TermCymru

78260 canlyniad
Rhestrir y canlyniadau yn nhrefn yr wyddor Gymraeg A-Y
Cymraeg: Anabledd Cymru
Saesneg: DW
Statws A
Pwnc: Personél
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diffiniad: Cymdeithas genedlaethol y grwpiau anabledd sy'n gweithio i hyrwyddo hawliau, cynhwysiant, cydraddoldeb a chefnogaeth i bobl anabl Cymru.
Nodiadau: Gweler yr erthygl ar y Model Cymdeithasol o Anabledd yn yr Arddulliadur. Yn unol â'r Model, mae amhariad ("impairment", a elwid yn "nam" o'r blaen) yn nodwedd ar berson, a all effeithio ar ei ymddangosiad neu ar sut y mae ei gorff neu ei feddwl yn gweithio; caiff pobl anabl (y gellir hefyd cyfeirio atynt fel "pobl anabledig" neu "bobl sy'n cael eu hanablu") eu hanablu gan ffactorau allanol fel yr amgylchedd, polisi neu arferion, neu yn sgil methiant i ddarparu addasiadau ar eu cyfer; ac anabledd yw canlyniad anablu pobl sydd ag amhariadau. 
Diweddarwyd ddiwethaf: 17 Tachwedd 2023
Cymraeg: anabledd dysgu
Saesneg: learning disability
Statws B
Pwnc: Cyffredinol
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diffiniad: Gallu llai i ddeall gwybodaeth newydd neu gymhleth, ac i ddeall a chymhwyso sgiliau newydd, sy’n dechrau cyn i’r person fod yn oedolyn ac sy’n cael effaith barhaol ar ei ddatblygiad.
Nodiadau: Gweler yr erthygl ar y Model Cymdeithasol o Anabledd yn yr Arddulliadur. Nid yw’r defnydd o “anabledd” yn y term cyffredin “anabledd dysgu” yn gyson â’r Model Cymdeithasol, gan ei fod yn cyfeirio at amhariad yn hytrach nag at rwystrau sy’n anablu pobl. Fodd bynnag mae Llywodraeth Cymru’n derbyn mai dyma’r eirfa sy’n arferol ym maes anabledd dysgu, ac a ffefrir gan sefydliadau cynrychioladol yn y maes ar hyn o bryd, felly fe’i defnyddir gan Lywodraeth Cymru. Adolygir hyn yn gyson. 
Diweddarwyd ddiwethaf: 24 Tachwedd 2023
Cymraeg: Anabledd Dysgu Cymru
Saesneg: Learning Disability Wales
Statws A
Pwnc: Gwasanaethau cymdeithasol
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Nodiadau: Gweler yr erthygl ar y Model Cymdeithasol o Anabledd yn yr Arddulliadur. Nid yw’r defnydd o “anabledd” yn y term cyffredin “anabledd dysgu” yn gyson â’r Model Cymdeithasol, gan ei fod yn cyfeirio at amhariad yn hytrach nag at rwystrau sy’n anablu pobl. Fodd bynnag mae Llywodraeth Cymru’n derbyn mai dyma’r eirfa sy’n arferol ym maes anabledd dysgu, ac a ffefrir gan sefydliadau cynrychioladol yn y maes ar hyn o bryd, felly fe’i defnyddir gan Lywodraeth Cymru. Adolygir hyn yn gyson. 
Diweddarwyd ddiwethaf: 24 Tachwedd 2023
Cymraeg: anabledd dysgu dwys a lluosog
Saesneg: profound and multiple learning disability
Statws A
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: anableddau dysgu dwys a lluosog
Nodiadau: Defnyddir yr acronym PMLD yn Saesneg. Mae'r term Saesneg hwn yn gyfystyr â 'profound and multiple learning difficulties' a hwnnw yw'r term a ffefrir gan Lywodraeth Cymru. Gweler y cofnod am 'profound and multiple learning difficulties' am ddiffiniad. Gweler yr erthygl ar y Model Cymdeithasol o Anabledd yn yr Arddulliadur. Nid yw’r defnydd o “anabledd” yn y term cyffredin “anabledd dysgu” yn gyson â’r Model Cymdeithasol, gan ei fod yn cyfeirio at amhariad yn hytrach nag at rwystrau sy’n anablu pobl. Fodd bynnag mae Llywodraeth Cymru’n derbyn mai dyma’r eirfa sy’n arferol ym maes anabledd dysgu, ac a ffefrir gan sefydliadau cynrychioladol yn y maes ar hyn o bryd, felly fe’i defnyddir gan Lywodraeth Cymru. Adolygir hyn yn gyson. 
