Galwedigaethau y mae galw cynyddol amdanynt: 2025

Mae’r dadansoddiad hwn yn gosod galwedigaethau yng Nghymru yn eu trefn trwy ddefnyddio codau Dosbarthiad Galwedigaethol Safonol (SOC) 3 digid 2020 yn unol â newidiadau diweddar yn nangosyddion galw y farchnad lafur.

Seiliwyd y drefn ar 9 ‘dangosydd galw’ sy’n ymwneud â newidiadau yn yr elfennau canlynol:

• enillion
• oriau taledig
• cyflogaeth
• gweithgarwch recriwtio
• hysbysebion swyddi ar-lein

Trefnwyd y galwedigaethau ar wahân ar sail pob dangosydd, ac yna neilltuwyd safle terfynol iddynt ar sail eu safle cyfartalog ar draws yr holl ddangosyddion, gan roi pwysoliad cyfartal i bob dangosydd. Er mwyn i’r galwedigaethau gael eu cynnwys, roedd yn rhaid cael data amdanynt ar gyfer o leiaf 6 o blith y 9 dangosydd galw.

Dyma oedd y dangosyddion galw:

• newid canrannol dros flwyddyn a 3 blynedd mewn enillion canolrifol yr awr ar gyfer pob gweithiwr (2024 i 2025 a 2022 i 2025)
• newid canrannol dros flwyddyn a 3 blynedd mewn oriau taledig wythnosol canolrifol a weithiwyd ar gyfer pob gweithiwr (2024 i 2025 a 2022 i 2025)
• newid canrannol dros flwyddyn a 3 blynedd mewn cyflogaeth (blynyddoedd yn gorffen Rhagfyr 2024 i Ragfyr 2025 a blynyddoedd yn gorffen Rhagfyr 2022 i Ragfyr 2025)
• newid canrannol dros flwyddyn a 3 blynedd yn nifer gyfartalog yr hysbysebion swyddi ar-lein misol (2024 i 2025 a 2022 i 2025)
• newid yng nghyfran y gweithwyr a gyflogwyd o’r newydd rhwng 2019 a 2021 a rhwng 2022 a 2024

Ar ôl rhoi’r galwedigaethau yn nhrefn y galw a oedd amdanynt, fe’u grwpiwyd yn bedwar “band galw” ar sail cyflogaeth gronnol y gweithlu:

• Galwedigaethau â’r ‘galw uchaf’ amdanynt: y galwedigaethau uchaf eu safle, sef rhai a oedd ymhlith 20% uchaf y gyflogaeth gronnol
• Galwedigaethau â ‘galw uwch’ amdanynt: y galwedigaethau uchaf ond un eu safle, sef rhai a oedd ymhlith 30% dilynol y gyflogaeth gronnol (20.1% i 50%)
• Galwedigaethau â ‘galw is’ amdanynt: yr holl alwedigaethau a oedd yn weddill, sef rhai a oedd ymhlith y 50% a oedd yn weddill yn y gyflogaeth gronnol
• Galwedigaethau ‘heb safle’: Galwedigaethau na fu modd eu cynnwys yn y drefn gan nad oedd data digonol ar gael

Hefyd, cynhwyswyd gwybodaeth ychwanegol am sgiliau a chymwysterau er mwyn cynnig cyd-destun, ond ni ddefnyddiwyd yr wybodaeth hon wrth bennu trefn y galw. Roedd y dangosyddion hyn yn cynnwys:

• Lefel sgiliau galwedigaethol y Swyddfa Ystadegau Gwladol (SYG) (lefelau 1 i 4)
• cyfran y gweithwyr a oedd yn meddu ar gymhwyster lefel 3 neu uwch y Fframwaith Cymwysterau Rheoleiddiedig (RQF)

Yn y dadansoddiad, gwnaed defnydd o ddata’r Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth, yr Arolwg Blynyddol o Oriau ac Enillion, a data hysbysebion swyddi ar-lein Textkernel. Mae’r holl ganlyniadau’n ymwneud â Chymru a defnyddiwyd y data diweddaraf a oedd ar gael ar yr adeg y gwnaed y cyfrifiad, hyd at Ragfyr 2025.

Mae’r dadansoddiad ‘sgiliau yn ôl galwedigaeth’ yn defnyddio data fframwaith Dosbarthiad Sgiliau Safonol y DU (UKSSC). Mae’r fframwaith hwn yn darparu gwybodaeth am bwysigrwydd sgiliau sy’n ofynnol i alwedigaethau a ddosberthir o dan y system SOC. Mae fframwaith UKSSC yn cynnwys sgiliau unigol, grwpiau sgiliau a meysydd sgiliau ehangach. Mae’r canlyniadau a gyflwynir yn y datganiad hwn wedi’u seilio ar feysydd sgiliau.

