Croeso i ffoaduriaid a cheiswyr lloches

• Mae gennym gynllun ar gyfer yr hyn y byddwn yn ei wneud i helpu ffoaduriaid a cheiswyr lloches.
• Rydym yn gweithio gyda chynghorau lleol, y gwasanaeth iechyd a sefydliadau cymorth i helpu ffoaduriaid a phobl sy'n ceisio lloches i fyw'n ddiogel a chydag urddas â'n cymunedau.
• Mae Cymru yn un o 4 gwlad yn y Deyrnas Unedig. Mae gan Gymru ei llywodraeth ei hun o'r enw Llywodraeth Cymru. Rydym yn gyfrifol am dai, addysg, gofal iechyd a thrafnidiaeth.
• Mae Llywodraeth y DU yn gyfrifol am rai pethau yng Nghymru, fel yr heddlu, taliadau lles, rheolau cyflogaeth a chyfreithiau mewnfudo.

• Mae gan Gymru ei hiaith a'i diwylliant ei hun. Enw'r iaith yw 'Cymraeg' ac mae'n cael ei siarad gan tua 20% o'r boblogaeth. 'Saesneg' yw'r iaith a siaredir fwyaf yng Nghymru.
• Mae pobl o wahanol ddiwylliannau a chenhedloedd yn byw ym mhob rhan o Gymru. Mae gan Gymru hanes hir o groesawu pobl o bob rhan o’r byd.
• Mae Cymru'n falch o groesawu pobl o wahanol ddiwylliannau, crefyddau a chefndiroedd ac mae arnom eisiau iddyn nhw i gyd alw Cymru yn gartref iddynt. Credwn fod y cymysgedd o wahanol ddiwylliannau wedi gwneud Cymru hyd yn oed yn well. Rydym yn gobeithio y gallwch chi fod yn rhan o wella Cymru ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.
• Mae Cymru yn rhan fechan o'r DU ac mae'n gartref i dros 3 miliwn o bobl. Caerdydd yw ein prifddinas.
• Enw Diwrnod Cenedlaethol Cymru yw Dydd Gŵyl Dewi. Mae'n cael ei ddathlu ar 1 Mawrth bob blwyddyn.
• Symbolau Cymru yw'r ddraig goch, cennin Pedr a'r genhinen.
• Mae Cymru wedi'i rhannu yn 22 ardal sy'n cael eu rheoli gan awdurdodau lleol (sydd hefyd yn cael eu galw yn Gynghorau).
• Mae gan Gymru hanes cyfoethog y gellir ei archwilio ar-lein, neu mewn amgueddfeydd a chestyll ledled y wlad.

Mae addysg am ddim yng Nghymru.

I blant

• Gall plant fynd i'r feithrinfa o 3 oed.
• Rhaid i blant fynd i'r ysgol rhwng 5 a 16 oed.
• Rhaid i rieni anfon eu plant i'r ysgol (dyma'r gyfraith).
• Mae ysgolion yn addysgu yn Saesneg neu Gymraeg.
• Mae pob plentyn yn dysgu rhywfaint o Gymraeg.
• Efallai y bydd prydau ysgol am ddim ar gael.
• Mae cludiant am ddim os ydych chi'n byw ymhell o'r ysgol.

Oedran ysgol

• Ysgol Gynradd: 5 i 11 oed.
• Ysgol Uwchradd: 11 i 16 oed.
• Mae plant yn sefyll arholiadau o'r enw TGAU yn 16 oed.

Ar ôl 16 oed

Gall pobl ifanc barhau i ddysgu, gallent:

• fynd i'r coleg
• gwneud prentisiaeth (dysgu wrth weithio)
• mynd i'r brifysgol yn ddiweddarach (addysg bellach)

Ar gyfer oedolion (18 oed a hŷn)

• Mae dosbarthiadau am ddim i ddysgu Saesneg.
• Gall dysgu Cymraeg eich helpu i ddod o hyd i waith.

Help yn yr ysgol

Gall eich plentyn gael help:

• i ddysgu Cymraeg neu Saesneg os yw'n ei chael hi'n anodd
• gan gynghorydd ysgol ar gyfer teimladau a phryderon

Rydym yn deall bod llawer o bobl wedi bod trwy brofiadau anodd. Mae cymorth ar gael.

Gwasanaethau Gofal Iechyd

• Mae gofal iechyd yn rhad ac am ddim drwy'r Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG).
• Mae hyn yn cynnwys cymorth iechyd meddwl.
• Mae gennych yr hawl i gael gwybodaeth yn eich iaith eich hun ac i gael cyfieithydd am ddim pan fydd angen i chi siarad â gweithiwr meddygol proffesiynol.

