violence.
cy-gb	Bydd y strategaeth genedlaethol yn nodi’r camau y mae Gweinidogion Cymru yn bwriadu eu cymryd i fynd i’r afael â thrais ar sail rhywedd, cam-drin domestig a thrais rhywiol.

en-gb	In line with the purpose of the Act, the objectives specified in the national strategy and the actions identified to achieve those objectives must focus on prevention, protection and support and will specify actions that will be taken by the Welsh Ministers.
cy-gb	Yn unol â diben y Ddeddf, rhaid i’r amcanion a bennir yn y strategaeth genedlaethol a’r camau a nodir i gyflawni’r amcanion hynny ganolbwyntio ar atal, amddiffyn a chynorthwyo, a byddant yn pennu’r camau y bydd Gweinidogion Cymru yn eu cymryd.

en-gb	Objectives specified in respect of prevention could include awareness raising campaigns, educational initiatives or programmes aimed at the rehabilitation of perpetrators.
cy-gb	Gallai amcanion a bennir mewn cysylltiad â threfniadau atal gynnwys ymgyrchoedd i gynyddu ymwybyddiaeth, mentrau addysgol neu raglenni sydd â’r nod o adsefydlu tramgwyddwyr.

en-gb	In respect of protection and support, objectives may cover actions proposed by the Welsh Ministers to support the early identification of victims through the implementation of a national training programme for staff working within the public sector in Wales (such as local authorities and Local Health Boards) who work directly with the public.
cy-gb	O ran trefniadau amddiffyn a chynorthwyo, gall amcanion gynnwys y camau y mae Gweinidogion Cymru yn bwriadu eu cymryd i gefnogi’r gwaith o ganfod dioddefwyr yn gynnar, drwy weithredu rhaglen hyfforddi genedlaethol ar gyfer staff sy’n gweithio yn y sector cyhoeddus yng Nghymru (megis mewn awdurdodau lleol a Byrddau Iechyd Lleol) ac sy’n gweithio’n uniongyrchol â’r cyhoedd.

en-gb	The persons consulted by the Welsh Ministers before publication of the first national strategy and in revising the national strategy (see subsection (7)) are likely to include local authorities and Local Health Boards:
cy-gb	Mae’r personau hynny y bydd Gweinidogion Cymru yn ymgynghori â hwy cyn cyhoeddi’r strategaeth genedlaethol gyntaf ac wrth adolygu’r strategaeth genedlaethol (gweler is-adran 7) yn debygol o gynnwys awdurdodau lleol a Byrddau Iechyd Lleol:

en-gb	these bodies are required to have regard to the national strategy in preparing and reviewing their local strategy (see section 7).
cy-gb	mae’n ofynnol i’r cyrff hyn roi sylw i’r strategaeth genedlaethol wrth baratoi ac adolygu eu strategaethau lleol (gweler adran 7).

en-gb	Other likely consultees are organisations whose activities are capable of contributing to the pursuit of the purpose of the Act;
cy-gb	Yr ymgyngoreion tebygol eraill yw sefydliadau y gall eu gweithgareddau gyfrannu at gyflawni diben y Ddeddf;

en-gb	for example, police and crime commissioners and providers of probation services.
cy-gb	er enghraifft comisiynwyr heddlu a throseddu a darparwyr gwasanaethau prawf.

en-gb	Section 5 – Duty to prepare local strategies
cy-gb	Adran 5 – Dyletswydd i baratoi strategaethau lleol

en-gb	This section requires a local authority and a Local Health Board any part of whose area lies within the area of the local authority to jointly prepare and publish a strategy (a “local strategy”) for contributing to the pursuit of the purpose of the Act.
cy-gb	Mae’r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdod lleol a Bwrdd Iechyd Lleol y mae unrhyw ran o’i ardal o fewn ardal yr awdurdod lleol baratoi a chyhoeddi strategaeth (“strategaeth leol”) ar y cyd er mwyn cyfrannu at gyflawni diben y Ddeddf.

en-gb	There are currently seven Local Health Boards in Wales and their role is to plan, secure and deliver healthcare services in their areas.
cy-gb	Ar hyn o bryd ceir saith Bwrdd Iechyd Lleol yng Nghymru a’u rôl yw cynllunio, sicrhau a chyflenwi gwasanaethau gofal iechyd yn eu hardaloedd.

en-gb	“Local authority” is defined in section 24(1) and means the council of a county or county borough in Wales.
cy-gb	Diffinnir “awdurdod lleol” yn adran 24(1), a’i ystyr yw cyngor sir neu fwrdeistref sirol yng Nghymru.

en-gb	A local strategy may include provision relating to specific action the relevant local authority and Local Health Board expect to be undertaken within the authority’s area by any public authority, any voluntary organisation or other person whose activities are capable of contributing to the pursuit of the purpose of the Act.
cy-gb	Gall strategaeth leol gynnwys darpariaeth mewn perthynas â chamau gweithredu penodol y mae’r awdurdod lleol a’r Bwrdd Iechyd Lleol perthnasol yn disgwyl iddynt gael eu cymryd, o fewn ardal yr awdurdod, gan unrhyw awdurdod cyhoeddus, unrhyw gorff gwirfoddol neu berson arall y gallai ei weithgareddau gyfrannu at gyflawni diben y Ddeddf.

en-gb	For example, a third sector domestic abuse service provider in a local authority area may wish to undertake a joint awareness raising campaign with the local authority and relevant Local Health Board.
cy-gb	Er enghraifft, efallai y bydd darparwr gwasanaeth trydydd sector ym maes cam-drin domestig o fewn ardal awdurdod lleol yn dymuno cynnal ymgyrch i godi ymwybyddiaeth ar y cyd â’r awdurdod lleol a’r Bwrdd Iechyd Lleol perthnasol.

en-gb	If all parties were in agreement, details of this action could be included in the local strategy for that area.
cy-gb	Pe byddai pob parti’n gytûn, gellid cynnwys manylion y cam gweithredu hwn yn y strategaeth leol ar gyfer yr ardal honno.

en-gb	Section 7 – Matters to which regard must be had in preparing or reviewing a local strategy
cy-gb	Adran 7 – Materion y mae’n rhaid rhoi sylw iddynt wrth baratoi neu adolygu strategaeth leol

en-gb	Section 7(1) outlines a number of matters to which local authorities and Local Health Boards must have regard in preparing or reviewing a local strategy.
cy-gb	Mae adran 7(1) yn amlinellu nifer o faterion y mae’n rhaid i awdurdodau lleol a Byrddau Iechyd Lleol roi sylw iddynt wrth baratoi neu adolygu strategaeth leol.

en-gb	This includes the most recent needs assessment prepared under section 14 of the Social Services and Well-being (Wales) Act 2014.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys yr asesiad diweddaraf o anghenion a baratowyd o dan adran 14 o Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014.

en-gb	Section 14 of that Act requires a local authority and each Local Health Board any of whose area falls within the local authority’s area to jointly assess the needs for care and support, support for carers and preventative services in the authority’s area.
cy-gb	O dan adran 14 o’r Ddeddf honno mae’n ofynnol i awdurdod lleol a phob Bwrdd Iechyd Lleol y mae unrhyw ran o’i ardal o fewn ardal yr awdurdod lleol asesu, ar y cyd, yr anghenion o ran gofal a chymorth, cymorth i ofalwyr, a gwasanaethau ataliol yn ardal yr awdurdod.

en-gb	This assessment could identify needs for care and support in consequence of gender-based violence, domestic abuse and sexual violence;
cy-gb	Gallai’r asesiad hwn ganfod anghenion gofal a chymorth o ganlyniad i drais ar sail rhywedd, cam-drin domestig a thrais rhywiol;

en-gb	such information would help inform the development of local strategies.
cy-gb	byddai gwybodaeth o’r fath yn helpu i lywio’r gwaith o ddatblygu strategaethau lleol.

en-gb	Paragraphs (c) to (e) of subsection (1) refer to strategic assessments prepared in accordance with regulations made under section 6 of the Crime and Disorder Act 1998.
cy-gb	Mae paragraffau (c) i (e) o is-adran (1) yn cyfeirio at asesiadau strategol a baratoir yn unol â rheoliadau o dan adran 6 o Ddeddf Trosedd ac Anhrefn 1998.

en-gb	These assessments inform the content of strategies prepared for a local authority area by a number of public bodies (including local authorities and Local Health Boards and collectively referred to as community safety partnerships) under section 6(1) of that Act for the purpose of reducing crime and disorder, reoffending and substance abuse in the local authority area.
cy-gb	Mae’r asesiadau hyn yn llywio cynnwys y strategaethau a baratoir ar gyfer ardal awdurdod lleol gan nifer o gyrff cyhoeddus (gan gynnwys awdurdodau lleol a Byrddau Iechyd Lleol ac y cyfeirir atynt ar y cyd fel partneriaethau diogelwch cymunedol) o dan adran 6(1) o’r Ddeddf honno er mwyn lleihau trosedd ac anhrefn, aildroseddu a chamddefnyddio sylweddau yn ardal yr awdurdod lleol.

en-gb	Strategic assessments relating to reducing crime and disorder and re-offending are undertaken in accordance with regulations 5 to 7 of the Crime and Disorder (Formulation and Implementation of Strategy) (Wales) Regulations 2007 and strategic assessments relating to combating substance misuse are undertaken in accordance with regulations 5 to 7 of the Substance Misuse (Formulation and Implementation of Strategy) (Wales) Regulations 2007.
cy-gb	Cynhelir asesiadau strategol sy’n ymwneud â lleihau trosedd ac anhrefn ac aildroseddu yn unol â rheoliadau 5 i 7 o Reoliadau Trosedd ac Anhrefn (Llunio a Gweithredu Strategaeth) (Cymru) 2007, ac asesiadau strategol sy’n ymwneud â mynd i’r afael â chamddefnyddio sylweddau yn unol â rheoliadau 5 i 7 o Reoliadau Camddefnyddio Sylweddau (Llunio a Gweithredu Strategaeth) (Cymru) 2007.

en-gb	Strategic assessments are undertaken annually for a local authority area by the strategy group established by the community safety partnership under the relevant regulations.
cy-gb	Mae’r gr * p strategaeth a sefydlwyd gan y bartneriaeth diogelwch cymunedol o dan y rheoliadau perthnasol yn cynnal asesiadau strategol blynyddol ar gyfer ardal awdurdod lleol.

en-gb	The purpose of the strategic assessment is to assist the community safety partnership in revising their partnership plan.
cy-gb	Diben yr asesiad strategol yw cynorthwyo’r bartneriaeth diogelwch cymunedol i ddiwygio ei chynllun partneriaeth.

en-gb	The partnership plan for each local authority area sets out the strategies prepared for that area under section 6(1) of the Crime and Disorder Act 1998 along with information relating to how they are to be implemented.
cy-gb	Mae’r cynllun partneriaeth ar gyfer pob ardal awdurdod lleol yn nodi’r strategaethau a baratowyd ar gyfer yr ardal honno o dan adran 6(1) o Ddeddf Trosedd ac Anhrefn 1998 ynghyd â gwybodaeth ynghylch sut y maent i’w rhoi ar waith.

en-gb	The strategy group includes representatives from local authorities and Local Health Boards as well as other public bodies that make up the community safety partnership to which the requirements of section 6 of the 1998 Act apply.
cy-gb	Mae’r gr * p strategaeth yn cynnwys cynrychiolwyr o awdurdodau lleol a Byrddau Iechyd Lleol yn ogystal â chyrff cyhoeddus eraill sy’n ffurfio’r bartneriaeth diogelwch cymunedol y mae gofynion adran 6 o Ddeddf 1998 yn gymwys iddynt.

en-gb	Strategic assessments include an analysis of the levels and patterns of re-offending, crime, disorder and substance misuse for local authority areas.
cy-gb	Mae asesiadau strategol yn cynnwys dadansoddiad o lefelau a phatrymau aildroseddu, trosedd, anhrefn a chamddefnyddio sylweddau ar gyfer ardaloedd awdurdod lleol.

en-gb	These assessments may therefore identify levels and patterns of gender-based violence, domestic abuse and sexual violence, which could help inform the development of local strategies.
cy-gb	Mae’n bosibl, felly, y bydd asesiadau o’r fath yn nodi lefelau a phatrymau o drais ar sail rhywedd, cam-drin domestig a thrais rhywiol, a allai helpu i lywio’r gwaith o ddatblygu strategaethau lleol.

en-gb	The assessments also analyse any changes in the level and patterns of re-offending, crime, disorder and substance misuse and the reasons for such changes.
cy-gb	Mae’r asesiadau hefyd yn dadansoddi unrhyw newidiadau yn lefelau a phatrymau aildroseddu, trosedd, anhrefn a chamddefnyddio sylweddau a’r hyn sy’n gyfrifol am newidiadau o’r fath.

en-gb	This analysis is likely to assist in the preparation and review of local strategies under section 6 of the Violence against Women, Domestic Abuse and Sexual Violence (Wales) Act.
cy-gb	Mae’r dadansoddiad hwn yn debygol o fod o gymorth wrth baratoi ac adolygu strategaethau lleol o dan adran 6 o Ddeddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru).

en-gb	In the event that Ministers consider these assessments were inadequate for the purpose of informing the development of local strategies, they will be able to exercise the regulation power in subsection (2) to require a local authority or Local Health Board to carry out further assessments . 
cy-gb	Os bydd Gweinidogion o’r farn bod yr asesiadau hyn yn annigonol er mwyn llywio’r gwaith o ddatblygu strategaethau lleol, cânt arfer y p * er gwneud rheoliadau yn is-adran (2) i’w gwneud yn ofynnol i awdurdod lleol neu Fwrdd Iechyd Lleol gynnal rhagor o asesiadau.

en-gb	Section 9 – Information about educational provision to promote the purpose of this Act
cy-gb	Adran 9 – Gwybodaeth am ddarpariaeth addysgol i hybu diben y Ddeddf hon

en-gb	This section inserts subsection (6A) into section 29 of the Education Act 1996 (“the 1996 Act”).
cy-gb	Mae’r adran hon yn mewnosod is-adran (6A) i adran 29 o Ddeddf Addysg 1996 (“Deddf 1996”).

