Cyfarfod y Pwyllgor Llifogydd ac Erydu Arfordirol: 12 Mawrth 2026: cofnodion

Aelodau'r Pwyllgor oedd yn bresennol:

Roisin Willmott (RW)     Cadeirydd
Paul Blackman (PB)     Wallingford Hydro Solutions
Anne-Marie Moon (AMM)     JBA Consulting
Robin Campbell (RC)     Arup  
Natalie Haines (NH)     Mott MacDonald 
Karen Potter (KP)     Y Brifysgol Agored
Andrew Stone (AS)     Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf    
Jeremy Parr (JP)     Cyfoeth Naturiol Cymru
Mike Wellington (MW)     WaterCo 
Ben Kathrens (BK)     Cyngor Sir Caerfyrddin
Jean-Francois Dulong (JFD)                     Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru
David James (DJ)     Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

Llywodraeth Cymru 

Chloe Bonnington (CB)             Llywodraeth Cymru 
Samantha Biggs (SB)             Llywodraeth Cymru 
Alison Kitchener (AK)            Llywodraeth Cymru

Mae Siaradwyr Ehangach yn manylu yn yr adrannau priodol yn y cofnodion.

Dominic Scott     Dŵr Cymru – Welsh Water
Geraint Edwards     Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy 
Catherine Wilson                  Prifysgol Caerdydd

Dechreuodd RW ei chyfarfod cyntaf fel Cadeirydd drwy estyn croeso cynnes i'r holl aelodau, gan gydnabod ei bod wedi rhyngweithio â llawer o’r blaen a mynegi ei disgwyliad i ymgysylltu â'r rhai nad yw wedi'u cwrdd â nhw eto. Anogodd RW adborth gan aelodau am flaenoriaethau'r Pwyllgor a'u profiadau, gan nodi y byddai'r mewnbwn hwn yn helpu i lywio cyfeiriad y Pwyllgor yn y dyfodol.

Diolchodd RW i Martin Buckle, y Cadeirydd blaenorol, gan gydnabod ei rôl sylweddol wrth sefydlu a thyfu'r Pwyllgor, a thynnu sylw at ei bwysigrwydd yn y sector llifogydd ac erydu arfordirol.

Nododd NH fod Mott MacDonald yn cefnogi Dŵr Cymru ar ei Gynllun Draenio a Rheoli Dŵr Gwastraff, ond nid oedd NH yn ymwneud â hyn yn uniongyrchol. Adleisiodd RC y sefyllfa hon yn ei rôl gydag Arup.

Cytunwyd bod cofnodion y cyfarfod a gynhaliwyd ar 1 Medi yn gofnod cywir.

Darparwyd diweddariadau ar faterion sy'n codi o'r cyfarfod diwethaf fel a ganlyn:

• Cwestiynau Cyffredin TAN15 – Cadarnhaodd RW fod y Pwyllgor wedi cysylltu ag Is-adran Gynllunio Llywodraeth Cymru i gynnig sylwadau ar y Cwestiynau Cyffredin drafft. Fodd bynnag, gwrthododd y tîm oherwydd amserlenni tynn a'r angen i gyhoeddi cyn y cyfnod cyn-etholiad sydd i ddod, ond nododd fod sylwadau blaenorol gan y Pwyllgor ym mis Gorffennaf 2025 wedi'u hystyried.
  
  Cadarnhaodd RW ei bod i fod i gwrdd â'r Is-adran Gynllunio wythnos yn cychwyn 16 Mawrth a chynigiodd RC gymorth os oedd angen, gan nodi, er bod egwyddorion TAN15 wedi'u gosod, fod canllawiau ymarferol clir yn hanfodol, ac roedd hyn yn cyd-fynd ag adborth cynharach y Pwyllgor. Tynnodd JFD sylw at y baich gweithredu tebygol ar awdurdodau lleol ac awgrymodd RW ofyn am adolygiad tymor byr i ganolig o TAN15 unwaith y bydd ar waith.
   
• Cymru’r Dyfodol – y cynllun cenedlaethol 2040. Rhoddodd RW yr wybodaeth ddiweddaraf i'r aelodau bod disgwyl i Is-adran Gynllunio Llywodraeth Cymru gyhoeddi adroddiad monitro sy'n cwmpasu'r pum mlynedd diwethaf, gan gadarnhau y byddai unrhyw benderfyniadau ynghylch diwygiadau i'r cynllun yn y dyfodol yn cael eu gwneud gan y llywodraeth nesaf, a disgwylir i'r adroddiad monitro sydd ar ddod lywio'r penderfyniadau hynny.
   
• Flood RE – Rhoddodd RW yr wybodaeth ddiweddaraf i'r aelodau am yr ymateb a gafwyd gan Emma Hardy AS, Gweinidog Dŵr a Llifogydd y DU, ynglŷn â phapur Flood RE y Pwyllgor. Cadarnhaodd y Gweinidog fod swyddogion DEFRA yn gweithio gydag aelodau'r Pwyllgor a Llywodraeth Cymru i gefnogi hyfywedd parhaus cynllun Flood Re ac i wella'r defnydd o fesurau 'Ailgodi'n Gryfach'. Nododd yr Aelodau yr angen i sicrhau cefnogaeth ddigonol i aelwydydd nad ydynt yn dod o dan cynllun Flood Re. 

Cam gweithredu 1: RW i gylchredeg ymateb y Gweinidog i aelodau'r Pwyllgor er gwybodaeth.

