Cylch gwaith blynyddol Estyn: 2026 i 2027

Y cyngor penodol sy’n ofynnol gan Lywodraeth Cymru yn 2026 i 2027

1a) Adroddiadau manwl a, lle bo'n briodol, adnoddau eraill sy’n tynnu ar dystiolaeth o arolygiadau thematig 

Adolygiad o Faes Dysgu a Phrofiad: Iechyd a Lles

Hwn fydd y trydydd mewn cyfres o adolygiadau o'r Meysydd Dysgu a Phrofiad. Bydd hyn yn canolbwyntio ar yr ystod oedran llawn o 3 i 16 oed. Bydd yr adolygiad yn ymdrin â chynllunio'r cwricwlwm, addysgu, asesu a chynnydd dysgwyr. Bydd yr adroddiad yn tynnu sylw at arferion effeithiol.

Adolygiad safonol.

Sut mae ysgolion yn gweithio i leihau effaith tlodi ar gyrhaeddiad a lles, gyda ffocws ar effaith y cwricwlwm a'r addysgu

Mae effeithiau tlodi yn cael eu teimlo ar draws sector yr ysgolion. Bydd yr adolygiad hwn yn rhoi gwybod am y pwysau yn y system a'r effeithiau ar ddysgwyr ac ymarferwyr. Bydd yn tynnu sylw at ysgolion sy'n llwyddo i alluogi dysgwyr o aelwydydd incwm isel i wneud cynnydd cadarn. Bydd yr adroddiad yn ystyried yn benodol sut mae'r Grant Datblygu Disgyblion yn cael ei ddefnyddio i gefnogi a gwella addysgu; ac i ba raddau ac ym mha ffordd y mae tystiolaeth allanol yn cael ei defnyddio i lywio dulliau addysgu.

Adolygiad safonol.

Datblygu sgiliau a chymwyseddau digidol dysgwyr 

Bydd yr adolygiad hwn yn edrych ar sut mae ysgolion yn cefnogi dysgwyr i ddatblygu eu sgiliau a'u cymwyseddau digidol ar draws y cwricwlwm. Bydd yn archwilio'r ystod o faterion y mae dysgwyr ac ymarferwyr yn eu hwynebu wrth gael mynediad at dechnoleg i ddysgu yn ddigidol a'i defnyddio, gan gynnwys unrhyw effaith y mae defnyddio technoleg yn ei chael, yn gadarnhaol neu'n negyddol, ar eu hiechyd a'u lles. Bydd yn tynnu sylw at arferion effeithiol.

Adolygiad safonol.

Cefnogi dysgwyr mewn lleoliadau arbenigol mewn addysg brif-ffrwd

Bydd yr adolygiad hwn yn edrych ar sut mae unedau arbenigol mewn ysgolion prif-ffrwd yn gweithredu i ddarparu eglurder ar y model cyflawni lleol a chenedlaethol presennol a llywio polisi i’r dyfodol. Mae hyn yn cynnwys, ymhlith elfennau eraill, cylch gwaith, proffil y dysgwr, disgwyliadau staffio, lefel yr angen a gefnogir, trefniadau’r cwricwlwm, y defnydd o ddiagnosis fel maen prawf mynediad, nodi arferion effeithiol, beth sy’n mynd yn dda a beth y mae angen ei wella. Bydd hyn yn llywio’r polisi, ‘diffiniad’ cenedlaethol ar gyfer unedau arbenigol mewn lleoliadau prif-ffrwd, i lywio’r statws cyfreithiol a’r gwaith o gasglu data.

Adolygiad safonol.

Gwrth-hiliaeth mewn ysgolion ac unedau cyfeirio disgyblion

Bydd yr adolygiad hwn yn edrych ar ba mor dda mae ysgolion ac unedau cyfeirio disgyblion yn datblygu, yn ymgorffori ac yn cynnal diwylliant gwrth-hiliol yn unol â Chynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol. Bydd yn cynnwys gwerthusiad o sut mae dulliau'r cwricwlwm yn cefnogi hyn. Bydd yn ystyried pa mor dda y mae darparwyr yn nodi ac yn cofnodi digwyddiadau hiliol, gan gynnwys ymateb iddynt, a sut maen nhw'n dysgu o'r digwyddiadau hyn i'w hatal rhag digwydd eto. Bydd yr adolygiad hwn yn ystyried sut mae ysgolion yn gweithredu dysgu proffesiynol ar wrth-hiliaeth, a sut mae hyn yn dylanwadu ar yr ymarfer a'r diwylliant. Bydd yr adroddiad yn tynnu sylw at arferion effeithiol.