en-gb	Section 29 of the 1996 Act provide the Welsh Ministers with powers to make regulations to require local authorities in Wales to provide the Welsh Ministers with information, or publish information relating to the provision of primary and secondary education in their area.
cy-gb	Mae adran 29 o Ddeddf 1996 yn rhoi’r p * er i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau i’w gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol yng Nghymru ddarparu gwybodaeth i Weinidogion Cymru, neu gyhoeddi gwybodaeth ynghylch y ddarpariaeth addysg gynradd ac uwchradd yn eu hardaloedd.

en-gb	Inserting subsection (6A) into section 29 of the 1996 Act will enable the Welsh Ministers, by regulations, to require local authorities to provide information to the public on action taken to promote the purpose of the Act by authorities in the exercise of their education functions.
cy-gb	Bydd mewnosod is-adran (6A) i adran 29 o Ddeddf 1996 yn galluogi Gweinidogion Cymru, drwy reoliadau, i’w gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol ddarparu gwybodaeth i’r cyhoedd ynghylch y camau a gymerodd awdurdodau i hyrwyddo diben y Ddeddf wrth arfer eu swyddogaethau addysg.

en-gb	The power enables the Welsh Ministers to prescribe the information to be published, when it will be published and how it will be published.
cy-gb	Mae’r p * er yn galluogi Gweinidogion Cymru i ragnodi’r wybodaeth sydd i’w chyhoeddi, pryd y’i cyhoeddir ac ar ba ffurf y’i cyhoeddir.

en-gb	This section also amends section 408 of the 1996 Act.
cy-gb	Mae’r adran hon hefyd yn diwygio adran 408 o Ddeddf 1996.

en-gb	Section 408 provides the Welsh Ministers with power to make regulations regarding the publication of information by local authorities and the governing body and head teacher of local authority maintained schools.
cy-gb	Mae adran 408 yn rhoi’r p * er i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau ynghylch cyhoeddi gwybodaeth gan awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu a phenaethiaid ysgolion a gynhelir gan awdurdod lleol.

en-gb	The regulations may require the publication of information generally, or to a prescribed person, about a number of matters including the curriculum for maintained schools and educational provision made by schools.
cy-gb	Caiff y rheoliadau ei gwneud yn ofynnol cyhoeddi gwybodaeth yn gyffredinol, neu i berson rhagnodedig, ynghylch nifer o faterion gan gynnwys y cwricwlwm ar gyfer ysgolion a gynhelir a’r ddarpariaeth addysgol a gynigir gan ysgolion.

en-gb	Section 9(3)(a) to (c) of the Act expands the list of matters in respect of which information can be required by regulations to include information relating to the provision of sex education and the statements of policy prepared by schools with regard to the provision of sex education.
cy-gb	Mae adran 9(3)(a) i (c) o’r Ddeddf yn ehangu’r rhestr o faterion y caniateir ei gwneud yn ofynnol, drwy reoliadau, ddarparu gwybodaeth amdanynt i gynnwys gwybodaeth ynghylch y ddarpariaeth addysg rhyw a’r datganiadau polisi a baratowyd gan ysgolion ynghylch y ddarpariaeth addysg rhyw.

en-gb	Section 9(3)(d) inserts subsection (8A) into section 408 of the 1996 Act which will require the Welsh Ministers, in making regulations under section 408(1) of that Act, to have regard to the desirability of information being available about whether, and if so how, any parts of the curriculum and any educational provision at maintained schools promote the purpose of the Act.
cy-gb	Mae adran 9(3)(d) yn mewnosod is-adran (8A) i adran 408 o Ddeddf 1996, a fydd yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru, wrth wneud rheoliadau o dan adran 408(1) o’r Ddeddf honno, roi sylw i ddymunoldeb bod gwybodaeth ar gael ynghylch a yw unrhyw rannau o’r cwricwlwm ac unrhyw ddarpariaeth addysgol mewn ysgolion a gynhelir yn hyrwyddo diben y Ddeddf ac, os ydynt, sut y maent yn gwneud hynny.

en-gb	The duty contained in the new subsection (8A) inserted into the 1996 Act would not apply to maintained nursery schools.
cy-gb	Ni fyddai’r ddyletswydd yn yr is-adran (8A) newydd a fewnosodir i Ddeddf 1996 yn gymwys i ysgolion meithrin a gynhelir.

en-gb	Section 10 – Guidance to further and higher education institutions
cy-gb	Adran 10 – Canllawiau i sefydliadau addysg bellach ac uwch

en-gb	This section enables the Welsh Ministers to issue guidance to the governing bodies of institutions in Wales within the further education sector on how they may contribute to the purpose of the Act.
cy-gb	Mae’r adran hon yn galluogi Gweinidogion Cymru i ddyroddi canllawiau i gyrff llywodraethu sefydliadau o fewn y sector addysg bellach yng Nghymru ynghylch sut y gallant gyfrannu at ddiben y Ddeddf.

en-gb	An institution is within the further education sector if it is conducted by a further education corporation, is an institution designated under section 28 of the Further and Higher Education Act 1992 (“the 1992 Act”) or is a sixth form college.
cy-gb	Mae sefydliad o fewn y sector addysg bellach os yw’n cael ei redeg gan gorfforaeth addysg bellach, yn sefydliad dynodedig o dan adran 28 o Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch 1992 (“Deddf 1992”) neu’n goleg chweched dosbarth.

en-gb	The section also enables the Higher Education Funding Council for Wales (“HEFCW”) to issue guidance to the governing bodies of institutions in Wales within the higher education sector on how the bodies may contribute to the pursuit of the purpose of the Act.
cy-gb	Mae’r adran hefyd yn galluogi Cyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru i ddyroddi canllawiau i gyrff llywodraethu sefydliadau o fewn y sector addysg uwch yng Nghymru o ran sut y gall y cyrff gyfrannu at gyflawni diben y Ddeddf.

en-gb	An institution is within the higher education sector if it is a university receiving financial support under section 65 of the 1992 Act, an institution conducted by a higher education corporation or is an institution in relation to which a designation made, or having effect as if made, under section 129 of the Education Reform Act 1988 has effect (as defined in section 72(3) of the 1992 Act).
cy-gb	Mae sefydliad o fewn y sector addysg uwch os yw’n brifysgol sy’n derbyn cymorth ariannol o dan adran 65 o Ddeddf 1992, yn sefydliad sy’n cael ei redeg gan gorfforaeth addysg uwch neu’n sefydliad y mae dynodiad a wnaed, neu sy’n cael effaith fel pe bai wedi ei wneud, o dan adran 129 o Ddeddf Diwygio Addysg 1988 yn cael effaith mewn perthynas ag ef (fel y’i diffinnir yn adran 72(3) o Ddeddf 1992).

en-gb	The governing bodies of institutions in Wales within the further and higher education sector in Wales must have regard to guidance issued to them under this section.
cy-gb	Rhaid i gyrff llywodraethu sefydliadau yng Nghymru o fewn y sector addysg bellach ac uwch yng Nghymru roi sylw i ganllawiau a ddyroddir iddynt o dan yr adran hon.

en-gb	An institution is “in Wales” if its activities are carried on wholly or principally in Wales.
cy-gb	Mae sefydliad “yng Nghymru” os yw ei weithgareddau’n cael eu cynnal yn gyfan gwbl neu’n bennaf yng Nghymru.

en-gb	The section would not be applicable, for example, to an institution delivering a particular course of education in Wales if the activities of the institution were principally carried out in England.
cy-gb	Ni fyddai’r adran hon yn gymwys i sefydliad sy’n darparu cwrs addysg penodol yng Nghymru, er enghraifft, pe bai gweithgareddau’r sefydliad yn cael eu cynnal yn Lloegr yn bennaf.

en-gb	Subsection (3) imposes limits relevant to the content of the guidance that may be issued by the Welsh Ministers and HEFCW under this section.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn gosod cyfyngiadau ar gynnwys y canllawiau y caiff Gweinidogion Cymru a Chyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru eu dyroddi o dan yr adran hon.

en-gb	The guidance may not be directed at a particular institution or relate to the matters listed in (b) to (d).
cy-gb	Ni chaiff y canllawiau fod ar gyfer sefydliad penodol nac ymwneud â’r materion a restrir yn (b) i (d).

en-gb	Section 11 – National indicators
cy-gb	Adran 11 – Dangosyddion cenedlaethol

en-gb	This section requires the Welsh Ministers to publish indicators which may be used to measure progress towards the achievement of the purpose of this Act.
cy-gb	Mae’r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gyhoeddi dangosyddion y gellir eu defnyddio i fesur y cynnydd a wneir tuag at gyflawni diben y Ddeddf hon.

en-gb	It requires the Welsh Ministers to consult with whoever they consider relevant before publishing the indicators.
cy-gb	Mae’n ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ymgynghori ag unrhyw un y maent yn ei ystyried yn berthnasol cyn cyhoeddi’r dangosyddion.

en-gb	This would likely include local authorities, Local Health Boards and third sector organisations working in the sector.
cy-gb	Mae’n debygol y byddai hyn yn cynnwys awdurdodau lleol, Byrddau Iechyd Lleol a sefydliadau trydydd sector sy’n gweithio yn y maes.

en-gb	An indicator could, for example, be the incidence of domestic abuse or sexual crime across Wales, the number of individuals in a particular part of Wales who have been referred to Multi Agency Risk Assessment Conferences (MARACs) or the number of public sector bodies in Wales who have domestic abuse work place policies.
cy-gb	Er enghraifft, gallai nifer yr achosion o gam-drin domestig neu drosedd rywiol ledled Cymru, nifer yr unigolion mewn rhan benodol o Gymru sydd wedi eu hatgyfeirio at Gynadleddau Asesu Risg Amlasiantaethol neu nifer y cyrff cyhoeddus yng Nghymru sydd â pholisïau cam-drin domestig ar gyfer y gweithle fod yn ddangosyddion.

en-gb	Sections 14 to 17 – Meaning of “relevant authority”;
cy-gb	Adrannau 14 i 17 – Ystyr “awdurdod perthnasol”;

en-gb	power to issue statutory guidance;
cy-gb	pŵer i ddyroddi canllawiau statudol;

en-gb	consultation and National Assembly for Wales procedures;
cy-gb	ymgynghori a gweithdrefnau Cynulliad Cenedlaethol Cymru;

en-gb	duty to follow statutory guidance
cy-gb	dyletswydd i ddilyn canllawiau statudol

en-gb	Section 15(1) gives the Welsh Ministers the power to issue guidance to relevant
cy-gb	Mae adran 15(1) yn rhoi’r pŵer i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau i

en-gb	authorities on how the authorities should exercise their functions with a view to contributing to the pursuit of the purpose of the Act.
cy-gb	awdurdodau perthnasol ar sut y dylai’r awdurdodau arfer eu swyddogaethau er mwyn cyfrannu at gyflawni diben y Ddeddf.

en-gb	The meaning of ‘relevant authority’ is set in section 14 as a local authority, a Local Health Board (both are further defined in section 24), a fire and rescue authority in Wales and a National Health Service trust.
cy-gb	Nodir ystyr “awdurdodau perthnasol” yn adran 14 fel awdurdod lleol, Bwrdd Iechyd Lleol (ceir diffiniad pellach o’r ddau yma yn adran 24), awdurdod tân ac achub yng Nghymru ac un o ymddiriedolaethau’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol.

en-gb	Section 15(2) provides examples of the types of matters the guidance might address.
cy-gb	Mae adran 15(2) yn rhoi enghreifftiau o’r mathau o faterion y gallai’r canllawiau sôn amdanynt.

en-gb	The guidance could be about ways in which authorities could raise awareness of issues relating to the purpose of this Act.
cy-gb	Gallai’r canllawiau ymdrin â’r modd y gallai awdurdodau gynyddu ymwybyddiaeth o faterion sy’n ymwneud â diben y Ddeddf hon.

en-gb	For example, guidance could require local authorities to designate a member of staff for the purpose of championing, in schools and other settings, initiatives relevant to tackling gender-based violence, domestic abuse and sexual violence;
cy-gb	Er enghraifft, gallai canllawiau ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol ddynodi aelod o staff i fod yn eiriolwr, mewn ysgolion a lleoliadau eraill, dros fentrau sy’n berthnasol i ymdrin â thrais ar sail rhywedd, cam-drin domestig a thrais rhywiol;

en-gb	such initiatives could include raising awareness about the purpose of the Act or developing ways of improving practice and standards in the methods adopted to contribute to achieving the purpose of the Act.
cy-gb	gallai mentrau o’r fath gynnwys codi ymwybyddiaeth o ddiben y Ddeddf neu ddatblygu ffyrdd o wella arferion a safonau o ran y dulliau a ddefnyddir i gyfrannu at gyflawni diben y Ddeddf.

en-gb	Guidance could also be issued in relation to providing support to encourage professionals (such as accident and emergency medical staff) who come into regular contact with victims of gender-based violence, domestic abuse and sexual violence to ask potential victims about abuse or violence in certain circumstances, and where appropriate, to act to seek to reduce suffering and harm.
cy-gb	Gellid dyroddi canllawiau hefyd mewn perthynas â helpu i annog gweithwyr proffesiynol (megis staff meddygol damweiniau ac achosion brys) sy’n dod i gysylltiad rheolaidd â dioddefwyr trais ar sail rhywedd, cam-drin domestig a thrais rhywiol i holi dioddefwyr posibl ynghylch camdriniaeth neu drais mewn amgylchiadau penodol a, phan fo’n briodol, i weithredu i geisio lleihau dioddefaint a niwed.

en-gb	Additionally, the training of staff within relevant authorities could be supported by guidance issued under this section.
cy-gb	Yn ogystal, gallai canllawiau a ddyroddir o dan yr adran hon gefnogi’r gwaith o hyfforddi staff o fewn awdurdodau perthnasol.

en-gb	The Welsh Ministers consulted on a National Training Framework on gender-based violence, domestic abuse and sexual violence on 23 October 2014.
cy-gb	Ymgynghorodd Gweinidogion Cymru ar Fframwaith Hyfforddi Cenedlaethol ar drais ar sail rhywedd, cam-drin domestig a thrais rhywiol ar 23 Hydref 2014.

en-gb	Guidance could for example assist relevant authorities to use the National Training Framework as a basis of staff training in this subject area, including on how to support their staff to ask and act.
cy-gb	Er enghraifft, gallai canllawiau gynorthwyo awdurdodau perthnasol i ddefnyddio’r Fframwaith Hyfforddi Cenedlaethol fel sylfaen ar gyfer hyfforddi staff yn y maes hwn, gan gynnwys sut i helpu eu staff i holi a gweithredu.