Meddygon a gwiriadau iechyd

• Cofrestrwch gyda meddyg, a elwir yn feddyg teulu, cyn gynted â phosibl.
• Mae gwiriadau iechyd am ddim ar gael i helpu i ddod o hyd i broblemau iechyd yn gynnar.

Mae awgrymiadau a chyngor ymarferol am ddim ar gael gan Teulu Cymru:

• ymddygiad Plant
• sut y gallwch helpu eich plentyn
• rhianta a gofal plant
• cymorth i blant ag anghenion ychwanegol
• cymorth i rieni

Gall gwaith eich helpu i ailadeiladu eich bywyd yng Nghymru.

Gweithio ar draws y DU 

• Nid oes gan bawb yr hawl i weithio, mae'n dibynnu ar statws mewnfudo neu ddinasyddiaeth yr unigolyn.
• Llywodraeth y DU sy'n penderfynu pwy sy'n cael gweithio.
• I weithio, mae arnoch chi angen: 
  • caniatâd
  • Rhif Yswiriant Gwladol

Os nad ydych yn gallu gweithio, gallwch wirfoddoli gydag elusennau neu gynghorau lleol.

Llywodraeth Cymru sy’n rheoli tai yng Nghymru Mae tai i geiswyr lloches yn cael eu rheoli gan Lywodraeth y DU.

Rhentu cartref

Os ydych chi'n rhentu:

• Bydd gennych landlord.
• Rhaid i chi dderbyn gwybodaeth ysgrifenedig am: 
  • daliadau rhent
  • pryd y bydd angen i chi adael
  •  gwaith atgyweirio

Eich hawliau

Mae eich hawliau o ran tai yn dibynnu ar eich statws fel:

• ceisiwr lloches
• ceisiwr lloches wedi'i wrthod
• ffoadur

Efallai na fyddwch yn gallu gweithio ar unwaith. Gallai hyn fod oherwydd:

• nad oes gennych ganiatâd i weithio eto
• rydych chi'n dal i ddysgu Cymraeg neu Saesneg

Efallai y gallwch gael help ariannol gan:

• UK Government asylum support
• Budd-daliadau (os ydych chi'n ffoadur)
• cymorth lleol arall os oes angen gan yr awdurdod lleol lle rydych chi'n byw

Argyfyngau meddygol

• Ewch i GIG 111 Cymru.
• Ffoniwch 111 am gymorth meddygol brys.
• Ffoniwch 999 mewn argyfwng sy'n peryglu bywyd.
• Mae gofal yn rhad ac am ddim.
• Mae ar gael 24 awr y dydd, 7 diwrnod yr wythnos.
• Mae cyfieithwyr ar gael.

Argyfwng iechyd meddwl

• Ffoniwch 111 a dewiswch Opsiwn 2 ar gyfer iechyd meddwl brys.
• Ewch i C.A.L.L.  Llinell Gymorth Iechyd Meddwl 
• Ar gael 24 awr y dydd, bob dydd o'r flwyddyn.

Argyfwng tai

• Cysylltwch â'ch cyngor lleol os ydych chi'n ddigartref neu mewn perygl.
• Dylai ceiswyr lloches hefyd gysylltu â'u darparwr tai neu Migrant Help

Bwyd a hanfodion

Gallwch gael help gan:

• Fanciau bwyd
• elusennau lleol

Gallent ddarparu:

• bwyd
• dillad
• nwyddau ymolchi
• eitemau babi

Cadw'n ddiogel

• Os ydych mewn perygl, ffoniwch 999 mewn argyfwng.
• Mewn galwad nad yw'n argyfwng ffoniwch 101.
• Os ydych chi, aelod o'r teulu, ffrind, neu rywun rydych chi'n poeni amdano wedi dioddef cam-drin domestig neu drais rhywiol, gallwch gysylltu â  Llinell Gymorth Byw Heb Ofn 24 awr y dydd, 7 diwrnod yr wythnos, am gyngor a chefnogaeth am ddim neu i siarad am eich opsiynau
• Mae Canolfan Cymorth Casineb Cymru  yn darparu cymorth ac opsiynau adrodd am ddim a chyfrinachol i ddioddefwyr Troseddau Casineb ledled Cymru. Mae trosedd casineb yn drosedd sydd wedi'i chyflawni yn erbyn rhywun oherwydd eu: 
  • Hil
  • Crefydd
  • Cyfeiriadedd rhywiol
  • Anabledd
  • Hunaniaeth drawsryweddol

Gallwch hefyd weld cynnwys mewn ieithoedd eraill drwy ddefnyddio cyfieithu awtomatig gan Google Translate.

Mae'r gwasanaeth hwn yn cael ei ddarparu i helpu defnyddwyr, ond nid yw Llywodraeth Cymru yn gyfrifol am gynnwys na chywirdeb gwefannau allanol.