Cyfeiriodd RW at bapur y Cadeirydd blaenorol yn crynhoi gweithgareddau cyn diwedd ei dymor. Nododd RW ers dechrau ei swydd fel Cadeirydd, ei bod wedi mynychu Bwrdd Rhaglen Llywodraeth Cymru, gan nodi diweddariadau cadarnhaol ar wariant ar gyfer 2025-26 ac amcanestyniadau ar gyfer 2026-27. Nodwyd presenoldeb yn Fforwm Grŵp Arfordirol Cymru a chysylltiad ag Is-bwyllgorau ymchwil a pholisi a deddfwriaeth y Pwyllgor hefyd. Mae RW hefyd wedi canolbwyntio ar ddod yn gyfarwydd â gwaith parhaus y Pwyllgor ac ymgysylltu â'i aelodau.

Diweddariad De-orllewin Cymru

Adroddodd BK fod y cyfarfod rhanbarthol diwethaf wedi digwydd ar 11 Rhagfyr, lle adolygodd y grŵp ei gyfeiriad strategol a chytuno ar flaenoriaethau ar gyfer y 12 mis nesaf. Dyma'r pwyntiau trafod:

• TAN15 a'r pwysau sy'n deillio o hynny ar adnoddau, yn enwedig y disgwyliadau technegol cynyddol sydd bellach yn cael eu gosod ar Awdurdodau Llifogydd Lleol Arweiniol (LLFAs) wrth adolygu ceisiadau.
• Diweddariadau mewn perthynas ag ymchwiliadau parhaus Adran 19, gydag awdurdodau lleol yn darparu mewnbwn a oedd wedi'i fwydo i'r is-grŵp perthnasol. 
• Effeithiau difrifol y tywydd garw diweddar, gan nodi llifogydd sylweddol mewn sawl awdurdod, lle cafodd dros 300 o gartrefi lifogydd mewnol yn Sir Gaerfyrddin yn unig, gyda rhai eiddo yn profi lefelau uchel o ddŵr er gwaethaf mesurau diogelu lefel eiddo.

Nododd BK fod y cyfarfod nesaf wedi'i drefnu ar gyfer wythnos yn cychwyn 16 Mawrth a disgwylir iddo ganolbwyntio ar gyllid, cyllidebau, a ffurflenni grant diwedd y flwyddyn. Cytunwyd y byddai RW yn mynychu'r cyfarfod hwn. 

Cam gweithredu 2: BK i anfon gwahoddiad cyfarfod i RW.

Diweddariad De-ddwyrain Cymru

Adroddodd AS fod y cyfarfod rhanbarthol diwethaf wedi digwydd ar 29 Ionawr, gyda nodiadau ffurfiol o'r cyfarfod yn yr arfaeth. Roedd y prif bwyntiau trafod yn adleisio themâu o ranbarthau eraill i raddau helaeth, gan gynnwys:

• Pryderon ynghylch TAN15 gan gynnwys gwahanol ddehongliadau rhwng awdurdodau cynllunio ac LLFAs, a phryderon parhaus ynghylch capasiti, sgiliau ac adnoddau. Pwysleisiodd y grŵp yr angen am ganllawiau cenedlaethol clir er mwyn osgoi bod pob awdurdod lleol yn creu ei ddull ei hun.
• Lansio'r Gymdeithas SAB (Cyrff Cymeradwyo Draenio Cynaliadwy) newydd, dan arweiniad swyddogion awdurdodau lleol, a'i bod yn cael ei ystyried yn gam cadarnhaol o ystyried cynnydd ar gamau cysylltiedig. Nododd BK rywfaint o ansicrwydd yn awdurdodau De-orllewin Cymru ynglŷn â phwrpas a chyfeiriad y Gymdeithas SAB, yn rhannol gan fod swyddogaeth y SAB mewn ardaloedd fel Castell-nedd yn syrthio y tu allan i dimau llifogydd. Fodd bynnag, cydnabu BK frwdfrydedd cryf dros y fenter a chytunodd y gallai grwpiau rhanbarthol helpu i sianelu hyn unwaith y bydd ei nodau yn gliriach.
• Diweddariad ar y peilot interniaeth, gydag adborth cadarnhaol cryf gan awdurdodau sy'n cymryd rhan, er nad oedd rhai yn gallu cymryd rhan oherwydd amserlenni byr, prosesau AD, a chyllid rhannol. Adleisiodd JFD yr heriau mewn rhai meysydd ond nododd effaith gadarnhaol y peilot. 
• Parhaodd pryderon cyffredinol ynghylch pwysau adnoddau, gydag awdurdodau yn blaenoriaethu dyletswyddau statudol dros arferion gorau oherwydd llwyth gwaith. 
• Myfyriodd y grŵp hefyd ar effeithiau tywydd yr hydref, gan nodi llifogydd lleol iawn ond difrifol, er bod gwersi blaenorol (e.e., o Storm Dennis) wedi helpu i wella'r ymateb.

Ar ôl y diweddariadau rhanbarthol, cafwyd trafodaeth lle myfyriodd aelodau ar drafodaeth cyfarfod blaenorol am gryfhau dolenni adborth ar draws rhanbarthau. Roedd yr awgrymiadau yn cynnwys gwneud gwell defnydd o fewnwelediadau grwpiau rhanbarthol a sicrhau cyfathrebu dwy ffordd cyson. Cynigiwyd hefyd y dylai Fforwm Grŵp Arfordirol Cymru ddarparu diweddariad sefydlog ym mhob cyfarfod, yn hytrach nag adroddiad blynyddol yn unig, o ystyried pwysigrwydd cynyddol materion arfordirol. Cytunodd yr aelodau y byddai diweddariadau rheolaidd yn helpu i gadw gwaith arfordirol allweddol yn weladwy ac wedi'i integreiddio'n well i drafodaethau ehangach.

