Datganiad ansawdd ar gyfer gwasanaethau fasgwlaidd 

Mae clefyd fasgwlaidd yn digwydd pan fydd pibellau yn culhau neu'n cael eu blocio - yn aml am fod dyddodion brasterog wedi cronni - gan gyfaddawdu gwaed a chan arwain o bosibl at niwed i feinweoedd, madredd, neu hyd yn oed colli aelodau. Gall pibellau gwaed wanhau a chwyddo, gan ffurfio anewrysmau sy'n gallu rhwygo heb rybudd, gan arwain at farwolaeth sydyn.

Mae clefyd fasgwlaidd yn gyffredin ac yn dod yn fwy cyffredin gydag oedran. Mae clefyd y rhydwelïau perifferol (PAD) yn effeithio ar ryw 20% o bobl dros 60 oed yn y DU ac mae'n gysylltiedig â risg uwch o drawiad ar y galon a strôc. Mae tua 25% o'r rhai â PAD yn datblygu symptomau, sydd, os na chânt eu trin, yn gallu arwain at gymhlethdodau difrifol sy'n peryglu aelodau. Mae anewrysmau aortig yn yr abdomen (AAAs) hefyd yn gysylltiedig ag oedran, gan effeithio ar 1 i 3% o ddynion 65 oed a hŷn.

Gyda chyfraddau diabetes a chlefyd cardiofasgwlaidd ar gynnydd yng Nghymru, mae clefyd fasgwlaidd yn dod yn fwy cyffredin. Mae cleifion yn aml yn hŷn ac mae ganddynt gyflyrau lluosog, ac mae mwy na hanner yr achosion fasgwlaidd yn argyfyngau neu'n atgyfeiriadau brys. Mae hyn wedi arwain at ffocws cynyddol ar ganfod a rheoli ffactorau risg yn gynnar megis smygu, pwysedd gwaed uchel, a cholesterol i wella canlyniadau tymor hir. Gall mynd i'r afael â'r risgiau hyn yn gynnar ohirio neu atal clefyd y rhydwelïau a'i effeithiau.

Mae gweithgareddau craidd y gwasanaeth fasgwlaidd yn cynnwys hyrwyddo iechyd cardiofasgwlaidd, hwyluso cyfathrebu a rhannu penderfyniadau gyda chleifion a theuluoedd, atal colli aelodau o glefyd y rhydwelïau perifferol a chymhlethdodau sy'n gysylltiedig â diabetes, lleihau'r risg o strôc oherwydd stenosis rhydwelïau carotid, atal marwolaeth o glefydau aortig, a gwella ansawdd bywyd unigolion â chlefyd gwythiennol. Mae'r tîm fasgwlaidd yn chwarae rhan allweddol hefyd ym maes rheoli problemau traed diabetig acíwt, perfformio llawdriniaeth ddargyfeiriol, digramennu ac amdoriadau mân a mawr i’r aelodau isaf. Maent hefyd yn rheoli cyflyrau eraill mewn cydweithrediad agos ag arbenigeddau eraill, megis trawma mawr ac arenneg.

Dros y ddau ddegawd diwethaf, mae gwasanaethau fasgwlaidd wedi datblygu'n sylweddol. Heddiw, mae cleifion yn elwa o lawdriniaeth agored gymhleth, technegau endofasgwlaidd gyda chyn lleied o ymyrraeth â phosibl, neu gyfuniad o'r ddau. Mae'r gwelliannau hyn wedi gwella diogelwch a chanlyniadau, yn enwedig i gleifion hŷn â chyflyrau iechyd lluosog. Wrth i gymhlethdod gofal gynyddu, mae llawfeddygaeth fasgwlaidd wedi dod yn arbenigedd annibynnol yn y DU ac mae gwasanaethau wedi'u canoli i ganolfannau arbenigol i ganolbwyntio arbenigedd ac adnoddau. Mae'r Gofrestrfa Fasgwlaidd Genedlaethol hefyd wedi gwella safonau a chysoni canlyniadau'r DU â meincnodau rhyngwladol.