Mae sgoriau pwysigrwydd sgiliau UKSSC ar gael ar lefel SOC 4 a 6 digid. Er mwyn cael amcangyfrifon ar lefel SOC 3 digid, pwysolwyd galwedigaethau 6 digid yn ôl eu cyfran o’r gyflogaeth yn y rhiant-alwedigaeth 3 digid trwy ddefnyddio data Cyfrifiad 2021. Mewn achosion pan gyfrannodd amryfal sgiliau at grŵp sgiliau neu faes sgiliau o fewn rhyw alwedigaeth, pennwyd cyfartaledd y sgoriau pwysigrwydd cyn mynd ati i bwysoli a chydgasglu.

Cafodd y sgoriau dilynol ar gyfer meysydd sgiliau a bwysolwyd ar sail cyflogaeth eu cyfansymio a’u defnyddio i bennu’r meysydd sgiliau pwysicaf a mwyaf cyffredin ar draws galwedigaethau y pennwyd eu bod yn y categori ‘galw uchaf’ neu’r categori ‘galw uwch’ yng Nghymru. Dylid dehongli’r sgoriau fel dulliau dangosol o fesur pwysigrwydd sgiliau cymharol yn hytrach nag fel amcangyfrifon manwl gywir.

Ledled Cymru yn 2025:

• Roedd 215,100 o bobl (14.7% o’r gweithlu) yn gweithio yn yr 13 galwedigaeth ‘galw uchaf’ (y galwedigaethau a ddangosodd y twf diweddar mwyaf yn y galw amdanynt)
• Roedd yr 13 galwedigaeth ‘galw uchaf’ yn cynnwys:
  • Galwedigaethau chwaraeon a ffitrwydd (SOC 343)
  • Gweithwyr proffesiynol cyswllt cyfreithiol (352)
  • Gweithwyr proffesiynol cyswllt cyllid (353)
  • Gweithwyr proffesiynol cyswllt gwerthu, marchnata a meysydd cysylltiedig (355)
  • Adeiladu a chrefftau adeiladu (531)
  • Paratoi bwyd a lletygarwch (543)
  • Galwedigaethau addysgu a chymorth gofal plant (611)
  • Gwasanaethau hamdden a theithio (621)
  • Trin gwallt a gwasanaethau cysylltiedig (622)
  • Gweithwyr peiriannau gweithio metel (812)
  • Cydosodyddion a gweithwyr tasgau cyffredin (814)
  • Gyrwyr trafnidiaeth ffyrdd (821)
  • Gweithwyr trafnidiaeth a gyrwyr eraill (823)
• roedd 502,500 yn ychwaneg o bobl yn gweithio mewn 23 o alwedigaethau ‘galw uwch’ (galwedigaethau â thwf uwch na’r cyfartaledd yn y galw amdanynt)
• roedd gan nifer o’r galwedigaethau ‘galw uchaf’ sylfaen gyflogaeth sylweddol, ond cafodd nifer o’r galwedigaethau mwyaf yng Nghymru eu dosbarthu fel galwedigaethau ‘galw uwch’; yn cynnwys:
  • Gwasanaethau personol gofalu (80,600 mewn cyflogaeth)
  • Gweithwyr proffesiynol addysgu (57,300)
  • Cynorthwywyr gwerthu ac arianwyr manwerthu (51,900)
• gwelwyd y galwedigaethau ‘galw uchaf’ yn bennaf mewn galwedigaethau sgiliau canolradd, wedi’u hollti rhwng lefel 2 (47.7%) a lefel 3 (52.3%) SYG
• roedd gan y mwyafrif o’r galwedigaethau ‘galw uchaf’ lefelau cyflog cymharol isel i gymedrol, gydag enillion canolrifol yr awr islaw £20
• y maes sgiliau yr oedd ei angen amlaf ar gyfer galwedigaethau ‘galw uchaf’ a galwedigaethau ‘galw uwch’ oedd ‘rheoli cofnodion sefydliadol a gweithredol’ (yn bresennol mewn 22 o blith 36 o alwedigaethau); y sgiliau yr oedd eu hangen amlaf wedyn oedd:
  • arwain gweithrediadau a gwelliannau sefydliadol (17 o alwedigaethau)
  • cyfathrebu gwybodaeth gymhleth, dechnegol neu sensitif (17 o alwedigaethau)
• y diwydiant ‘gweinyddiaeth gyhoeddus, addysg ac iechyd’ a gyflogai’r gyfran fwyaf o weithwyr mewn galwedigaethau ‘galw uchaf’ (23.0%, 49,200) a galwedigaethau ‘galw uwch’ (47.7%, 239,000), a châi hynny ei ysgogi’n bennaf gan gyflogaeth yn y byd addysg