Diweddarwyd ddiwethaf: 24 Tachwedd 2023
Cymraeg: Anabledd Dysgu: Rhaglen Gwella Bywydau
Saesneg: Learning Disability: Improving Lives Programme
Statws A
Pwnc: Addysg
Rhan ymadrodd: Enw priod
Nodiadau: Gweler yr erthygl ar y Model Cymdeithasol o Anabledd yn yr Arddulliadur. Nid yw’r defnydd o “anabledd” yn y term cyffredin “anabledd dysgu” yn gyson â’r Model Cymdeithasol, gan ei fod yn cyfeirio at amhariad yn hytrach nag at rwystrau sy’n anablu pobl. Fodd bynnag mae Llywodraeth Cymru’n derbyn mai dyma’r eirfa sy’n arferol ym maes anabledd dysgu, ac a ffefrir gan sefydliadau cynrychioladol yn y maes ar hyn o bryd, felly fe’i defnyddir gan Lywodraeth Cymru. Adolygir hyn yn gyson. 
Diweddarwyd ddiwethaf: 24 Tachwedd 2023
Cymraeg: Anabledd Powys
Saesneg: Disability Powys
Statws C
Pwnc: Gwasanaethau cymdeithasol
Rhan ymadrodd: Enw priod
Nodiadau: Gweler yr erthygl ar y Model Cymdeithasol o Anabledd yn yr Arddulliadur. Yn unol â'r Model, mae amhariad ("impairment", a elwid yn "nam" o'r blaen) yn nodwedd ar berson, a all effeithio ar ei ymddangosiad neu ar sut y mae ei gorff neu ei feddwl yn gweithio; caiff pobl anabl (y gellir hefyd cyfeirio atynt fel "pobl anabledig" neu "bobl sy'n cael eu hanablu") eu hanablu gan ffactorau allanol fel yr amgylchedd, polisi neu arferion, neu yn sgil methiant i ddarparu addasiadau ar eu cyfer; ac anabledd yw canlyniad anablu pobl sydd ag amhariadau. 
Diweddarwyd ddiwethaf: 16 Tachwedd 2023
Cymraeg: anablu
Saesneg: disable
Statws B
Pwnc: Cyffredinol
Rhan ymadrodd: Berf
Nodiadau: Gweler yr erthygl ar y Model Cymdeithasol o Anabledd yn yr Arddulliadur. Yn unol â'r Model, mae amhariad ("impairment", a elwid yn "nam" o'r blaen) yn nodwedd ar berson, a all effeithio ar ei ymddangosiad neu ar sut y mae ei gorff neu ei feddwl yn gweithio; caiff pobl anabl (y gellir hefyd cyfeirio atynt fel "pobl anabledig" neu "bobl sy'n cael eu hanablu") eu hanablu gan ffactorau allanol fel yr amgylchedd, polisi neu arferion, neu yn sgil methiant i ddarparu addasiadau ar eu cyfer; ac anabledd yw canlyniad anablu pobl sydd ag amhariadau.
