TermCymru

77310 canlyniad
Rhestrir y canlyniadau yn nhrefn yr wyddor Gymraeg A-Y
Cymraeg: nitrogen ocsid
Saesneg: nitrogen oxide
Statws A
Pwnc: Amgylchedd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: ocsidau nitrogen
Cyd-destun: Prif amcan y rheolaeth ar allyriadau ocsidau nitrogen (NOx) o longau o dan Reoliadau Llongau Masnach (Atal Llygredd Aer o Longau) 2008 (fel y’u diwygiwyd) yw gwella ansawdd aer drwy ei gwneud yn ofynnol bod peiriannau a osodwyd ar long yn cyrraedd y safon a bennwyd ar gyfer allyriadau NOx.
Nodiadau: Sylwer ar y drefn wrthdro ar gyfer y ffurf luosog. Yn gyffredinol yn Gymraeg, nodir enwau cemegol gan ddilyn trefn y symbolau. Serch hynny nid yw hyn yn gweithio'n ystyrlon yn achos ffurfiau lluosog.
Diweddarwyd ddiwethaf: 6 Mehefin 2019
Cymraeg: Niue
Saesneg: Niue
Statws A
Pwnc: Enwau lleoedd
Rhan ymadrodd: Enw priod
Nodiadau: Safonwyd yr enw hwn gan ddilyn yr egwyddorion a nodir yn yr erthygl 'Dynodi enwau gwladwriaethau, tiriogaethau a chenhedloedd diwladwriaeth' yn yr Arddulliadur.
Diweddarwyd ddiwethaf: 17 Awst 2021
Cymraeg: Niwbwrch
Saesneg: Newborough
Statws A
Pwnc: Enwau lleoedd
Rhan ymadrodd: Enw priod
Diffiniad: Ynys Môn
Diweddarwyd ddiwethaf: 14 Awst 2003
Cymraeg: niwcleocapsid
Saesneg: nucleocapsid
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: niwcleocapsidau
Diffiniad: Genom feirws, ynghyd â’r amlen o broteinau sy’n ei amddiffyn.
Diweddarwyd ddiwethaf: 23 Gorffennaf 2020
Cymraeg: niwcleoprotein
Saesneg: nucleoprotein
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: niwcleoproteinau
Diweddarwyd ddiwethaf: 22 Gorffennaf 2020
Cymraeg: niwcleotid
Saesneg: nucleotide
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: niwcleotidau
Diweddarwyd ddiwethaf: 22 Gorffennaf 2020
Cymraeg: niwclews bachog
Saesneg: uncinate nucleus
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: niwcleysau bachog
Diffiniad: Rhan o’r hypothalamws yn yr ymennydd dynol.
Cyd-destun: Dangosodd yr ymchwil honno mewn tair astudiaeth post-mortem fach (ond ystadegol gadarn) am unigolion a oedd yn profi dysfforia ryweddol, bod dwy ran ddwyffurf y system rywiol - israniad canolog niwclews gwaelodol y stria terminalis (BSTc) a'r niwclews bachog - wedi'u gwahaniaethu yn groes i nodweddion cromosomaidd, cenhedlol a gonadaidd y system rywiol.
Diweddarwyd ddiwethaf: 21 Ebrill 2016
Cymraeg: niwclews gwaelodol
Saesneg: bed nucleus
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Lluosog: niwcleysau gwaelodol
Cyd-destun: Dangosodd yr ymchwil honno mewn tair astudiaeth post-mortem fach (ond ystadegol gadarn) am unigolion a oedd yn profi dysfforia ryweddol, bod dwy ran ddwyffurf y system rywiol - israniad canolog niwclews gwaelodol y stria terminalis (BSTc) a'r niwclews bachog - wedi'u gwahaniaethu yn groes i nodweddion cromosomaidd, cenhedlol a gonadaidd y system rywiol.