Wrth gynnal yr adolygiad hwn, bydd Estyn yn cysylltu ag aelodau o is-grŵp addysg Cynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol i sicrhau bod ffocws ar nodau Cynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol i wella profiadau dysgwyr Du, Asiaidd ac ethnig lleiafrifol; a sicrhau bod athrawon mewn ysgolion i leihau'r profiad o hiliaeth, gan gynnwys o ran profiadau dysgwyr sy'n Sipsiwn, Roma a Theithwyr. 

Adolygiad safonol.

Profiadau addysg ôl-16 i ddysgwyr ag ADY (blwyddyn 1 o 2)

Bydd yr adolygiad hwn yn edrych ar brofiad dysgwyr sydd ag ADY trwy addysg 16 i 19, a sut mae cynlluniau datblygu unigol yn cefnogi deilliannau da o ran cynnydd a lles dysgwyr. Mae hyn yn cynnwys ystyried pa mor dda y mae darparwyr yn gweithio gydag ysgolion a phartneriaid eraill i gynghori, arwain a pharatoi dysgwyr ar gyfer eu cyrchfan ôl-16, p'un a yw dysgwyr ar y cam hwn mewn ysgol uwchradd, ysgol arbennig, uned cyfeirio disgyblion neu addysg heblaw yn yr ysgol. 

Bydd yr adolygiad yn ystyried argaeledd a hygyrchedd y ddarpariaeth i ddysgwyr ag ADY mewn darpariaeth ôl-16 ac yn nodi unrhyw rwystrau sy'n atal dysgwyr rhag gallu symud ymlaen ar eu llwybr dewisol. Dylai'r adolygiad ystyried ansawdd y cymorth y mae dysgwyr yn ei gael gan eu darparwr addysg ôl-16 yn unol â'r Cod ADY. Dylai'r adolygiad hefyd ystyried pa mor dda y mae darparwyr yn gweithio gyda phartneriaid i gynghori, arwain a pharatoi dysgwyr ar gyfer eu cyrchfan ôl-19. Dylai'r adolygiad, ar bob cam, ystyried pa mor dda y mae darparwyr yn gweithio gyda theuluoedd a phartneriaid eraill i gefnogi deilliannau da i ddysgwyr.

Bydd yr adolygiad hwn yn dechrau yn 2026 i 2027 ac yn cael ei gwblhau yn 2027 i 2028 i ganiatáu dilyn hynt dysgwyr trwy eu cyfnod pontio i addysg ôl-16. Bydd Estyn yn gweithio gyda swyddogion Llywodraeth Cymru a Medr i gyflwyno'r adolygiad hwn. 

Adolygiad mawr.

1b) Cyngor parhaus yn seiliedig ar dystiolaeth o arolygiadau, gwaith ymgysylltu, a gweithgarwch arall

Mae Estyn yn darparu cyngor a chymorth ar gyfer gwneud penderfyniadau mewn amrywiol feysydd. Yn ystod 2026 i 2027 bydd Estyn yn parhau i gasglu gwybodaeth o arolygiadau a gwaith ymgysylltu i gefnogi blaenoriaethau Llywodraeth Cymru ar gyfer y sectorau addysg a hyfforddiant. Bydd hyn yn arwain at gyngor parhaus drwy gyfarfodydd â swyddogion Llywodraeth Cymru ac yn llywio cyfraniadau Estyn i weithgorau cenedlaethol, cyngor ysgrifenedig, canllawiau cyhoeddedig neu adroddiadau.

