Cyfarfod y Cabinet: 24 Tachwedd 2025

• Y Gwir Anrhydeddus Eluned Morgan AS (Cadeirydd)
• Huw Irranca-Davies AS
• Jayne Bryant AS
• Mark Drakeford AS
• Rebecca Evans AS
• Jane Hutt AS
• Jeremy Miles AS
• Lynne Neagle AS
• Ken Skates AS
• Julie James AS
   
• Dawn Bowden AS
• Vikki Howells AS
• Sarah Murphy AS
• Jack Sargeant AS

Swyddogion

• Andrew Goodall, yr Ysgrifennydd Parhaol
• Rachel Garside-Jones, Cyfarwyddwr Swyddfa’r Prif Weinidog a Chyflawni
• Rebecca Dunn, Pennaeth Is-adran y Cabinet
• Victoria Jones, Prif Ysgrifennydd Preifat i'r Prif Weinidog
• Sinead Gallagher, Dirprwy Gyfarwyddwr Swyddfa’r Cabinet
• Luke Young, Cynghorydd Arbennig
• Sarah Dickins, Cynghorydd Arbennig
• Madeleine Brindley, Cynghorydd Arbennig
• Haf Davies, Cynghorydd Arbennig
• Victoria Evans, Cynghorydd Arbennig
• David Hooson, Cynghorydd Arbennig
• Nadila Hussein, Cynghorydd Arbennig
• Kirsty Keenan, Cynghorydd Arbennig
• Jackie Jones, Cynghorydd Arbennig
• Stephen Jones, Cynghorydd Arbennig
• Philippa Marsden, Cynghorydd Arbennig
• Tal Michael, Cynghorydd Arbennig
• Mary Wimbury, Cynghorydd Arbennig
• Christopher W Morgan, Pennaeth Ysgrifenyddiaeth y Cabinet (cofnodion)
• Damian Roche, Ysgrifenyddiaeth y Cabinet
• Helena Bird, Swyddfa’r Ysgrifennydd Parhaol
• Carwyn Wycherley, Swyddfa'r Cabinet
• Kath Hallett, Swyddfa’r Prif Weinidog
• Tracey Burke, Cyfarwyddwr Cyffredinol, Newid Hinsawdd a Materion Gwledig
• Andrew Slade, Cyfarwyddwr Cyffredinol, yr Economi, Ynni a Thrafnidiaeth
• Judith Paget, Cyfarwyddwr Cyffredinol, Strategaeth
• Jacqueline Totterdell, Cyfarwyddwr Cyffredinol, Iechyd a Gofal Cymdeithasol
• Emma Williams, Cyfarwyddwr Cyffredinol Addysg, Diwylliant a'r Gymraeg
• Nia James, Cyfarwyddwr, Gwasanaethau Cyfreithiol
• Andrew Jeffreys, Cyfarwyddwr Trysorlys Cymru
• Alyson Francis, Cyfarwyddwr - Tai ac Adfywio (eitem 4)
• Katy Hossack, Dirprwy Gyfarwyddwr - Ymchwiliad Covid-19 (eitem 4)
• Mike Connolly, Dirprwy Gyfarwyddwr, yr Is-adran Diogelwch Cymunedol (eitem 5)
• Peter Kellam, Pennaeth Cangen y Lluoedd Arfog (eitem 5)

1.1 Cymeradwyodd y Cabinet gofnodion 17 Tachwedd 2025.

Cyllideb Llywodraeth y DU

2.1 Dywedodd y Prif Weinidog wrth y Cabinet y byddai'n siarad â Changhellor y Trysorlys yn ddiweddarach y prynhawn hwnnw, cyn Cyllideb Llywodraeth y DU ddydd Mercher yr wythnos honno. Roedd y Prif Weinidog hefyd wedi siarad â Phrif Ysgrifennydd y Trysorlys.

Yr Uwchgynhadledd Fuddsoddi a'r Cyngor Prydeinig-Gwyddelig

2.2 Atgoffodd y Prif Weinidog y Cabinet y byddai'r Uwchgynhadledd Fuddsoddi yn cael ei chynnal yr wythnos ganlynol yn y Celtic Manor yng Nghasnewydd. Byddai Cymru'n croesawu dros 170 o ddarpar fuddsoddwyr newydd o bob rhan o 24 o wledydd o ddydd Sul.