Croesawodd RW Tracey Garrett (TG), Prif Weithredwr y Fforwm Llifogydd Cenedlaethol (NFF) i'r cyfarfod. Rhoddodd TG gyflwyniad ar yr NFF a hynt y trafodaethau ynghylch sefydlu Fforwm Llifogydd Cymru.

Yn dilyn y cyflwyniad, trafododd yr aelodau'r materion allweddol sy'n ymwneud â sefydlu Fforwm Llifogydd Cymru. Roedd cytundeb eang ar yr angen am well gwytnwch a chefnogaeth gymunedol, ond roedd pryderon yn parhau am y diffyg cyllid refeniw ar gyfer gwaith ymgysylltu ac addasu, sy'n parhau i roi pwysau ar awdurdodau lleol sydd eisoes wedi'u hymestyn. Awgrymodd yr aelodau y gallai grantiau pwrpasol sy'n canolbwyntio ar y gymuned helpu i fynd i'r afael â'r bwlch hwn.

Gwelodd y Pwyllgor fudd yn yr achos cyffredinol ar gyfer Fforwm Llifogydd penodol yng Nghymru a chadarnhaodd TG fod y model yn cael ei siapio o amgylch anghenion cymunedol Cymru, a byddai'r Fforwm yn graddio'r gweithgarwch yn unol â'r adnoddau sydd ar gael.

Tynnodd yr Aelodau sylw at bwysigrwydd ystyriaethau ymarferol fel llwybrau caffael, mynediad at gymorth, a mesurau clir o lwyddiant, gan nodi bod canlyniadau newid ymddygiad yn anodd eu hasesu. Mynegodd JP gefnogaeth a nodi cyfleoedd ar gyfer rhwydweithiau cyd-gynhyrchu a gwirfoddolwyr. Cadarnhaodd TG y bydd metrigau llwyddiant yn cael eu datblygu a chroesawodd gyfranogiad CNC.

Cafodd rhybuddion eu nodi ynghylch sicrhau nad yw unrhyw Fforwm Llifogydd Cymru yn disodli cyfrifoldebau'r Awdurdod Rheoli Risg (RMA) yn anfwriadol. Pwysleisiodd yr Aelodau yr angen am weithio mewn partneriaeth gref ac i sicrhau nad yw'r Fforwm yn cymryd lle rolau statudol. Nodwyd hefyd fod meithrin gallu o fewn RMAs yn hanfodol, a dylai mesurau perfformiad adlewyrchu gwelliannau i gymunedau ac RMAs.

Yn olaf, pwysleisiodd y grŵp yr angen am ymgysylltiad cynnar a chynhwysol â rhanddeiliaid Cymru. Cytunodd TG i archwilio'r ymgysylltiad hyd yma, gan gadarnhau arolwg i ddal y rhai nad ydynt wedi'u cyrraedd eto i sicrhau mewnbwn angenrheidiol gan randdeiliaid.

Croesawodd RW Redmond Jenkins (RJ), Rheolwr Cynllunio Amgylcheddol Strategol, Dŵr Cymru i'r cyfarfod. Darparodd RJ gyflwyniad ar y Cynllun Rheoli Draenio a Dŵr Gwastraff (DWMP).

Diolchodd yr aelodau i RJ am y cyflwyniad ac archwiliwyd sawl thema, gan gynnwys:

• Cysondeb â Severn Trent – Cadarnhaodd RJ fod y dull a gyflwynwyd yn benodol i Dŵr Cymru, ond sicrhawyd cysondeb â Severn Trent drwy weithgorau cenedlaethol a chyfarfodydd rheolaidd ar y cyd gyda CNC ac Asiantaeth yr Amgylchedd. Nododd RJ, er bod egwyddorion a dulliau yn gyson, bydd rhai dewisiadau dalgylch penodol, fel lwfansau newid hinsawdd, yn wahanol.
• Y defnydd o strategaethau rheoli perygl llifogydd lleol i lywio DWMP -  cadarnhaodd RJ fod amcanestyniadau twf a strategaethau lleol wedi'u hintegreiddio'n llawn i fodelau ac asesiadau capasiti. 
• Afonydd ACA, cyfyngiadau maethynnau ac amcanestyniadau twf – cadarnhaodd RJ fod cyfyngiadau ACA wedi'u hymgorffori drwy ddangosyddion statws ecolegol, ac mae Dŵr Cymru yn cymryd rhan ym mhob bwrdd rheoli maethynnau ledled Cymru.
• Cyfleoedd ar gyfer gweithio mewn partneriaeth gryfach gydag RMAs – cadarnhaodd RJ fod Dŵr Cymru yn datblygu canllawiau gyda Llywodraeth Cymru ac mae eisoes yn ymgysylltu ag awdurdodau lleol drwy dimau rheoli asedau a gwasanaethau datblygwyr. Wrth i'r DWMP symud tuag at y cam gweithredu, y nod oedd cryfhau cydweithrediad yn enwedig trwy gysylltu peirianwyr draenio â thimau awdurdodau lleol a sicrhau cysondeb â mewnwelediadau Adran 19, er bod amser yn gyfyngedig, ac mae angen ei gwblhau o fewn y 12-14 mis nesaf. 
  Roedd Dŵr Cymru hefyd yn archwilio sut y gallai is-grwpiau rhanbarthol gefnogi dull cenedlaethol mwy cydgysylltiedig o weithio mewn partneriaeth yng Nghymru. Eglurodd AS fod SABs yn rheoleiddio datblygiadau newydd, tra bod LLFAs yn gyfrifol am reoli perygl llifogydd presennol ar gyfer Dŵr Cymru i sicrhau ei fod yn ymgysylltu â'r timau cywir ym mhob awdurdod.

