Pwyllgor Cyswllt Ystadegol Cymru, 5 Chwefror 2026: cofnodion

Abigail Cole (AC), Cyngor Sir Caerfyrddin 

Alwyn Williams (ALW), Cyngor Sir Ynys Môn 

Andy Wilson (ANW), Cyngor Bwrdeistref Sirol Torfaen 

Brenna Organ (BO), Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (CLlLC)

Bryn Jeffries (BJ), Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf 

Caitlin Theodorou (CT), Cyngor Sir Ceredigion 

Eifion Rees (ER), Gwasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru 

Greeta Kerai (GKE), SYG Leol 

Geraint Morgan (GM), Cyngor Sir Powys 

Helen Jones (HJ), Ymchwil y Senedd 

Henry Knowles (HK), Cyfoeth Naturiol Cymru 

Janine Edwards (JE), Bwrdd Partneriaeth Rhanbarthol Gogledd Cymru

Johnathon Radcliffe (JR), Chwaraeon Cymru 

Kay Palmer (KP), Archwilio Cymru 

Kelly Edwards (KE), Y Swyddfa Ystadegau Gwladol (SYG)

Lara Phelan (LP), y Swyddfa Ystadegau Gwladol 

Leanne John, Cyngor Abertawe 

Lesley Rees (LR), Cyngor Sir Caerfyrddin 

Lee Clarke (LC), Cyngor Sir Caerdydd 

Lloyd Fisher (LF), Cyngor Bro Morgannwg 

Lowri Wyn Morton (LWM), Cyngor Gwynedd 

Manon Fflur Pritchard (MFP), Cyngor Gwynedd 

Megan Williams (MW), Llywodraeth Cymru 

Morgan Lowden (ML), Cyngor Sir Ynys Môn 

Paul Jones (PJ), Cyngor Bwrdeistref Sirol Blaenau Gwent 

Peter Davies (PD), Ymchwil y Senedd 

Stef Taylor (Llywodraeth Cymru) 

Steve King (SK), Dinas a Sir Abertawe 

Tamsin Long (TL), Iechyd Cyhoeddus Cymru 

Varsha Roy (VR), Cyngor Bro Morgannwg

Siaradwyr

Andy O'Rourke (AO), Llywodraeth Cymru 

Anja Knox (AK), Llywodraeth Cymru 

Bec Marshall (BM), Llywodraeth Cymru 

Chris Ravenscroft (CR), Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (CLlLC)

George Kamau (GKA), Llywodraeth Cymru 

Hayley Randall (HR), CLlLC 

Joe Jenkins (JJ), SYG 

Lloyd Harris (LH), Llywodraeth Cymru 

Martin Parry (MP), Llywodraeth Cymru 

Nia Jones (NJ), Llywodraeth Cymru 

Orlaith Fraser (OF), SYG 

Roisin Roberts (RR), CLlLC 

Steph Howarth (SHO), Llywodraeth Cymru 

Steph Harries (SHA), Llywodraeth Cymru 

Steve King (SK), Dinas a Sir Abertawe 

Vicky Doyle (VD), Cyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili

Cymerwyr y cofnodion

Jasmine Sears, Llywodraeth Cymru

Oliver Jameson (OJ), Llywodraeth Cymru

Ymddiheuriadau

Philip Barlow, Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro

Adam Crocker, Cyngor Sir Penfro

Brett Davis, Heddlu De Cymru

Tyla Fuller, Estyn

Anna Howell, Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam

Eleri James, Comisiynydd y Gymraeg

Kate Jones, Gwasanaeth Carchardai a Phrawf EF yng Nghymru

Richard Jones, Cyngor Sir Fynwy

Nathan Lester, Iechyd Cyhoeddus Cymru

Neil Townsend, SYG

Nia Wyn Vaughan, Cyngor Gwynedd

Agorodd SHO y cyfarfod, gan groesawu aelodau, ac yn enwedig aelodau newydd. Nododd nad oedd cyfieithu ar y pryd ar gael oherwydd nad oedd y cyfarfod yn cyrraedd y trothwy Cymraeg o 10%. 

Ni chodwyd unrhyw sylwadau ar y cofnodion blaenorol, felly derbyniwyd y cofnodion. 

Cwblhawyd diweddariad HR ar y dangosfwrdd lles ar y cyd yn y cyfarfod hwn

Diweddariad Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

Tynnodd HR sylw at y ffaith bod y bwrdd gwella dan arweiniad y sector yn parhau i fod yn ei le. Mae gwaith yn mynd rhagddo ar yr Arolwg Gwladoli, wedi'i anelu at fis Medi 2027, ac mae hyfforddiant ar gael o hyd. Mae'r dangosfwrdd diogelwch ar y ffyrdd a'r adnodd diogelwch MSMS bellach yn weithredol.