Ar draws marchnad lafur Cymru, cafodd 13 o alwedigaethau eu categoreiddio fel galwedigaethau ‘galw uchaf’, sef y rhai a ddangosodd gynnydd mawr yn y galw amdanynt yn ddiweddar. Roedd y galwedigaethau hyn yn cyfateb i 14.7% o’r gweithlu yn 2025, sef 215,100 o bobl mewn cyflogaeth.

Ffigur 1: lefel cyflogaeth a chyfran yn ôl y band galw, ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben Rhagfyr 2025

Image

Disgrifiad o ffigur 1: siart colofnau yn dangos bod galwedigaethau ‘galw uchaf’ yn cyfateb i 14.7% o’r gyflogaeth a bod galwedigaethau ‘galw uwch’ yn cyfateb i 34.3% - gyda’i gilydd, maent yn cynrychioli 49.0% o bobl mewn cyflogaeth. Roedd cyfran debyg (48.9%) yn gweithio mewn galwedigaethau ‘galw is’; roedd 2.0% yn gweithio mewn galwedigaethau na lwyddwyd i bennu eu safle.

Ffynhonnell: Dadansoddiad Llywodraeth Cymru o’r Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth

Gan eu trefnu yn ôl eu prif grŵp SOC, syrthiodd yr 13 galwedigaeth ‘galw uchaf’ i 4 grŵp, sef: Galwedigaethau proffesiynol cysylltiedig, Galwedigaethau crefftau medrus, Gofalu, hamdden a galwedigaethau gwasanaeth o fath arall, a Gweithwyr prosesau, offer a pheiriannau. Roedd yr 13 galwedigaeth ‘galw uchaf’ yn cynnwys:

Galwedigaethau proffesiynol cysylltiedig:

• Galwedigaethau chwaraeon a ffitrwydd (SOC 343)
  • Gweithwyr proffesiynol cyswllt cyfreithiol (352)
  • Gweithwyr proffesiynol cyswllt cyllid (353)
  • Gweithwyr proffesiynol cyswllt gwerthu, marchnata a meysydd cysylltiedig (355)
• Galwedigaethau crefftau medrus:
  • Adeiladu a chrefftau adeiladu (531)
  • Paratoi bwyd a lletygarwch (543)
• Gofalu, hamdden a galwedigaethau gwasanaeth o fath arall:
  • Galwedigaethau addysgu a chymorth gofal plant (611)
  • Gwasanaethau hamdden a theithio (621)
  • Trin gwallt a gwasanaethau cysylltiedig (622)
• Gweithwyr prosesau, offer a pheiriannau:
  • Gweithwyr peiriannau gweithio metel (812)
  • Cydosodyddion a gweithwyr tasgau cyffredin (814)
  • Gyrwyr trafnidiaeth ffyrdd (821)
  • Gweithwyr trafnidiaeth a gyrwyr eraill (823)

Rhoddwyd 23 o alwedigaethau eraill yn y categori ‘galw uwch’. Roedd y galwedigaethau hyn yn cyfateb i 34.3% o’r gweithlu yn 2025, sef 502,500 o bobl mewn cyflogaeth.

Gan eu trefnu yn ôl eu prif grŵp SOC, roedd y galwedigaethau ‘galw uwch’ hyn wedi’u gwasgaru’n ehangach na’r grŵp ‘galw uchaf’. Roeddent i’w gweld yn arbennig mewn galwedigaethau rheoli, galwedigaethau proffesiynol a galwedigaethau proffesiynol cysylltiedig. Roedd y 23 galwedigaeth ‘galw uwch’ yn cynnwys:

• Rheolwyr, cyfarwyddwyr ac uwch-swyddogion:
  • Cyfarwyddwyr a rheolwyr cynhyrchu (SOC 112)
  • Cyfarwyddwyr a rheolwyr gweithredol (113)
  • Cyfarwyddwyr a rheolwyr gwasanaethau iechyd a chymdeithasol (117)
  • Rheolwyr a pherchnogion mewn gwasanaethau lletygarwch a hamdden (122)
  • Rheolwyr a pherchnogion mewn gwasanaethau iechyd a gofal (123)
  • Rheolwyr a pherchnogion mewn gwasanaethau eraill (125)
• Galwedigaethau proffesiynol:
  • Gweithwyr proffesiynol gwyddorau naturiol a chymdeithasol (211)
  • Gweithwyr proffesiynol ymchwil a datblygu a gweithwyr proffesiynol ymchwil o fath arall (216)
  • Ymarferwyr meddygol (221)
  • Gweithwyr proffesiynol addysgu (231)
• Galwedigaethau proffesiynol cysylltiedig:
  • Gweithwyr proffesiynol cyswllt lles a thai (322)
  • Gweithwyr proffesiynol cyswllt busnes (354)
  • Gweithwyr proffesiynol AD, hyfforddiant a chanllawiau galwedigaethol o fath arall (357)
  • Gweithwyr proffesiynol cyswllt rheoleiddio (358)
• Galwedigaethau gweinyddol ac ysgrifenyddol: Galwedigaethau gweinyddol: cofnodion (413)
• Galwedigaethau crefftau medrus:
  • Crefftau gorffen adeiladau (532)
  • Goruchwylwyr adeiladu a chrefftau adeiladu (533)
  • Galwedigaethau gofalu, hamdden a gwasanaethau eraill: Gwasanaethau personol gofalu (613)
• Galwedigaethau gwerthu a gwasanaethau i gwsmeriaid:
  • Cynorthwywyr gwerthu ac arianwyr manwerthu (711)
  • Galwedigaethau sy’n gysylltiedig â gwerthu (712)
• Gweithwyr prosesau, offer a pheiriannau:
  • Gweithwyr prosesau (811)
  • Gweithwyr a gyrwyr peiriannau symudol (822)
  • Galwedigaethau elfennol: Galwedigaethau glanhau elfennol (922)

Ffigur 2: lefelau cyflogaeth ar gyfer y galwedigaethau ‘galw uchaf’ a ‘galw uwch’, ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben Rhagfyr 2025

Image

Disgrifiad o ffigur 2: siart bar yn dangos bod gan alwedigaethau ‘galw uwch’, ar y cyfan, sylfeini cyflogaeth mwy na galwedigaethau ‘galw uchaf’, yn enwedig o ran Gwasanaethau personol gofalu, Gweithwyr proffesiynol addysgu, Cynorthwywyr gwerthu ac arianwyr manwerthu, a Chyfarwyddwyr a rheolwyr swyddogaethol. Hefyd, roedd nifer o alwedigaethau ‘galw uchaf’ yn cyflogi nifer fawr o weithwyr, ac Adeiladu a chrefftau adeiladu a Gyrwyr trafnidiaeth ffyrdd a oedd â’r lefelau cyflogaeth uchaf yn y band.

Ffynhonnell: Dadansoddiad Llywodraeth Cymru o’r Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth

Roedd gan nifer o’r galwedigaethau ‘galw uchaf’ sylfeini cyflogaeth sylweddol, ac o’r herwydd gallai pwysau o ran galw effeithio ar nifer gymharol fawr o weithwyr. Yn y grŵp ‘galw uchaf’, roedd y lefelau cyflogaeth ar eu huchaf ymhlith y canlynol:

• Adeiladu a chrefftau adeiladu – cyflogi 36,800 o bobl (2.5% o weithlu cyflogedig Cymru)
• Gyrwyr trafnidiaeth ffyrdd – 33,800 (2.3% o’r gweithlu cyflogedig)
• Galwedigaethau addysgu a chymorth gofal plant – 33,000 (2.2% o’r gweithlu cyflogedig)
• Gweithwyr proffesiynol gwerthu, marchnata a meysydd cysylltiedig – 32,900 (2.2% o’r gweithlu cyflogedig)
• Paratoi bwyd a lletygarwch – 20,400 (1.4% o’r gweithlu cyflogedig)

Ond nid y galwedigaethau ‘galw uchaf’ hyn, o angenrheidrwydd, oedd y galwedigaethau mwyaf ym marchnad lafur Cymru yn gyffredinol, a dueddai i gael eu dosbarthu fel galwedigaethau ‘galw uwch’, yn cynnwys:

• Gwasanaethau personol gofalu – cyflogi 80,600 o bobl (5.5% o weithlu cyflogedig Cymru)
• Gweithwyr proffesiynol addysgu – 57,300 (3.9% o’r gweithlu cyflogedig)
• Cynorthwywyr gwerthu ac arianwyr manwerthu – 51,900 (3.6% o’r gweithlu cyflogedig)
• Cyfarwyddwyr a rheolwyr swyddogaethol – 47,700 (3.2% o’r gweithlu cyflogedig)

Er nad oedd y cynnydd mwyaf yn y galw yn digwydd o angenrheidrwydd yng ngalwedigaethau mwyaf Cymru, awgryma hyn fod nifer o alwedigaethau mawr, serch hynny, wedi gweld cynnydd yn y galw.