en-gb	Section 17 places a duty on relevant authorities to follow any guidance issued under section 15 of the Act.
cy-gb	Mae adran 17 yn rhoi dyletswydd ar awdurdodau perthnasol i ddilyn unrhyw ganllawiau a ddyroddir o dan adran 15 o’r Ddeddf.

en-gb	The aim of such a duty is to ensure a consistent and effective approach is taken to tackling the issues of gender-based violence, domestic abuse and sexual violence across Wales.
cy-gb	Nod y ddyletswydd hon yw sicrhau dull cyson ac effeithiol o fynd i’r afael â materion yn ymwneud â thrais ar sail rhywedd, cam-drin domestig a thrais rhywiol ledled Cymru.

en-gb	A relevant authority is not subject to the duty in so far as it decides, in accordance with section 17(2), on an alternative policy in respect of the subject matter of the guidance.
cy-gb	Nid yw awdurdod perthnasol yn ddarostyngedig i’r ddyletswydd i’r graddau y bo’n penderfynu, yn unol ag adran 17(2), ar bolisi amgen mewn perthynas â phwnc y canllawiau.

en-gb	In such circumstances the authority must decide on its alternative policy and issue a policy statement setting out its alternative approach (see section 18 for requirements applicable in respect of such statements).
cy-gb	O dan amgylchiadau o’r fath rhaid i’r awdurdod benderfynu ar ei bolisi amgen a dyroddi datganiad polisi yn nodi ei ddull amgen o fynd o’i chwmpas hi (gweler adran 18 am y gofynion sy’n gymwys i ddatganiadau o’r fath).

en-gb	This flexibility allows a relevant authority to pursue an alternative solution, in full or in part, to that set out in the statutory guidance;
cy-gb	Mae’r hyblygrwydd hwn yn caniatáu i awdurdod perthnasol geisio ffordd o ymdrin â’r mater sy’n wahanol, yn llwyr neu yn rhannol, i’r hyn a nodir yn y canllawiau statudol;

en-gb	this could occur, for example, if an alternative policy adopted by a local authority provided a more tailored solution to address local needs.
cy-gb	gallai hynny ddigwydd, er enghraifft, pe bai polisi amgen a fabwysiedir gan awdurdod lleol yn darparu dull sy’n fwy cydnaws ag anghenion lleol.

en-gb	Where the Welsh Ministers consider that the alternative policy published by the relevant authority is not likely to contribute to the purpose of the Act, section 19 enables the Welsh Ministers to issue a direction to a relevant authority.
cy-gb	Pan fo Gweinidogion Cymru o’r farn nad yw’r polisi amgen a gyhoeddwyd gan yr awdurdod perthnasol yn debygol o gyfrannu at ddiben y Ddeddf mae adran 19 yn galluogi Gweinidogion Cymru i ddyroddi cyfarwyddyd i awdurdod perthnasol.

en-gb	The direction may require the relevant authority to take any action in order to comply with guidance issued to the authority under section 15.
cy-gb	Gallai’r cyfarwyddyd ei gwneud yn ofynnol i’r awdurdod perthnasol gymryd unrhyw gamau er mwyn cydymffurfio â chanllawiau a ddyroddwyd i’r awdurdod o dan adran 15.

en-gb	A relevant authority must comply with a direction issued by the Welsh Ministers under this section.
cy-gb	Rhaid i awdurdod perthnasol gydymffurfio â chyfarwyddyd a ddyroddwyd gan Weinidogion Cymru o dan yr adran hon.

en-gb	Sections 20-23 – National Adviser;
cy-gb	Adrannau 20 i 23 – Cynghorydd Cenedlaethol;

en-gb	functions of the Adviser;
cy-gb	swyddogaethau’r Cynghorydd;

en-gb	annual plan and annual report;
cy-gb	cynllun blynyddol ac adroddiadau blynyddol;

en-gb	publication of reports
cy-gb	cyhoeddi adroddiadau

en-gb	Section 20 establishes the post of the National Adviser.
cy-gb	Mae adran 20 yn sefydlu swydd y Cynghorydd Cenedlaethol.

en-gb	The Adviser will be an individual appointed, via a public appointments process, by the Welsh Ministers and will hold office in accordance with terms specified by Ministers.
cy-gb	Unigolyn a benodir drwy broses penodiadau cyhoeddus gan Weinidogion Cymru fydd y Cynghorydd, a bydd yn dal y swydd yn unol â thelerau a bennir gan y Gweinidogion.

en-gb	The section also provides that the Welsh Ministers may pay expenses, remuneration, allowances and pensions in respect of the Adviser.
cy-gb	Mae’r adran hefyd yn darparu y caiff Gweinidogion Cymru dalu treuliau, tâl cydnabyddiaeth, lwfansau a phensiynau mewn cysylltiad â’r Cynghorydd.

en-gb	Ministers will also be able to provide the Adviser with the support necessary for the Adviser to exercise his or her functions (by for example, allocating Welsh Government staff to assist the Adviser and providing office space and equipment).
cy-gb	Yn ogystal, caniateir i’r Gweinidogion roi i’r Cynghorydd y cymorth sydd ei angen arno i arfer ei swyddogaethau (er enghraifft, drwy ddyrannu staff Llywodraeth Cymru i’w gynorthwyo a darparu swyddfa ac offer ar ei gyfer).

en-gb	Section 21 sets out the Adviser’s functions, all of which are related to the pursuit of the purpose of the Act.
cy-gb	Mae adran 21 yn nodi swyddogaethau’r Cynghorydd, gyda phob un ohonynt yn ymwneud â chyflawni diben y Ddeddf.

en-gb	This is not a civil service role;
cy-gb	Nid rôl o fewn y gwasanaeth sifil yw hon;

en-gb	it is a statutory advisory role, and the Adviser will advise and assist the Welsh Ministers in tackling gender-based violence, domestic abuse and sexual violence.
cy-gb	rôl gynghorol statudol ydyw, a bydd y Cynghorydd yn cynghori ac yn cynorthwyo Gweinidogion Cymru o ran mynd i’r afael â thrais ar sail rhywedd, cam-drin domestig a thrais rhywiol.

en-gb	An element of the Adviser’s role will involve working with public service providers across Wales to promote best practice across the public sector.
cy-gb	Bydd gweithio gyda darparwyr gwasanaethau cyhoeddus ledled Cymru er mwyn hyrwyddo arfer gorau ar draws y sector cyhoeddus yn rhan o waith y Cynghorydd.

en-gb	The Adviser will also have a key role in reviewing the actions being taken by local authorities, Local Health Boards, fire and rescue authorities and NHS Trusts under the duties imposed by the Act, and advising the Welsh Ministers of the findings.
cy-gb	Bydd gan y Cynghorydd rôl allweddol hefyd yn y gwaith o adolygu’r camau a gymerir gan awdurdodau lleol, Byrddau Iechyd Lleol, awdurdodau tân ac achub ac Ymddiriedolaethau’r GIG o dan y dyletswyddau a osodir gan y Ddeddf, gan roi gwybod i Weinidogion Cymru am y canlyniadau.

en-gb	To that end, section 21 requires local authorities, Local Health Boards, fire and rescue authorities and NHS Trusts to comply with reasonable requests for information made by the Adviser.
cy-gb	I’r perwyl hwnnw, mae adran 21 yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol, Byrddau Iechyd Lleol, awdurdodau tân ac achub ac Ymddiriedolaethau’r GIG gydymffurfio â cheisiadau rhesymol am wybodaeth gan y Cynghorydd.

en-gb	This power allows the Adviser to access the information he or she considers necessary to inform the exercise of the functions mentioned in section 21(1).
cy-gb	Mae’r p * er hwn yn galluogi’r Cynghorydd i gael mynediad at yr wybodaeth y mae’n ei hystyried yn angenrheidiol i’w lywio wrth arfer y swyddogaethau y sonnir amdanynt yn adran 21(1).

en-gb	Relevant information for these purposes could be details of procedures and processes in place to identify and respond to victims of the abuse and violence covered by the Act;
cy-gb	Gallai gwybodaeth berthnasol at y dibenion hyn fod yn fanylion gweithdrefnau a phrosesau ar gyfer canfod dioddefwyr y gamdriniaeth a’r trais y mae’r Ddeddf yn ymwneud ag ef, ac ymateb iddynt;

en-gb	or details of relevant training undertaken by staff for the purpose of tackling such abuse and violence.
cy-gb	neu’n fanylion hyfforddiant perthnasol y mae staff wedi’i dderbyn at ddibenion mynd i’r afael â cham-drin a thrais.

en-gb	This group of sections refers to both a “National Adviser” and “Ministerial Adviser”.
cy-gb	Mae’r gr * p hwn o adrannau yn cyfeirio at “Cynghorydd Cenedlaethol” a “Cynghorydd Gweinidogol”.

en-gb	The Bill for this Act on introduction to the National Assembly for Wales referred to the office established under section 20 as the “Ministerial Adviser”.
cy-gb	Pan gyflwynwyd y Bil ar gyfer y Ddeddf hon i Gynulliad Cenedlaethol Cymru roedd yn cyfeirio at y swydd a sefydlir o dan 20 fel y “Cynghorydd Gweinidogol”.

en-gb	At stage 3 of the Bill’s scrutiny before the Assembly, the Welsh Government tabled amendments to the Bill to change the title of the Adviser to “National Adviser”.
cy-gb	Yng ngham 3 o’r broses o graffu ar y Bil yn y Cynulliad, cyflwynodd Llywodraeth Cymru welliannau i’r Bil er mwyn newid enw’r Cynghorydd i “Cynghorydd Cenedlaethol”.

en-gb	Some of the amendments were not agreed by the Assembly, and therefore some references to “Ministerial Adviser” remain.
cy-gb	Ni chafodd rhai o’r gwelliannau hynny eu cytuno gan y Cynulliad, felly ceir rhai cyfeiriadau at “Cynghorydd Gweinidogol” yn y Ddeddf o hyd.

en-gb	Under section 22, the Adviser is required to prepare an annual plan and annual report related to the exercise of the Adviser’s functions.
cy-gb	O dan adran 22, mae gofyn i’r Cynghorydd baratoi cynllun blynyddol ac adroddiad blynyddol parthed arferiad ei swyddogaethau.

en-gb	This section sets out what should be included in the plan and enables the Adviser to consult with anyone in its preparation.
cy-gb	Mae’r adran hon yn nodi’r hyn y dylid ei gynnwys yn y cynllun ac yn galluogi’r Cynghorydd i ymgynghori ag unrhyw un wrth ei baratoi.

en-gb	The plan requires the approval of the Welsh Ministers (which may be modified, with the Adviser’s agreement).
cy-gb	Mae angen cymeradwyaeth Gweinidogion Cymru ar y cynllun (a gellir ei ddiwygio, os yw’r Cynghorydd yn cytuno).

en-gb	The Adviser’s annual reports must also be submitted to the Welsh Ministers.
cy-gb	Hefyd, rhaid i adroddiadau blynyddol y Cynghorydd gael eu cyflwyno i Weinidogion Cymru.

en-gb	This will enable the Welsh Ministers to have full oversight of the work of the Ministerial Adviser and ensure the role is contributing to the achievement of the purpose of the Act.
cy-gb	Bydd hyn yn galluogi Gweinidogion Cymru i gael trosolwg llawn o waith y Cynghorydd Gweinidogol a sicrhau bod y rôl yn cyfrannu at gyflawni diben y Ddeddf.

en-gb	The annual plans and reports required under section 22 of the Act must be published by the Welsh Ministers under section 23.
cy-gb	O dan adran 23, rhaid i Weinidogion Cymru gyhoeddi’r cynlluniau a’r adroddiadau blynyddol sy’n ofynnol o dan adran 22 o’r Ddeddf.

en-gb	This is to ensure that information about the exercise of functions by the Adviser is publicly available.
cy-gb	Mae hyn er mwyn sicrhau bod gwybodaeth ynghylch arfer swyddogaethau’r Cynghorydd ar gael yn gyhoeddus.

en-gb	This information will be of particular interest to those public and third sector organisations working in the gender-based violence, domestic abuse and sexual violence sector.
cy-gb	Bydd yr wybodaeth hon o ddiddordeb penodol i’r sefydliadau cyhoeddus a’r sefydliadau trydydd sector hynny sy’n gweithio ym maes trais ar sail rhywedd, cam-drin domestig a thrais rhywiol.

en-gb	Section 23 also sets out which other reports are required to be published by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae adran 23 hefyd yn nodi pa adroddiadau eraill y mae gofyn i Weinidogion Cymru eu cyhoeddi.

en-gb	Reports mentioned in the Adviser’s annual plan must be published;
cy-gb	Rhaid cyhoeddi adroddiadau a grybwyllir yng nghynllun blynyddol y Cynghorydd;

en-gb	while any other reports not mentioned in the annual plan may be published at the Welsh Ministers’ discretion.
cy-gb	caniateir cyhoeddi adroddiadau eraill, nad ydynt wedi’u crybwyll yn y cynllun blynyddol, yn ôl disgresiwn Gweinidogion Cymru.

en-gb	The Welsh Ministers’ duty to publish information under section 23(1) is subject to a qualification.
cy-gb	Mae’r ddyletswydd ar Weinidogion Cymru i gyhoeddi gwybodaeth o dan adran 23(1) yn un amodol.

en-gb	Subsection (3) allows the Welsh Ministers to remove information in the reports or plans sent to them by the Adviser prior to publishing those documents.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn caniatáu i Weinidogion Cymru dynnu gwybodaeth o adroddiadau neu gynlluniau y mae’r Cynghorydd yn eu hanfon atynt cyn cyhoeddi’r dogfennau hynny.

en-gb	For example, information contained in a report produced by the Adviser could enable a victim or perpetrator of domestic abuse to be identified;
cy-gb	Er enghraifft, gallai gwybodaeth a gynhwysir mewn adroddiad gan y Cynghorydd olygu y gellid adnabod dioddefwr neu dramgwyddwr cam-drin domestig;

en-gb	publication of this information could place the individual at risk of harm or prejudice a pending criminal case.
cy-gb	gallai cyhoeddi’r wybodaeth honno wneud yr unigolyn yn agored i risg o niwed neu gallai ragfarnu achos llys sydd yn yr arfaeth.