Cam gweithredu 3: DJ i rannu cysylltiadau awdurdodau lleol priodol gyda RJ.

• Lwfansau newid hinsawdd a modelu tueddiadau yn y dyfodol – sut ymgorfforwyd tueddiadau newid hinsawdd (dwysedd glawiad, amlder, rhagdybiaethau llif afonydd). Cadarnhaodd RJ fod rhagdybiaethau manwl (gan gynnwys senarios RCP 8.5) yn sail i'r DWMP.
• Swm dŵr – croesawodd JP gynnydd ond nododd fod ymgysylltu yn canolbwyntio'n bennaf ar ansawdd dŵr ac nid ar swm dŵr. Roedd RJ yn cydnabod hyn a chytunodd fod integreiddio ystyriaethau swm dŵr i'w gryfhau o fewn y DWMP. Anogodd AS hefyd ymgysylltu â Chynllun Rheoli Dalgylch Taf CNC sydd ar ddod.
• Gallu asedau Dŵr Cymru i wrthsefyll effeithiau newid hinsawdd a llifogydd – holodd NH a yw gallu asedau (e.e. gwaith trin sy'n agored i lifogydd neu gynnydd yn lefel y môr) i wrthsefyll effeithiau newid hinsawdd a llifogydd yn cael ei asesu. Cadarnhaodd RJ hyn gan nodi bod gwytnwch yn un o bileri statudol y DWMP a'i fod wedi'i integreiddio'n llawn i'r fframwaith opsiynau, ochr yn ochr â chapasiti a thwf.
• Camau nesaf ac ymgysylltu â'r Pwyllgor yn y dyfodol – cadarnhaodd RJ y byddai'n hapus i ddychwelyd i'r Pwyllgor gyda diweddariad pellach unwaith y bydd y DWMP yn symud i'r cam cyflawni risg. 

Cam gweithredu 4: RJ i ddychwelyd i FCEC gyda diweddariad ar DWMP ar ddechrau'r cam cyflawni risg.

Etholiadau Senedd Cymru

Rhoddodd CB wybod i'r aelodau y bydd Llywodraeth Cymru yn dechrau'r cyfnod cyn-etholiadol cyn etholiadau'r Senedd ym mis Mai, gyda'r toriad yn dechrau ar 30 Mawrth, a'r cyfnod cyn etholiadol yn dechrau ar 8 Ebrill. Cadarnhaodd CB fod y gwaith presennol yn canolbwyntio ar gwblhau gweithgarwch diwedd tymor.

Adolygiad ac aelodaeth pwyllgor

Rhoddodd CB yr wybodaeth ddiweddaraf i'r aelodau bod adolygiad o strwythur, cynllun gwaith ac Is-bwyllgorau y Pwyllgor wedi'i gynnig (yn amodol ar gymeradwyaeth y Dirprwy Brif Weinidog) er mwyn sicrhau cysondeb â blaenoriaethau'r Cadeirydd newydd a blaenoriaethau'r Llywodraeth sy'n dod i mewn. Bydd aelodaeth yn cael ei leihau dros dro tra bod yr adolygiad hwn yn digwydd.

Diolchwyd i’r aelodau sy'n cwblhau eu dau dymor ac yn ymddiswyddo ddiwedd mis Mawrth am eu cyfraniad: Jean Francois Dulong, Paul Williams, Dominic Scott, Karen Potter, Catherine Wilson, Mike Wellington, Paul Blackman, Anne-Marie Moon, Natalie Haynes, Andrew Stone a Geraint Edwards.

Staff Llywodraeth Cymru

Rhoddodd CB ddiweddariad ar staffio yn  nhimau Gweithredu, Technegol a Pholisi'r Rhaglen Llifogydd.

Rhaglen Llifogydd ac Arfordirol 2026-27

• Cyllideb refeniw o £42m, gan gynnwys dyraniadau ar gyfer CNC, Grant Cynnal Refeniw awdurdodau lleol, cyllid Cynllun Rheoli Perygl Arfordirol, datblygu'r gweithlu, a monitro arfordirol.
• Mae'r rhaglen gyfalaf wedi gweld buddsoddiad na welwyd ei debyg o'r blaen sy'n caniatáu i bob cynllun cymwys gael ei ystyried. Dyfarnwyd cyllid i 106 o gynlluniau ar raddfa fach a 35 o gynlluniau Rheoli Llifogydd Cenedlaethol, y disgwylir iddynt fod o fudd i dros 12,500 o eiddo.

Diweddariadau Polisi

• Gwaith arfordirol ac addasu – mae'r gwaith ar y Canllawiau Addasu Arfordirol (Mesur 18) wedi parhau.
• Gwytnwch ac ymateb – mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i adolygu Fframwaith Ymateb i Lifogydd Cymru yng ngwanwyn 2026. Mae gwaith mewnol wedi dechrau, a chysylltir â rhanddeiliaid ar y camau priodol.
• Strategaethau lleol – mae adolygiadau cadarnhau o strategaethau rheoli perygl llifogydd lleol yn parhau.

Croesawodd NH y buddsoddiad cyfalaf cynyddol ond tynnodd sylw at oedi ym mhroses adolygu achosion busnes Llywodraeth Cymru. Cadarnhaodd CB y byddai newidiadau staffio diweddar yn cynyddu capasiti yn benodol yn yr ardal hon.

