Cyfarfod Fforwm Gweithlu Sector Cyhoeddus y Dyfodol: 11 Tachwedd 2025

1. Croesawodd Helen Arthur (Cadeirydd) yr aelodau i gyfarfod cyntaf Fforwm Gweithlu Dyfodol y Sector Cyhoeddus (PSFWF) gan amlinellu'r broses a arweiniodd at greu'r fforwm. Esboniodd Helen fod hyn yn cynnwys dau grŵp yn cyfarfod trwy gydol yr haf; gweithredodd y Grŵp Gorchwyl a Gorffen fel cyfrwng cychwynnol ar gyfer lleisio syniadau tra bod y Bwrdd Pontio yn cymeradwyo papurau a chynigion i'w hystyried ymhellach gan y PSFWF. Pwysleisiodd fod y ddau yn gweithredu mewn partneriaeth gymdeithasol gyda'r olaf yn cynnwys cyn-aelodau WPC.

2. Amlinellodd y Cadeirydd y Datganiad Cenhadaeth drafft a'r egwyddorion gweithredu ar gyfer y PSFWF, gan esbonio bod y ddau wedi'u cymeradwyo i ddechrau gan y Bwrdd Pontio. Cytunodd y Fforwm ar y rhain yn amodol ar y newidiadau canlynol:

• Defnyddio'r ymadrodd dwyn ynghyd yn hytrach nag uno yn y Datganiad Cenhadaeth er mwyn eglurder a chysondeb â'r egwyddorion gweithredu.
• Newid sy'n dylanwadu ar ddatblygiad polisi i ddylanwadu ar ddatblygiad polisi perthnasol yn y Datganiad Cenhadaeth a'r egwyddorion.
• Dylid cyfeirio'n benodol at Lywodraeth Cymru gyda phartneriaid cymdeithasol eraill a restrir yn y Datganiad Cenhadaeth a'r egwyddorion.
• Dileu TUC Cymru yn y Datganiad Cenhadaeth a'r egwyddorion gan y byddant yn cael eu cynnwys gan y cyfeiriad cyffredinol at undebau llafur.
• Nodi'n yn glir bod y cyfeiriad at faterion gweithlu yn y Datganiad Cenhadaeth a'r egwyddorion yn golygu materion presennol y gweithlu a materion y gweithlu yn y dyfodol.

Cam gweithredu

Tîm Cymorth PSFWF i wneud y newidiadau y cytunwyd arnynt i'r Datganiad Cenhadaeth a'r egwyddorion ac yna lanlwytho'r ddwy ddogfen i wefan y fforwm.

3. Pwysleisiodd y Cadeirydd bwysigrwydd cytuno ar y cylch gorchwyl ar gyfer y PSFWF nawr ei fod yn weithredol. Cadarnhaodd fod y Bwrdd Pontio wedi cytuno arno i ddechrau a rhoddodd ragor o fanylion ar beth fyddai cyfansoddiad y Fforwm (gan gynnwys ei weithgorau), yn ogystal â'r rôl a'r ymddygiadau a ddisgwylir gan aelodau. Esboniodd y Cadeirydd y byddai’n cael ei adolygu wrth i'r PSFWF esblygu er mwyn sicrhau ei fod yn parhau i fod yn addas i'r diben.

4. Cytunodd y PSFWF ar y Cylch Gorchwyl, yn amodol ar ddiwygiad bach i gynnwys enw llawn y Cyngor Partneriaeth Gymdeithasol yn hytrach na'i dalfyriad (SPC) yn unig. Yn y Cylch Gorchwyl, roedd y meini prawf ar gyfer dewis meysydd i'w hystyried gan y Fforwm yn cyfeirio at yr angen i unrhyw bwnc fod â pherthnasedd traws-sector a cheisiwyd eglurder ynghylch beth oedd hyn yn ei olygu yn ymarferol. Esboniodd y Cadeirydd y byddai angen i bwnc gael arwyddocâd ehangach ar draws y sector cyhoeddus yn ei gyfanrwydd ac na allai fod yn benodol i'r sector.