en-gb	This section sets out the meanings of the defined terms used in the Act.
cy-gb	Mae’r adran hon yn nodi ystyr y termau diffiniedig a ddefnyddir yn y Ddeddf.

en-gb	This section defines the terms “abuse” “domestic abuse”, “gender-based violence” and “sexual violence”, and does so by describing the behaviours which are to be considered abusive or violent for the purpose of the Act.
cy-gb	Mae’r adran hon yn diffinio’r termau “cam-drin”, “cam-drin domestig”, “trais ar sail rhywedd” a “trais rhywiol”, ac mae’n gwneud hynny drwy ddisgrifio’r ymddygiadau sydd i gael eu hystyried yn gamdriniaeth neu’n drais at ddibenion y Ddeddf.

en-gb	The Act provides that domestic abuse requires the abuser to be “associated” to the victim.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn darparu ei bod yn ofynnol, o ran cam-drin domestig, bod y sawl sy’n cam-drin yn “gysylltiedig” â’r dioddefwr.

en-gb	An “associated person” is defined in subsections (2) to (4).
cy-gb	Diffinnir person sy’n “gysylltiedig” yn is-adrannau (2) i (4).

en-gb	This includes in subsection (2)(h) those who are in or have had an “intimate personal relationship”.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys, yn is-adran (2)(h), y rheini sydd mewn “perthynas bersonol agos” â’i gilydd, neu sydd wedi bod mewn perthynas o’r fath.

en-gb	This Act differs from the approach taken in the definition of “associated persons” in section 58(2)(h) of the Housing (Wales) Act 2014 and section 62(3)(a) of the Family Law Act 1996 (as inserted by section 4 of the Domestic Violence, Crime and Victims Act 2004).
cy-gb	Mae’r dull a ddefnyddir yn y Ddeddf hon yn wahanol i’r dull a ddefnyddir wrth ddiffinio “personau cysylltiedig” yn adran 58(2)(h) o Ddeddf Tai (Cymru) 2014 ac “associated persons” yn adran 62(3)(a) o Ddeddf Cyfraith Teulu 1996 (fel y’i mewnosodir gan adran 4 o Ddeddf Trais Domestig, Troseddu a Dioddefwyr 2004).

en-gb	In those Acts, the intimate personal relationship must be of a “significant duration”.
cy-gb	Yn y Deddfau hynny, rhaid i’r berthynas bersonol agos fod yn fod yn un sydd wedi “parhau am gyfnod sylweddol”(“significant duration”).

en-gb	This is not the case under this Act.
cy-gb	Nid yw hynny’n wir o dan y Ddeddf hon.

en-gb	Section 24(2)(h) captures intimate personal relationships of any duration, to reflect that abuse may be present at the very early stages of an intimate personal relationship.
cy-gb	Mae adran 24(2)(h) yn cwmpasu perthynas bersonol agos o unrhyw hyd, er mwyn adlewyrchu’r ffaith y gall trais fod yn bresennol yng nghamau cynnar iawn perthynas bersonol agos.

en-gb	An intimate personal relationship may exist whether the persons are the same or the opposite sex.
cy-gb	Gall perthynas bersonol agos fodoli rhwng dau berson o’r un rhyw neu rhwng dau berson o rywiau gwahanol.

en-gb	“Abuse” is defined to mean physical, sexual, emotional, psychological and financial abuse.
cy-gb	Diffinnir “cam-drin” i olygu cam-drin corfforol, rhywiol, emosiynol, seicolegol ac ariannol.

en-gb	Victims of domestic abuse often feel threatened, coerced or controlled.
cy-gb	Yn aml, mae dioddefwyr cam-drin domestig yn teimlo o dan fygythiad, gorfodaeth neu reolaeth.

en-gb	This may for example be as a result of threats of, or actual, physical violence.
cy-gb	Gallai hyn fod o ganlyniad i drais corfforol gwirioneddol, er enghraifft, neu fygythiad ohono.

en-gb	In either case, the definition of abuse would extend to such conduct by constituting physical abuse in the case of actual physical violence, or psychological abuse in the case of threats of violence.
cy-gb	Yn y naill achos neu’r llall byddai’r diffiniad o gam-drin yn ymestyn i ymddygiad o’r fath, gan y byddai’n gamdriniaeth gorfforol yn achos trais corfforol gwirioneddol, neu’n gamdriniaeth seicolegol yn achos bygythiadau o drais.

en-gb	A perpetrator may also unreasonably withhold a victim’s access to their bank account for the purpose of controlling them.
cy-gb	Gallai tramgwyddwr hefyd rwystro dioddefwr, mewn modd afresymol, rhag cael mynediad i’w gyfrif banc er mwyn ei reoli.

en-gb	Such behaviour would constitute financial abuse, and therefore captured by the definition of domestic abuse.
cy-gb	Byddai ymddygiad o’r fath yn gam-drin ariannol, ac felly’n dod o dan y diffiniad o gam-drin domestig.

en-gb	However, reasonable intervention in the financial affairs of another person would not constitute abuse.
cy-gb	Fodd bynnag, ni fyddai ymyrraeth resymol â materion ariannol person arall yn cael ei hystyried yn gamdriniaeth.

en-gb	Therefore, “financial abuse” would not extend to a parent who reasonably manages the financial affairs of their child.
cy-gb	Ni fyddai cam-drin ariannol felly yn cwmpasu rhiant sy’n rheoli materion ariannol ei blentyn mewn modd rhesymol.

en-gb	Abuse may not always include acts perpetrated directly against the victim.
cy-gb	Mae’n bosibl nad yw cam-drin yn cynnwys gweithredoedd uniongyrchol yn erbyn y dioddefwr bob amser.

en-gb	Psychological and emotional abuse could follow from acts done to, or in respect of, things that are important to victims.
cy-gb	Gallai cam-drin seicolegol ac emosiynol ddilyn o ymyrryd â phethau sy’n bwysig i ddioddefwr, neu mewn perthynas â’r pethau hynny.

en-gb	This could include deliberate damage to a victim’s home or belongings, or violence perpetrated against a victim’s pets.
cy-gb	Gallai hynny gynnwys niwed bwriadol i gartref neu eiddo dioddefwr, neu ymddwyn yn dreisgar tuag at anifeiliaid anwes dioddefwr.

en-gb	Forced pregnancy could amount to, and arises from, psychological or emotional abuse, where a woman or girl is coerced or deceived into having sex without contraception for the purpose of making her pregnant.
cy-gb	Gallai beichiogrwydd dan orfod fod yn gam-drin seicolegol neu emosiynol, a chodi ohono, pan fo menyw neu ferch yn cael ei gorfodi neu ei thwyllo i gael rhyw heb ddulliau atal cenhedlu er mwyn ei gwneud yn feichiog.

en-gb	And forced abortion could also amount to, and arise from, such abuse, where a woman or girl is coerced or deceived into terminating her pregnancy, whether or not the termination procedure itself is lawful.
cy-gb	A gallai erthyliad dan orfod hefyd fod yn gam-drin o’r fath, a chodi ohono, pan fo menyw neu ferch yn cael ei gorfodi neu ei thwyllo i derfynu ei beichiogrwydd, pa un a yw’r weithdrefn derfynu ei hun yn gyfreithlon ai peidio.

en-gb	An example of gender-based violence falling within paragraph (a) of the definition is a type of so-called “honour-based violence”, where people suffer violence, threats of violence or harassment as a result of the perception that they have caused disgrace or dishonour to the family or community where the perceived disgrace or dishonour arises from values, beliefs or customs relating to gender or sexual orientation (such as beliefs about relationships outside marriage with persons of the opposite sex or beliefs about homosexuality).
cy-gb	Un enghraifft o drais ar sail rhywedd sy’n dod o fewn paragraff (a) o’r diffiniad yw’r hyn a elwir yn “drais ar sail anrhydedd”, pan fo pobl yn dioddef trais, bygythiadau o drais neu aflonyddu yn sgil y canfyddiad eu bod wedi peri gwarth neu gywilydd i’r teulu neu’r gymuned pan fo’r gwarth neu’r cywilydd canfyddedig yn codi o werthoedd, credoau neu arferion sy’n ymwneud â rhywedd neu gyfeiriadedd rhywiol (megis credoau ynghylch cael perthynas â pherson o’r rhyw arall oddi allan i briodas neu gredoau ynghylch cyfunrhywiaeth).

en-gb	The definition of gender-based violence for the purposes of the Act includes harassment and female genital mutilation;
cy-gb	Mae’r diffiniad o drais ar sail rhywedd at ddibenion y Ddeddf yn cynnwys aflonyddu ac anffurfio organau cenhedlu benywod;

en-gb	both of which are defined in subsection (5).
cy-gb	diffinnir y ddau yn is-adran (5).

en-gb	The definition of sexual violence for the purposes of the Act includes sexual exploitation and sexual harassment, both of which are defined in subsection (5).
cy-gb	Mae’r diffiniad o drais rhywiol at ddibenion y Ddeddf yn cynnwys camfanteisio rhywiol ac aflonyddu rhywiol, ac mae’r ddau wedi eu diffinio yn is-adran (5).

en-gb	Sexual exploitation includes rape, sexual assault and a number of child sex offences.
cy-gb	Mae camfanteisio rhywiol yn cynnwys treisio, ymosod rhywiol a nifer o droseddau rhyw yn erbyn plant.

en-gb	“Harassment” is also defined in subsection (5) and includes speech amounting to harassment.
cy-gb	Diffinnir “aflonyddu” yn is-adran (5) hefyd, ac mae’r diffiniad yn cynnwys aflonyddu ar ffurf siarad.

en-gb	A summary table of the behaviours is attached below:
cy-gb	Atodir tabl sy’n crynhoi’r ymddygiadau isod:

en-gb	Behaviours
cy-gb	Ymddygiadau

en-gb	Victim
cy-gb	Dioddefwr

en-gb	Perpetrator
cy-gb	Tramgwyddwr

en-gb	Gender-based violence
cy-gb	Trais ar sail Rhywedd

en-gb	Arising from values, beliefs or customs relating to gender or sexual orientation
cy-gb	Yn codi o werthoedd, credoau neu arferion sy’n ymwneud â rhywedd neu gyfeiriadedd rhywiol

en-gb	Anyone
cy-gb	Unrhyw un

en-gb	Female Genital Mutilation
cy-gb	Anffurfio organau cenhedlu benywod

en-gb	Women and girls
cy-gb	Menywod a merched

en-gb	Forced Marriage
cy-gb	Priodas dan orfod

en-gb	Person associated with the perpetrator (see section 24(2)).
cy-gb	Person sy’n gysylltiedig â’r tramgwyddwr (gweler adran 24(2))

en-gb	Person associated with the victim (see section 24(2))
cy-gb	Person sy’n gysylltiedig â’r dioddefwr (gweler adran 24(2))

en-gb	Sexual Violence
cy-gb	Trais Rhywiol

en-gb	The following table sets out the dates for each stage of the Act’s passage through the
cy-gb	Mae’r tabl a ganlyn yn nodi’r dyddiadau ar gyfer pob cam o daith y Ddeddf drwy

en-gb	National Assembly for Wales.
cy-gb	Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	The Record of Proceedings and further information on the passage of this Act can be found on the National Assembly for Wales’ website at:
cy-gb	Gellir gweld Cofnod y Trafodion a rhagor o wybodaeth am daith y Ddeddf ar wefan Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn:

en-gb	http://www.senedd.assembly.wales/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=10028
cy-gb	http://www.senedd.cynulliad.cymru/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=10028

en-gb	Stage 1 – Debate
cy-gb	Cam 1 – Dadl

en-gb	Stage 2 Scrutiny Committee – consideration of amendments
cy-gb	Cam 2 Pwyllgor Craffu – ystyried y gwelliannau

en-gb	Stage 3 Plenary - consideration of amendments
cy-gb	Cam 3 Cyfarfod Llawn - ystyried y gwelliannau

en-gb	Draft Planning Policy Wales:
cy-gb	Polisi Cynllunio Cymru Drafft

en-gb	© Crown Copyright  1
cy-gb	© Hawlfraint y Goron

en-gb	Normally, the name and address (or part of the address) of the person or organisation who sent the response are published with the response.
cy-gb	Fel arfer, bydd enw a chyfeiriad (neu ran o gyfeiriad) yr unigolyn neu sefydliad  a anfonodd yr ymateb yn cael eu cyhoeddi gyda’r ymateb.

en-gb	If you do not want your name or address published, please tell us this in writing when you send your response.
cy-gb	Os nad ydych yn dymuno i’ch enw a’ch cyfeiriad gael eu cyhoeddi, nodwch hynny wrth i chi  ddychwelyd eich ymateb.

en-gb	The Freedom of Information Act 2000 and the Environmental Information Regulations 2004 allow the public to ask to see information held by many public bodies, including the Welsh Government.
cy-gb	Mae Deddf Rhyddid Gwybodaeth 2000 a Rheoliadau Gwybodaeth  Amgylcheddol 2004 yn caniatáu i’r cyhoedd ofyn am gael gweld gwybodaeth a gedwir gan lawer o gyrff cyhoeddus, gan gynnwys Llywodraeth Cymru.

en-gb	However, the law also allows us to withhold information in some circumstances.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r  gyfraith hefyd yn caniatáu i ni gadw gwybodaeth yn ôl o dan rai amgylchiadau.

en-gb	If anyone asks to see information we have withheld, we will have to decide whether to release it or not.
cy-gb	Os bydd unrhyw un yn gofyn am gael gweld gwybodaeth a gadwyd yn ôl gennym, bydd yn rhaid i ni benderfynu a ydym am ei rhyddhau ai peidio.

en-gb	If someone has asked for their name and address not to be published, that is an important fact we would take into account.
cy-gb	Os bydd rhywun wedi gofyn i ni beidio â chyhoeddi ei enw a’i gyfeiriad, bydd hynny’n ffaith bwysig i ni ei chadw mewn cof.

en-gb	However, there might sometimes be important reasons why we would have to reveal someone’s name and address, even though they have asked for them not to be published.
cy-gb	Fodd bynnag, gallai fod rheswm pwysig dros orfod datgelu enw a chyfeiriad unigolyn, er ei fod wedi gofyn i ni beidio â’u cyhoeddi.