Roedd y galw cyffredinol o ran recriwtio, a fesurir trwy ddefnyddio nifer gyfartalog yr hysbysebion swyddi ar-lein misol newydd, yn adlewyrchu maint yr alwedigaeth yn fras. Gwelwyd y nifer fwyaf o hysbysebion swyddi yn 2025 yn y ddwy alwedigaeth fwyaf, sef: Gwasanaethau personol gofalu (1,576 o hysbysebion swyddi ar-lein misol newydd ar gyfartaledd) a Gwasanaethau elfennol eraill (969 o hysbysebion). Ond cynhyrchodd nifer o alwedigaethau ‘galw uchaf’ nifer gymharol fawr o hysbysebion o ystyried maint eu gweithlu. Y galwedigaethau ‘galw uchaf’ â’r nifer fwyaf o hysbysebion swyddi oedd:

• Gyrwyr trafnidiaeth ffyrdd (863)
• Gweithwyr proffesiynol gwerthu, marchnata a meysydd cysylltiedig (808)
• Galwedigaethau addysgu a chymorth gofal plant (771)

Er bod y galw o ran recriwtio yn gysylltiedig, yn gyffredinol, â maint y gyflogaeth, dengys hyn fod galw mawr wedi bod am rai galwedigaethau ‘galw uchaf’ o ystyried maint eu gweithlu. Er bod hysbysebion swyddi ar-lein yn arwydd o’r galw o ran recriwtio, dylid nodi y gall gwahaniaethau mewn dulliau recriwtio ar draws galwedigaethau effeithio ar nifer yr hysbysebion a welwyd.

Yn gyffredinol, nid oedd y galwedigaethau ‘galw uchaf’ yn alwedigaethau â chyflogau mawr, oherwydd roedd gan y mwyafrif ohonynt enillion canolrifol yr awr islaw £20 yn 2025. Y galwedigaethau â’r cyflogau mwyaf o blith y galwedigaethau ‘galw uchaf’ oedd:

• Gweithwyr trafnidiaeth a gyrwyr eraill (£28.11 yr awr)
• Gweithwyr proffesiynol gwerthu, marchnata a meysydd cysylltiedig (£19.82 yr awr)
• Gweithwyr proffesiynol cyswllt cyllid (£19.38 yr awr)
• Adeiladu a chrefftau adeiladu (£17.13 yr awr)

Ond roedd gan nifer o alwedigaethau ‘galw uchaf’ enillion canolrifol yr awr cymharol isel yn cynnwys:

• Trin gwallt a gwasanaethau cysylltiedig (£12.63 yr awr)
• Paratoi bwyd a lletygarwch (£13.75 yr awr)
• Gyrwyr trafnidiaeth ffyrdd (£14.58 yr awr)

Awgryma hyn fod galwedigaethau ‘galw uchaf’ i’w cael yn bennaf mewn rolau â chyflogau isel i gymedrol.

Mewn gwrthgyferbyniad, roedd y galwedigaethau ‘galw uwch’ yn cwmpasu amrediad cyflog ehangach o lawer – o rolau â chyflogau bach i rai o’r galwedigaethau â’r cyflogau mwyaf. Roedd y rhain yn cynnwys:

• Ymarferwyr meddygol (£44.09 yr awr)
• Cyfarwyddwyr a rheolwyr gwasanaethau iechyd a chymdeithasol (£31.32 yr awr)
• Gweithwyr proffesiynol addysgu (£30.13 yr awr)

Archwiliwyd y bandiau galwedigaeth yn ôl y lefel sgiliau a oedd yn ofynnol ar eu cyfer. Mae SYG yn neilltuo lefel sgiliau rhwng 1 a 4 i bob SOC 2 ddigid. Dyma lefelau sgiliau SYG:

• lefel sgiliau 1, mae’r lefel hon yn cwmpasu galwedigaethau lle cysylltir cymhwysedd â graddau boddhaol a enillwyd mewn addysg orfodol
• lefel sgiliau 2, mae’r lefel hon yn cwmpasu galwedigaethau sydd angen gwybodaeth trwy gyfrwng addysg gyffredinol dda ond sydd, fel arfer, â chyfnod hwy o brofiad gwaith neu hyfforddiant cysylltiedig â gwaith
• lefel sgiliau 3, mae’r lefel hon yn berthnasol i alwedigaethau sydd, fel arfer, angen corff o wybodaeth sy’n gysylltiedig â chyfnod mewn addysg ôl-orfodol, ond nid hyd at lefel gradd fel arfer
• lefel sgiliau 4, mae’r lefel hon yn berthnasol i alwedigaethau sydd, fel arfer, angen gradd neu gyfnod cyfwerth mewn profiad gwaith perthnasol

Gellir dod o hyd i ragor o wybodaeth am y modd y dosberthir lefelau sgiliau yn erthygl SYG ar SOC 2020: strwythur a disgrifiadau.

Ffigur 3: cyfran o’r gyflogaeth mewn galwedigaethau ‘galw uchaf’ a ‘galw uwch’ yn ôl lefel sgiliau yng Nghymru, ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben Rhagfyr 2025

Image

Disgrifiad o ffigur 3: siart bar yn dangos bod galwedigaethau ‘galw uchaf’ i’w cael yn bennaf ar lefel 2 a lefel 3, a bod galwedigaethau ‘galw uwch’ wedi’u gwasgaru’n bennaf ar draws lefelau 2, 3 a 4, gyda chyfran fechan hefyd ar lefel 1.

Ffynhonnell: Dadansoddiad Llywodraeth Cymru o’r Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth.

Roedd yr holl alwedigaethau ‘galw uchaf’ angen sgiliau canolradd a oedd, fel arfer, islaw lefel gradd, a gwelir eu bod yn perthyn i lefel 2 (47.7% o’r gyflogaeth ‘galw uchaf’) a lefel 3 (52.3%) SYG yn 2025. Ni ddosbarthwyd unrhyw alwedigaeth ‘galw uchaf’ ar lefel 1 (galwedigaethau sydd angen graddau boddhaol a enillwyd mewn addysg orfodol) na lefel 4 (galwedigaethau sydd angen gradd neu brofiad cyfwerth). Awgryma hyn fod y galwedigaethau lle gwelwyd y cynnydd diweddar mwyaf mewn galw i’w cael yn bennaf mewn rolau a oedd angen hyfforddiant a sgiliau canolradd.

Mewn gwrthgyferbyniad, dangosodd galwedigaethau ‘galw uwch’ ofynion ehangach mewn perthynas â sgiliau, gan gwmpasu pedair lefel SYG. Er bod cyfran fawr o’r rhai a gyflogid yn y grŵp hwn wedi’u dosbarthu ar lefel 2 (35.9%) a lefel 3 (26.5%) yn 2025, cafodd bron i draean (32.3%) eu dosbarthu ar lefel 4, yn cynnwys:

• Gweithwyr proffesiynol addysgu
• Ymarferwyr meddygol
• Gweithwyr proffesiynol gwyddorau naturiol a chymdeithasol
• Gweithwyr proffesiynol ymchwil a datblygu a gweithwyr proffesiynol ymchwil o fath arall

Roedd cyfran fechan o’r gyflogaeth ‘galw uwch’ mewn galwedigaethau ar lefel 1 (5.3%). Dengys hyn fod y pwysau o ran galw y tu allan i’r galwedigaethau ‘galw uchaf’ wedi’i wasgaru’n fwy cyfartal ar draws galwedigaethau sgiliau canolradd a galwedigaethau sgiliau uwch.

Adlewyrchwyd y patrwm hwn hefyd yn lefelau’r cymwysterau. Yn 2025, roedd oddeutu 64.3% o weithwyr mewn galwedigaethau ‘galw uchaf’ yn meddu ar gymhwyster lefel 3 neu uwch y Fframwaith Cymwysterau Rheoleiddiedig (sy’n cyfateb i gymwysterau Safon Uwch neu uwch), o gymharu â 73.3% mewn galwedigaethau ‘galw uwch’. Hefyd, roedd gan nifer o alwedigaethau ‘galw uwch’ gyfran uchel iawn o weithwyr a oedd yn meddu ar gymwysterau lefel 3 neu uwch y Fframwaith Cymwysterau Rheoleiddiedig, yn cynnwys:

• Gweithwyr proffesiynol addysgu (97.0%)
• Ymarferwyr meddygol (96.4%)
• Gweithwyr proffesiynol ymchwil a datblygu a gweithwyr proffesiynol ymchwil o fath arall (93.1%)
• Gweithwyr proffesiynol gwyddorau naturiol a chymdeithasol (93.1%)

Er bod y galwedigaethau a welodd y cynnydd diweddar mwyaf mewn galw angen hyfforddiant a sgiliau ar lefel ganolradd yn gyffredinol, awgryma hyn fod galwedigaethau ‘galw uwch’ yn fwy tebygol o fod yn gysylltiedig â chymwysterau uwch.

Mae fframwaith Dosbarthiad Sgiliau Safonol y DU (UKSSC) yn darparu data am bwysigrwydd a gofynion sgiliau yn ôl SOC. Defnyddiwyd y data hwn i gyfrifo’r meysydd sgiliau yr oedd eu hangen amlaf ar draws galwedigaethau ‘galw uchaf’ a ‘galw uwch’ yng Nghymru, ynghyd â’u sgoriau pwysigrwydd cysylltiedig. Ceir rhagor o wybodaeth am y fethodoleg yn yr adran cefndir.

Ffigur 4: amlder y 10 maes sgiliau uchaf ar draws galwedigaethau ‘galw uchaf’ a ‘galw uwch’, ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben Rhagfyr 2025

Image

Disgrifiad o ffigur 4: siart bar yn dangos mai ‘rheoli cofnodion sefydliadol a gweithredol’ oedd y maes sgiliau yr oedd ei angen yn fwyaf cyffredin; fe’i gwelir mewn 22 o blith 36 o alwedigaethau ‘galw uchaf’ a ‘galw uwch’.

Ffynhonnell: Dadansoddiad Llywodraeth Cymru o ddata sgiliau fframwaith Dosbarthiad Sgiliau Safonol y DU yn ôl SOC.

Y meysydd sgiliau a ymddangosai amlaf ymhlith y 10 uchaf ar gyfer galwedigaethau ‘galw uchaf’ a ‘galw uwch’ oedd:

• rheoli cofnodion sefydliadol a gweithredol (yn bresennol mewn 22 o blith 36 o alwedigaethau)
• arwain gweithrediadau a gwelliannau sefydliadol (17 galwedigaeth)
• cyfathrebu gwybodaeth gymhleth, dechnegol neu sensitif (17 galwedigaeth)

Roedd y patrwm hwn yn eithaf tebyg ar gyfer galwedigaethau ‘galw uchaf’, gyda 6 o blith y 10 maes sgiliau amlaf i’w gweld ar draws y ddau grŵp. ‘Rheoli cofnodion sefydliadol a gweithredol’ oedd y maes sgiliau a welwyd amlaf o hyd (yn bresennol mewn 10 o blith 13 o alwedigaethau ‘galw uchaf’), ac yna ‘datblygu a gweithredu strategaethau marchnata’ a ‘chyfathrebu gwybodaeth gymhleth, dechnegol neu sensitif’ (y ddau yn bresennol mewn 6 galwedigaeth).

Yn y band ‘galw uchaf’, roedd y maes sgiliau a welwyd amlaf yn dangos cysylltiadau â grwpiau galwedigaethol arbennig hefyd. Câi ‘rheoli cofnodion sefydliadol a gweithredol’ a ‘chynnal ymchwil fasnachol a chyfreithiol’ eu cysylltu’n fwyaf cyffredin â ‘Galwedigaethau proffesiynol cysylltiedig’. Câi ‘cyfathrebu gwybodaeth gymhleth, dechnegol neu sensitif’ ei gysylltu’n arbennig â ‘Galwedigaethau gofalu, hamdden neu wasanaeth o fath arall’; ond fe’i gwelwyd hefyd mewn rhai ‘Galwedigaethau proffesiynol cysylltiedig’. Roedd ‘gwerthuso a dilysu gwybodaeth’ i’w weld yn bennaf mewn ‘Galwedigaethau prosesu, offer a pheiriannau’, ac roedd ‘Adeiladu a chrefftau adeiladu’ i’w weld yn bennaf mewn ‘Galwedigaethau crefftau medrus’.

Ceir gwybodaeth am y sgiliau penodol sy’n gysylltiedig â phob galwedigaeth ‘galw uchaf’ yn y tablau data.