Diweddarwyd ddiwethaf: 8 Tachwedd 2023
Cymraeg: anaddas
Saesneg: unsuitable
Statws C
Pwnc: Cyffredinol
Rhan ymadrodd: Ansoddair
Diweddarwyd ddiwethaf: 30 Ebrill 2008
Cymraeg: anadeiledig
Saesneg: non built-up
Statws C
Pwnc: Trafnidiaeth
Rhan ymadrodd: Ansoddair
Diweddarwyd ddiwethaf: 10 Mawrth 2006
Cymraeg: anadl einioes
Saesneg: breath of life
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Benywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 16 Awst 2004
Cymraeg: anadlennydd
Saesneg: breathalyser
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 29 Chwefror 2012
Cymraeg: anadliedydd
Saesneg: breathalyzer
Statws B
Pwnc: Cyfiawnder a threfn
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 29 Awst 2012
Cymraeg: anadlu i mewn
Saesneg: inhale
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Berf
Diffiniad: Yng nghyd-destun ffliw adar.
Diweddarwyd ddiwethaf: 27 Hydref 2005
Cymraeg: anadlydd
Saesneg: inhaler
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: anadlyddion
Diffiniad: A portable device for administering a drug which is to be breathed in, used for relieving asthma and other bronchial or nasal congestion.
Diweddarwyd ddiwethaf: 15 Mawrth 2017
Cymraeg: anadlydd dos mesuredig dan wasgedd
Saesneg: pressurised metered dose inhaler
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: anadlyddion dos mesuredig dan wasgedd
Nodiadau: Yng nghyd-destun meddyginiaeth am asthma.
Diweddarwyd ddiwethaf: 9 Rhagfyr 2021
Cymraeg: anadlydd dos mesuredig dan wasgedd
Saesneg: pMDI
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Nodiadau: Dyma'r acronym Saesneg a ddefnyddir am pressurised metered dose inhaler.
Diweddarwyd ddiwethaf: 9 Rhagfyr 2021
Cymraeg: anadlydd FFP
Saesneg: filtering face piece respirator
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: anadlyddion FFP
Nodiadau: Elfen o gyfarpar diogelu personol (PPE).
Diweddarwyd ddiwethaf: 25 Mehefin 2020
Cymraeg: anadlydd FFP
Saesneg: FFP respirator
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: anadlyddion FFP
Nodiadau: Elfen o gyfarpar diogelu personol (PPE).
Diweddarwyd ddiwethaf: 25 Mehefin 2020
Cymraeg: anadlydd isel o ran potensial cynhesu byd-eang
Saesneg: low global warming potential inhaler
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Lluosog
Lluosog: anadlyddion isel o ran potensial cynhesu byd-eang
Diweddarwyd ddiwethaf: 5 Mai 2022
Cymraeg: anadlydd lliniaru
Saesneg: reliever inhaler
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: anadlyddion lliniaru
Nodiadau: Yng nghyd-destun meddyginiaeth am asthma.
Diweddarwyd ddiwethaf: 9 Rhagfyr 2021
Cymraeg: anadlydd SABA
Saesneg: SABA inhaler
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: anadlyddion SABA
Diweddarwyd ddiwethaf: 25 Tachwedd 2022
Cymraeg: anadlydd wyneb
Saesneg: face piece respirator
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diffiniad: Yng nghyd-destun ffliw adar.
Diweddarwyd ddiwethaf: 27 Hydref 2005
Cymraeg: anaerobig
Saesneg: anaerobic
Statws C
Pwnc: Amgylchedd
Rhan ymadrodd: Ansoddair
Diffiniad: Heb ocsigen.
Diweddarwyd ddiwethaf: 31 Mawrth 2009
Cymraeg: anaesthesia
Saesneg: anaesthesia
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diffiniad: Cyflwr o fethu teimlo poen neu synwyriadau eraill, yn bennaf yn sgil y defnydd o feddyginiaethau er mwyn rhoi triniaeth feddygol neu filfeddygol. Hefyd, yr astudiaeth o’r maes meddygol hwn.
Diweddarwyd ddiwethaf: 14 Tachwedd 2024
Cymraeg: anaesthesia adrannol
Saesneg: regional anaesthesia
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diffiniad: Anaesthesia sy'n effeithio ar ran fawr o'r corff, ee cymal cyfan neu hanner isaf y corff.