en-gb	We would get in touch with the person and ask their views before we finally decided to reveal the information.
cy-gb	Byddem yn cysylltu â’r unigolyn ac yn gofyn am ei farn cyn gwneud unrhyw benderfyniad terfynol i ddatgelu’r wybodaeth.

en-gb	What are the main issues?
cy-gb	Beth yw’r prif faterion?

en-gb	Planning Policy Wales (PPW) is the national land-use planning policy document for Wales.
cy-gb	Polisi Cynllunio Cymru yw’r ddogfen bolisi genedlaethol ar gyfer cynllunio defnydd tir yng Nghymru.

en-gb	It is used by Local Planning Authorities (LPAs) to inform policies and landuse allocations in Local Development Plans (LDPs) and it is a material consideration for decision makers in determining individual planning applications.
cy-gb	Fe’i defnyddir gan Awdurdodau Cynllunio Lleol i lunio polisïau a dyraniadau defnydd tir mewn Cynlluniau Datblygu Lleol ac mae’n ystyriaeth bwysig i lunwyr penderfyniadau wrth benderfynu ar geisiadau cynllunio unigol.

en-gb	PPW sets out the land use policies of the Welsh Government and provides the context for land use planning in Wales.
cy-gb	Mae’r Polisi’n cyflwyno polisïau defnydd tir Llywodraeth Cymru ac yn rhoi’r cyd-destun ar gyfer cynllunio defnydd tir yng Nghymru.

en-gb	This consultation seeks your views on proposed revisions to PPW in light of the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015.
cy-gb	Mae’r ymgynghoriad hwn yn ceisio eich barn ar gynnig Llywodraeth Cymru i ddiwygio Polisi Cynllunio Cymru yng ngoleuni Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015.

en-gb	PPW has been restructured into policy themes which reflect the well-being goals and policy updated where necessary to reflect Welsh Government strategies and policies.
cy-gb	Ailwampiwyd Polisi Cynllunio Cymru i themâu polisi ar sy’n adlewyrchu’r nodau llesiant a diweddarwyd y polisi lle roedd angen i adlewyrchu strategaethau a pholisïau Llywodraeth Cymru.

en-gb	We are seeking your views on these changes through the range of questions asked in this document.
cy-gb	Rydym yn ceisio eich barn ar y newidiadau hyn drwy’r cwestiynau amrywiol a ofynnir yn y ddogfen hon.

en-gb	Where are we now?
cy-gb	Y sefyllfa bresennol?

en-gb	The current format of PPW has changed very little since it was first published in 2002 with each chapter dedicated to one or more theme or topic.
cy-gb	Nid yw fformat cyfredol Polisi Cynllunio Cymru wedi newid llawer ers ei gyhoeddi gyntaf yn 2002 gyda phob pennod yn trafod un thema/pwnc neu fwy.

en-gb	These chapters outline the Welsh Government’s strategic objectives for these areas;
cy-gb	Mae’r penodau hyn yn amlinellu amcanion strategol Llywodraeth Cymru ar gyfer y meysydd hyn;

en-gb	set the policy context and describe key issues;
cy-gb	yn egluro’r cyd-destun polisi ac yn disgrifio materion allweddol;

en-gb	identify areas which LDPs should address locally;
cy-gb	yn nodi meysydd y dylai Cynlluniau Datblygu Lleol fynd i’r afael â nhw’n lleol;

en-gb	and outline matters which should be taken into account when planning applications are decided.
cy-gb	ac yn amlinellu materion y dylid eu hystyried wrth benderfynu ar geisiadau cynllunio.

en-gb	Why are we proposing changes to Planning Policy Wales?
cy-gb	Pam rydym yn cynnig cyflwyno newidiadau i Bolisi Cynllunio Cymru?

en-gb	Sustainable development has been at the core of PPW since it was first published.
cy-gb	Mae datblygu cynaliadwy wedi bod wrth wraidd Polisi Cynllunio Cymru ers ei gyhoeddi gyntaf.

en-gb	When the Planning (Wales) Act, the Well-Being of Future Generations (Wales) Act (WFG Act) and the Environment (Wales) Act were being developed, a commitment was given to restructure PPW so it more clearly evidenced the legislative requirements of these pieces of legislation.
cy-gb	Pan oedd Deddf Cynllunio (Cymru), Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) a Deddf yr Amgylchedd (Cymru) yn cael eu datblygu, ymrwymwyd i ad-drefnu Polisi Cynllunio Cymru fel ei fod yn adlewyrchu gofynion deddfwriaethol y deddfau hyn yn gliriach.

en-gb	The legislative requirements set out in the Well-being of Future Generations (Wales) Act (WFG Act) mandate improving the social, economic, environmental and cultural well-being of Wales.
cy-gb	Mae’r gofynion deddfwriaethol sydd yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) yn gorchymyn y dylid gwella llesiant cymdeithasol, economaidd, amgylcheddol a diwylliannol Cymru.

en-gb	It requires public bodies (including the Welsh Government and Local Planning Authorities) to think about the long-term, to work better with people and communities, to look to prevent problems and take a more joined up approach to deliver sustainable development.
cy-gb	Mae’n ei gwneud yn ofynnol i gyrff cyhoeddus (yn cynnwys Llywodraeth Cymru ac Awdurdodau Cynllunio Lleol) feddwl am y tymor hir, i weithio’n well gyda phobl a chymunedau, i geisio atal problemau a mabwysiadu dull mwy cydlynol o ddarparu datblygiadau cynaliadwy.

en-gb	To make sure we are all working towards the same vision, the Act puts in place seven well-being goals.
cy-gb	Er mwyn sicrhau ein bod ni gyd yn gweithio tuag at yr un weledigaeth, mae’r Ddeddf yn sefydlu saith nod llesiant.

en-gb	The Act also introduces 5 Ways of Working to help achieve the well-being goals.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn cyflwyno 5 Ffordd o Weithio hefyd i helpu i gyflawni’r nodau gwelliant.

en-gb	The planning system is one of the main tools which we have to create sustainable places.
cy-gb	Y system gynllunio yw un o’r prif adnoddau sydd gennym i greu mannau cynaliadwy.

en-gb	It is the main contribution the planning system can contribute to the successful implementation of the WFG Act.
cy-gb	Dyma’r prif gyfraniad y gall y system gynllunio ei wneud i sicrhau bod y Ddeddf yn cael ei gweithredu’n llwyddiannus.

en-gb	Everyone engaged with or operating within the planning system must embrace the concept of placemaking in both plan making and development management decisions in order to achieve the creation of Sustainable Places.
cy-gb	Mae’n rhaid i bawb sy’n ymwneud â’r system gynllunio neu’n gweithredu ynddi fabwysiadu’r cysyniad o greu lleoedd wrth lunio cynlluniau ac mewn penderfyniadau rheoli datblygiadau er mwyn creu mannau cynaliadwy.

en-gb	Placemaking is a multi-faceted approach to the planning, design and management of public spaces.
cy-gb	Dull aml-haen o gynllunio, dylunio a rheoli lleoedd cyhoeddus yw creu lleoedd.

en-gb	Placemaking capitalises on a local community's assets, inspiration, and potential, with the intention of creating development that promote people's health, happiness, and well being.
cy-gb	Mae’n manteisio ar asedau, ysbrydoliaeth a photensial cymuned leol gyda’r bwriad o greu datblygiad sy’n hybu iechyd, hapusrwydd a llesiant pobl.

en-gb	It is therefore central to the wider objectives of the WFG Act.
cy-gb	Mae’n ganolog felly i amcanion ehangach Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol.

en-gb	Consultation Proposals
cy-gb	Cynigion yr Ymgynghoriad

en-gb	PPW has been restructured to reflect the new legislative framework and the concept of placemaking to provide an appropriate context within which development plans are prepared and decisions on development proposals are taken.
cy-gb	Ailwampiwyd Polisi Cynllunio Cymru i adlewyrchu’r fframwaith deddfwriaethol newydd a’r cysyniad o greu lleoedd i ddarparu cyd-destun priodol ar gyfer paratoi cynlluniau datblygu a gwneud penderfyniadau ar gynigion datblygu.

en-gb	We have also updated planning policy in key areas where necessary to reflect new Welsh Government strategies and policies.
cy-gb	Rydym wedi diweddaru’r polisi cynllunio mewn meysydd allweddol lle bo angen hefyd i adlewyrchu strategaethau a pholisïau newydd Llywodraeth Cymru.

en-gb	The consultation seeks views on the new structure of PPW, the placemaking concept and the new or revised policy requirements.
cy-gb	Mae’r ymgynghoriad yn gofyn am sylwadau ar strwythur newydd Polisi Cynllunio Cymru, y cysyniad o greu lleoedd a’r gofynion polisi newydd neu ddiwygiedig.

en-gb	This consultation paper outlines the changes and should be read alongside the draft PPW – Edition 10.
cy-gb	Mae’r papur ymgynghori hwn yn amlinellu’r newidiadau a dylid ei ddarllen gyda Pholisi Cynllunio Cymru drafft - Argraffiad 10.

en-gb	In restructuring PPW we have introduced some new policy requirements in a number of the chapters.
cy-gb	Wrth ailwampio Polisi Cynllunio Cymru rydym wedi cyflwyno rhai gofynion polisi newydd yn nifer o’r penodau.

en-gb	This has generally been achieved by amending existing policy and making other aspects more explicit.
cy-gb	Gwnaed hyn yn bennaf drwy ddiwygio’r polisi cyfredol a gwneud agweddau eraill yn fwy clir.

en-gb	Questions 1 to 33 focus on policies where such changes have been made.
cy-gb	Mae cwestiynau 1 i 33 yn canolbwyntio ar bolisïau lle gwnaed newidiadau o’r fath.

en-gb	The aim has been to reflect existing policy and retain policy statements contained in PPW Edition 9.
cy-gb	Y nod oedd adlewyrchu polisi cyfredol a chadw’r datganiadau polisi o Bolisi Cynllunio Cymru Argraffiad 9.

en-gb	Question 34 specifically asks whether policy, other than the amended policy statements detailed in Questions 1 to 33, accurately reflects the existing policy.
cy-gb	Mae cwestiwn 34 yn gofyn yn benodol a yw’r polisi, ac eithrio’r datganiadau polisi diwygiedig a drafodir yng Nghwestiynau 1 i 33, yn adlewyrchiad cywir o’r polisi cyfredol.

en-gb	Question 35 asks whether there are any existing policy statements in PPW Edition 9 which have not been included in the draft of PPW Edition 10.
cy-gb	Mae cwestiwn 35 yn gofyn a oes unrhyw ddatganiadau polisi cyfredol ym Mholisi Cynllunio Cymru Argraffiad 9 wedi’u hepgor o fersiwn ddrafft Polisi Cynllunio Cymru Argraffiad 10.

en-gb	The specific consultation questions relating to this consultation are set out below.
cy-gb	Nodir y cwestiynau ymgynghori penodol sy’n ymwneud â’r ymgynghoriad hwn isod.

en-gb	Consultation Questions
cy-gb	Cwestiynau’r Ymgynghoriad

en-gb	The consultation response form provides an opportunity to make additional comments when replying to these questions.
cy-gb	Mae’r ffurflen ymateb yn rhoi cyfle i chi wneud sylwadau ychwanegol wrth ateb y cwestiynau hyn.

en-gb	Responses to consultations may be made public on the internet or in a separate report.
cy-gb	Gall ymatebion i ymgynghoriadau gael eu cyhoeddi ar y rhyngrwyd neu mewn adroddiad ar wahân.

en-gb	If you would prefer your response to be kept confidential please indicate this by ticking the relevant box on the response form.
cy-gb	Os ydych am i’ch ymateb aros yn gyfrinachol nodwch hynny drwy dicio’r bocs perthnasol ar y ffurflen ymateb.

en-gb	Structure of PPW - Aligning Planning Policy Topics to the Goals of the WFG Act
cy-gb	Strwythur Polisi Cynllunio Cymru – Cysoni Pynciau Polisi Cynllunio gyda Nodau Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol

en-gb	PPW has been restructured to reflect the new legislative framework, provided by the WFG Act and Environment Act, whilst continuing to provide an appropriate context within which development plans are prepared and decisions on development proposals are taken.
cy-gb	Ailwampiwyd Polisi Cynllunio Cymru i adlewyrchu’r fframwaith deddfwriaethol newydd, a ddarparwyd gan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol a Deddf yr Amgylchedd, gan barhau i ddarparu cyd-destun priodol ar gyfer paratoi cynlluniau datblygu a gwneud cynigion datblygu.

en-gb	We have aligned planning policy topic areas to the goals of the WFG Act by examining the descriptions of the goals which are also contained within the Act.
cy-gb	Rydym wedi cysoni meysydd pwnc polisi cynllunio gyda nodau Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol drwy edrych ar y disgrifiadau o’r nodau sydd hefyd wedi’u cynnwys yn y Ddeddf.

en-gb	Using key words from the descriptions, relationships were identified between the goals and the policy topic areas.
cy-gb	Gan ddefnyddio geiriau allweddol o’r disgrifiadau, nodwyd cysylltiadau rhwng y nodau a’r meysydd pwnc polisi.

en-gb	Once these relationships had been established, it was clear that many of the topic areas had linkages with two or more of the Wellbeing goals.
cy-gb	Ar ôl gweld y cysylltiadau hyn roedd hi’n amlwg bod gan lawer o’r meysydd pwnc gysylltiadau â dau neu fwy o’r nodau llesiant.

en-gb	Once these were identified those with common aspects were grouped together under thematic headings. These have been identified as:
cy-gb	Ar ôl eu nodi, cafodd y rhai ag agweddau cyffredin eu grwpio gyda’i gilydd o dan benawdau thematig fel a ganlyn:

en-gb	Do you agree planning policy topics be clustered around themes which show their relationships with each other and the 7 well-being goals?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno y dylid clystyru pynciau polisi cynllunio ar sail themâu sy’n dangos eu cysylltiad â’i gilydd a’r 7 nod llesiant?

en-gb	If not, please explain why.
cy-gb	Os na, eglurwch pam.