Yn seiliedig ar dystiolaeth a gesglir o arolygiadau, gwaith ymgysylltu a gweithgaredd arall, bydd Estyn hefyd yn darparu'r wybodaeth ddiweddaraf a chyngor ar y canlynol:

• yr effaith y mae dysgu proffesiynol yn ei chael ar wella ansawdd addysgu a chynnydd dysgwyr mewn lleoliadau, ysgolion, unedau cyfeirio disgyblion a cholegau.
• datblygu sgiliau iaith Gymraeg mewn lleoliadau, ysgolion a cholegau cyfrwng Cymraeg. 
• y llwyddiannau a'r heriau o ran cefnogi lleoliadau, ysgolion ac unedau cyfeirio disgyblion yng nghamu dilynol Estyn.
• cymorth i ddysgwyr sydd mewn perygl o beidio â bod mewn addysg, cyflogaeth na hyfforddiant (NEET). 
• datblygu'r Celfyddydau Mynegiannol mewn lleoliadau ac ysgolion. 
• sicrhau bod arferion diogelu effeithiol ar waith

1c) Parhau i weithio gyda Llywodraeth Cymru, awdurdodau lleol a Dysgu i gefnogi ysgolion ac Unedau Cyfeirio Disgyblion sy'n peri pryder, i gefnogi ysgolion â safonau llythrennedd a rhifedd, ac i gefnogi ysgolion i leihau absenoldeb

Bydd Estyn yn parhau i gydweithio â phartneriaid i sicrhau bod eu gwaith monitro a'u cefnogaeth i ysgolion ac Unedau Cyfeirio Disgyblion sy'n peri pryder yn plethu gyda'r cymorth gwella ysgolion a ddarperir gan eraill.

Bydd Estyn yn parhau i weithio gyda phartneriaid i hyrwyddo safonau uchel o ran llythrennedd a rhifedd, ac i hyrwyddo dulliau effeithiol o gefnogi presenoldeb.

1d) Canolbwyntio’n fwy ar ddarllen mewn gweithgarwch arolygu

O fis Medi 2026, bydd Estyn yn lansio cynllun tair blynedd i ganolbwyntio’n fwy ar ddarllen yn ei holl waith arolygu ac ymgysylltu, lle bo’n berthnasol, gan ategu hynny â digwyddiadau byw a rhithiol i rannu arferion gorau â darparwyr addysg.

1e) Cynnal arolygiadau ar y cyd ag Arolygiaeth Gofal Cymru (AGC) o weithdrefnau diogelu Adran 5

Bydd Estyn yn cynnal arolygiadau ar y cyd ag AGC o un awdurdod lleol o bob ardal Bwrdd Iechyd yng Nghymru i werthuso effeithiolrwydd gweithredu gweithdrefnau diogelu diwygiedig Adran 5 ledled Cymru.

1f) Meysydd eraill y gall fod angen cyngor a chymorth ar Lywodraeth Cymru ynghylch addysg a hyfforddiant yng Nghymru

Mae Estyn hefyd yn darparu cefnogaeth barhaus yn ymwneud â’r canlynol:

• cynigion yn ymwneud â chau ac ad-drefnu ysgolion.
• datblygu'r Cymhwyster Proffesiynol Cenedlaethol diwygiedig ar gyfer Prifathrawiaeth (CPCP).
• cofrestru ysgolion annibynnol, gan gynnwys ceisiadau am newid sylweddol.
• arolygu a monitro ysgolion annibynnol yn rheolaidd, gan gynnwys y rhai sydd wedi'u cofrestru i ddarparu darpariaeth ddysgu ychwanegol.
• arolygu a monitro'n rheolaidd yr holl golegau arbenigol annibynnol yng Nghymru.
• datblygu cymwysterau a threfniadau arolygu ar gyfer unrhyw ofynion newydd arfaethedig o ran hyfforddiant cychwynnol i athrawon a datblygiad proffesiynol parhaus ar gyfer athrawon, tiwtoriaid a hyfforddwyr yn y sector dysgu gydol oes.
• gwaith dilynol gyda’r Awdurdodau Addysg Lleol.
• gweithio gyda thîm Dyfarniadau Canolog Llywodraeth Cymru i gyfrannu unrhyw wybodaeth berthnasol fel rhan o'u proses ar gyfer dilysu dyfyniadau anrhydedd i weithwyr proffesiynol sy'n gweithio i ddarparwyr addysg a hyfforddiant.
• gwybodaeth gefndirol ar gyfer cyfarfodydd Gweinidogol ac ymweliadau ag ysgolion a darparwyr eraill.
• Cwestiynau i'r Senedd.