Diweddarwyd ddiwethaf: 29 Awst 2025
Cymraeg: anaf
Saesneg: injury
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 16 Ebrill 2003
Cymraeg: anaf acíwt i'r arennau
Saesneg: acute kidney injury
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: anafiadau acíwt i'r arennau
Cyd-destun: Yn ôl y dystiolaeth mae cyfran sylweddol o nifer y derbyniadau sy'n gysylltiedig â meddyginiaethau i'r ysbyty'n deillio o waedu, anaf acíwt i'r arennau a chwympo.
Diweddarwyd ddiwethaf: 27 Chwefror 2020
Cymraeg: anaf caffaeledig i'r ymennydd
Saesneg: acquired brain injury
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: anafiadau caffaeledig i'r ymennydd
Diffiniad: Unrhyw fath o niwed i'r ymennydd sy'n digwydd ar ôl genedigaeth person.
Nodiadau: Mewn llawer o gyd-destunau, gellid hepgor yr elfen 'caffaeledig' yn Gymraeg.
Diweddarwyd ddiwethaf: 18 Mai 2023
Cymraeg: anaf corfforol
Saesneg: physical injury
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: anafiadau corfforol
Cyd-destun: Ymhlith y cymhlethdodau a all godi mae chwyddo, haint, gwaedu, adweithiau alergaidd neu wenwynig i'r sylweddau a ddefnyddir, yn ogystal â rhwygiadau neu anaf corfforol arall.
Diweddarwyd ddiwethaf: 10 Medi 2024
Cymraeg: anaffylacsis
Saesneg: anaphylaxis
Statws B
Pwnc: Bwyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 19 Ionawr 2012
Cymraeg: Anafiadau a achosir gan gyfarpar miniog (gan gynnwys Nodwyddau)
Saesneg: Sharps Injuries (Including Needle stick) 
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Lluosog
Diweddarwyd ddiwethaf: 2 Awst 2010
Cymraeg: anafiadau ac achosion marwolaeth
Saesneg: ICD
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Lluosog
Diffiniad: Injuries and causes of death
Diweddarwyd ddiwethaf: 3 Mawrth 2006
Cymraeg: anafiadau ac achosion marwolaeth
Saesneg: injuries and causes of death
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Lluosog
Diffiniad: ICD
Diweddarwyd ddiwethaf: 3 Mawrth 2006
Cymraeg: anafiadau chwaraeon
Saesneg: sports injuries
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Lluosog
Diweddarwyd ddiwethaf: 5 Mehefin 2006
Cymraeg: anafiadau trawmatig i fadruddyn y cefn
Saesneg: spinal cord traumatic injuries
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Lluosog
Diweddarwyd ddiwethaf: 13 Rhagfyr 2010
Cymraeg: anaf moesol
Saesneg: moral injury
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: anafiadau moesol
Diweddarwyd ddiwethaf: 8 Medi 2022
Cymraeg: anafod
Saesneg: lesion
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: anafodau
Diffiniad: Ardal o feinwe sy'n abnormal neu wedi ei niweidio oherwydd anaf, haint neu afiechyd.
Nodiadau: Dyma'r term technegol, lle mae angen gwahaniaethu wrth sore/briw. Mewn cyd-destunau llai technegol, a lle nad oes angen gwahaniaethu wrth 'sore', gall 'briw' fod yn addas yn Gymraeg.
Diweddarwyd ddiwethaf: 24 Medi 2024
Cymraeg: anaf straen ailadroddus
Saesneg: repetitive strain injury
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diffiniad: RSI
Diweddarwyd ddiwethaf: 9 Mehefin 2004
Cymraeg: anafusion
Saesneg: casualties
Statws B
Pwnc: Trafnidiaeth
Rhan ymadrodd: Enw, Lluosog
Diffiniad: Pobl sy’n cael eu lladd neu eu hanafu mewn gwrthdrawiadau ffyrdd ac sydd wedi’u cynnwys mewn ystadegau swyddogol.
Cyd-destun: Cyhoeddwyd yr ystadegau ar gyfer anafusion gwrthdrawiadau ffyrdd a gofnodwyd fesul 10,000 o’r boblogaeth.