5. Cytunodd yr Aelodau ar y Cylch Gorchwyl gan gynnwys amserlen arfaethedig y cyfarfodydd blynyddol ar gyfer y PSFWF.

Cam gweithredu

Tîm Cymorth PSFWF i ddiwygio'r cylch gorchwyl ac yna trefnu i'r rhain gael eu lanlwytho i wefan y fforwm.

6. Pwysleisiodd y Cadeirydd bwysigrwydd cytuno ar raglen waith ar gyfer PSFWF. Roedd dwy eitem i'w hystyried o waith cyfredol y WPC: treialu’r canllawiau ar Ddeallusrwydd Artiffisial a chefnogi Cynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol a chynnig newydd a gymeradwywyd gan y Bwrdd Pontio, trais ac aflonyddu yn y gwaith.

7. Esboniodd y Cadeirydd mai'r elfen gyntaf o waith cyfredol y WPC oedd treialu ei ganllawiau ar y defnydd moesegol o ddeallusrwydd artiffisial (AI) gyda chorff sector cyhoeddus. Eglurodd fod ymdrechion, hyd yma, i gael gwirfoddolwr wedi bod yn aflwyddiannus, fodd bynnag, roedd y canllawiau wedi cael eu lledaenu a'u hyrwyddo'n eang trwy weminarau a chyfarfodydd. Ar y sail hon gofynnodd a ellid cau'r cam gweithredu.

8. Roedd y Fforwm yn teimlo y dylid gwneud rhagor o ymdrechion i dreialu'r canllawiau AI. Roedd trafodaethau'n ymdrin â'r posibilrwydd o dreialu gydag adran benodol o fewn awdurdod lleol neu nodi cyfle yn y maes Iechyd. Cynigiodd Helen Arthur a Samantha Morgan godi'r mater hwn yn Fforwm Partneriaeth Cymru y GIG ac adrodd yn ôl i'r PSFWF. Esboniodd Alison Standfast fod Cymwysterau Cymru yn y camau cynnar yn eu taith o weithredu AI ond y gallent ei ystyried pe bai rhywun yn cysylltu â nhw'n ddiweddarach yn y broses. Gofynnodd am eglurder ynghylch a ddylai gwaith treialu ganolbwyntio ar faes penodol o AI neu fod ar ffurf diweddariad cyffredinol o ran sut roedd y dechnoleg hon yn cael ei gweithredu.

9. Awgrymodd Stephen Layne ddatblygu astudiaeth achos gref i ddangos sut y gallai'r canllawiau weithio yn ymarferol. Dywedodd Mark Turner fod Grŵp Rhanddeiliaid Datblygu Strategaeth y Gweithlu Gofal Cymdeithasol Cymru yn gwneud darn o waith ar sgiliau digidol a'u bod yn teimlo y byddai'n werth archwilio opsiynau treialu gyda nhw. Dywedodd Sharon Davies y byddai'n archwilio opsiynau treialu hefyd gyda Chymdeithas Cyfarwyddwyr Addysg Cymru (ADEW). Cododd Reg Kilpatrick bwysigrwydd sicrhau bod y canllawiau yn dal i fod yn amserol o ystyried cyflymder datblygiadau AI.

10. Dywedodd Dr Philippa Collins y byddai'n ddefnyddiol cael sgwrs bellach gyda'r aelodau ynglŷn â'r canllawiau. Pwysleisiodd werth derbyn gwybodaeth am sut roedd sefydliadau wedi gweithredu'r canllawiau yn eu polisïau/arferion trwy bartneriaeth gymdeithasol. Ychwanegodd Dr Collins fod creu'r Fforwm yn cynnig cyfle i ystyried y mater hwn gyda safbwynt newydd gyda'r posibilrwydd o gysylltu â chyrff eraill fel Swyddfa Deallusrwydd Artiffisial Llywodraeth Cymru.

11. Gofynnodd y Cadeirydd i'r aelodau ystyried cyfleoedd treialu posibl yn eu sectorau ac ystyried unrhyw enghreifftiau ehangach a oedd yn dangos sut roedd y canllawiau wedi'u mabwysiadu. Byddai hyn yn cael ei fwydo'n ôl wedyn i gyfarfod y fforwm yn y dyfodol.