Darparodd MP ddiweddariadau ar ystadegau poblogaeth awdurdodau lleol a thai, amcangyfrifon poblogaeth ardaloedd bach, diweddariadau poblogaeth chwarterol a ddisgwylir y mis hwn, ac amcanestyniadau poblogaeth cenedlaethol SYG a gynlluniwyd ar gyfer mis Ebrill.

Diweddariad chwarterol Ystadegau Cymru

Tynnodd SHO sylw'r aelodau at nifer o eitemau o bapur diweddaru chwarterol Ystadegau Cymru, a darparodd wybodaeth fwy diweddar am wasanaeth StatsCymru:

• Bydd ymgynghoriad ar allbynnau ystadegol yn cau ar 11 Chwefror. Anogir aelodau WSLC i ymateb, os nad ydynt eisoes wedi gwneud hynny.
• O ran ystadegau'r farchnad lafur, mae'r ansawdd yn gwella ond mae'n parhau i beidio â chyrraedd y lefelau cyn y pandemig.
• Mae lluosyddion ar gyfer allbwn economaidd, Gwerth Ychwanegol Gros a chyflogaeth wedi'u cyhoeddi o dan y prosiect Tablau Mewnbwn Allbwn.
• Mae amcangyfrifon tai wedi'u cyhoeddi; mae amcangyfrifon angen tai yn ddyledus yr wythnos ganlynol.
• Cadarnhawyr y dyluniad ar gyfer Arolwg Tai nesaf Cymru (2027-28), gan anelu at gael amcangyfrifon rhanbarthol.
• Mae gwelliannau sylweddol ar y gweill yn StatsCymru3, gan gynnwys atgyweiriadau namau, gwelliannau tacsonomeg a didoli, rhyddhau'r swyddogaeth chwilio a disgwylir nodwedd "creu tabl" erbyn mis Mawrth. Cadarnheir cau hen safle StatsCymru ar  2 Mawrth 2026.

O ran yr ymgynghoriad, pwysleisiodd JE bwysigrwydd tynnu sylw at nodweddion a mewnwelediadau  unigryw Cymreig yng nghrynodebau Llywodraeth Cymru o (e.e.) allbynnau SYG, gan nodi y gall y rhain gael eu colli o fewn data ehangach y DU a'u bod yn arbennig o werthfawr i Gymru.

Roedd y drafodaeth ar StatsCymru yn cynnwys cwestiynau gan JE a CR ar fynediad at fersiynau wedi'u harchifo o hen wefan StatsCymru. Cadarnhawyd mai fersiynau statig yn unig y mae'r Wayback Machine yn eu storio ac ni all archifo elfennau rhyngweithiol.

Bydd canllawiau clir ar gael ar gyfer cael mynediad at hen ddata nad yw bellach ar gael ar y wefan, yn ogystal ag ailgyfeirio at y StatsCymru newydd. Mae'r nodwedd adeiladwr tabl wedi'i fwriadu i fod yn syml iawn i'w defnyddio ac ar hyn o bryd nid oes unrhyw gynlluniau i dablau wedi'u creu o flaen llaw fod ar gael ar y wefan, ond bydd anghenion defnyddwyr yn parhau i gael eu monitro ac yn llywio gwelliannau yn y dyfodol.

Dangosfwrdd Lles ar y Cyd (Dangosfwrdd Bwrdd Gwasanaethau Cyhoeddus)

Cyflwynodd RR y Dangosfwrdd Bwrdd Gwasanaethau Cyhoeddus (BGC), menter ar y cyd rhwng tîm CLlLC a Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus (Abertawe, Casnewydd, Castell-nedd Port Talbot a Chwm Taf Morgannwg). Mae'r dangosfwrdd yn darparu platfform dwyieithog gyda setiau data wedi'u curadu. Mae'n cefnogi asesiadau lles, adrodd mewnol, a gwaith polisi. Mae'n cyflwyno data ar lefel BGC lle bo hynny'n bosibl

Dangosodd CR ymarferoldeb y dangosfwrdd, gan ddangos llywio rhwng categorïau, opsiynau hidlo, ac argaeledd metadata.  Mae'n tynnu data at ei gilydd o sawl ffynhonnell a'i drefnu i adrannau thematig, pob un â'i thudalen lanio ddiofyn ei hun ac is-dudalennau ychwanegol. Mae'r dangosfwrdd yn cynnwys delweddau rhyngweithiol fel siartiau llinell cyfres amser a siartiau bar o'r data diweddaraf. Gall defnyddwyr hidlo data a gweld gwerthoedd penodol. Mae nodiadau a ffynonellau data yn ymddangos o dan bob delwedd, a lle bo'n bosibl, mae data ar gyfer awdurdodau lleol unigol hefyd yn cael eu cyfuno i ddangos ffigurau ar lefel BGC.

