Pysgodfa cocos y Tair Afon: canlyniadau'r arolwg

Rydym wedi defnyddio contractwyr allanol i gynnal asesiad stoc bob dwy flynedd o bysgodfa gocos y Tair Afon 2025 (Gwanwyn a Hydref). Dyma'r crynodeb o'r canfyddiadau a ddarparwyd gan y contractwr yn dilyn yr arolwg a gynhaliwyd ym mis Awst.

Mae'r arolwg yn:

• darparu amcangyfrif o bwysau cocos a dwysedd cocos yn y Tair Afon
• darparu ffigurau ar gyfer cyfanswm biomas cocos y bysgodfa gocos gyfan, a’u rhannu'n 5 gwely
• darparu dosbarthiad gofodol pob categori oedran
• darparu dosbarthiad maint y cocos yn ôl eu hamledd

Byddwn yn defnyddio'r data i:

• gyfrifo'r gwarged y gellir ei gynaeafu
• hysbysu Asesiad Rheoliadau Cynefinoedd (HRA) fel rhan o'r cynllun rheoli

Nodir hyn yn y Gorchymyn Rheoli a Thrwyddedu Pysgota am Gocos (Ardal Benodedig) (Cymru) 2024.

Mae’r arolwg yn defnyddio grid sefydlog o 192 o safleoedd samplu, wedi’u gosod bob 200m. Cymerir un sampl o bob safle gan ddefnyddio cwadrad 0.1m². Caiff y samplau hyn eu rhidyllu gan ddefnyddio rhwyll 4mm ac chymerir unrhyw gocos byw a ddelir fel sampl. 

Ar gyfer pob safle, cofnodwyd:

• nifer y cocos a’u pwysau mewn pedwar dosbarth oedran (blwyddyn 0, blwyddyn 1, blwyddyn 2 a blwyddyn 3+)
• pwysau cocos â chregyn 15mm a mwy, a 21mm a mwy o hyd
• mesuriadau hyd cocos i ddangos eu dosbarthiad yn ôl maint o fewn y pum gwely 

Awst 2026

Cynhaliwyd arolwg asesu ‘ar hap’ o’r stoc cocos er mwyn rhoi diweddariad ynghylch y stoc yn Aber y Tair Afon (data yn nhabl 1). 

Cyfrifir y gwarged y gellir ei gynaeafu ar sail amcangyfrifon o fewn y cyfwng hyder isaf o bwysau’r cocos, sef y maint glanio lleiaf, hynny ar ôl tynnu’r biomas o gocos a ddiffinnir sy’n fwyd i adar. Gwneir hynny fel ymagwedd ragofalus at amrywioldeb data’r samplau.

Mai 2026

Cyfrifwyd bod cyfanswm o 1.65 biliwn (1.65 x10⁹) o gocos yn yr aber yn gwanwyn 2026, cyfanswm o ran pwysau o 4,865 tunnell (tabl 2). 

Cyfrifir y gwarged y gellir ei gynaeafu ar sail amcangyfrifon o fewn y cyfwng hyder isaf o bwysau’r cocos, sef y maint glanio lleiaf, hynny ar ôl tynnu’r biomas o gocos a ddiffinnir sy’n fwyd i adar. Gwneir hynny fel ymagwedd ragofalus at amrywioldeb data’r samplau.

Awst 2025

Cyfrifwyd bod cyfanswm o 4.20 biliwn (4.20 x10⁹) o gocos yn yr aber yn haf 2025, cyfanswm o ran pwysau o 9,216 tunnell (tabl 3). 

Cyfrifir y gwarged y gellir ei gynaeafu ar sail amcangyfrifon o fewn y cyfwng hyder isaf o bwysau’r cocos, sef y maint glanio lleiaf, hynny ar ôl tynnu’r biomas o gocos a ddiffinnir sy’n fwyd i adar. Gwneir hynny fel ymagwedd ragofalus at amrywioldeb data’r samplau.

Ebrill 2025

Cyfrifwyd bod cyfanswm o 2.81 biliwn (2.81 x109) o gocos yn yr aber yn gwanwyn 2025, cyfanswm o ran pwysau o 6,847 tunnell (tabl 4). 

Cyfrifir y gwarged y gellir ei gynaeafu ar sail amcangyfrifon o fewn y cyfwng hyder isaf o bwysau’r cocos, sef y maint glanio lleiaf, hynny ar ôl tynnu’r biomas o gocos a ddiffinnir sy’n fwyd i adar. Gwneir hynny fel ymagwedd ragofalus at amrywioldeb data’r samplau.