Cynllun Gweithredu Gwrth-hiliol Cymru: mesur ei effaith ar fywydau pobl (crynodeb)

Datblygwyd Cynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol (Llywodraeth Cymru 2022a) mewn ymateb i'r angen i fynd i'r afael â hiliaeth systemig a hyrwyddo cydraddoldeb hiliol ledled Cymru. Wedi'i ddatblygu trwy broses o gyd-gynhyrchu, mae'r cynllun yn nodi camau gweithredu i greu cymdeithas fwy cynhwysol a theg trwy fynd i'r afael ag achosion sylfaenol anghydraddoldebau hiliol. 

Mae'r ArWAP yn cynnwys pennod ar fesur, sy'n cynnig dull eang o fesur ar gyfer gwerthuso'r cynllun, gan gynnwys datblygu fframwaith mesur. Mae'r adroddiad hwn yn nodi'r dull o sefydlu'r fframwaith hwn, gan gynnwys rhestr o ddangosyddion arfaethedig ar gyfer pob pennod ArWAP. 

Mae'n bwysig nodi bod y dangosyddion meintiol a gynigir yn yr adroddiad hwn yn rhan o raglen fesur a gwerthuso cynhwysfawr ar gyfer yr ArWAP, gan gynnwys proses sydd ar ddod a gwerthusiad effaith cynnar. Bydd y dystiolaeth sydd ei hangen arnom i fesur newid ar gyfer yr ArWAP yn gymysgedd o ddata; data meintiol (rhifau ac ystadegau), y bydd rhai ohonynt yn deillio o'r dangosyddion a gynigir yn y fframwaith hwn, yn ogystal â data ansoddol gan gynnwys profiad bywyd, a fydd yn deillio o ffynonellau eraill fel y gwerthusiad ArWAP arfaethedig. 

Bwriad y dangosyddion yn yr adroddiad hwn yw darparu crynodeb lefel uchel, trosfwaol o gynnydd ArWAP ac i helpu i asesu a yw'r cynllun yn cyflawni fel y bwriadwyd. Nid yw adrodd manwl am yr holl 200+ camau gweithredu ArWAP ar lefel unigol o fewn cwmpas y fframwaith hwn. Lle bo hynny'n briodol, bydd y patrymau lefel uchel a nodwyd gan y fframwaith yn cael eu harchwilio yn fanylach trwy ymchwil pellach, neu elfennau eraill o'r fframwaith mesur a gwerthuso ehangach, megis y broses ArWAP yn y dyfodol a gwerthuso effeithiau cynnar. 

Bwriad y fframwaith hwn yw adeiladu system gref ar gyfer monitro effaith gweithredoedd y cynllun, gyda phwyslais ar ddatblygu dangosyddion penodol, mesuradwy. Mae'r prif amcanion yn cynnwys datblygu dangosyddion dibynadwy ar gyfer asesu cynnydd, gan ddefnyddio ffynonellau cadarn o ddata presennol Mae'r dangosyddion hyn yn sicrhau bod canlyniadau nid yn unig yn cael eu diffinio'n glir ond hefyd yn cael eu monitro'n effeithiol, a thrwy hynny gefnogi tryloywder a galluogi ymyriadau wedi'u targedu lle bo angen. 

Er bod fframwaith mesur ArWAP yn sefydlu sylfaen gadarn ar gyfer monitro cynnydd, nid yw heb gyfyngiadau. Mae cymhlethdod ac ehangder materion sy'n gysylltiedig ag anghydraddoldeb hiliol yn golygu y gall rhai arlliwiau gael eu colli gan ddangosyddion meintiol yn unig; dyna pam ei bod yn bwysig bod y dangosyddion yn y fframwaith hwn yn rhan o ddull ehangach o werthuso a monitro ar gyfer yr ArWAP. Mae argaeledd data ac ansawdd y ffynonellau a ddefnyddir i greu'r dangosyddion yn y fframwaith hwn yn amrywio ar draws penodau’r ArWAP, a all effeithio ar gysondeb a chymhared mesur ar draws y cynllun. Wrth i'r ArWAP ddatblygu, ac wrth i'r sylfaen dystiolaeth cydraddoldeb yng Nghymru esblygu, bydd y fframwaith hwn yn cael ei ddiwygio a'i adolygu i sicrhau ei fod yn parhau i fod yn berthnasol ac yn effeithiol. 

Drwy sefydlu mecanweithiau clir ar gyfer mesur ac atebolrwydd, mae fframwaith mesur ArWAP yn cefnogi nodau'r cynllun ar gyfer cydraddoldeb hiliol yng Nghymru. Mae ffocws y fframwaith ar dryloywder, cynhwysiant a gwelliant parhaus yn adlewyrchu ymrwymiad ehangach i fynd i'r afael â gwahaniaethau uniongyrchol a hirdymor, gan sicrhau bod cynnydd yn gynhaliol ac yn ystyrlon i bob cymuned.

Awduron: Yr Uned Tystiolaeth Gwahaniaethau Hiliol

Safbwyntiau'r ymchwilwyr yw'r farn a fynegir yn yr adroddiad hwn ac nid barn Llywodraeth Cymru o reidrwydd.

Am ragor o wybodaeth, cysylltwch â:

Yr Uned Tystiolaeth Gwahaniaethau ar Sail Hil
ECWL – Yr Is-adran Tystiolaeth a Chefnogaeth EPC
Llywodraeth Cymru
Parc Cathays
Caerdydd
CF10 3NQ

Ebost: UnedTystiolaethCydraddoldeb@llyw.cymru

Rhif Ymchwil Gymdeithasol: 46/2026
ISBN digidol: 978-1-83745-285-9

Image