Diweddarwyd ddiwethaf: 9 Mehefin 2016
Cymraeg: niwclid
Saesneg: nuclide
Statws C
Pwnc: Amgylchedd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 29 Medi 2005
Cymraeg: niwed afresymol
Saesneg: unreasonable prejudice
Statws C
Pwnc: Cyffredinol
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 25 Ionawr 2011
Cymraeg: niwed ar ôl rhoi genedigaeth
Saesneg: birth injuries
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Cyd-destun: Dan gyfarwyddyd Gweinidogol i edrych ar adroddiadau ar dâp a rhwyll y wain, endometriosis ac anymataliaeth ysgarthol yn dilyn niwed ar ôl rhoi genedigaeth
Diweddarwyd ddiwethaf: 7 Tachwedd 2019
Cymraeg: niwed arwyddocaol
Saesneg: significant harm
Statws B
Pwnc: Gwasanaethau cymdeithasol
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Nodiadau: Ym maes diogelu plant. Dyma’r trothwy sy’n cyfiawnhau cymryd camau i ymyrryd ym mywyd y teulu er lles plentyn, o dan Ddeddf Plant 1989. Sylwer bod angen gwahaniaethu rhwng significant harm (niwed arwyddocaol) a substantial harm (niwed sylweddol) yn y maes hwn.
Diweddarwyd ddiwethaf: 19 Ebrill 2023
Cymraeg: niwed arwyddocaol gwirioneddol
Saesneg: actual significant harm
Statws C
Pwnc: Amgylchedd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 3 Hydref 2006
Cymraeg: niwed corfforol
Saesneg: bodily harm
Statws B
Pwnc: Cyfiawnder a threfn
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 2 Awst 2012
Cymraeg: niwed corfforol difrifol
Saesneg: GBH
Statws C
Pwnc: Cyfiawnder a threfn
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diffiniad: grievous bodily harm
Diweddarwyd ddiwethaf: 3 Mehefin 2011
Cymraeg: niwed corfforol difrifol
Saesneg: grievous bodily harm
Statws C
Pwnc: Cyfiawnder a threfn
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diffiniad: GBH
Diweddarwyd ddiwethaf: 3 Mehefin 2011
Cymraeg: niwed corfforol difrifol
Saesneg: GBH
Statws A
Pwnc: Cyfraith
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Nodiadau: Dyma'r acronym a ddefnyddir yn gyffredin yn Saesneg am 'grievous bodily harm'. Argymhellir defnyddio'r term llawn yn Gymraeg hyd y bo modd, ond gellid defnyddio'r ffurf GBH mewn amgylchiadau eithriadol.
Diweddarwyd ddiwethaf: 13 Rhagfyr 2017
Cymraeg: niwed corfforol difrifol
Saesneg: grievous bodily harm
Statws A
Pwnc: Cyfraith
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Nodiadau: Defnyddir yr acronym GBH yn gyffredin yn Saesneg. Argymhellir defnyddio'r term llawn yn Gymraeg hyd y bo modd, ond gellid defnyddio'r ffurf GBH mewn amgylchiadau eithriadol.
Diweddarwyd ddiwethaf: 13 Rhagfyr 2017
Cymraeg: Niwed Cudd
Saesneg: Hidden Harm
Statws C
Pwnc: Gwasanaethau cymdeithasol
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diffiniad: Nid yw'r ddogfen "Hidden Harm" a gyhoeddwyd gan y Cyngor Cynghorol ar Gamddefnyddio Cyffuriau yn 2003 wedi'i chyfieithu.
Diweddarwyd ddiwethaf: 10 Chwefror 2005
Cymraeg: niwed cyfreithadwy
Saesneg: actionable harm
Statws C
Pwnc: Cyfraith
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 18 Hydref 2011
Cymraeg: niwed i fuddiannau masnachol
Saesneg: prejudice to commercial interests
Statws C
Pwnc: Crefydd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 5 Tachwedd 2007
Cymraeg: niwed i’r claf
Saesneg: patient harm
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Cyd-destun: Gellid defnyddio “niwed i gleifion”, gan ddibynnu ar y cyd-destun.
Diweddarwyd ddiwethaf: 8 Mehefin 2015
Cymraeg: niwed i'r ymennydd
Saesneg: brain damage
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 30 Hydref 2009
Cymraeg: niwed i’r ymennydd yn gysylltiedig ag alcohol
Saesneg: alcohol-related brain damage
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 8 Mehefin 2015
Cymraeg: niwed moesol
Saesneg: moral harm
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 4 Chwefror 2021
Cymraeg: niwed nad yw'n fân niwed
Saesneg: non-trivial harm
Statws B
Pwnc: Cyfiawnder a threfn
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 2 Gorffennaf 2025
Cymraeg: niwed nad yw'n gysylltiedig â COVID
Saesneg: non-Covid harms
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 25 Mawrth 2021
Cymraeg: niwed na ellir ei wrthdroi
Saesneg: irreversible harm
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Cyd-destun: Bydd y cynigion yn sicrhau gofal effeithiol drwy osgoi ymyriadau meddygol diangen y gallai fod angen eu gwrthdroi yn y dyfodol. Gall y cynigion hefyd leihau nifer yr achosion o niwed na ellir ei wrthdroi a allai ddeillio o driniaeth.