2.3 Yn nes ymlaen yr wythnos honno, byddai'r Prif Weinidog hefyd yn croesawu'r Cyngor Prydeinig-Gwyddelig.

3.1 Ystyriodd y Cabinet Grid y Cyfarfodydd Llawn, gan nodi bod y datganiad llafar ar Amseroedd Aros y GIG wedi'i dynnu'n ôl, ac y byddai'n cael ei aildrefnu ym mis Ionawr. Roedd amser pleidleisio wedi ei drefnu ar gyfer 5:50pm ddydd Mawrth a thua 6:10pm ddydd Mercher.

4.1 Cyfeiriodd y Prif Weinidog at gyhoeddi ail adroddiad Ymchwiliad COVID-19 y DU, a oedd wedi ei gyhoeddi'r dydd Iau blaenorol, a gwahoddodd Alyson Francis, a oedd wedi arwain y paratoadau ar gyfer yr Ymchwiliad o fewn y Llywodraeth, i roi trosolwg o'r canfyddiadau i'r Cabinet.

4.2 Roedd yr adroddiad yn canolbwyntio ar Fodiwl 2ABC ac yn nodi canfyddiadau ac argymhellion mewn perthynas â phrosesau craidd llywodraethu a gwneud penderfyniadau y DU yn ystod y pandemig. Dyma'r ail o ddeg adroddiad a ddisgwylir gan yr Ymchwiliad.

4.3 Yn ystod gwrandawiadau Modiwl 2B yng Nghymru, rhoddodd 14 o dystion o Lywodraeth Cymru dystiolaeth lafar dros gyfnod o dair wythnos ym mis Chwefror a mis Mawrth 2024. Roedd hyn yn cynnwys llawer o Weinidogion a gweision sifil presennol a blaenorol. Hefyd, roedd y Llywodraeth wedi cyflwyno dros 70 o ddatganiadau tystion ac wedi datgelu miloedd o ddogfennau.

4.4 Roedd yr adroddiad wedi'i rannu'n ddwy gyfrol, cyflwyniad a digwyddiadau allweddol rhwng Ionawr 2020 a Mai 2022 a themâu allweddol, gwersi ac argymhellion. Roedd 19 o argymhellion, 14 ohonynt yn berthnasol i bob un o'r pedair gwlad, gyda'r gweddill ar gyfer Llywodraeth y DU a Gweithrediaeth Gogledd Iwerddon.

4.5 Cafodd y dystiolaeth o bob rhan o'r pedair gwlad ei phlethu at ei gilydd drwy gydol yr adroddiad, gan amlygu cryfderau ymateb Llywodraeth Cymru, a oedd yn cynnwys strwythur y Cabinet ar gyfer gwneud penderfyniadau, ymgysylltu cynhwysol â phartneriaid cyflenwi a Llywodraeth Leol, a negeseuon cyhoeddus tryloyw.

4.6 Yn ei datganiad yn cyflwyno'r adroddiad, nododd y Cadeirydd fod ymateb pob un o'r pedair Llywodraeth yn y DU dro ar ôl tro yn achos o "rhy ychydig yn rhy hwyr". Roedd rhywfaint o feirniadaeth hefyd o'r camau a gymerwyd yng Nghymru, megis gwersi nad oeddent yn cael eu dysgu o'r cyfnod clo cyntaf, a diffyg sylw yn cael ei roi i'r posibilrwydd o ail don.

4.7 Byddai'r Llywodraeth nawr yn dechrau paratoi ei hymateb i'r adroddiad, gan weithio gyda Llywodraethau eraill ledled y DU i alinio ymatebion i'r argymhellion hynny sy'n berthnasol i'r pedair gwlad. Er bod yr Ymchwiliad wedi gosod gofyniad i'r ymateb gael ei ddarparu o fewn chwe mis i'r cyhoeddiad, nod y Llywodraeth oedd ei ddarparu cyn y cyfnod cyn-etholiadol.

4.8 Croesawodd y Cabinet y diweddariad, a byddai'r Prif Weinidog yn cyflwyno Datganiad Llafar i'r Senedd y diwrnod canlynol.

