Arolwg Sgiliau Cyflogwyr 2024 (adroddiadau rhanbarthol Cymru): prif ganfyddiadau

Arolwg Sgiliau Cyflogwyr 2024 yw'r seithfed mewn cyfres o arolygon cyflogwyr ar raddfa fawr ledled y DU. Roedd Arolwg Sgiliau Cyflogwyr 2024 yn cynnwys 5,605 o gyflogwyr yng Nghymru. Cynhaliwyd gwaith maes yr arolwg rhwng Mehefin 2024 a Ionawr 2025.

Cynhaliwyd cyfweliadau dros y ffôn gyda staff sy'n gyfrifol am recriwtio neu ddatblygu'r gweithlu. Defnyddiodd yr arolwg ddull samplu tebygolrwydd ar hap, sy'n golygu bod gan safleoedd cymwys o fewn pob grŵp samplu siawns gyfartal ac hysbys o gael eu dewis. Y gyfradd ymateb gyffredinol yng Nghymru oedd 71%, a ddiffinnir fel 'cyfweliadau a gyflawnwyd' fel cyfran o'r holl ymatebwyr a gysylltwyd â nhw'n llwyddiannus.

Mae'r arolwg yn darparu tystiolaeth fanwl ar brofiadau cyflogwyr o heriau recriwtio, bylchau sgiliau yn eu gweithlu presennol, ac ymatebion trwy hyfforddiant a datblygu'r gweithlu. Mae hefyd yn cynnwys gwybodaeth newydd am ddeallusrwydd artiffisial (AI) a gweithgaredd Sero Net.

Mae'r datganiad hwn yn crynhoi canfyddiadau ar lefel ranbarthol ledled Cymru ar gyfer gogledd, canolbarth, de-ddwyrain a de-orllewin Cymru, a de-orllewin a chanolbarth Cymru cyfunol.

Mae'r allbynnau rhanbarthol yn cynnwys:

• adroddiadau sy'n crynhoi'r canfyddiadau
• Pecynnau sleidiau yn amlygu prif negeseuon
• tablau data manwl

Mae'r allbynnau hyn yn darparu data defnyddiol i bartneriaid rhanbarthol a lleol at ddibenion cynllunio.

Nid yw'r holl wahaniaethau a adroddwyd rhwng rhanbarthau yn ystadegol arwyddocaol. Mae'r canfyddiadau yn seiliedig ar farn cyflogwyr a dylid eu darllen ochr yn ochr â'r wybodaeth fethodoleg sy'n gysylltiedig â nhw.

Mae canfyddiadau rhanbarthol Arolwg Sgiliau Cyflogwyr 2024 yn atgyfnerthu'r darlun cenedlaethol yn fras. Lladdodd y galw yn y farchnad lafur ledled Cymru yn 2024, gyda llai o gyflogwyr yn adrodd am swyddi gwag a llai o bwysau recriwtio. Roedd rhywfaint o amrywiad rhanbarthol yn amlwg. 

Dangosodd yr adroddiadau y canlynol.

Swyddi gwag recriwtio a phrinder sgiliau (SGPS)

• Gostyngodd lefelau swyddi gwag ar draws y rhan fwyaf o ranbarthau o'i gymharu â 2022, ond arhosodd yn sefydlog i raddau helaeth yng nghanolbarth Cymru. 
• Roedd nifer y swyddi gwag a gofnodwyd ar ei uchaf yn ne-ddwyrain Cymru a'r isaf yng nghanolbarth Cymru. 
• Mae SGPS, cyfran y swyddi gwag y mae cyflogwyr yn eu disgrifio fel rhai anodd eu llenwi oherwydd diffyg sgiliau, profiad neu gymwysterau ymhlith ymgeiswyr, wedi gostwng o'u brig yn 2022 ar draws pob rhanbarth. 
• Roedd SGPS yn dal i gyfrif am dros chwarter y swyddi gwag ac maent yn parhau i fod yn uwch na'r lefelau cyn y pandemig.
• Roedd lefelau SGPS ar ei uchaf yn ne-ddwyrain Cymru a'r isaf yng nghanolbarth Cymru. 
• Gostyngodd bylchau sgiliau ers yr arolwg diwethaf yn 2022 ac maent bellach ar eu lefel isaf a gofnodwyd yng nghyfres Arolwg Sgiliau Cyflogwyr. 
• Adroddodd llai o gyflogwyr fylchau sgiliau nag yn 2022, ond arhosodd cyfran y gweithlu yr effeithiwyd arnynt yn fras heb newid. 
• Roedd nifer yr achosion a'r dwysedd bwlch sgiliau rhanbarthol yn parhau i fod yn unol â lefelau 2022 a 2019, gyda lefelau uwch yn ne-ddwyrain Cymru 
• Sgiliau technegol arbenigol a sgiliau trosglwyddadwy craidd, yn enwedig amser. rheoli a datrys problemau, oedd y bylchau sgiliau a adroddwyd fwyaf.