Diweddarwyd ddiwethaf: 4 Gorffennaf 2024
Cymraeg: niwed personol
Saesneg: personal injury
Statws C
Pwnc: Cyfraith
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 18 Hydref 2011
Cymraeg: niwed seicolegol
Saesneg: psychological harm
Statws A
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Cyd-destun: The circumstances are that the applicant or any person who might reasonably be expected to reside with the applicant— [...] (b) is at risk of suffering psychological harm connected with previous [domestic or other abuse] (wherever it occurred) and living in the area of the local housing authority would reduce that risk; [...]
Diweddarwyd ddiwethaf: 21 Chwefror 2025
Cymraeg: niwed sylweddol
Saesneg: substantial harm
Statws B
Pwnc: Gwasanaethau cymdeithasol
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Nodiadau: Ym maes diogelu plant ac oedolion. Sylwer bod angen gwahaniaethu rhwng significant harm (niwed arwyddocaol) a substantial harm (niwed sylweddol) yn y maes hwn.
Diweddarwyd ddiwethaf: 19 Ebrill 2023
Cymraeg: niwed sylweddol
Saesneg: material detriment
Statws C
Pwnc: Cyfraith
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 10 Rhagfyr 2004
Cymraeg: niwed sy'n gysylltiedig â gamblo
Saesneg: gambling-related harm
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 19 Mai 2022
Cymraeg: niweidio buddiannau
Saesneg: prejudice interests
Statws C
Pwnc: Addysg
Rhan ymadrodd: Berf
Diweddarwyd ddiwethaf: 20 Hydref 2011
Cymraeg: niweidio erlyniad
Saesneg: prejudice a prosecution
Statws A
Pwnc: Cyfraith
Rhan ymadrodd: Berf
Diweddarwyd ddiwethaf: 21 Awst 2003
Cymraeg: niwmonia
Saesneg: pneumonia
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 26 Hydref 2004
Cymraeg: niwroadsefydlu
Saesneg: neurorehabilitation
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Berf
Diweddarwyd ddiwethaf: 14 Tachwedd 2008
Cymraeg: niwro-adsefydlu
Saesneg: neurorehabilitation
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Berf
Diffiniad: Neurorehabilitation is a complex medical process which aims to aid recovery from a nervous system injury, and to minimize and/or compensate for any functional alterations resulting from it
Cyd-destun: £1.2 miliwn sydd wedi'i fuddsoddi i wella gwasanaethau niwro-adsefydlu ar hyd a lled Cymru.
Diweddarwyd ddiwethaf: 6 Ebrill 2017
Cymraeg: niwroamrywiaeth
Saesneg: neurodiversity
Statws B
Pwnc: Cyffredinol
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diffiniad: Yr holl sefyllfaoedd o ran niwroteipiau a geir yn y rhywogaeth ddynol neu mewn grŵp o bobl, gan gynnwys pobl niwrowahanol a phobl niwronodweddiadol.
Cyd-destun: Mae Llywodraeth Cymru yn gwerthfawrogi niwroamrywiaeth yn ei weithlu, ac mae’n ymdrechu i fod yn sefydliad niwroamrywiol.
Nodiadau: Defnyddir y term hwn fel rhan o gyfundrefn feddwl sy’n ystyried bod niwroteipiau nad ydynt yn rhai nodweddiadol, fel niwroteipiau awtistig neu ddyslecsig, yn rhan o amrywiaeth arferol y genom dynol.
Diweddarwyd ddiwethaf: 5 Tachwedd 2024
Cymraeg: niwroamrywiol
Saesneg: neurodiverse
Statws B
Pwnc: Cyffredinol
Rhan ymadrodd: Ansoddair
Diffiniad: Disgrifiad o sefyllfa lle ceir amrywiaeth o ran niwroteipiau mewn grŵp o bobl.
Cyd-destun: Mae Llywodraeth Cymru yn gwerthfawrogi niwroamrywiaeth yn ei weithlu, ac mae’n ymdrechu i fod yn sefydliad niwroamrywiol.