Disgrifiodd SK y broses ddatblygu fel un gadarnhaol a chydweithredol, gan bwysleisio gwelliannau parhaus a dysgu a rennir ar draws timau. Rhannwyd myfyrdodau am y broses gydweithredol o ddatblygu'r dangosfwrdd gyda gwahanol sefydliadau a'r Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus. Nod y prosiect oedd creu porthol data a rennir i gefnogi nodau llesiant. Er iddo gael ei lansio ym mis Hydref 2025, mae gwelliannau pellach wedi'u cynllunio fel rhan o "iteriad 2" mwy. Mae gwaith yn mynd rhagddo i gwblhau nodau cychwynnol, ac mae Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus yn cydgysylltu i leihau costau a gwella cysondeb. Dywedodd fod y cydweithredu ar draws y Byrddau a'r adrannau yn gadarnhaol iawn.

Trafodaeth

Gofynnodd BJ a allai'r tîm dangosfwrdd gydweithio â'r Pwyllgor Ymchwil Penderfynyddion Iechyd yn RhCT. Croesawodd HR ymgysylltu o'r fath a darparodd wybodaeth gyswllt.

Gofynnodd JE am gostau ac amserlenni ar gyfer addasu'r dangosfwrdd ar gyfer Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus eraill a dibyniaeth ar StatsCymru yn dilyn newidiadau a ysgogwyd gan yr ymgynghoriad. Esboniodd HR fod y dangosfwrdd yn bodoli fel templed meistr y gellir ei addasu, gyda'r gost yn dibynnu ar nifer y Byrddau sy'n cymryd rhan. Cadarnhaodd hi a SHO y byddai ffynonellau data sylfaenol yn parhau i fod ar gael hyd yn oed os bydd rhai allbynnau yn newid.

Tynnodd VD sylw at heriau yn null gweithredu Gwent, gan gynnwys data amgylcheddol ar goll mewn asesiadau strategol ar y cyd, rhwystrau blaenorol rhag datblygu system ddata leol, llai o gapasiti ymhlith Byrddau, a'r angen am borthol data ar lefel Cymru gyda chyd-destun dadansoddo l- nid dangosyddion yn unig. Ymatebodd HR y bydd cwmpas y data yn cael ei gynnal ar lefel sylfaenol er y gall data gael eu caffael ychydig yn wahanol dros amser a bod amserlenni a phroblemau cysondeb cenedlaethol yn cael eu cydnabod ond bod gwaith yn dal i gael ei wneud arnynt.

Adroddiad Tueddiadau'r Dyfodol

Cyflwynodd LH y cynlluniau ar gyfer  Adroddiad Tueddiadau'r Dyfodol, sy'n ofynnol o dan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol. Y dyddiad cyhoeddi targed yw Rhagfyr 2026, yn gynharach na blynyddoedd cynt. Disgwylir cwblhau'r gwaith meintiol  ddiwedd y gwanwyn neu dechrau haf 2026. Mae pwyslais cryf ar feddwl trwy systemau a chysylltiadau trawsbynciol. Mae ymgysylltu â phlant a phobl ifanc yn elfen fawr.

Cyflwynodd BM drosolwg o'r meysydd thema arfaethedig gan gynnwys newid yn yr hinsawdd, yr economi, y Gymraeg, a rhagor o ffactorau. Amlinellodd y delweddau meddwl trwy systemau arfaethedig a phwysleisiodd faint o themâu sy'n gorgyffwrdd mewn ffyrdd ystyrlon.

Roedd y drafodaeth yn cynnwys sylwadau yn croesawu'r amserlen gyflenwi gynharach a defnyddioldeb rhyddhau data interim.

Cyflwynodd NJ, AO, a GK ganlyniadau Malc 2025 a gyhoeddwyd ar 27 Tachwedd. Roedd y cyflwyniad yn cynnwys canlyniadau cyffredinol MALlC, trosolwg o bob maes a'r hyn sydd wedi'i gyhoeddi hyd yn hyn. Rhoddodd AO drosolwg o'r cynlluniau gwaith ar gyfer y dyfodol hefyd a gofynnodd i'r grŵp am awgrymiadau ar yr hyn y dylid ei flaenoriaethu. Ni chafwyd unrhyw gwestiynau na sylwadau am y cyflwyniad.