Hyfforddiant a datblygu'r gweithlu

• Dros y tymor hwy, mae buddsoddiad cyflogwyr mewn hyfforddiant wedi gostwng, er bod lefelau'r ddarpariaeth hyfforddiant yn ddigyfnewid i raddau helaeth o'i gymharu â 2022.
• Cyflogwyr yn ne-ddwyrain Cymru oedd fwyaf tebygol o ddarparu hyfforddiant.

AI a Sero Net

• Roedd y defnydd o AI ar ei uchaf yn ne-ddwyrain Cymru.
• Roedd cyflogwyr yng nghanolbarth Cymru yn fwy tebygol o adrodd bod ganddynt strategaeth Sero Net.

Lladdodd y galw am lafur ledled Cymru yn 2024 o'i gymharu â 2022, gyda llai o gyflogwyr yn adrodd am swyddi gwag (17% yn 2024 o'i gymharu â 22% yn 2022). Roedd nifer yr achosion o swyddi gwag (nifer y safleoedd sy'n adrodd am o leiaf un swydd wag) ar ei uchaf yn Ne-ddwyrain Cymru (19%) a'r isaf yng Nghanolbarth Cymru (13%).

Ers 2022, gostyngodd SGPS ar draws pob rhanbarth, gan nodi rhywfaint o leddfu pwysau recriwtio. Fodd bynnag, roedd SGPS yn dal i gyfrif am 28% o swyddi gwag (i lawr o 35% yn 2022) ac maent yn parhau i fod yn uwch na'r lefelau cyn y pandemig. Roedd hyn yn cyfateb i 10,100 o SGPS yng Nghymru yn 2024, llai na hanner y nifer a welwyd yn 2022 (20,600) ond yn unol â 2019 (9,800) a 2017 (9,900).

Ar gyfartaledd, nododd 6% o gyflogwyr ledled Cymru SGPS. Roedd cyfran y cyflogwyr a nododd achosion o SGPS yn amrywio o 7% yn ne-ddwyrain Cymru i 4% yng nghanolbarth Cymru.

SGPS dwysedd (cyfran y swyddi gwag sy'n swyddi gwag prinder sgiliau) yn cyflwyno darlun mwy cymysg. Er bod dwysedd SGPS wedi gostwng yng nghanolbarth Cymru a de-orllewin Cymru ers 2022, mae wedi aros yn ddigyfnewid yn fras yng ngogledd a de-ddwyrain Cymru. Ar y cyfan, roedd lefelau dwysedd SGPS uchaf yng ngogledd a de-ddwyrain Cymru (32%), a'r isaf yng nghanolbarth (23%) a de-orllewin Cymru (21%).

Yr effaith a adroddwyd fwyaf o SGPS oedd llwyth gwaith cynyddol ar gyfer staff presennol, fel yr oedd yn 2022.

Sgiliau neu wybodaeth arbenigol oedd y sgiliau a ddyfynnwyd amlaf ymhlith ymgeiswyr ar gyfer pob rhanbarth (yn amrywio o 76% ar gyfer de-orllewin Cymru i 62% ar gyfer Gogledd Cymru). Adroddodd cyflogwyr hefyd yn gyffredin fylchau mewn rheoli amser a blaenoriaethu tasgau.

Ar y cyfan, gostyngodd bylchau sgiliau yng Nghymru yn 2024 ers 2022 ac roeddent ar eu lefelau isaf a gofnodwyd yng nghyfres Arolwg Sgiliau Cyflogwyr.

Gostyngodd cyfran y cyflogwyr sy'n adrodd bylchau sgiliau (achosion bwlch sgiliau) o 14% yn 2022 i 12% yn 2024. Fodd bynnag, arhosodd cyfran y gweithlu yr effeithiwyd arnynt yn fras heb newid (3.9%).

Mae patrymau rhanbarthol yn awgrymu ychydig o newid, gydag achosion a dwysedd y bylchau sgiliau yn parhau i fod yn unol â blynyddoedd blaenorol. Yn rhanbarthol, roedd cyfran y cyflogwyr sy'n adrodd bylchau sgiliau ar ei uchaf yn Ne-ddwyrain Cymru (14%) a'r isaf yng Nghanolbarth Cymru (8%). Roedd dwysedd y bwlch sgiliau ar ei uchaf yn Ne-ddwyrain Cymru (4.5%) a'r isaf yng Nghanolbarth Cymru a De-orllewin Cymru (y ddau 3.3%).

