Neidio i'r prif gynnwy

Sylwadau gan Dafydd Trystan Davies AS, Gweinidog Cabinet dros Effeithiolrwydd Llywodraeth a’r Cyfansoddiad.

Cyhoeddwyd gyntaf:
26 Mehefin 2026
Diweddarwyd ddiwethaf:

Dywedodd Gweinidog Cabinet dros Effeithiolrwydd Llywodraeth a’r Cyfansoddiad:

Mae'r adroddiad hwn yn brawf pellach o pam y dylid datganoli Ystâd y Goron i Gymru, fel y bu yn yr Alban. Cyfarfododd y Prif Weinidog a minnau â phrif weithredwr Ystâd y Goron yn gynharach yr wythnos hon a gwneud y pwynt hwn.

Mae'r Adroddiad Blynyddol heddiw yn tanlinellu pam fod angen diwygio: disgwylir i dir a dyfroedd Cymru gynhyrchu cannoedd o filiynau o bunnoedd mewn ffioedd opsiynau ar gyfer ynni gwynt alltraeth, ac nid yw Cymru'n derbyn elw teg. Dylai refeniw o asedau Cymreig gefnogi cymunedau Cymru a blaenoriaethau Cymru, nid llifo'n bennaf i'r Trysorlys.

Er fy mod yn croesawu mwy o adroddiadau sy'n benodol i Gymru gan Ystâd y Goron, rhaid cyfateb i dryloywder gan atebolrwydd i Gymru. Mae mandad clir ar gyfer newid: mae pob awdurdod lleol yng Nghymru yn cefnogi datganoli Ystâd y Goron.

Fel Llywodraeth, rydym hefyd yn bwriadu gweithio gydag Ystâd y Goron i ddatblygu partneriaeth ffurfiol gryfach, fel bod penderfyniadau buddsoddi yn adlewyrchu blaenoriaethau economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a chymunedol Cymru yn well.

Byddwn yn parhau i weithio'n adeiladol gydag Ystâd y Goron a Llywodraeth y DU ar ein huchelgais o ddatganoli'n llawn ar gyfer Ystâd y Goron.