Nodiadau: Dyma’r term technegol, a ddefnyddir mewn ystadegau swyddogol ymhlith cyd-destunau eraill, ond mewn cyd-destunau nad ydynt yn ymwneud ag ystadegau, ac mewn cyd-destunau llai technegol, gellid ystyried defnyddio aralleiriad.
Diweddarwyd ddiwethaf: 28 Ionawr 2026
Cymraeg: analgesia
Saesneg: analgesia
Statws C
Pwnc: Cyfraith
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 5 Mawrth 2007
Cymraeg: analluogi
Saesneg: disable
Statws B
Pwnc: TGCh
Rhan ymadrodd: Berf
Diweddarwyd ddiwethaf: 19 Gorffennaf 2005
Cymraeg: analluogi
Saesneg: deactivate
Statws B
Pwnc: TGCh
Rhan ymadrodd: Berf
Nodiadau: Yng nghyd-destun cyfrifon ar-lein.
Diweddarwyd ddiwethaf: 5 Mawrth 2025
Cymraeg: analluogi cwcis
Saesneg: disable cookies
Statws B
Pwnc: TGCh
Rhan ymadrodd: Berf
Diweddarwyd ddiwethaf: 19 Gorffennaf 2005
Cymraeg: analluog i weithredu
Saesneg: incapable of acting
Statws A
Pwnc: Gwleidyddiaeth
Rhan ymadrodd: Ansoddair
Cyd-destun: Os bydd asiant (“A”) yn marw neu’n dod yn analluog i weithredu, caiff yr ymgeisydd unigol neu’r asiant etholiad ar gyfer plaid wleidyddol gofrestredig benodi asiant arall (“B”) yn lle A, a rhaid iddo roi hysbysiad ysgrifenedig am enw a chyfeiriad B i’r swyddog canlyniadau cyn gynted ag y bo’n ymarferol.
Nodiadau: Yng nghyd-destun etholiadau. Daw'r testun cyd-destunol o Orchymyn Senedd Cymru (Cynrychiolaeth y Bobl) 2025.
Diweddarwyd ddiwethaf: 23 Mawrth 2026
Cymraeg: analluogrwydd
Saesneg: incapacity
Statws C
Pwnc: Datblygu economaidd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 9 Rhagfyr 2003
Cymraeg: analog
Saesneg: analogue
Statws A
Pwnc: TGCh
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 19 Gorffennaf 2005
Cymraeg: analog
Saesneg: analogue
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: analogau
Diffiniad: Cyffur sydd â mân wahaniaethau rhyngddo a'r cyfansoddyn y mae'n ei efelychu.
Diweddarwyd ddiwethaf: 20 Mehefin 2024
Cymraeg: analog hormon sy'n rhyddhau gonadotroffin
Saesneg: gonadotrophin-releasing hormone analogue
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: analogau hormonau sy'n rhyddhau gonadotroffin
Nodiadau: Meddyginiaeth a roddir fel rhan o driniaeth ar gyfer dysfforia rhywedd, ymysg cyflyrau eraill. Gonadotropin yw'r sillafiad safonol arferol, ond gwelir gonadotrophin/gonadotroffin hefyd.
Diweddarwyd ddiwethaf: 17 Mehefin 2024
Cymraeg: analog hormon sy'n rhyddhau gonadotropin
Saesneg: gonadotropin-releasing hormone analogue
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: analogau hormonau sy'n rhyddhau gonadotropin
Nodiadau: Meddyginiaeth a roddir fel rhan o driniaeth ar gyfer dysfforia rhywedd, ymysg cyflyrau eraill. Gonadotropin yw'r sillafiad safonol arferol, ond gwelir gonadotrophin/gonadotroffin hefyd.
Diweddarwyd ddiwethaf: 17 Mehefin 2024
Cymraeg: analog inswlin cyfnod hir
Saesneg: long-acting insulin analogue
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: analogau inswlin cyfnod hir
Diweddarwyd ddiwethaf: 20 Mehefin 2024