Ar draws rhanbarthau, roedd y rhan fwyaf o fylchau sgiliau yn gysylltiedig â ffactorau trosiannol, gan gynnwys gweithwyr yn newydd i'w rôl neu'n dal i fod mewn hyfforddiant (gyda'i gilydd, 81%).

Rheoli amser a blaenoriaethu tasgau oedd y bwlch sgiliau a adroddwyd fwyaf ar gyfer 3 o'r 4 rhanbarth (gogledd, de-ddwyrain a chanolbarth Cymru).

Parhaodd hyfforddiant i fod yn brif ymateb i heriau sgiliau yn 2024, gyda darpariaeth gyffredinol cyflogwyr heb newid i raddau helaeth ers 2022, er gwaethaf gostyngiad tymor hwy mewn ymgysylltiad cyflogwyr. Cyflogwyr yn ne-ddwyrain Cymru oedd fwyaf tebygol o ddarparu hyfforddiant (64%), tra bod gan ganolbarth Cymru y gyfran uchaf o staff a hyfforddwyd (67%).

Cynyddodd cyfran y gweithlu a hyfforddwyd ychydig yn y rhan fwyaf o ranbarthau ond gostyngodd yn ne-orllewin Cymru (o 63% i 61%). Ers 2022, gostyngodd y diwrnodau hyfforddi ar gyfartaledd yng ngogledd a de-orllewin Cymru (i 4.9 a 5.3 diwrnod yn y drefn honno), ond cynyddodd yng nghanolbarth Cymru (5.2 i 5.8) a de-ddwyrain Cymru (7.4 i 8.0).

Mae'r ddarpariaeth prentisiaethau wedi aros yn sefydlog ar draws rhanbarthau ers 2019.

Roedd cyflogwyr yn fwyaf tebygol o gynnig prentisiaethau yn ne-ddwyrain Cymru (18%) a'r lleiaf tebygol yng nghanolbarth Cymru (14%).

Dywedodd tua 1 o bob 6 (16%) o gyflogwyr a oedd â phrentisiaid fod o leiaf un o'u prentisiaid yn ymgymryd â'u cymhwyster yn y Gymraeg neu'n ddwyieithog, gydag amrywiaeth ar draws rhanbarthau. Roedd y ddarpariaeth ddwyieithog isaf yn ne-ddwyrain Cymru (7%) a'r uchaf yn ne-orllewin Cymru (27%). Dywedodd un o bob 5 cyflogwr (20%) y byddent yn elwa o gynnig cyfrwng Cymraeg neu ddwyieithog ehangach, gyda'r galw mwyaf yng ngogledd Cymru (29%). Mae'r galw yn uwch ymhlith cyflogwyr mwy ac yn y sectorau addysg (34%) ac iechyd a gwaith cymdeithasol (28%).

Mae practisau GPU yn cefnogi'r defnydd effeithiol o sgiliau gweithlu. Mae cyflogwyr yn cael eu dosbarthu fel GPU lle maent yn mabwysiadu saith neu fwy o'r deg arfer a fesurwyd. Roedd y defnydd o arferion GPU yn parhau i fod yn gyfyngedig gan fod 6% o gyflogwyr yng Nghymru wedi cyrraedd y trothwy hwn (tua 1 o bob 20 safle) yn 2024. Roedd cyfran y cyflogwyr GPU uchaf yn ne-ddwyrain Cymru (7%) a'r isaf yng ngogledd Cymru (4%).

Roedd y defnydd o AI yn amrywio ar draws rhanbarthau. Roedd y defnydd o ddeallusrwydd artiffisial ar ei uchaf yn ne-ddwyrain Cymru (14%) a'r isaf yng ngogledd a chanolbarth Cymru (y ddau 10%).

Gofynnwyd i gyflogwyr hefyd am strategaethau Sero Net. Roedd cyfran y cyflogwyr sydd â Strategaeth Sero Net ar ei uchaf yng nghanolbarth Cymru (17%) a'r isaf yn ne-orllewin Cymru (13%).

Cyflogwyr sydd eisoes yn Sero Net oedd fwyaf cyffredin yn ne-orllewin Cymru (5%).

Awduron: IFF Research

Barn yr ymchwilwyr yw'r safbwyntiau a fynegir yn yr adroddiadau ac nid o reidrwydd barn Llywodraeth Cymru.

Am ragor o wybodaeth, cysylltwch â:

Y Gangen Cyflogadwyedd a Sgiliau
Yr Is-adran Ymchwil a Gwybodaeth Gymdeithasol
Gwasanaethau Gwybodaeth a Dadansoddol
Llywodraeth Cymru
Parc Cathays
Caerdydd
CF10 3NQ

E-bost: cyflogadwyedd.sgiliau.ymchwil@llyw.cymru