Cododd JFD bryderon ehangach am bwysau adnoddau Llywodraeth Cymru yn ystod cyfnod yr etholiad a newidiadau posibl mewn arweinyddiaeth weinidogol, gan bwysleisio'r angen am barhad ar draws gwahanol feysydd gwaith sy'n ymwneud â pholisi perygl llifogydd. Roedd CB yn cydnabod hyn a chadarnhaodd fod camau yn cael eu cymryd i sicrhau digon o staff, paratoi ar gyfer newidiadau polisi posibl, a chynnal parhad ar draws y portffolios llifogydd, arfordirol ac addasu.

10.1    Is-bwyllgor Polisi a Deddfwriaeth 02.12.25

Darparodd AS ddiweddariad sy'n cwmpasu cyfarfodydd mis Rhagfyr a mis Mawrth yr Is-bwyllgor.

Cyfarfod mis Rhagfyr:

• Adolygodd yr Is-bwyllgor ei raglen waith ddrafft (a baratowyd ar y sail y byddai ei waith yn parhau yn ei ffurf bresennol).
• Arafu cynnydd oherwydd gwaith ychwanegol a ofynnwyd ar yr Adroddiad Ffocws (gan dynnu ynghyd ystyriaethau ynghylch cynigion 1.3, 1.5 ac 1.6 o'r Achos dros Newid) ac oedi cyn cyhoeddi Cwestiynau Cyffredin TAN15, y gofynnodd y cyn-Gadeirydd am adolygiad gan yr Is-bwyllgor.

Cyfarfod mis Mawrth:

• Fe wnaeth yr Is-bwyllgor sefyll i lawr yn gyfan gwbl, cyn adolygiad ehangach FCEC.

• Trafododd yr Aelodau faterion polisi a deddfwriaethol allweddol y maent yn eu hystyried yn flaenoriaethau ar gyfer y Pwyllgor newydd, gan gynnwys:

  o    Rheoleiddio asedau amddiffyn rhag llifogydd preifat, gan nodi bod adroddiad ymchwil hir-ddisgwyliedig DEFRA yn parhau heb ei gyhoeddi ond mae'n hanfodol i ddeall bylchau ac argymhellion cenedlaethol.
  o    Yr adolygiad sydd ar ddod o'r Strategaeth Llifogydd Genedlaethol, a dylanwad tebygol adroddiad NICW a thrafodaethau ehangach ar wydnwch cymunedol a rôl y Fforwm Llifogydd Cenedlaethol.
  o    Ymgorffori addasu a gwytnwch yn y strategaeth, a'r angen am fodelau cyllido yn y dyfodol sy'n cefnogi hyn (yn hytrach na chanolbwyntio ar amddiffyn yn unig).
  o    Rôl hanfodol yswiriant llifogydd a fforddiadwyedd wrth i Gymru symud tuag at ddull sy'n fwy seiliedig ar wytnwch.

• Nododd AS, y gallai'r Adroddiad Ffocws ddychwelyd i FCEC ym mis Mehefin, gyda MW (ei brif awdur) o bosibl yn gyfrannwr nad yw'n aelod, yn amodol ar drefniadau gyda'r Cadeirydd newydd.

Nododd AS ddiolch i aelodau'r Is-bwyllgor am eu cyfraniadau sylweddol a'u hymrwymiad i'r gwaith wrth iddo sefyll i lawr yn ffurfiol.

Pwysleisiodd JFD y gallai fod cyfleoedd yn nhymor nesaf y Senedd i ymgorffori problemau hysbys gyda'r Ddeddf Rheoli Llifogydd a Dŵr a'r Ddeddf Draenio Tir, gan gynnwys heriau asedau preifat. Awgrymodd y gallai'r Is-bwyllgor nodi bylchau deddfwriaethol allweddol cyn iddo ddiddymu'n llawn a chynigiodd ei gefnogaeth i helpu i symud hyn ymlaenn.

Gofynnodd JP am ddiweddariad ar y gwaith ymgysylltu â Chomisiwn y Gyfraith, cadarnhaodd AS nad oedd y cyflwyniad arfaethedig wedi digwydd, er mai'r bwriad oedd cryfhau cysylltiadau nawr bod gan y Comisiwn gynrychiolydd o Gymru. Pwysleisiodd yr Aelodau bwysigrwydd parhau momentwm ar ddiwygio deddfwriaethol, o ystyried gwrthdaro presennol ar draws Deddfau allweddol sy'n rhwystro addasu.

Cam gweithredu 5: RW i ymgysylltu â Chomisiwn y Gyfraith i barhau â deialog y Pwyllgor ar adolygiad deddfwriaethol posibl.

10.2    Is-bwyllgor Adran 19

Diweddarodd PB y cyfarfu’r Is-bwyllgor ddiwethaf ar 11 Chwefror, gyda phresenoldeb gan awdurdodau lleol, CNC, Llywodraeth Cymru a Fforwm Arfordirol Sir Benfro. Canolbwyntiodd y cyfarfod ar gytuno ar gynnwys terfynol adroddiad Cam 1, sydd wedi'i gyhoeddi ers hynny.

Trafododd yr Is-bwyllgor hefyd gamau cynnar sydd eu hangen i gychwyn Cam 2, gan gynnwys:

• awdurdodau lleol a grwpiau llifogydd rhanbarthol yn dechrau coladu templedi, canllawiau a gwybodaeth berthnasol.
• ystyried a all CLlLC ymgymryd â rôl gydlynu.
• CNC yn bwrw ymlaen â'r gwaith ar lwyfannau rhannu data.
• Llywodraeth Cymru yn cadarnhau cysylltiadau â DEFRA ac unrhyw ofynion cymeradwyaeth gweinidogol sy'n gysylltiedig â gwaith Adran 19.