en-gb	Chapter 1, the introduction, provides an overview of what PPW sets out to do and a general context for the planning system in Wales.
cy-gb	Mae Pennod 1, y cyflwyniad, yn rhoi trosolwg o beth yw amcanion Polisi Cynllunio Cymru a’r cyd-destun cyffredinol ar gyfer y system gynllunio yng Nghymru.

en-gb	It highlights key legislation and provides policy context related to Development Plans and Development Management.
cy-gb	Mae’n tynnu sylw at ddeddfwriaeth allweddol ac yn darparu cyd-destun polisi ar gyfer Cynlluniau Datblygu a Rheoli Datblygiadau.

en-gb	Do you agree the introduction provides an adequate overview of the planning system in Wales and appropriate context?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno bod y cyflwyniad yn darparu trosolwg digonol o’r system gynllunio yng Nghymru a chyd-destun priodol?

en-gb	Placemaking
cy-gb	Creu Lleoedd

en-gb	Chapter 2 of PPW, Placemaking, introduces the concepts necessary to ensure PPW reflects the WFG Act.
cy-gb	Mae Pennod 2 Polisi Cynllunio Cymru, Creu Lleoedd, yn cyflwyno’r cysyniadau sydd eu hangen i sicrhau bod y polisi’n adlewyrchu Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol.

en-gb	The Welsh Government believes that everyone engaged with or operating within the planning system in Wales must embrace the concept of placemaking in both plan making and development management decisions in order to achieve the creation of Sustainable Places.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru’n credu bod rhaid i bawb sy’n ymwneud â’r system gynllunio neu’n gweithredu ynddi fabwysiadu’r cysyniad o greu lleoedd wrth lunio cynlluniau ac mewn penderfynidau rheoli datblygiadau er mwyn creu Mannau Cynaliadwy.

en-gb	The Placemaking Chapter sets out the 5 Key Planning Principles the Welsh Government has identified for planning which should be the starting point for all those involved in considering what they are trying to achieve.
cy-gb	Mae’r Bennod Creu Lleoedd yn cyflwyno’r 5 Egwyddor Gynllunio Allweddol y mae Llywodraeth Cymru wedi’u nodi ar gyfer cynllunio a ddylai fod yn fan cychwyn i bawb sy’n ystyried yr hyn maent yn ceisio ei gyflawni.

en-gb	The chapter also sets Sustainable Places as the goal of the land use planning system in Wales;
cy-gb	Mae’r bennod yn egluro hefyd mai Mannau Cynaliadwy yw’r nod i’r system cynllunio defnydd tir yng Nghymru;

en-gb	they are the output of the planning process.
cy-gb	dyma allbwn y broses gynllunio.

en-gb	All development decisions, either through policymaking in development plans or through individual development management decisions should seek to contribute towards the making of Sustainable Places.
cy-gb	Dylai pob penderfyniad datblygu, naill ai drwy lunio polisïau mewn cynlluniau datblygu neu drwy benderfyniadau rheoli datblygiadau unigol geisio cyfrannu at greu Mannau Cynaliadwy.

en-gb	Do you agree with the Planning Principles?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno â’r Egwyddorion Cynllunio?

en-gb	Do you agree with the definition of what is a ‘Sustainable Place’?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno â’r diffiniad o beth yw ‘Man Cynaliadwy’?

en-gb	We have developed a suite of high level National Sustainable Placemaking Outcomes, to encapsulate the spirit of placemaking in one succinct place and to ensure that all developments, as far as possible, make or contribute towards the creation of Sustainable Places.
cy-gb	Rydym wedi datblygu cyfres o Ganlyniadau Creu Lleoedd Cynaliadwy Cenedlaethol lefel uchel, i ddwyn ysbryd creu lleoedd ynghyd mewn un lle cryno ac i sicrhau bod unrhyw ddatblygiadau’n cyfrannu at greu Mannau Cynaliadwy cyn belled ag y bo’n bosibl.

en-gb	The purpose of the placemaking policy is not to replace the detailed considerations that occur during every planning application or site allocation process, but rather it contains the high level outcomes that planning is seeking to achieve and taken into account.
cy-gb	Nid disodli’r ystyriaethau manwl sy’n digwydd yn ystod pob cais cynllunio neu broses ddyrannu safle yw pwrpas y polisi creu lleoedd, ond yn hytrach mae’n cynnwys y canlyniadau lefel uchel y mae polisi cynllunio yn ceisio eu cyflawni a’u hystyried.

en-gb	Do you agree with high-level planning outcomes highlighted by People and Places:
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’r canlyniadau cynllunio lefel uchel a nodir gan Pobl a Lleoedd:

en-gb	The National Placemaking Outcomes?
cy-gb	Y Canlyniadau Creu Lleoedd Cenedlaethol?

en-gb	Strategic Place-making
cy-gb	Creu Lleoedd Strategol

en-gb	PPW acknowledges that land is finite resource and, in line with the principles of the sustainability and the Well-being of Future Generations Act its development should be undertaken in an efficient way.
cy-gb	Mae Polisi Cynllunio Cymru’n cydnabod bod tir yn adnodd y mae pen draw iddo ac, yn unol ag egwyddorion cynaliadwyedd a Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, dylid ei ddatblygu mewn ffordd effeithlon.

en-gb	We have therefore sought to make our preferred approach to the formulation of development plan strategies more explicit by outlining a search sequence for new development.
cy-gb	Rydym felly wedi ceisio gwneud y dull rydym yn ei ffafrio ar gyfer ffurfio strategaethau cynlluniau datblygu yn fwy eglur drwy amlinellu trefn chwilio ar gyfer datblygiadau newydd.

en-gb	Do you agree with the search sequence outlined for the formulation of development plan strategies?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’r drefn chwilio a amlinellir ar gyfer ffurfio strategaethau cynllun datblygu?

en-gb	New Settlements
cy-gb	Anheddiadau Newydd

en-gb	We have introduced a new policy regarding the promotion of new settlements or major urban extensions, of 1,000 or more dwellings.
cy-gb	Rydym wedi cyflwyno polisi newydd ar hyrwyddo aneddiadau newydd neu estyniadau trefol mawr, sy’n cynnwys 1,000 neu fwy o aneddiadau.

en-gb	Due to their strategic nature and significance, which goes beyond a single local authority boundary, they should only be proposed as part of a joint LDP, SDP or the NDF.
cy-gb	Yn sgil eu natur a’u harwyddocâd strategol, sy’n mynd y tu hwnt i un ffin awdurdod lleol, dim ond fel rhan o Gynllun Datblygu Lleol ar y cyd, Cynllun Datblygu Strategol neu’r Fframwaith Datblygu Cenedlaethol.

en-gb	Do you agree with our revised policy approach for the promotion of new settlements and urban extensions If not, please explain why.
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’n dull polisi diwygiedig ar gyfer hyrwyddo aneddiadau newydd ac estyniadau trefol. Os na, eglurwch pam.

en-gb	The Re-Use off Previously Developed Land
cy-gb	Ailddefnyddio Tir a Ddatblygwyd yn Flaenorol

en-gb	We have also examined our policy on the use of brownfield land and have strengthened it to seek to ensure that all options to re-use previously developed land are considered before greenfield sites are utilised.
cy-gb	Rydym hefyd wedi edrych ar ein polisi ar ddefnyddio safleoedd tir llwyd ac wedi’i gryfhau i geisio sicrhau bod yr holl opsiynau i ailddefnyddio tir a ddatblygwyd yn flaenorol yn cael eu hystyried cyn y defnyddir safleoedd maes glas.

en-gb	The over-riding imperative will now be to examine previously developed land first.
cy-gb	Y flaenoriaeth bennaf nawr fydd ystyried tir a ddatblygwyd yn flaenorol yn gyntaf.

en-gb	In line with advice later on in PPW, planning authorities are advised to continue to take a de-risk approach to sites to enable them to come forward, being mindful of the deliverability in economic terms.
cy-gb	Yn unol â chyngor yn ddiweddarach ym Mholisi Cynllunio Cymru, cynghorir awdurdodau cynllunio i barhau i fabwysiadu agwedd dadrisgio at safleoedd i’w galluogi i ddod ymlaen, gan ystyried y gallu i gyflawni mewn termau economaidd.

en-gb	Do you agree with our revised policy approach to the preference for the reuse of previously developed land?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’n dull polisi diwygiedig sy’n ffafrio ailddefnyddio tir a ddatblygwyd yn flaenorol?

en-gb	Managing Settlement Form - Green Belts and Green Wedges
cy-gb	Ffurflen Rheoli Anheddiadau – Lleiniau Glas a Lletemau Glas

en-gb	We have provided clarification on the difference between Green Belts & Green Wedges.
cy-gb	Rydym wedi egluro’r gwahaniaeth rhwng Lleiniau Glas a Lletemau Glas.

en-gb	Although proposals for both Green Belts and green wedges must be soundly based on a formal assessment of their contribution to urban form and the location of new development and can take on a variety of forms.
cy-gb	Er y dylai cynigion ar gyfer lleiniau glas a lletemau glas fod wedi’u seilio’n gadarn ar asesiad ffurfiol o’u cyfraniad at ffurf trefol a lleoliad datblygiad newydd a gallant fod mewn sawl ffurf wahanol.

en-gb	The essential difference between them is that land within a Green Belt should  be  protected  for  a longer  period  than the relevant current development plan  period,  whereas  green  wedge  policies  should  be  reviewed  as part of  the  development  plan  review  process.
cy-gb	Y gwahaniaeth hanfodol rhyngddynt yw y dylid gwarchod tir o fewn Llain Glas am fwy o amser na chyfnod perthnasol y cynllun datblygu cyfredol, tra bod angen adolygu polisïau lletemau glas fel rhan o’r broses adolygu cynlluniau datblygu.

en-gb	Green Belts are also strategic in nature and should only be proposed as part of either a joint LDP or an SDP.
cy-gb	Mae lleiniau glas yn strategol eu natur hefyd ac ni ddylid eu cynnig onibai eu bod yn rhan o Gynllun Datblygu Lleol ar y cyd neu Gynllun Datblygu Unigol.

en-gb	Do you agree with our revised policy approach for the designation of Green Belts and Green Wedges?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’n dull polisi diwygiedig ar gyfer dynodi Lleiniau Gwyrdd a Lletemau Gwyrdd?

en-gb	Active and Social Places
cy-gb	Lleoedd Actif a Chymdeithasol

en-gb	The Active and Social Places chapter highlights the connections which the policy topics in this chapter have with the placemaking outcomes.
cy-gb	Mae’r bennod Lleoedd Actif a Chymdeithasol yn sôn am y cysylltiadau rhwng pynciau polisi’r bennod hon â’r canlyniadau creu lleoedd.

en-gb	It also makes the linkages with the 7 Well-being Goals and 5 Ways of Working of the WFG Act.
cy-gb	Mae hefyd yn creu cysylltiadau gyda 7 Nod Llesiant a 5 Ffordd o Weithio Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol hefyd.

en-gb	The future trends in this area are also identified as well as how the different policy topics in theme can work collectively together to achieve Sustainable Places.
cy-gb	Tynnir sylw hefyd at dueddiadau’r dyfodol yn y maes hwn, yn ogystal â sut mae’r pynciau polisi gwahanol mewn thema’n gallu cydweithio gyda’i gilydd er mwyn cyflawni Mannau Cynaliadwy.

en-gb	Do you agree with the issues and inter-linkages highlighted in the introduction to the Active and Social Places chapter?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’r materion a’r rhyng-gysylltiadau a nodir yn y cyflwyniad i’r bennod Lleoedd Actif a Chymdeithasol?

en-gb	What other issues and linkages could be identified to support this theme?
cy-gb	Pa faterion a chysylltiadau eraill y gellid eu nodi i gefnogi’r thema hon?

en-gb	Emphasis has been placed on economic viability being central to assessments of the deliverability of development plan housing requirements from the outset of the plan preparation process.
cy-gb	Rhoddwyd pwyslais ar hyfywedd economaidd fel elfen ganolog i asesiadau o allu i gyflawni gofynion tai cynllun datblygu o ddechrau’r broses o baratoi’r cynllun.

en-gb	This is supported by an enhanced role for housing trajectories, which would provide the basis for housing land supply until a housing land availability study is required to inform an authority’s first development plan Annual Monitoring Report.
cy-gb	Caiff hyn ei ategu gan rôl ddatblygedig ar gyfer llwybrau tai, a fyddai’n darparu sail ar gyfer cyflenwi tir ar gyfer tai nes bod angen cynnal astudiaeth o’r tir sydd ar gael ar gyfer tai i lywio Adroddiad Monitro Blynyddol cynllun datblygu cyntaf yr awdurdod.

en-gb	Q11
cy-gb	C11

en-gb	Do you agree that it is important for viability to be assessed at the outset of the plan preparation process and for this to be supported by an enhanced role for housing trajectories?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno ei bod hi’n bwysig i hyfywedd gael ei asesu ar ddechrau’r broses o baratoi’r cynllun ac i hyn gael ei ategu gan rôl ddatblygedig i lwybrau tai?

en-gb	When allocating land for housing in their development plans local planning authorities are encouraged to include an additional allowance to allow for flexibility where sites do not come forward as planned to provide a realistic prospect of achieving the planned housing requirement.
cy-gb	Wrth ddyrannu tir ar gyfer tai yn eu cynlluniau datblygu anogir awdurdodau lleol i gynnwys lwfans ychwanegol i ganiatáu ar gyfer hyblygrwydd pan nad yw safleoedd yn cael eu cyflwyno fel y bwriadwyd er mwyn darparu posibilrwydd realistig o fodloni’r gofyniad tai a gynlluniwyd.

en-gb	Q12
cy-gb	C12

en-gb	Do you agree that it is important for a flexibility allowance to be included as a policy requirement in order to facilitate the delivery of planned housing requirements?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno ei bod hi’n bwysig cynnwys lwfans hyblygrwydd fel gofyniad polisi er mwyn ei gwneud hi’n haws i fodloni gofynion tai a gynlluniwyd?

en-gb	To deliver the new housing it is necessary to diversify the means of delivery by encouraging all types of house builder to contribute, including the self-build and custom build sector.
cy-gb	Er mwyn darparu’r tai newydd mae angen amrywio’r dull o gyflawni drwy annog pob math o adeiladwr tai i gyfrannu, yn cynnwys y sector hunan-adeiladu ac adeiladu ar gyfer cwsmer penodol.