12. Gan symud at yr ail elfen o waith cyfredol y WPC, esboniodd y Cadeirydd fod cefnogaeth i Gynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol Cymru (ArWAP) yn rhan o elfen cydraddoldeb y WPC yn flaenorol a gofynnodd am waith y gellid ei archwilio yn y maes hwn yn y dyfodol. Yn yr haf, roedd y Bwrdd Pontio wedi dosbarthu'r matrics aeddfedrwydd ArWAP i gyrff cyhoeddus ac roedd ymatebion yn cael eu bwydo'n ôl i adran Adnoddau Dynol Llywodraeth Cymru. Awgrymodd y byddai'n ddefnyddiol i'r PSFWF dderbyn y wybodaeth ddiweddaraf am hyn wrth symud ymlaen. Esboniodd y Cadeirydd fod yna gynnig hefyd i ail-bwrpasu canllawiau Uwch Wasanaeth Sifil Llywodraeth Cymru ar wrth-hiliaeth fel y gellid eu defnyddio fel meincnod ar gyfer y sector cyhoeddus.

13. Roedd Laura Doel yn cefnogi gwaith ArWAP ond teimlai bod angen egluro'r hyn sy'n ofynnol gan sefydliadau.

14. Amlinellodd Dom Houlihan bennod arweinyddiaeth yr ArWAP. Esboniodd Dom fod yr ymarfer matrics aeddfedrwydd wedi darparu llawer o wybodaeth ddefnyddiol ond y byddai'n bwysig gofyn i gyrff cyhoeddus beth mwy y gellid ei wneud i hyrwyddo amcanion y Cynllun a dod ag arweinwyr cyhoeddus at ei gilydd i ddatblygu dull cydlynol. Cadarnhaodd Dom fod yr holl gyrff cyhoeddus wedi cael eu gwahodd i symposiwm ar yr ArWAP (27 Tachwedd, Stadiwm Dinas Caerdydd).

15. Amlinellodd Stephen Layne amrywiaeth o feysydd traws-sector y gallai'r PSFWF eu hystyried o dan gylch gwaith ehangach cydraddoldeb. Roedd hyn yn cynnwys sefydlu'r model cymdeithasol o anabledd/addasiadau rhesymol, bylchau cyflog, ac iechyd meddwl/corfforol mewn gweithleoedd a oedd i gyd yn effeithio ar y gwaith o ddarparu gwasanaethau, llesiant a chydraddoldeb.

16. Ychwanegodd y Cadeirydd mai trydydd maes ffocws posibl a gynigiwyd oedd trais ac aflonyddu yn y gweithle. Codwyd hyn mewn digwyddiad bord gron ar 7 Ebrill ac fe'i cefnogwyd wedyn gan y Grŵp Gorchwyl a Gorffen a'r Bwrdd Pontio. O ystyried yr amser sy'n weddill yn y cyfarfod, cynigiodd weithio gyda Dom Houlihan i leihau’r gyfres o amcanion posibl a fyddai'n ychwanegu'r gwerth mwyaf.

17. Awgrymodd Sharon West y dylid cynnal cyfarfod pellach cyn y PSFWF nesaf i gwmpasu meysydd ffocws ar gyfer y rhaglen waith ac y gellid ei gynnal gyda sampl o aelodau'r Fforwm yn hytrach na'r aelodaeth gyfan. Derbyniwyd hyn gan yr aelodau.

Cam gweithredu

Tîm Cymorth PSFWF i ofyn am ddatganiadau o ddiddordeb gan aelodau i fynychu cyfarfod i drafod meysydd ffocws ar gyfer rhaglen waith y fforwm.

Cam gweithredu

Y PSFWF i ystyried unrhyw opsiynau o fewn eu rhwydweithiau ar gyfer treialu canllawiau’r WPC ar Ddeallusrwydd Artiffisial a bwydo'r rhain yn ôl i'r Tîm Cymorth.