10.3    Yr Is-bwyllgor Ymchwil

Diweddarodd JP fod yr Is-bwyllgor wedi cyfarfod ddiwethaf ar 5 Mawrth, ar ôl canslo ei gyfarfod ym mis Rhagfyr oherwydd pwysau gweithredol. Canolbwyntiodd y cyfarfod ar nodi sut y gellid mynegi a chyflawni anghenion ymchwil Cymru orau heb greu prosesau beichus newydd na dyblygu llwybrau presennol. Daeth y grŵp i'r casgliad bod bwlch ymchwil clir yn bodoli, yn benodol, diffyg mecanwaith strwythuredig i ymarferwyr ac academyddion ddod at ei gilydd, rhannu anghenion, a deall pa ymchwil oedd yn ymarferol a sut y gellid ei hariannu.

Gan adeiladu ar waith a wnaed gan KP, roedd yr aelodau o'r farn y gallai 'fforwm ymchwil' ddiwallu'r angen hwn. Mae Platfform Amgylchedd Cymru (EPW), sydd eisoes yn darparu platfform cydweithredu academaidd Cymru gyfan, yn ymddangos fod ganddo botensial cryf, ac mae'r Is-bwyllgor wedi derbyn cyflwyniadau gan EPW yn amlinellu ei alluoedd. Y cam nesaf oedd archwilio hyn yn ffurfiol gydag EPW, gan weithio ar y cyd â Llywodraeth Cymru, i benderfynu a allai fforwm o'r fath gael ei sefydlu a sut y gellid gwneud hynny.

Dywedodd RW y gallai'r Is-bwyllgor Ymchwil barhau â'i waith y tu hwnt i adolygiad arfaethedig y Pwyllgor, gan fod sawl aelod yn parhau ar y prif Bwyllgor. Ychwanegodd RW bod posibilrwydd hefyd y gallai cynrychiolwyr prifysgolion sy'n ymddiswyddo o'r Pwyllgor barhau â'u cyfraniad i sicrhau parhad a chaniatáu i'r gwaith gael ei gwblhau. Roedd hyn yn cael ei archwilio er mwyn osgoi colli momentwm ar gynnig y fforwm ymchwil sy'n datblygu.

10.4    Yr Is-bwyllgor Adnoddau

Diweddarodd RW fod yr Is-bwyllgor Adnoddau wedi cyfarfod yn ddiweddar, ac er nad oedd yn gallu mynychu, adroddwyd bod y sesiwn yn cael ei defnyddio'n bennaf gan AK i ymgynghori ag aelodau ar arolwg gweithlu sector gyfan sy'n cael ei ddatblygu gan Lywodraeth Cymru. Bydd AK yn cyflwyno mwy o fanylion ar yr arolwg yn eitem 16 yr agenda.

Adroddodd PB fod Adolygiad Adran 19 Cam 1 wedi dod i ben, gan ddarparu sylfaen dystiolaeth ac argymhellir cyfarwyddyd ar gyfer gwella adroddiadau ymchwiliadau llifogydd Adran 19 yng Nghymru. Roedd yr adolygiad yn cyd-fynd â'r Strategaeth Llifogydd Genedlaethol, adolygiad 2021 yr Athro Elwyn Evans a chanllawiau DEFRA. Cafwyd cyfradd ymateb o 77% yn sgil  ymgysylltu ag LLFAs a phartneriaid, gan ddangos cefnogaeth gref i adroddiadau cryno, statudol sy'n canolbwyntio ar Adran 19, amserlenni cliriach, prosesau cymeradwyo a chyhoeddi mwy cyson, a rhannu data yn well gyda mesurau diogelu priodol.

Trafododd yr Aelodau lwyddiannau cyflym posibl, gan nodi diddordeb Dŵr Cymru mewn defnyddio adroddiadau Adran 19 i gefnogi cynllunio strategol. Cytunwyd y byddai sefydlu dull cenedlaethol syml o adrodd a rhannu data Adran 19 yn darparu manteision uniongyrchol.

Gofynnodd RC a ddylid cyfeirio at y Safon Brydeinig ar gyfer ymchwiliadau llifogydd ar gyfer RMAs. Eglurodd PB y bydd canllawiau arfaethedig sy'n benodol i Gymru yn canolbwyntio ar dempled statudol byr Adran 19, gydag arwyddion at ganllawiau manwl presennol (gan gynnwys y Safon Brydeinig) lle mae angen ymchwiliadau mwy cynhwysfawr.

Tynnodd NH sylw at bryderon parhaus ynghylch cydymffurfio â'r Ddeddf oherwydd diffyg tryloywder ynghylch pryd mae adroddiadau'n cael eu sbarduno, eu cymeradwyo a'u cyhoeddi. Trafododd y Pwyllgor hefyd a ellid cipio gwybodaeth yswiriant drwy adroddiadau ymchwilio llifogydd llawn. Nododd yr aelodau fod preswylwyr yn aml yn amharod i ddatgelu llifogydd oherwydd pryderon am effeithiau yswiriant, gan gyfyngu ar ddibynadwyedd data o'r fath. Tynnodd yr aelodau sylw hefyd at heriau ymarferol wrth gasglu gwybodaeth yswiriant a chyfyngiadau GDPR ar drin a chyhoeddi data personol.