Cyflwynodd JJ ddosbarthiadau daearyddiaeth ystadegol gwledig-trefol 2021. Roedd y cyflwyniad yn cynnwys esboniad o ddosbarthiadau gwledig-trefol, crynodeb o'r gwahaniaethau allweddol rhwng dosbarthiadau gwledig-trefol 2011 a 2021 a throsolwg o ddosbarthiadau gwledig-trefol pwrpasol Cymru. Dangosodd AO y rhaniadau gwledig/trefol i'r grŵp gan ddefnyddio trothwyon poblogaeth o 25,000 a 30,000 ar gyfer ardaloedd adeiledig ac ychwanegodd fod Llywodraeth Cymru yn gwerthuso defnyddio'r opsiwn 25,000 gan ei fod yn adlewyrchu'r cyd-destun lleol yng Ngogledd Cymru yn well.  Ni chafwyd unrhyw gwestiynau na sylwadau am y diweddariad.

Cyflwynodd OF ddiweddariad ar baratoadau cyfrifiad 2031. Rhoddodd OF drosolwg o'r ystyriaethau a wnaed ar gyfer cyfrifiad 2031 ynghylch mynd i'r afael â holiaduron papur yn effeithiol, , defnydd effeithiol o staff maes ac anghenion defnyddwyr. Mae'r SYG yn gweithio gyda Llywodraeth Cymru i sicrhau eu bod mynd i'r afael ag anghenion trigolion Cymru. Esboniodd OF hefyd yr amserlen ar gyfer cyfrifiad 2031 gan gynnwys yr ymgynghoriad pwnc diweddar, prawf y cyfrifiad yn 2027 a chynnal ymarfer yn 2029. 

Trafodaeth

Rhoddodd VD adborth ar hyd yr ymgynghoriad pwnc, gan awgrymu y gellid ei symleiddio i leihau ailadrodd i awdurdodau lleol sy'n cwmpasu pob un o'r 13 pwnc. Cytunodd OF i drosglwyddo'r adborth hwn i'r tîm.

Gofynnodd MFP am fwy o fanylion ar fynd i'r afael ag elfennau a sut mae pobl ddigartref hefyd yn cael eu hystyried. Ymatebodd OF fod ystyriaethau yn cael eu gwneud i sicrhau bod y cyfrifiad yn gweithio ar gyfer pobl sydd â chyfeiriadau sefydlog a chyfeiriadau ansefydlog gan gynnwys poblogaethau digartref a grwpiau dros dro eraill.

Cyflwynodd SHA ac AK amcanestyniadau poblogaeth ac aelwydydd awdurdodau lleol yn 2022 a gyhoeddwyd ar 20 Tachwedd 2025. Cyflwynodd SHA amcanestyniadau poblogaeth yr awdurdodau lleol. Roedd hyn yn cynnwys y ffactorau a ddefnyddiwyd ar gyfer yr amcanestyniadau poblogaeth, amlinelliad o gefndir yr amcanestyniadau a chrynodeb o'r canlyniadau allweddol. Cyflwynodd AK amcanestyniadau aelwydydd yr awdurdodau lleol. Roedd hyn yn cynnwys trosolwg o fethodoleg yr amcanestyniadau a chrynodeb o'r canlyniadau allweddol. Yna parhaodd SHA i esbonio'r camau nesaf, gan gynnwys cyhoeddi amcanestyniadau poblogaeth ac aelwydydd parciau cenedlaethol ar sail amcanestyniadau 2022 ac adroddiad ar amcanestyniadau poblogaeth cenedlaethol Cymru.

Trafodaeth

Awgrymodd JE hyrwyddo mwy ar y  rhagamcanion diweddaraf gyda chydweithwyr ym maes iechyd. Nododd hefyd fod setiau data StatsCymru ar amcanestyniadau wedi'u cynllunio'n dda a'u bod yn rhai o'r hawsaf i'w defnyddio ar y gwasanaeth newydd.

Dywedodd AS fod y Swyddfa Rheoleiddio Ystadegau wedi cyhoeddi diweddariad i'r cod ymarfer ar gyfer ystadegau ar ddiwedd 2025. Mae'r cod yn rhoi mwy o bwyslais ar gynnwys y cyhoedd wrth gynhyrchu ystadegau, gyda gofyniad i gyhoeddi strategaeth ymgysylltu â'r cyhoedd ac ennyn eu diddordeb. Bydd Llywodraeth Cymru yn diweddaru'r strategaeth ymgysylltu â defnyddwyr presennol i fod yn unol â'r cod ymarfer newydd. Gofynnodd AS i'r grŵp rannu enghreifftiau o gyfranogiad cyhoeddus da yn eu gwaith.

Cynhelir y cyfarfod nesaf ar 4 Mehefin 2026.

Gweithred 1: Dylai'r holl aelodau sydd ag adborth i'w roi ar wasanaeth newydd StatsCymru lenwi ffurflen adborth StatsCymru. 

Gweithred 2: SHA i edrych ar y gwahanol rwydweithiau a grwpiau iechyd y gellid cyflwyno'r rhagamcanion iddynt.