18. Esboniodd y Cadeirydd, trwy gael capasiti ymchwil pwrpasol, y byddai'r PSFWF yn gallu gwneud penderfyniadau sy'n seiliedig ar dystiolaeth a fyddai'n cryfhau ansawdd gwaith y Fforwm. Gwahoddodd Dr Philippa Collins, fel ei awdur, i roi amlinelliad o'r cynnig i'r PSFWF.

19. Esboniodd Dr Collins fod y cynnig yn argymell creu rhwydwaith o arbenigwyr cyfnewid gwybodaeth a pholisi cyhoeddus yn y byd academaidd. Eu rôl fyddai cysylltu'r PSFWF â gweithgareddau ymchwil ac arbenigedd perthnasol yn eu prifysgolion/sefydliadau eu hunain. Dywedodd Philippa y gallai'r rhwydwaith, a fyddai'n gweithredu ar-lein yn bennaf, gymryd rhan wedyn ar ddarn penodol o waith a'i ddefnyddio i gael mynediad at ymchwil bresennol yn y maes hwnnw. Byddai'r rhwydwaith yn cael ei adolygu dros amser i sicrhau ei fod yn gweithredu'n effeithiol.

20. Mewn ymateb i bwynt a godwyd ynglŷn â'r PSFWF yn gallu tynnu ar waith y tu allan i'r byd academaidd, dywedodd Dr Collins fod y cynnig ymchwil yn ailadroddus ac y gallai ystyried arbenigedd ehangach lle bo angen. Cynigiodd siarad ymhellach ag aelodau y tu allan i'r cyfarfod am y cynnig ymchwil.

21. Cytunodd y Fforwm ar y cynnig ymchwil gan gynnwys y camau nesaf a argymhellir yn y papur ar gyfer yr eitem hon.

Cam gweithredu

Tîm Cymorth PSFWF i gysylltu â gwahanol sefydliadau academaidd i sefydlu'r rhwydwaith gwybodaeth mewn ymgynghoriad â Dr Philippa Collins.

Cam gweithredu

Tîm Cymorth PSFWF i drefnu digwyddiad briffio wyneb yn wyneb gydag aelodau'r rhwydwaith gwybodaeth a chynrychiolwyr y Fforwm.

22. Esboniodd y Cadeirydd fod y Bwrdd Pontio wedi cytuno ar wefan ar gyfer y PSFWF pan gyfarfu drwy gydol yr haf. Dywedodd y byddai'r wefan yn cynnal Canolfan Adnoddau integredig yn ogystal â chynnal holl bapurau, adroddiadau a chofnodion y Fforwm; byddai hyn yn darparu mynediad rhwydd at arferion gorau, pecynnau cymorth ac adnoddau ymarferol eraill ar gyfer gweithlu'r sector cyhoeddus.

23. Cadarnhaodd y Cadeirydd y byddai angen i’r PSFWF gytuno ar unrhyw beth sy'n cael ei ychwanegu at y Ganolfan a chynigiwyd sicrwydd na fyddai'n dyblygu platfformau dysgu presennol a ddefnyddir gan wahanol sectorau. Pwysleisiodd bwysigrwydd cytuno ar ba gytundebau ac adroddiadau WPC fyddai angen eu symud o wefan yr hen Gyngor i wefan newydd y Fforwm.  

24. Esboniodd y Tîm Cymorth fod dolenni wedi'u darparu i gytundebau ac adroddiadau'r WPC yn y papur cysylltiedig ac os oedd o gymorth, y gallai'r aelodau nodi eu dewisiadau ar gyfer pa ddogfennau i’w symud trwy e-bost.

25. Daeth y PSFWF i'r casgliad y dylid, yn y lle cyntaf, symud holl gytundebau ac adroddiadau'r WPC i'r wefan newydd ac y gallai aelodau, dros amser, ystyried a oedd angen cael gwared ar unrhyw rai. Yna mater i'r Fforwm fyddai cytuno ar unrhyw ddileu arfaethedig.

Cam gweithredu

Tîm Cymorth PSFWF i lanlwytho holl gytundebau ac adroddiadau blaenorol y WPC i wefan newydd y fforwm.