en-gb	To facilitate this, local planning authorities must provide a range of site sizes when allocating sites in their development plans and must consider the opportunities for custom and self-build options, including the use of Local Development Orders.
cy-gb	I hwyluso hyn, mae’n rhaid i awdurdodau cynllunio lleol ddarparu safleoedd o feintiau gwahanol wrth ddyrannu safleoedd yn eu cynlluniau datblygu ac ystyried y cyfleoedd ar gyfer opsiynau hunan-adeiladu ar gyfer cwsmer penodol, yn cynnwys defnyddio Gorchmynion Datblygu Lleol.

en-gb	Q13
cy-gb	C13

en-gb	Do you agree that to deliver the new housing Wales needs it is necessary for local planning authorities to allocate a range of site sizes, including small sites, to provide opportunities for all types of house builder to contribute to the delivery of the proposed housing?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno, er mwyn gallu darparu’r tai newydd sydd eu hangen ar Gymru mae angen i awdurdodau cynllunio lleol ddyrannu safleoedd o feintiau gwahanol, yn cynnwys safleoedd bach, i ddarparu cyfleoedd ar gyfer pob math o adeiladwr tai i gyfrannu at ddarparu’r tai arfaethedig?

en-gb	Q14
cy-gb	C14

en-gb	To ensure that small sites are allocated, should there be a requirement for a specific percentage (e.g. 20%) of sites to be small sites?
cy-gb	Er mwyn sicrhau bod safleoedd bach yn cael eu dyrannu, a ddylid cynnwys gofyniad i ganran benodol (e.e. 20%) o safleoedd fod yn rhai bach?

en-gb	Q15
cy-gb	C15

en-gb	Do you agree that the custom and self-build sector can play an important role in housing delivery, in particular when linked to the use of Local Development Orders and design codes?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno y gall y sector hunan-adeiladu ac adeiladu ar gyfer cwsmer penodol wneud cyfraniad pwysig at ddarparu tai, yn enwedig pan mae hynny’n gysylltiedig â’r defnydd o Orchmynion Datblygu Lleol a chodau dylunio?

en-gb	The delivery of affordable housing as part of market housing developments requires local planning authorities and developers to negotiate in an open and transparent manner.
cy-gb	Er mwyn gallu darparu tai fforddiadwy fel rhan o ddatblygiadau tai’r farchnad agored mae’n rhaid i awdurdodau cynllunio lleol a datblygwyr drafod mewn ffordd agored a thryloyw.

en-gb	Further emphasis has been placed on this by referring to the need for such negotiations to be on an ‘open book’ basis.
cy-gb	Rhoddwyd mwy o bwyslais ar hyn drwy gyfeirio at yr angen i drafodaethau o’r fath fod ar sail ‘hawdd i’w deall’.

en-gb	Q16
cy-gb	C16

en-gb	Do you agree that negotiating on an ‘open book’ basis would help to improve trust between the parties and facilitate the delivery of both market and affordable housing?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno y byddai trafod ar sail ‘hawdd i’w deall’ yn helpu i wella ymddiriedaeth rhwng y partïon a hwyluso’r broses o ddarparu tai’r farchnad agored a thai fforddiadwy.

en-gb	Community Facilities
cy-gb	Cyfleusterau Cymunedol

en-gb	Changes have been made to emphasise the need for the appropriate provision of community facilities.
cy-gb	Cyflwynwyd newidiadau i bwysleisio’r angen am ddarpariaeth briodol o gyfleusterau cymunedol.

en-gb	Planning authorities should develop a strategic and long-term approach to the provision of community facilities when preparing development plans.
cy-gb	Dylai awdurdodau cynllunio ddatblygu dull strategol, tymor hir o ddarparu cyfleusterau cymunedol wrth baratoi cynlluniau datblygu.

en-gb	When considering development proposals planning authorities should consider the needs of the communities and should ensure that community facilities continue to address the requirements of residents in the area.
cy-gb	Wrth ystyried cynigion datblygu dylai awdurdodau lleol ystyried anghenion cymunedau a sicrhau bod cyfleusterau cymunedol yn parhau i fynd i’r afael â gofynion trigolion yr ardal.

en-gb	Q17
cy-gb	C17

en-gb	Do you agree with the changes to emphasise the need for the appropriate provision of community facilities when considering development proposal?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’r newidiadau i bwysleisio’r angen i ddarparu cyfleusterau cymunedol priodol wrth ystyried cynnig datblygu?

en-gb	The transport policy has been updated to give greater emphasis to the transport hierarchy, which prioritises walking and cycling, then public transport, and finally private motor vehicles.
cy-gb	Diweddarwyd y polisi trafnidiaeth i roi mwy o bwyslais ar yr hierarchaeth drafnidiaeth, sy’n rhoi blaenoriaeth i gerdded a seiclo, yna trafnidiaeth gyhoeddus, yna cerbydau modur preifat yn olaf.

en-gb	New development should be located and designed in accordance with this hierarchy.
cy-gb	Dylid lleoli a chynllunio datblygiad newydd yn unol â’r hierarchaeth hon.

en-gb	Q18
cy-gb	C18

en-gb	Do you agree that giving greater emphasis to the transport hierarchy will improve the location and design of new development?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno y bydd rhoi mwy o bwyslais ar yr hierarchaeth drafnidiaeth yn gwella lleoliad a chynllun datblygiadau newydd?

en-gb	Further changes have been made to strengthen the policy objective of reducing travel by private vehicles and increasing walking, cycling and public transport use.
cy-gb	Cyflwynwyd rhagor o newidiadau i gryfhau’r amcan polisi o leihau teithio gan ddefnyddio cerbydau preifat a chynyddu cerdded, seiclo a defnydd o drafnidiaeth gyhoeddus.

en-gb	The policy on active travel has been strengthened and the provisions of the Active Travel (Wales) Act 2013 further integrated with the planning system.
cy-gb	Mae’r polisi ar deithio llesol wedi’i gryfhau a darpariaethau Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013 wedi’u hintegreiddio ymhellach yn y system gynllunio.

en-gb	Greater emphasis has been placed on creating well-designed, people orientated streets.
cy-gb	Rhoddwyd mwy o bwyslais ar greu strydoedd wedi’u cynllunio’n dda, sy’n ystyried pobl yn bennaf.

en-gb	The revised policy explicitly sets out an expectation that the design of new or enhanced streets must reflect the principles in Manual for Streets.
cy-gb	Mae’r polisi diwygiedig yn nodi’n glir bod disgwyl i gynllun strydoedd newydd neu ddatblygedig adlewyrchu egwyddorion y Llawlyfr Strydoedd.

en-gb	Q19
cy-gb	C19

en-gb	Do you agree that the policy will enable the planning system to facilitate active travel and the provisions of the Active Travel (Wales) Act 2013?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno y bydd y polisi’n galluogi’r system gynllunio i hwyluso teithio llesol a darpariaethau Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013?

en-gb	Q20
cy-gb	C20

en-gb	Do you agree that the policy will enable the creation of well-designed streets?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno y bydd y polisi’n galluogi i strydoedd wedi’u cynllunio’n dda gael eu creu?

en-gb	A new policy has been introduced to encourage the use of Ultra Low Emission Vehicles (ULEV).
cy-gb	Cafodd polisi newydd ei gyflwyno i annog y defnydd o Gerbydau Allyriadau Isel Iawn (ULEV).

en-gb	The policy requires a minimum of 10% of non-residential car parking spaces to have ULEV charging points.
cy-gb	Mae'r polisi yn ei gwneud yn ofynnol i isafswm o 10% o fannau parcio ceir di-breswyl fod â phwyntiau gwefru ULEV.

en-gb	It is intended for this to be applied flexibly to ensure the level, location and type of charging provision is appropriate to the scheme and local circumstances.
cy-gb	Y bwriad yw i hyn gael ei ddefnyddio'n hyblyg i sicrhau bod lefel, lleoliad a math y ddarpariaeth wefru yn briodol ar gyfer y cynllun ac amgylchiadau lleol.

en-gb	Do you agree with the requirement for non-residential development to have a minimum of 10% of car parking spaces with ULEV charging points?
cy-gb	Ydych chi yn cytuno â'r gofyniad i ddatblygiad preswyl gael isafswm o 10% o fannau parcio ceir gyda phwyntiau gwefru ULEV?

en-gb	If not, please explain why.
cy-gb	Os nad ydych, eglurwch pam.

en-gb	Productive and Enterprising Places
cy-gb	Lleoedd Cynhyrchiol a Mentrus

en-gb	The introduction to the Productive and Enterprising Places chapter highlights the connections which the policy topics in this chapter have with the placemaking outcomes.
cy-gb	Mae’r cyflwyniad i’r bennod Lleoedd Cynhyrchiol a Mentrus yn tynnu sylw at y cysylltiadau rhwng pynciau polisi’r bennod hon â’r canlyniadau creu lleoedd.

en-gb	It also makes the linkages with the 7 Well-being Goals and 5 Ways of Working of the WFG Act.
cy-gb	Mae hefyd yn creu cysylltiadau gyda 7 Nod Llesiant a 5 Ffordd o Weithio Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol.

en-gb	The future trends in this area are also identified as well as how the different policy topics in theme can work collectively together to achieve Sustainable Places.
cy-gb	Tynnir sylw hefyd dueddiadau’r dyfodol yn y maes hwn, yn ogystal â sut y gall y gwahanol bynciau polisi yn y thema yn gallu cydweithio er mwyn cyflawni Mannau Cynaliadwy.

en-gb	Q22
cy-gb	C22

en-gb	Do you agree with the issues and inter-linkages highlighted in the introduction to the Productive and Enterprising Places chapter?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’r materion a’r rhyng-gysylltiadau y tynnir sylw atynt yn y cyflwyniad i’r bennod Lleoedd Cynhyrchiol a Mentrus?

en-gb	Telecommunications
cy-gb	Telathrebu

en-gb	The mobile telecommunications section of PPW has been updated to recognise the important economic benefits that having good, reliable and fast communication networks.
cy-gb	Diweddarwyd adran telathrebu symudol Polisi Cynllunio Cymru i gydnabod manteision economaidd pwysig cael rhwydweithiau cyfathrebu da, dibynadwy a chyflym.

en-gb	Planning authorities and network operators are encouraged to work collaboratively to identify areas of limited connectivity and ways the planning system can help to address this.
cy-gb	Caiff awdurdodau cynllunio a gweithredwyr rhwydweithiau eu hannog i gydweithio i nodi ardaloedd â chysylltedd cyfyngedig a ffyrdd lle gall y system gynllunio helpu i fynd i’r afael â hyn.

en-gb	We have also sought to clarify the situation regarding mobile phone developments and health.
cy-gb	Rydym wedi ceisio egluro’r sefyllfa o ran datblygiadau ffonau symudol ac iechyd hefyd.

en-gb	Q23
cy-gb	C23

en-gb	Do you agree with the changes to Telecommunications section of the draft PPW?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’r newidiadau i adran telathrebu fersiwn ddrafft Polisi Cynllunio Cymru?

en-gb	If not, what other changes could be made to clarify the situation?
cy-gb	Os na, pa newidiadau y gellid eu gwneud i wneud y sefyllfa’n fwy eglur?

en-gb	Transport Infrastructure
cy-gb	Seilwaith Cludiant

en-gb	Transport infrastructure has been grouped with other forms of infrastructure in the Productive and Enterprising Places chapter.
cy-gb	Mae seilwaith cludiant wedi’i gynnwys gyda mathau eraill o seilwaith yn y bennod Lleoedd Cynhyrchiol a Mentrus.

en-gb	This section includes planning policy on public transport infrastructure, the strategic road network, ports, airports and freight.
cy-gb	Mae’r adran hon yn cynnwys polisi cynllunio ar seilwaith trafnidiaeth gyhoeddus, y rhwydwaith ffyrdd strategol, porthladdoedd, meysydd awyr a chludo nwyddau.

en-gb	The policy seeks to ensure the planning system facilitates the delivery, decarbonisation and improvement of transport infrastructure, in a way which reduces the need to travel, particularly by private vehicles, and promotes sustainable transport.
cy-gb	Mae’r polisi’n ceisio sicrhau bod y system gynllunio’n hwyluso’r broses o ddarparu, datgarboneiddio a gwella’r seilwaith cludiant, mewn ffordd sy’n lleihau’r angen i deithio, yn enwedig mewn cerbydau preifat, ac yn hyrwyddo trafnidiaeth gynaliadwy.

en-gb	It should be read in conjunction with the overarching transport planning policy, which is located in the Active and Social Places chapter.
cy-gb	Dylid ei ddarllen ar y cyd â’r polisi cynllunio trafnidiaeth cyffredinol, sydd i’w weld yn y bennod Lleoedd Actif a Chymdeithasol.

en-gb	Q24
cy-gb	C24

en-gb	Do you agree with the location of the transport infrastructure section in the Productive and Enterprising Places chapter?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda lleoli’r adran ar seilwaith cludiant yn y bennod Lleoedd Cynhyrchiol a Mentrus?

en-gb	Energy
cy-gb	Ynni

en-gb	Following the establishment of renewable energy targets for Wales, we have introduced the requirement in policy for local authorities to establish targets for renewable energy generation in their development plans.
cy-gb	Ar ôl pennu targedau ynni adnewyddadwy i Gymru, rydym wedi cyflwyno’r gofyniad mewn polisi i awdurdodau lleol bennu targedau ar gyfer cynhyrchu ynni adnewyddadwy yn eu cynlluniau datblygu.

en-gb	We also explicitly require planning authorities to identify spatial areas in their development plans where renewable energy developments will be permitted.
cy-gb	Rydym hefyd yn gofyn yn benodol i awdurdodau cynllunio nodi ardaloedd gofodol yn eu cynlluniau datblygu lle y bydd datblygiadau ynni adnewyddadwy’n cael eu caniatáu.

en-gb	Q25
cy-gb	C25

en-gb	Do you agree with the new requirements for local renewable energy planning as set out in the draft PPW?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’r gofynion newydd ar gyfer cynllunio ynni adnewyddadwy lleol fel y maent yn y fersiwn ddrafft o Bolisi Cynllunio Cymru?

en-gb	We have also included all energy and sustainable buildings policies in the same section to highlight the integrated nature of these issues.
cy-gb	Rydym wedi cynnwys yr holl bolisïau ynni ac adeiladau cynaliadwy yn yr un adran hefyd i bwysleisio natur integredig y materion hyn.

