Adam Price AS, Gweinidog Cabinet dros Fenter, Cysylltedd ac Ynni
Hoffwn roi gwybod i'r Aelodau, yn unol â'r egwyddorion a nodir yn Rheoli Arian Cyhoeddus Cymru, fod yn rhaid i Lywodraeth Cymru ddileu'n ffurfiol ddyled sy'n ymwneud â rhent heb ei dalu gwerth cyfanswm o £684,529.74, a gronnwyd gan PV France Limited, sydd bellach wedi'u diddymu.
Yn flaenorol, roedd PV France Limited (PVFL) yn meddiannu Uned 9, Bryn Cefni, Llangefni, Ynys Môn, uned ddiwydiannol ar wahân o 24,890 troedfedd sgwâr o dan brydles 15 mlynedd a ddechreuodd yn 2009. Roedd y cwmni'n arbenigo mewn cynhyrchu bara a theisennau Ffrengig dilys i'w dosbarthu ledled y DU, gan gyflenwi archfarchnadoedd bach, cadwyni coffi a chwmnïau awyrennau. Ar ei anterth, roedd PVFL yn cyflogi rhwng 25 a 45 o staff ar gymysgedd o gontractau amser llawn, rhan-amser a sero-oriau.
Profodd y busnes rwystr mawr ym mis Medi 2017 yn dilyn diddymu'n sydyn Monarch Airlines, ei brif gontract cyflenwi, ac fe'i heffeithiwyd ymhellach gan bandemig COVID-19, a gyfyngodd yn ddifrifol ar deithio byd-eang ac a amharodd ar gadwyni cyflenwi.
Er bod Llywodraeth Cymru wedi cytuno i gynlluniau talu lluosog gyda'r nod o gefnogi'r busnes a diogelu swyddi yn hytrach na chymryd camau i gyfyngu ar ddyled rhent ac adennill meddiant o'r eiddo, nid oedd PVFL yn gallu cynnal ad-daliadau yn y pen draw oherwydd amodau masnachu a oedd yn dirywio ac yn sgil colli contractau allweddol. Am y rhesymau hynny y cronnodd y ddyled dros gyfnod mor hir.
Aeth y cwmni i ddwylo'r gweinyddwyr ar 6 Mehefin 2023 a gadawodd yr eiddo ar 27 Mehefin 2023. Cafodd PVFL ei ddiddymu'n ffurfiol ar 1 Medi 2024, gan adael dyled rhent o £684,529.74 sy'n ddyledus i Lywodraeth Cymru. Gan nad yw'r cwmni yn bodoli mwyach, nid oes unrhyw endid cyfreithiol y gellir cymryd camau adfer yn ei erbyn.
Mae systemau eisoes ar waith i nodi, cyfyngu ac osgoi sefyllfaoedd o'r math hwn. Mae penderfyniadau ar y camau i'w cymryd ac amseru gweithredu o'r fath yn destun trafodaeth rhwng y timau Eiddo, Adennill Dyledion a Chymorth Busnes, gyda mewnbwn cyfreithiol cysylltiedig yn ôl yr angen. Ystyriwyd a ddylid diwygio'r systemau hyn yn awr, fodd bynnag, mae achosion o ddyled ar y raddfa hon, o ystyried y rhent blynyddol, yn brin oherwydd trefniadau presennol. Mae angen asesu pob achos ar ei rinweddau unigol, gan gydbwyso amcanion polisi economaidd ehangach yn erbyn rheoli dyled rhent.
Byddai cyflwyno system sy'n canolbwyntio'n bennaf ar gyfyngu ar ôl-ddyledion rhent trwy, er enghraifft, gamau cyfreithiol ar drothwy penodol yn ymarferol gan y gallai arwain at gamau a allai fod yn annymunol ar lefel sefydliadol.
Cyhoeddir y datganiad hwn yn ystod y toriad er mwyn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i Aelodau. Os bydd Aelodau am imi wneud datganiad pellach neu ateb cwestiynau ynghylch hyn pan fydd y Senedd yn dychwelyd, byddaf yn hapus i wneud hynny.