Neidio i'r prif gynnwy

Erbyn hyn mae dros 100 o achosion o'r Tafod Glas yng Nghymru. Dylai ceidwaid yng Nghymru barhau i ddilyn canllawiau cyfredol Llywodraeth Cymru.

Cyhoeddwyd gyntaf:
11 Medi 2026
Diweddarwyd ddiwethaf:
  • Mae achosion yn parhau i gynyddu yng Nghymru ac ar draws Prydain Fawr 
  • Mae gofynion profi ac adrodd yng Nghymru yn parhau i fod yn un peth
  • Anogir ceidwaid i drafod brechu gyda'u milfeddyg a rhaid iddynt roi gwybod ar unwaith os ydynt yn amau unrhyw achosion

Mae rhaid i geidwaid da byw barhau i roi gwybodaeth ar unwaith i Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion (APHA) am unrhyw achosion a amheuir. Os na ellir diystyru’r amheuaeth yn ystod asesiad ffôn gychwynnol, fe wneith Arolygydd Milfeddygol ymweld â’r safle i ymchwilio ac i benderfynu a oes angen profion labordy.

Ar hyn o bryd, gellir gymryd hyd at dri sampl o bob fferm i’w profi, gyda Llywodraeth Cymru yn talu’r gost. Mae hynny’n golygu nad oes cost i’r ceidwad ar hyn o bryd am yr ymweliad milfeddygol, yr ymchwiliad, na’r profion sy’n gysylltiedig ag adrodd amheuaeth.

Mae APHA yn blaenoriaethu achosion a amheuir yng Nghymru a’r Alban, gan helpu i sicrhau bod canlyniadau profion yn cael eu dychwelyd cyn gynted â phosibl. 

Mae ceidwaid hefyd yn cael eu hannog i frechu nawr i sicrhau gwell amddiffyniad ar gyfer gweddill 2026 ac ar gyfer 2027. 

Mae gwaith yn mynd rhagddo i helpu i sicrhau bod brechlynnau ar gael.  Mae gweithgynhyrchwyr a chyfanwerthwyr brechlynnau yn mewnforio stoc ychwanegol o Ogledd Iwerddon ac Ewrop i helpu i ddiwallu’r galw ym Mhrydain Fawr. Mae Llywodraeth Cymru yn parhau i weithio gyda phartneriaid drwy Dasglu Brechlyn y Tafod Glas, sy'n cynnwys cynrychiolwyr o weinyddiaethau eraill Prydain Fawr, y Gyfarwyddiaeth Meddyginiaethau Milfeddygol a'r diwydiant. 

Mae Llywodraeth Cymru yn annog pob ceidwad anifeiliaid sy'n agored i niwed i: 

  • Drafod brechu yn erbyn y Tafod Glas gyda'u milfeddyg – dyma'r camau mwyaf effeithiol y gallant eu cymryd i amddiffyn eu hanifeiliaid 
  • Archebu'r brechlyn nawr er mwyn dangos y galw amdano 
  • Bod yn ofalus wrth brynu da byw a gwirio statws Tafod Glas yr anifeiliaid sy'n dod i mewn 
  • Gwybod beth yw symptomau'r clefyd fel y gellir ei adnabod yn gynnar 
  • Rhoi gwybod i APHA ar unwaith os ydynt yn amau achos o'r clefyd, ar 0300 303 8268. 

Dywedodd Llyr Gruffydd, y Gweinidog Cabinet dros Wydnwch Gwledig a Chynaliadwyedd:

"Mae'r Tafod Glas yn parhau i ledaenu ledled Cymru a Phrydain Fawr, ac rydym yn cadw golwg fanwl ar y sefyllfa. 

"Nid yw ein safbwynt ar brofi ac adrodd yng Nghymru wedi newid. Rhaid i geidwaid barhau i roi gwybod i APHA os ydynt yn amau unrhyw achosion posibl.  

"Rydym yn gwybod bod ffermwyr a milfeddygon yn gwylio datblygiadau ar draws Prydain Fawr yn agos, ac rydym yn gweithio’n agos gyda'r gweinyddiaethau eraill i fonitro’r sefyllfa, a sicrhau bod brechlynnau ar gael.

Dywedodd Prif Swyddog Milfeddygol Cymru, Dr Richard Irvine:  

"Brechu yw'r unig fesur hirdymor hyfyw i amddiffyn eich da byw rhag y Tafod Glas. Mae'r galw am y brechlyn yn uchel iawn ar hyn o bryd. 

"Rwy'n annog pob ceidwad anifeiliaid agored i drafod brechu gyda'u milfeddyg, ac i archebu’r brechlyn nawr er mwyn dangos y galw am frechlynnau BTV-3 a chael mynediad at gyflenwadau sydd ar gael yn fasnachol. 

"Cyn dod ag anifeiliaid newydd i'ch daliad, gwiriwch eu statws Tafod Glas a gofynnwch a yw'r stoc wedi'i frechu. Sicrhewch eich bod yn gwybod pa symptomau i edrych allan amdanynt a gwnewch yn siŵr nad ydych chi'n prynu mwy na'r ydych yn ei ddisgwyl. Os ydych yn amau bod achos o'r clefyd, rhowch wybod i APHA ar unwaith ar 0300 303 8268.