Y diwydiant gweinyddiaeth gyhoeddus, addysg ac iechyd a gyflogai’r nifer fwyaf o weithwyr mewn galwedigaethau ‘galw uchaf’ (49,200) a galwedigaethau ‘galw uwch’ (239,000) – sef 23.% o’r gyflogaeth mewn galwedigaethau ‘galw uchaf’ a 47.7% mewn galwedigaethau ‘galw uwch’. Mae hyn yn adlewyrchu’r nifer fawr o alwedigaethau ‘galw uchaf’ a ‘galw uwch’ sydd i’w cael yn y diwydiant ‘gweinyddiaeth gyhoeddus, addysg ac iechyd’.

Ffigur 5: lefelau cyflogaeth yn ôl diwydiant ar gyfer galwedigaethau ‘galw uchaf’ a ‘galw uwch’, ar gyfer y flwyddyn ar ddaeth i ben Rhagfyr 2025

Image

Disgrifiad o ffigur 5: siart bar yn dangos mai’r diwydiant ‘gweinyddiaeth gyhoeddus, addysg ac iechyd’ a oedd â’r gyfran fwyaf o’r gyflogaeth mewn galwedigaethau ‘galw uchaf’ a ‘galw uwch’ yng Nghymru.

Ffynhonnell: Dadansoddiad Llywodraeth Cymru o’r Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth

Roedd y mwyafrif o’r rhai a gâi eu cyflogi mewn ‘gweinyddiaeth gyhoeddus, addysg ac iechyd’ yn y grwpiau ‘galw uchaf’ a ‘galw uwch’ yn perthyn i’r byd addysg (36.4%), ac yna:

• Gweinyddiaeth gyhoeddus ac amddiffyn; nawdd cymdeithasol gorfodol – 50,200 (17.4%)
• Gweithgareddau iechyd dynol – 49,200 (17.1%)
• Gweithgareddau gofal preswyl – 46,100 (16.0%)

Er mai addysg a oedd â’r gyfran fwyaf o’r gyflogaeth yn y grŵp hwn; o ystyried maint mawr y gyflogaeth, roedd sectorau a chanddynt gyfrannau llai yn dal i gyfrif am nifer fawr o unigolion.

Y tu allan i ‘weinyddiaeth gyhoeddus, addysg ac iechyd’, câi’r gyflogaeth yn y galwedigaethau ‘galw uchaf’ ei dosbarthu’n weddol gyfartal ar draws y diwydiannau:

• dosbarthu, gwestai a bwytai (32,800 o bobl, 15.4%)
• adeiladu (30,000, 14.0%)
• trafnidiaeth a chyfathrebu (29,000, 13.6%)
• gweithgynhyrchu (24,400, 11.4%)
• bancio a chyllid (23,400, 10.9%)

Roedd y rhain i gyd yn cyfrif am gyfran sylweddol o’r gyflogaeth yn y grŵp ‘galw uchaf’. Awgryma hyn fod y galwedigaethau a welodd y cynnydd diweddar mwyaf mewn galw wedi’u gwasgaru ar draws amrediad eang o ddiwydiannau yn hytrach na’u bod i’w cael yn bennaf mewn un sector yn unig.

Mewn gwrthgyferbyniad, roedd galwedigaethau ‘galw uwch’ i’w gweld yn bennaf mewn ‘gweinyddiaeth gyhoeddus, addysg ac iechyd’, a oedd yn cyfrif am bron i hanner (239,000, 47.7%) y gyflogaeth yn y grŵp. Gwelwyd cyfrannau llai, ond sylweddol, yn y diwydiannau canlynol:

• dosbarthu, gwestai a bwytai (80,300, 16.0%)
• bancio a chyllid (74,000, 14.8%)

Dengys hyn fod y galw cynyddol y tu allan i’r galwedigaethau ‘galw uchaf’ i’w weld yn bennaf mewn gwasanaethau cyhoeddus a galwedigaethau proffesiynol.

Awduron: Awdur yr adroddiad: Cyflogadwyedd a Sgiliau, Gwasanaethau Gwybodaeth a Dadansoddi

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â’r canlynol:

Cyflogadwyedd a Sgiliau
Gwasanaethau Gwybodaeth a Dadansoddi
Llywodraeth Cymru
Parc Cathays
Caerdydd
CF10 3NQ

Cyfeiriad e-bost: kasemployabilityandskillsresearch@llyw.cymru 

Rhif ymchwil cymdeithasol: 80/2026
ISBN Digidol: 978-1-80853-239-9