5.1 Dywedodd y Prif Weinidog wrth y Cabinet ei bod wedi ymweld ag RAF Valley gyda Phrif Weinidog y DU ar y diwrnod y cyhoeddodd gynlluniau ar gyfer ehangu Cyfamod y Lluoedd Arfog. Roedd gan Gymru boblogaeth sylweddol o gyn-filwyr, tua 115,000, ynghyd â thua 3,000 o bersonél sy'n gwasanaethu, a oedd yn gyfran uwch yn seiliedig ar y boblogaeth nag yn Lloegr.  O ganlyniad, roedd cefnogaeth gyhoeddus gref i gymuned y Lluoedd Arfog.

5.2 Gwahoddodd y Prif Weinidog Ysgrifennydd y Cabinet dros Drafnidiaeth a Gogledd Cymru i nodi'r newidiadau disgwyliedig o fewn Bil Lluoedd Arfog y DU, a fyddai'n arwain at y ddyletswydd statudol i roi sylw dyladwy mewn perthynas â Chyfamod y Lluoedd Arfog, a oedd yn berthnasol yn uniongyrchol i Weinidogion Cymru, ynghyd â phob Llywodraeth yn y DU.

5.3 Roedd disgwyl i'r Bil gael ei gyflwyno cyn diwedd y flwyddyn neu ar ddechrau 2026, a byddai'n dod i rym yn 2027. Byddai'r darpariaethau’n adlewyrchu ymrwymiad maniffesto Llywodraeth y DU i wneud Cyfamod y Lluoedd Arfog yn gyfraith yn llawn.

5.4 Byddai'r ddyletswydd gyfreithiol hon yn ei gwneud yn ofynnol i Lywodraethau roi sylw dyladwy i gymuned y Lluoedd Arfog wrth gynllunio, cyflwyno ac adolygu polisi, gan gymhwyso ffocws ar y lluoedd arfog mewn gweithgarwch yn eang ar draws y Llywodraeth.

5.5 Roedd canllawiau statudol ar gyfer Cyfamod y Lluoedd Arfog wedi bod ar waith ers 2022, ac wedi cael eu cymhwyso i ddull gweithredu Llywodraeth Cymru ar gyfer Iechyd, Tai, ac Addysg.

5.6 Cynhaliwyd ystod eang o weithgareddau ar draws y meysydd polisi hyn, gan gynnwys cyllid Llywodraeth Cymru ar gyfer mentrau fel Cyn-filwyr GIG Cymru mewn Iechyd, Swyddogion Cyswllt y Lluoedd Arfog, a chymorth i blant y Gwasanaethau Lluoedd Arfog mewn Addysg. Roedd cefnogaeth drawsbleidiol bendant i'r rhain, a mentrau eraill a ddatblygwyd gan y Llywodraeth i gefnogi cymuned y Lluoedd Arfog yng Nghymru.

5.7 Nid oedd ehangu Cyfamod y Lluoedd Arfog yn ymwneud â gofyn am driniaeth arbennig neu fentrau newydd ond am sicrhau nad oedd cymuned y Lluoedd Arfog dan anfantais o ganlyniad i'w gwasanaeth a gall ystyriaeth arbennig weithiau fod yn briodol. Roedd yn ymwneud â dull cymesur, cyson a thystiolaeth o ystyried anghenion y Gymuned.

5.8 Byddai gweithredu Cyfamod y Lluoedd Arfog yn fater i'r weinyddiaeth nesaf, ac roedd y papur yn ymwneud â chodi ymwybyddiaeth i ganiatáu i'r Llywodraeth baratoi ar y cyd ar gyfer newid a gosod yr amodau ar gyfer llwyddiant.

5.9 Croesawodd y Cabinet y papur, gan ailddatgan yr ymrwymiadau i egwyddorion y Cyfamod i gefnogi cynllunio ar gyfer y ddyletswydd newydd, a chytunwyd y dylai swyddogion ystyried sut y gellid cymhwyso hyn o fewn eu meysydd portffolio.

5.10 Roedd y Llywodraeth eisoes yn weithgar wrth gefnogi'r gymuned yng Nghymru, megis darpariaeth iechyd meddwl arbenigol mewn Byrddau Iechyd.

5.11 Cymeradwyodd y Cabinet y papur.

Ysgrifenyddiaeth y Cabinet
Tachwedd 2025