Wrth gydnabod pwysigrwydd y mater, cytunodd yr aelodau y dylai'r flaenoriaeth fod sefydlu templed Adran 19 clir, cryno ac sy'n cydymffurfio â'r gyfraith. Felly, dylid ystyried data sy'n gysylltiedig ag yswiriant yn ofalus a'i archwilio ymhellach fel rhan o Gam 2, yn hytrach na'i fod yn rhan o waith adrodd statudol craidd.

Cyfeiriodd MW at gyfarfod diweddar lle cyflwynodd yr elusen Flooded People ymchwil ar ddatblygu cronfa ddata bosibl ar gyfer adroddiadau Adran 19 yn Lloegr a chytunodd i rannu'r sleidiau gyda RW i ystyried a fyddent o ddiddordeb i'r Pwyllgor.

Cam gweithredu 6: MW i rannu sleidiau cyflwyno gan elusen Flooded People gyda RW pan fyddant ar gael.

Wrth gloi'r eitem a thrafod y camau nesaf, cadarnhaodd PB fod yr adroddiad wedi'i ddrafftio ar y rhagdybiaeth y byddai'n cael ei gyflwyno i Weinidogion, yn seiliedig ar gynsail o adroddiadau cynharach yr Is-bwyllgor. Cadarnhaodd CB y dylai'r Pwyllgor gyflwyno'r adroddiad i'r Dirprwy Brif Weinidog a fyddai wedyn yn ymateb gan nodi'r adroddiad, gan bwysleisio unrhyw gamau priodol i'r Pwyllgor fwrw ymlaen â hwy.

Cam gweithredu 7: RW i gyflwyno Adolygiad Cam 1 ar ran y Pwyllgor i'r Dirprwy Brif Weinidog.

Darparodd DJ gyflwyniad yn rhoi diweddariad ar y gwaith cwmpasu diweddar a wnaed gan CLlLC.

Croesawodd yr Aelodau y diweddariad, gan bwysleisio'r angen i flaenoriaethu argymhellion yn realistig er mwyn osgoi pwysau pellach ar awdurdodau lleol sydd eisoes wedi'u hymestyn. Cydnabu DJ gyfyngiadau capasiti a chadarnhaodd y byddai goblygiadau adnoddau yn cael eu hystyried fel rhan o'r cam nesaf.

Canolbwyntiodd y drafodaeth ar lwyddiannau cyflym cyraeddadwy o fewn adnoddau presennol, gyda'r aelodau yn nodi y byddai angen adnoddau ychwanegol ar gynigion mwy cymhleth. Nodwyd gwell cyfathrebu rhwng cymheiriaid a rhannu gwybodaeth ar draws grwpiau llifogydd rhanbarthol fel gweithred gynnar ymarferol, gan gydnabod amrywiad yng ngallu, arbenigedd a swyddogaeth grwpiau.

Awgrymodd yr aelodau offer syml fel sianeli Teams neu Viva Engage i gefnogi rhannu gwybodaeth yn anffurfiol ledled Cymru a lleihau dyblygu. Roedd JP hefyd yn cefnogi'r syniad o fforwm rhwydweithio neu rannu gwybodaeth ar draws Cymru gyfan ar gyfer diweddariadau strategol ac astudiaethau achos, a fydd o bosib yn cael ei dreialu ar sail hunan-ariannu.

Cytunodd yr Aelodau y byddai blaenoriaethu argymhellion clir yn hanfodol, a’u bod yn cael eu llywio gan gyfarwyddyd gan grwpiau rhanbarthol, y Pwyllgor a blaenoriaethau gweinidogol yn y dyfodol.

Cam gweithredu 8: DJ i ystyried ymhellach oblygiadau adnoddau ymarfer cwmpasu diweddar gan CLlLC a gweithio gyda grwpiau rhanbarthol a'r Pwyllgor i nodi camau gweithredu â blaenoriaeth.

Croesawodd RW Ben Hext (BH), Ymgynghorydd Arbenigol Arweiniol, Dadansoddi Perygl Llifogydd, CNC. Darparodd BH gyflwyniad ar yr wybodaeth ddiweddaraf.

Trafododd yr aelodau ddyfodol y Gronfa Ddata Asedau Llifogydd Cenedlaethol gan nodi, er bod deall pa asedau sy'n bodoli yn bwysig, roedd cynnal gwybodaeth gyfredol am gyflwr yn fwyfwy cymhleth. Er bod integreiddio byw rhwng systemau asedau awdurdodau lleol a'r gronfa ddata genedlaethol yn dechnegol ymarferol, byddai angen datblygiad TGCh sylweddol, rhyngweithredu systemau ac adnoddau pwrpasol nad ydynt ar gael ar hyn o bryd (a byddai angen cydbwyso'r gost i'w lefel defnydd – roedd nifer y bobl sydd wedi gweld y gronfa ddata wedi gostwng dros y blynyddoedd diwethaf).

Cydnabu'r Aelodau, ers i CNC arwain y gwaith o ddatblygu'r gronfa ddata yn wreiddiol, fod awdurdodau lleol wedi aeddfedu eu cofrestrau asedau eu hunain yn sylweddol, yn enwedig ar gyfer asedau llifogydd, dŵr, SuDS a draenio priffyrdd. O ganlyniad, mae llawer o'r data asedau mwyaf manwl a chyfredol bellach yn eistedd yn lleol, gan gynyddu'r cymhlethdod o gynnal darlun cenedlaethol cynhwysfawr.