en-gb	This is exemplified by the use of an energy hierarchy for planning which sets out our preferred approach to energy planning to guide energy related choices in the planning system.
cy-gb	Dangosir hyn drwy’r defnydd o hierarchaeth ynni ar gyfer cynllunio sy’n egluro’r dull rydym yn ei ffafrio ar gyfer cynllunio ynni i lywio dewisiadau cysylltiedig ag ynni yn y system gynllunio.

en-gb	Q26
cy-gb	C26

en-gb	Do you agree with the use of the energy hierarchy for planning as contained in the draft PPW?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’r defnydd o’r hierarchaeth ynni ar gyfer cynllunio fel sydd yn y fersiwn ddrafft o Bolisi Cynllunio Cymru?

en-gb	Energy Minerals
cy-gb	Mwynau Ynni

en-gb	Energy minerals have been placed in the energy section and removed from the mineral section.
cy-gb	Mae mwynau ynni wedi’u cynnwys yn yr adran ynni a’u tynnu o’r adran mwynau, er bydd polisïau mwynau yn parhau i fod yn gymwys.

en-gb	The extraction of coal and onshore oil and gas for the purposes of energy generation are placed at the bottom of the planning energy hierarchy reflecting their position as the least preferred source of fuel for power generation.
cy-gb	Mae cloddio am lo ac olew a nwy ar y tir at ddibenion cynhyrchu ynni wedi’u gosod ar waelod yr hierarchaeth ynni cynllunio sy’n adlewyrchu eu safle fel y ffynhonnell leiaf dymunol o danwydd ar gyfer cynhyrchu ynni.

en-gb	The policy content has been amended to fit with the UK wide plans to phase out coal powered generation and Welsh Government’s progressive aspirations to address climate change and to avoid being ‘locked in’ to future fossil fuel extraction.
cy-gb	Newidiwyd cynnwys y polisi i gyd-fynd â chynlluniau’r DU gyfan i gael gwared yn raddol ar gynhyrchu gan ddefnyddio glo a dyheadau blaengar Llywodraeth Cymru i fynd i’r afael â newid yn yr hinsawdd ac i osgoi cael eu gorfodi i gloddio am danwydd ffosil yn y dyfodol.

en-gb	Planning policy has been amended to limit coal extraction and states that planning permission should not be granted. Policy relating to onshore oil and gas places higher thresholds for consideration of planning applications.
cy-gb	Mae’r polisi cynllunio ar lo wedi’i newid i gyfyngu ar gloddio a dywed na ddylid rhoi caniatâd cynllunio, tra  bod polisi yn ymwneud ag olew a nwy ar y tir yn gosod trothwy uchel ar gyfer unrhyw gais cynllunio

en-gb	Q27
cy-gb	C27

en-gb	Do you agree with the approach taken to coal and onshore oil and gas as contained in the draft PPW?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’r dull a fabwysiadwyd ar gyfer glo ac olew a nwy ar y tir yn y fersiwn ddrafft o Bolisi Cynllunio Cymru?

en-gb	Please consider each source separately.
cy-gb	Ystyriwch bob ffynhonnell ar wahân.

en-gb	Circular Economy
cy-gb	Economi Gylchol

en-gb	Promoting the circular economy has been introduced to encourage and promote positive action and early consideration of materials choices and resource use in the planning process and to provide a greater driver for action further up the waste hierarchy.
cy-gb	Cyflwynwyd hyrwyddo’r economi gylchol i annog a hyrwyddo gweithredu cadarnhaol ac ystyriaeth gynnar i’r dewis o ddeunyddiau a’r defnydd o adnoddau yn y broses gynllunio ac i ddarparu mwy o sbardun ar gyfer gweithredu yn uwch i fyny’r hierarchaeth wastraff.

en-gb	Making best use of resources can result in better location, site treatment and design choices.
cy-gb	Gall gwneud y defnydd gorau o adnoddau arwain at well lleoliad, dulliau gwell o drin safle a dewisiadau dylunio gwell.

en-gb	At a strategic level there is a need to support the infrastructure necessary to move towards a circular economy.
cy-gb	Ar lefel strategol mae angen cefnogi’r seilwaith sydd ei angen i symud tuag at economi gylchol.

en-gb	Q28
cy-gb	C28

en-gb	Do you agree with the approach taken to promoting the circular economy and its relationship to traditional waste and minerals planning as contained in the draft PPW?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’r dull a fabwysiadwyd i hyrwyddo’r economi gylchol a’i gysylltiad â dulliau cynllunio gwastraff a mwynau traddodiadol fel sydd yn y fersiwn ddrafft o Bolisi Cynllunio Cymru?

en-gb	Distinctive and Natural Places
cy-gb	Lleoedd Unigryw a Naturiol

en-gb	The introduction to the Distinctive and Natural Places chapter highlights the connections which the policy topics in this chapter have with the placemaking outcomes.
cy-gb	Mae’r cyflwyniad i’r bennod Lleoedd Unigryw a Naturiol yn tynnu sylw at y cysylltiadau rhwng pynciau polisi’r bennod hon â’r canlyniadau creu lleoedd.

en-gb	It also makes the linkages with the 7 Well-being Goals and 5 Ways of Working of the WFG Act.
cy-gb	Mae’n creu cysylltiadau gyda 7 Nod Llesiant a 5 Ffordd o Weithio Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol hefyd.

en-gb	The future trends in this area are also identified as well as how the different policy topics in theme can work collectively together to achieve Sustainable Places.
cy-gb	Mae tueddiadau’r dyfodol yn y maes hwn yn cael eu nodi hefyd yn ogystal â sut y gall gwahanol bynciau polisi’r thema gydweithio i greu Mannau Cynaliadwy.

en-gb	This theme provides the context for understanding, recognising and identifying characteristics and qualities which are integral components of place, which give places a sense of identify, which should be protected for their beauty and intrinsic value as part of natural and built heritage and which should be considered in terms of their contribution towards health and well-being of people and the environment.
cy-gb	Mae’r thema hon yn darparu’r cyd-destun ar gyfer deall, cydnabod ac adnabod nodweddion a phriodoleddau sy’n elfennau annatod o le, sy’n rhoi ymdeimlad o hunaniaeth i leoedd, a ddylai gael eu gwarchod oherwydd eu harddwch a’u gwerth fel rhan o’r dreftadaeth naturiol ac adeiledig ac y dylid eu hystyried yn nhermau eu cyfraniad tuag at iechyd a llesiant pobl a’r amgylchedd.

en-gb	Q29
cy-gb	C29

en-gb	Do you agree with the issues and inter-linkages highlighted in the introduction to the Distinctive and Natural Places chapter?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’r materion a’r rhyng-gysylltiadau y tynnir sylw atynt yn y cyflwyniad i’r bennodd Lleoedd Unigryw a Naturiol?

en-gb	Landscape and Biodiversity
cy-gb	Tirwedd a Bioamrywiaeth

en-gb	The overall thrust of the draft policy remains similar to the current PPW with the focus remaining on the protection and enhancement of the natural environment.
cy-gb	Mae byrdwn cyffredinol y polisi drafft yn parhau’n debyg i fersiwn gyfredol Polisi Cynllunio Cymru gyda’r ffocws yn parhau ar warchod a gwella’r amgylchedd naturiol.

en-gb	The legislative requirements (WGFG Act and Environment Act) have been strengthened, elaborated and re-presented.
cy-gb	Mae’r gofynion deddfwriaethol (Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol a Deddf yr Amgylchedd) wedi’u cryfhau, eu hehangu a’u hailgyflwyno.

en-gb	The draft now includes reference to the resilience of ecosystems and the wider benefits to be derived from embracing such an approach and green infrastructure.
cy-gb	Mae’r drafft yn cynnwys cyfeiriad at gadernid ecosystemau bellach a manteision ehangach mabwysiadu dull o’r fath a seilwaith gwyrdd.

en-gb	Key specific changes include additional detail on local landscapes, geodiversity and landscape information, outlining a planning approach to Section 6 duty requirements of the Environment Act to conserve and enhance biodiversity and increase the resilience of ecosystems, including elevating ‘net benefit‘ and no significant loss of biodiversity from TAN 5, and explicit recognition of green infrastructure and the requirement to prepare assessments.
cy-gb	Mae newidiadau penodol allweddol yn cynnwys manylion ychwanegol ar dirweddau lleol, gwybodaeth am geoamrywiaeth a thirwedd, amlinellu dull cynllunio ar gyfer gofynion dyletswydd Adran 6 o Ddeddf yr Amgylchedd a gwella bioamrywiaeth a chadernid ecosystemau, yn cynnwys rhoi mwy o bwyslais ar ‘fantais net’ a dim colled sylweddol o ran bioamrywiaeth sylweddol o TAN 5, a rhoi cydnabyddiaeth amlwg i seilwaith gwyrdd a’r gofyniad i baratoi asesiadau.

en-gb	Q30
cy-gb	C30

en-gb	Do you agree with the approach taken to landscape, biodiversity and green infrastructure?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’r dull a fabwysiadwyd mewn perthynas â thirwedd, bioamrywiaeth a seilwaith gwyrdd?

en-gb	Distinctive Coastal Characteristics
cy-gb	Nodweddion Arfordirol Unigryw

en-gb	The general premises of the current policy remain largely unchanged.
cy-gb	Mae cynsail cyffredinol y polisi cyfredol wedi aros yr un fath i raddau helaeth.

en-gb	There are some additional elements including separating out and more fully explaining the unique characteristics of coastal areas, a greater emphasis on role of Shoreline Management Plan and appropriate planning responses and consideration of the role of the coast and its management in combination with recognition of wider benefits and well-being.
cy-gb	Mae yna rai elfennau ychwanegol yn cynnwys gwahanu nodweddion unigryw ardaloedd arfordirol a’u hegluro’n fanylach, mwy o bwyslais ar rôl Cynllun Rheoli Traethlin ac ymatebion cynllunio priodol ac ystyriaeth i rôl yr arfordir a sut i’w reoli gan gydnabod ei fanteision ehangach a’i lesiant.

en-gb	Q31
cy-gb	C31

en-gb	Do you agree with the approach taken to distinctive coastal?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’r dull a fabwysiadwyd mewn perthynas ag ardaloedd arfordirol unigryw?

en-gb	Air Quality and Soundscape (Noise)
cy-gb	Ansawdd Aer a Seinwedd (Sŵn)

en-gb	Key principles of current PPW policy remain, but they have been developed and elaborated as part of a more robust framework for addressing air quality and noise based on long term, prevention and integrated ways of working and contribution to well-being goals.
cy-gb	Mae prif egwyddorion fersiwn gyfredol Polisi Cynllunio Cymru yn parhau, ond maent wedi’u datblygu a’u hehangu fel rhan o fframwaith mwy cadarn ar gyfer mynd i’r afael ag ansawdd aer a sŵn yn seiliedig ar ddulliau gweithio tymor hir, atal ac integredig a’u cyfraniad at nodau llesiant.

en-gb	The concept of soundscape has been introduced to recognise the positive contribution of sound as part of the experience of place rather than just recognising noise as a source of pollution.
cy-gb	Cyflwynwyd y cysyniad o seinwedd i gydnabod cyfraniad cadarnhaol sŵn fel rhan o’r profiad o le yn hytrach na dim ond cydnabod sŵn fel ffynhonnell llygredd.

en-gb	PPW now recognises there are no safe limits of airborne pollution, that the planning system can be a positive way of reducing average levels of pollution, that long term approaches should be taken, that noise and air pollution often arise from the same sources and can be addressed together and the agent of change principle has been explicitly introduced, particularly as far as this principle is an integral part of addressing compatibility of uses and activities.
cy-gb	Mae Polisi Cynllunio Cymru yn cydnabod bellach nad oes terfynau diogel o ran llygredd aer, bod y system gynllunio’n gallu bod yn ffordd gadarnhaol o leihau lefelau llygredd cyfartalog, y dylid mabwysiadu dulliau tymor hir, bod llygredd sŵn ac aer yn deillio o’r un ffynonellau’n aml ac y gellid mynd i’r afael â nhw gyda’i gilydd ac fe gyflwynwyd egwyddor cyfrwng newid yn benodol, yn enwedig cyn belled bod yr egwyddor hon yn rhan annatod o’r gwaith o fynd i’r afael â pha mor gydnaws yw gwahanol fathau o ddefnydd a gweithgareddau.

en-gb	Q32
cy-gb	C32

en-gb	Do you agree with the approach taken to air quality and soundscape?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’r dull a fabwysiadwyd mewn perthynas ag ansawdd aer a seinwedd?

en-gb	Water Services
cy-gb	Gwasanaethau Dŵr

en-gb	The complex interactions between development and water services are more fully explained by including stronger attention on the fact that discharge of surface water to combined sewers should not take place, greater emphasis on the role of water and its management and links to wider benefits and well-being and greater emphasis on Suds.
cy-gb	Mae’r rhyngweithiadau cymhleth rhwng datblygiad a gwasanaethau dŵr yn cael eu hegluro’n llawnach drwy gynnwys mwy o sylw i’r ffaith na ddylid gwaredu dŵr wyneb drwy garthffosydd gyfunol, drwy roi mwy o bwyslais ar rôl dŵr a’r dulliau o’i reoli a’r cysylltiadau â manteision ehangach a llesiant a rhoi mwy o bwyslais ar Systemau Draenio Cynaliadwy.

en-gb	Q33
cy-gb	C33

en-gb	Do you agree with the approach taken to water services as contained in the draft PPW?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno gyda’r dull a fabwysiadwyd mewn perthynas â gwasanaethau dŵr sydd yn y fersiwn ddrafft o Bolisi Cynllunio Cymru?

en-gb	Managing environmental risks
cy-gb	Rheoli risgiau amgylcheddol

en-gb	Environmental risks, such as land contamination and instability, have been placed in the context of ‘de-risking’.
cy-gb	Mae risgiau amgylcheddol, fel halogiad ac ansefydlogrwydd tir, wedi’u cynnwys yng nghyd-destun ‘dadrisgio’.

en-gb	De-risking can be understood as unlocking the potential of places through managing risk and identifying opportunities.
cy-gb	Gellir deall dadrisgio fel datgloi potensial lleoedd drwy reoli risg a nodi cyfleoedd.