Er bod rhywun yn gallu ymgyflwyno â chasgliad penodol o symptomau, mae'n bwysig sicrhau bod y driniaeth a roddir iddo yn ystyried ei glefyd cardiofasgwlaidd yn gyffredinol. Bydd hyn yn cynnwys clefyd y rhydwelïau coronaidd, strôc, gorbwysedd, hypergolosterolaemia, diabetes, clefyd cronig yn yr arennau, clefyd y rhydwelïau perifferol a dementia fasgwlaidd. Mae'r GIG yn datblygu llwybrau delfrydol cenedlaethol i ddarparu fframwaith cyffredinol ar gyfer darparu gofal fasgwlaidd, o atal clefydau i reoli'r rhai y mae arnynt angen triniaeth ar gyfer cyflyrau fasgwlaidd. Mae'r llwybrau hyn yn cefnogi gwelliannau system gyfan drwy leihau amrywiad diangen mewn gofal a gwell canlyniadau i gleifion.

Mae angen clir i sicrhau mynediad teg i unigolion a chymunedau sydd wedi wynebu anghydraddoldeb yn hanesyddol, gan gynnwys cymunedau ethnig leiafrifol. Er mwyn mynd i'r afael â hyn, mae'r llwybrau delfrydol cenedlaethol yn cael eu cynllunio gyda mwy o hyblygrwydd i ddarparu ar gyfer anghenion amrywiol a chael gwared ar rwystrau rhag mynediad. Mae hyn yn golygu ymgorffori egwyddorion cynhwysol mewn prosesau cynllunio, comisiynu a chyflawni i sicrhau bod pob unigolyn yn gallu cael mynediad at wasanaethau sy'n ymatebol, yn briodol yn ddiwylliannol ac yn deg.

Defnyddir setiau data cymharol yn genedlaethol, adolygiad gan gymheiriaid, ac archwiliadau cenedlaethol megis y Gofrestrfa Fasgwlaidd Genedlaethol i gefnogi gwella ansawdd parhaus, lleihau amrywiad diangen, a sicrhau mynediad cyfartal at ofal o ansawdd uchel ledled Cymru. Mae canllawiau gwasanaeth ar gael hefyd gan y Gymdeithas Fasgwlaidd: Provision of Services for People with Vascular Disease.

Mae’r dull hwn yn cyd-fynd â'r Fframwaith Clinigol Cenedlaethol, sy'n canolbwyntio ar ddatblygu'r llwybrau clinigol cenedlaethol gorau posibl a’r Fframwaith Ansawdd a Diogelwch sy'n tynnu sylw at bwysigrwydd defnyddio’r cylch sicrhau ansawdd mewn modd systematig yn lleol. Mae hefyd yn hyrwyddo cydweithredu â grwpiau eraill i fynd i'r afael ag atal, adsefydlu, rheoli poen, gofal diwedd oes, a chyflyrau cysylltiedig fel clefyd y galon, strôc, diabetes, clefyd yr arennau, a thrawma mawr.

Mae'r byrddau iechyd, fel sefydliadau gofal iechyd integredig, yn gyfrifol am ddarparu gwasanaethau fasgwlaidd yn unol â safonau proffesiynol a’r disgwyliadau cynllunio a nodir isod. Byddant yn ymateb i'r Datganiad Ansawdd hwn drwy'r broses cynlluniau tymor canolig integredig (IMTP). Bydd Rhwydwaith Fasgwlaidd Perfformiad a Gwella GIG Cymru, mewn cydweithrediad ag uwch grwpiau arweinwyr rhanbarthol, yn cefnogi'r byrddau iechyd i wella ansawdd, cysondeb a gwerth darparu gofal iechyd. 

Teg

1. Mae arweinwyr sefydliadol, timau clinigol a rheolwyr gweithredol yn cydweithio'n rheolaidd ar lefel genedlaethol drwy Rwydwaith Fasgwlaidd Perfformiad a Gwella GIG Cymru i wella ansawdd a thegwch gwasanaethau fasgwlaidd a ddarperir yn lleol.
2. Mae Perfformiad a Gwelliant GIG Cymru yn monitro data gwasanaethau fasgwlaidd ac allbynnau adolygu gan gymheiriaid i nodi ac uwchgyfeirio amrywiad neu eiddilwch drwy brosesau atebolrwydd ffurfiol.
3. Mae'r byrddau iechyd, gyda chymorth Addysg a Gwella Iechyd Cymru, yn defnyddio prosesau cynllunio rhanbarthol i sicrhau gwasanaeth cynaliadwy, gyda gweithlu fasgwlaidd sydd wedi'i ddosbarthu'n gyfartal.