Nodiadau: Defnyddir y term hwn fel rhan o gyfundrefn feddwl sy’n ystyried bod niwroteipiau nad ydynt yn rhai nodweddiadol, fel niwroteipiau awtistig neu ddyslecsig, yn rhan o amrywiaeth arferol y genom dynol.
Diweddarwyd ddiwethaf: 6 Tachwedd 2024
Cymraeg: niwroanabledd
Saesneg: neurodisability
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diffiniad: Term cyffredinol sy'n gysylltiedig ag amhariadau ar y system nerfol, gan gynnwys cyflyrau fel parlys yr ymennydd, awtistiaeth ac epilepsi.
Nodiadau: Gweler yr erthygl ar y Model Cymdeithasol o Anabledd yn yr Arddulliadur. Yn unol â'r Model, mae amhariad ("impairment", a elwid yn "nam" o'r blaen) yn nodwedd ar berson, a all effeithio ar ei ymddangosiad neu ar sut y mae ei gorff neu ei feddwl yn gweithio; caiff pobl anabl (y gellir hefyd cyfeirio atynt fel "pobl anabledig" neu "bobl sy'n cael eu hanablu") eu hanablu gan ffactorau allanol fel yr amgylchedd, polisi neu arferion, neu yn sgil methiant i ddarparu addasiadau ar eu cyfer; ac anabledd yw canlyniad anablu pobl sydd ag amhariadau.
Diweddarwyd ddiwethaf: 8 Tachwedd 2023
Cymraeg: niwroanabledd difrifol
Saesneg: severe neurodisability
Statws B
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Nodiadau: Gweler yr erthygl ar y Model Cymdeithasol o Anabledd yn yr Arddulliadur. Yn unol â'r Model, mae amhariad ("impairment", a elwid yn "nam" o'r blaen) yn nodwedd ar berson, a all effeithio ar ei ymddangosiad neu ar sut y mae ei gorff neu ei feddwl yn gweithio; caiff pobl anabl (y gellir hefyd cyfeirio atynt fel "pobl anabledig" neu "bobl sy'n cael eu hanablu") eu hanablu gan ffactorau allanol fel yr amgylchedd, polisi neu arferion, neu yn sgil methiant i ddarparu addasiadau ar eu cyfer; ac anabledd yw canlyniad anablu pobl sydd ag amhariadau. 
Diweddarwyd ddiwethaf: 14 Tachwedd 2023
Cymraeg: niwrobioleg
Saesneg: neurobiology
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Benywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 14 Awst 2014
Cymraeg: niwrobiolegydd
Saesneg: neurobiologist
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 14 Awst 2014
Cymraeg: niwroddatblygiadol
Saesneg: neurodevelopmental
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Ansoddair
Diweddarwyd ddiwethaf: 29 Medi 2022
Cymraeg: niwrofasgwlaidd
Saesneg: neurovascular
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Ansoddair
Diweddarwyd ddiwethaf: 14 Tachwedd 2008
Cymraeg: niwroffibromatosis
Saesneg: neurofibromatosis
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Cyd-destun: Yn ystod ei gyrfa ymchwil, bu'n canolbwyntio ar nifer o anhwylderau genetig, yn enwedig niwroffibromatosis.
Diweddarwyd ddiwethaf: 5 Gorffennaf 2017
Cymraeg: niwroffisioleg
Saesneg: neurophysiology
Statws C
Pwnc: Gwasanaethau cymdeithasol
Rhan ymadrodd: Enw, Benywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 10 Ionawr 2006
Cymraeg: niwroffisiolegydd clinigol
Saesneg: clinical neurophysiologist
Statws C
Pwnc: Iechyd
Rhan ymadrodd: Enw, Gwrywaidd, Unigol
Diweddarwyd ddiwethaf: 5 Medi 2003
Cymraeg: niwrogadarnhaol
Saesneg: neuroaffirming
Statws B
Pwnc: Cyffredinol
Rhan ymadrodd: Ansoddair
Nodiadau: Ffurf gywasgedig ar y term llawn neurodiversity affirming / cadarnhaol am niwroamrywiaeth yw hon. Gall y ffurf hon fod yn adferf yn ogystal ag yn ansoddair.
Diweddarwyd ddiwethaf: 11 Gorffennaf 2024