Cam gweithredu

Aelodau'r Fforwm i ystyried a oes angen tynnu unrhyw ddogfennau o'r wefan maes o law. Byddai angen i'r PSFWF gytuno ar unrhyw beth a fyddai'n cael ei ddewis.

26. Amlinellodd y Tîm Cymorth y Cynllun Cyfathrebu drafft ar gyfer y PSFWF a gynlluniwyd i dargedu cynulleidfaoedd perthnasol gyda negeseuon cyson ynghylch cerrig milltir, y wybodaeth ddiweddaraf am weithgarwch a digwyddiadau sydd ar ddod. Cadarnhaodd y Tîm fod brand penodol wedi'i ddatblygu hefyd ar gyfer y Fforwm i wasanaethu fel cynrychiolaeth weledol o'i ethos partneriaeth gymdeithasol. Byddai Liz Rogers (Ymddiriedolaeth Gwasanaethau Ambiwlans Cymru) a'r Tîm Cymorth yn parhau i arwain y gwaith hwn gan gytuno ar y gwahanol gamau gyda'r PSFWF. Fel rhan o'r Cynllun Cyfathrebu, gofynnodd y Tîm Cymorth i'r Fforwm a oeddent yn fodlon derbyn y wybodaeth ysgrifenedig ddiweddaraf ar ôl bob cyfarfod y gallai aelodau eu rhannu wedyn trwy eu rhwydweithiau fel crynodeb o ddiweddariadau allweddol i hyrwyddo gwaith gwerthfawr; byddai hyn yn hytrach na chylchlythyr.

27. Cytunodd y PSFWF â'r dull a amlinellwyd gan deimlo ei fod yn ffordd fwy hyblyg o gyfathrebu gwaith y Fforwm yn gyson.  

28. Argymhellodd Alison Standfast y gellid defnyddio hyfforddiant i gefnogi negeseuon cyson ac arfer da ar draws y sector cyhoeddus. Awgrymodd Alison y gellid ymgysylltu ag Academi Cymru at y diben hwn.

29. Croesawodd Dom Houlihan y dull hwn fel prif swyddog Academi Wales. Dywedodd Dom y byddai'n archwilio ymhellach gyda'i gydweithwyr ac yna'n rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r aelodau.

Cam gweithredu

Dom Houlihan i drafod gydag Academi Wales sut y gallent gefnogi negeseuon ac arferion gorau drwy'r sector cyhoeddus a rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r PSFWF.

30. Ni chodwyd unrhyw faterion o dan Unrhyw Fater Arall.

• Helen Arthur (Cadeirydd) - Llywodraeth Cymru
• Reg Kilpatrick - Llywodraeth Cymru
• Georgina Haarhoff - Llywodraeth Cymru
• Stephen Layne - Llywodraeth Cymru
• Sian Boyles - PCS (Undeb Llafur)
• Mark Turner - Unsain (Undeb Llafur)
• Laura Doel - Cymdeithas Genedlaethol y Prifathrawon (Undeb Llafur)
• Ceri Williams (Dirprwy Nicky Hughes) - TUC Cymru (Undeb Llafur)
• Alison Standfast - Cymwysterau Cymru (Cyflogwr)
• Sharon Davies - CLlLC (Cyflogwr)
• Alyson Watkins (Dirprwy Karen Higgins) - CLlLC (Cyflogwr)
• Dom Houlihan - Grŵp Gwasanaethau Datganoledig (Cyflogwr)
• Samantha Morgan - GIG (Cyflogwr)

Ymddiheuriadau'r Aelodau

• Karen Higgins - CLlLC (Cyflogwr)
• Tom Hoyles - GMB (Undeb Llafur)
• Nicky Hughes - RCN (Undeb Llafur)

Arall

• Sharon West - Llywodraeth Cymru
• Zoe Holland - Llywodraeth Cymru
• Dr Philippa Collins - Prifysgol Bryste (Siaradwr Gwadd)

Tîm Cymorth

• Mark Lewis - Llywodraeth Cymru
• Rachel Loveridge - Llywodraeth Cymru
• Jessica Khoshooee - Llywodraeth Cymru
• Beca ap Robert - Llywodraeth Cymru