Diogel 

4. Mae'r byrddau iechyd yn cyflunio gwasanaethau fasgwlaidd i gadw i fyny â safonau clinigol diffiniedig, er mwyn sicrhau darpariaeth gyson a chynaliadwy o ofal o ansawdd uchel. Gallai hyn gynnwys ad-drefnu ar lefel bwrdd iechyd, ar lefel ranbarthol neu uwch-ranbarthol.
5. Mae Perfformiad a Gwelliant y GIG yn adrodd tystiolaeth o niwed neu fregusrwydd gwasanaeth drwy'r Bwrdd Ansawdd a Chyflawni cenedlaethol ar gyfer gweithredu ar draws y system.
6. Mae'r byrddau iechyd yn sicrhau mynediad diogel ac amserol at wasanaethau fasgwlaidd brys ac argyfwng ar gyfer cyflyrau mynegai allweddol megis ischaemia critigol sy'n peryglu aelodau, clefyd carotid symptomatig, ac anewrysmau aortig yn yr abdomen. Mae hyn yn cynnwys buddsoddiad priodol yn y gweithlu a’r seilwaith i gynnal cymwyseddau clinigol a gwydnwch gwasanaethau.
7. Mae'r byrddau iechyd yn cefnogi cyfarfodydd MDT rheolaidd ac yn ymgorffori amser gwarchodedig mewn cynlluniau swyddi ymgynghorwyr i sicrhau penderfyniadau amserol a chydweithredol.
8. Mae'r byrddau iechyd yn sicrhau bod penderfyniadau clinigol yn cael eu dogfennu'n glir, gan gynnwys ystyriaethau rhesymeg a risg-budd, yn enwedig ar gyfer ymyriadau fasgwlaidd risg uchel.

Effeithiol 

9. Mae llwybrau sy'n seiliedig ar dystiolaeth sydd wedi'u hoptimeiddio yn genedlaethol ar gyfer gwasanaethau fasgwlaidd wedi'u hymgorffori'n llawn mewn darparu gwasanaethau lleol, gan gynnwys mynediad amserol at ddiagnosteg, asesu arbenigol, trosglwyddo, dychwelyd i’r famwlad ac adsefydlu.
10. Mae'r byrddau iechyd yn darparu cymorth i gleifion sydd mewn perygl o glefyd fasgwlaidd neu sydd wedi cael diagnosis o glefyd fasgwlaidd i reoli eu cyflwr drwy gyngor ar ffordd o fyw, ymyrraeth gynnar, a dulliau system gyfan sy'n cynnwys arbenigeddau perthnasol megis diabetes, arennol, cardiaidd, rheoli poen, a gofal lliniarol.
11. Mae Rhwydwaith Fasgwlaidd Perfformiad a Gwella GIG Cymru yn gweithio gyda phartneriaid, gan gynnwys yr Academi Iechyd a Gofal sy'n Seiliedig ar Werth, i ddatblygu modelau gofal newydd sy'n cynnwys strategaethau atal ar gyfer unigolion risg uchel.
12. Mae'r byrddau iechyd yn darparu gofal cydgysylltiedig i gleifion yn seiliedig ar angen clinigol, gyda chymorth cydweithredu ar draws arbenigeddau, rhannu gwybodaeth amserol, a gwerthuso gwasanaeth parhaus.

Effeithlon 

13. Mae'r byrddau iechyd yn cymhwyso llwybrau fasgwlaidd a manylebau gwasanaeth y cytunwyd arnynt yn genedlaethol i leihau amrywiaeth, cefnogi darparu gwasanaethau effeithlon, a gwella canlyniadau cleifion.
14. Mae'r byrddau iechyd yn cyflwyno cofnodion electronig am gleifion a rhagnodi i gefnogi darparu gofal fasgwlaidd effeithlon. 
15. Mae staff clinigol y bwrdd iechyd sy'n gweithio mewn gwasanaethau fasgwlaidd yn cael eu cefnogi i weithio ar frig eu trwydded ac yn cael eu hannog i gymryd rhan mewn gweithgareddau arloesi gwasanaethau, ymchwil a gwella ansawdd i wella gwerth ac effeithlonrwydd.