Nododd yr Aelodau fod symud o gyflwyno blynyddol gorfodol i gyflwyno blynyddol gwirfoddol yn peryglu cyflawnrwydd data dros amser, ond roedd yn cydnabod yr heriau o ran cynnal y gronfa ddata genedlaethol, fodd bynnag, anogwyd awdurdodau lleol i barhau i gyflwyno data asedau i CNC ar sail wirfoddol fel arfer da.

Cam gweithredu 9: DJ ac aelodau'r Grŵp Llifogydd Rhanbarthol i atgyfnerthu negeseuon i awdurdodau lleol ar werth parhau i gyflenwi data asedau i CNC.

Roedd CNC yn cydnabod yr angen i weithio gyda Llywodraeth Cymru a phartneriaid i fyfyrio ar ddyfodol strategol y Gronfa Ddata Asedau Genedlaethol, gan gynnwys a oedd angen pwrpas, model neu blatfform diwygiedig (e.e., DataMapCymru), a pha lefel o fuddsoddiad fyddai ei angen.

Yn ôl diweddariad cynharach CB, nododd RW y byddai rhaglen waith y Pwyllgor yn cael ei hadolygu dros yr haf i gyd-fynd â blaenoriaethau tymor newydd y Senedd a Llywodraeth newydd Cymru. Nodwyd y bydd angen paratoi cyn y tymor newydd, gan gynnwys ystyried y ffordd orau o grynhoi swyddi allweddol a chodi proffil y Pwyllgor gyda gweinidogion newydd ac Aelodau'r Senedd. Bydd yr Adroddiad Blynyddol nesaf yn offeryn pwysig ar gyfer yr ymgysylltu hwn.

Gofynnodd JP a oedd yr ailstrwythuro disgwyliedig a'r capasiti llai yn cael eu hadlewyrchu yn y rhaglen. Cadarnhaodd RW y byddai'r rhaglen yn cael ei diweddaru dros y misoedd nesaf drwy'r cyfnod pontio tra bod aelodau newydd yn cael eu penodi. Nododd RW fod ffocws ar unwaith ar glymu gwaith cyfredol yr Is-bwyllgor e.e., adroddiadau Adran 19 a gwaith yr Is-bwyllgor Ymchwil cyn adolygu blaenoriaethau. Cytunodd yr Aelodau na ddylai'r rhaglen waith ymrwymo i weithgareddau na ellir eu cyflawni gyda llai o aelodau, a chynigiodd RW gynnal trafodaeth yn y cyfarfod nesaf i nodi meysydd blaenoriaeth ac ail-lunio'r rhaglen yn unol â hynny.

Cam gweithredu 10: RW i arwain trafodaeth yn y cyfarfod nesaf ynghylch meysydd blaenoriaeth y Pwyllgor pan fydd llai o aelodau.

Gofynnodd RW i'r aelodau ymateb i'r ymgynghoriad ar y Papur Gwyrdd ynglŷn â llunio proses llywodraethu dŵr yng Nghymru yn y dyfodol dros yr wythnosau nesaf, gyda diolch i'r rhai sydd eisoes wedi cyfrannu.

Cam gweithredu 11: aelodau i roi adborth i'r ymgynghoriad ar y Papur Gwyrdd sy'n fyw ar hyn o bryd.

Cytunwyd ar hyn.

Cam gweithredu 1    

RW i ddosbarthu ymateb Emma Hardy AS mewn perthynas â Llifogydd i aelodau'r Pwyllgor er gwybodaeth.    

Arweinydd: RW

Cam gweithredu 2    

BK i anfon gwahoddiad cyfarfod i gyfarfod rhanbarthol nesaf De-orllewin Cymru i RW.    

Arweinydd: BK

Cam gweithredu 3    

DJ i rannu cysylltiadau awdurdodau lleol gyda RJ er mwyn sicrhau gwybodaeth gyswllt gywir ar gyfer ymgysylltu â DWMP.    

Arweinydd: DJ

Cam gweithredu 4    

RJ i ddychwelyd i FCEC gyda diweddariad ar DWMP ar ddechrau'r cam cyflawni risg.    

Arweinydd: RJ

Cam gweithredu 5    

RW i ymgysylltu â Chomisiwn y Gyfraith i barhau â deialog y Pwyllgor ar adolygiad deddfwriaethol posibl.    

Arweinydd: RW

Cam gweithredu 6    

MW i rannu sleidiau cyflwyno gan elusen Flooded People gyda RW pan fyddant ar gael.    

Arweinydd: MW

Cam gweithredu 7    

RW i gyflwyno Adolygiad Adran 19 Cam 1 ar ran y Pwyllgor i'w ystyried gan Weinidogion.    

Arweinydd: RW

Cam gweithredu 8    

DJ i ystyried ymhellach oblygiadau adnoddau ymarfer cwmpasu CLlLC diweddar a gweithio gyda grwpiau rhanbarthol a'r Pwyllgor i nodi camau gweithredu â blaenoriaeth.    

Arweinydd: DJ

Cam gweithredu 9    

DJ ac aelodau'r Grŵp Llifogydd Rhanbarthol i atgyfnerthu negeseuon i awdurdodau lleol ar werth parhau i gyflenwi data asedau i CNC.    

Arweinydd: DJ / Grwpiau llifogydd rhanbarthol

Cam gweithredu 10    

RW i arwain trafodaeth yn y cyfarfod nesaf ynghylch meysydd blaenoriaeth y Pwyllgor pan fydd llai o aelodau.    

Arweinydd: RW

Cam gweithredu 11    

Anogir yr aelodau i roi adborth i'r ymgynghoriad ar y Papur Gwyrdd sy'n fyw ar hyn o bryd.    

Arweinydd: Pawb