Canolbwyntio ar yr unigolyn 

16. Mae'r byrddau iechyd yn darparu gofal sy'n canolbwyntio ar y person, gan barchu gwerthoedd a dewisiadau unigolion drwy gydol y llwybr fasgwlaidd. Cefnogir gwneud penderfyniadau ar y cyd mewn pwyntiau gofal allweddol, gan gynnwys trafodaethau ar opsiynau triniaeth, prognosis a chanlyniadau hirdymor.
17. Mae'r byrddau iechyd yn asesu anghenion cyfannol cleifion i nodi'r hyn sy'n bwysicaf i bobl sy'n byw gyda chlefyd fasgwlaidd, ac i sicrhau mynediad amserol at gymorth corfforol, seicolegol, cymdeithasol a chefnogaeth briodol gan gymheiriaid.
18. Mae'r byrddau iechyd yn cynnig cynllunio gofal ymlaen llaw, lle bo'n briodol, gan sicrhau bod cleifion â chyflyrau fasgwlaidd sy'n cyfyngu ar fywyd yn gallu gwneud dewisiadau gwybodus am ofal yn y dyfodol ac osgoi ymyriadau nad ydynt yn fuddiol.
19. Mae'r byrddau iechyd yn cyfeirio at adnoddau'r sector gwirfoddol a chymunedol, gan sicrhau bod cymorth yn ymestyn y tu hwnt i driniaeth glinigol ac yn ystyried effaith ehangach clefyd fasgwlaidd.

Amserol 

20. Mae'r byrddau iechyd yn darparu prosesau wedi'u dilysu i nodi pobl sydd mewn perygl o glefyd fasgwlaidd cyfnod cynnar neu sy'n byw gyda chlefyd fasgwlaidd cyfnod cynnar er mwyn galluogi atgyfeiriad priodol o ofal sylfaenol i ofal eilaidd mewn modd amserol.
21. Mae'r byrddau iechyd yn sicrhau mynediad amserol at farn lawfeddygol fasgwlaidd arbenigol, yn enwedig mewn ysbytai gofal eilaidd nad oes ganddynt wasanaethau fasgwlaidd ar y safle.
22. Mae'r byrddau iechyd yn asesu ac yn trin pobl a atgyfeiriwyd drwy Raglen Sgrinio Anewrysm Aortig yn yr Abdomen Cymru yn unol ag amserlenni a safonau cenedlaethol y cytunwyd arnynt.
23. Mae' byrddau iechyd yn adolygu rhestri aros ar draws y llwybr fasgwlaidd i nodi oedi a chefnogi ailgynllunio'r llwybr.

Mae gwasanaethau fasgwlaidd yn ddarostyngedig i set gynhwysfawr o fesurau perfformiad cenedlaethol. Mae'r Gofrestrfa Fasgwlaidd Genedlaethol a dangosfwrdd Rhwydwaith Fasgwlaidd Perfformiad a Gwella GIG Cymru yn darparu meincnodi a arweinir yn glinigol i ysgogi gwelliant mewn ansawdd a chanlyniadau.

Mae Rhwydwaith Fasgwlaidd Perfformiad a Gwella GIG Cymru yn cynnal archwiliadau rheolaidd i asesu cydymffurfiad â gwasanaethau yn erbyn manylebau gwasanaeth y cytunwyd arnynt. Mae'r rhain yn cynnwys dangosyddion allweddol megis mynediad 24/7 at lawdriniaeth frys, gweithgarwch MDT, amseroedd atgyfeirio i driniaeth, canlyniadau ôl-lawdriniaeth, a hyd arhosiad cyfartalog.

Defnyddir data o Fesurau Canlyniadau a Adroddir gan Gleifion (PROMs) a'r Mesur Profiadau a Adroddir gan Gleifion (PREM) sydd newydd ei ddatblygu ar gyfer cleifion fasgwlaidd i fonitro ansawdd y gwasanaeth o safbwynt y claf.

Mewn partneriaeth ag Addysg a Gwella Iechyd Cymru, cyhoeddir Adroddiad blynyddol ar y Gweithlu a'r Seilwaith, sy'n manylu ar staffio, capasiti a darpariaeth gwasanaethau ar draws y rhwydweithiau fasgwlaidd. Mae'r adroddiad hwn yn cefnogi cynllunio gwasanaethau hirdymor a buddsoddi mewn gweithlu cynaliadwy a theg.