Ken Skates AS, Ysgrifennydd y Cabinet dros Drafnidiaeth a Gogledd Cymru
Heddiw rwy'n cyhoeddi adroddiad ar yr adolygiad statudol o Ddeddf Teithio Llesol (Cymru) 2013.
Mae'r adroddiad hwn yn dilyn llawer iawn o waith a wnaed yn ystod y pedair blynedd diwethaf i archwilio i ba raddau y mae uchelgeisiau'r Ddeddf hon, un o'r darnau cyntaf o ddeddfwriaeth sylfaenol a wnaed gan y Senedd, wedi'u cyflawni.
Mae hyn yn cynnwys y gwaith manwl a wnaed gan Grŵp Trawsbleidiol y Senedd at ddibenion ei adolygiad ei hun o'r Ddeddf, gwaith craffu'r Bwrdd Teithio Llesol, yr ymchwiliad helaeth 18 mis gan Archwilio Cymru ac ymchwiliad blwyddyn o hyd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus i deithio llesol yng Nghymru, cyhoeddwyd yr adroddiad ar 18 Rhagfyr 2025.
Gyda'i gilydd, mae'r adolygiadau hyn wedi creu cyfoeth o fewnwelediadau ac argymhellion. Mae Llywodraeth Cymru wedi ymateb yn gadarnhaol i'r canfyddiadau hyn, gan ymgorffori llawer o'r argymhellion yn uniongyrchol yn ein Cynllun Cyflawni Teithio Llesol a gwneud gwelliannau sylweddol i bolisi, cyflawni a chanllawiau o ganlyniad.
Mae'r adolygiad statudol yn tynnu sylw at dystiolaeth glir o gynnydd. Mae'r twf parhaus yng nghyfanswm hyd llwybrau teithio llesol ledled Cymru yn dangos egwyddor arfaethedig y Ddeddf o welliant parhaus. Mae awdurdodau lleol wedi gwneud cynnydd mawr o ran ansawdd a hygyrchedd yr wybodaeth maen nhw'n ei darparu, gyda llawer bellach yn cynnig adnoddau ar-lein cynhwysfawr, hawdd eu defnyddio sy'n cefnogi pobl i gerdded, olwyno a beicio yn ddiogel ac yn hyderus.
Mae'r adolygiad yn dod i'r casgliad bod darpariaethau mapio'r Ddeddf wedi bod yn un o'i llwyddiannau mwyaf. Mae'r dyletswyddau hyn wedi arwain at Fapiau Rhwydwaith Teithio Llesol cynhwysfawr ledled Cymru, a grëwyd drwy ymgysylltu sylweddol â'r cyhoedd ac sydd bellach yn ffurfio'r sail statudol ar gyfer cynllunio, buddsoddi ymlaen llaw a gwella llwybrau yn barhaus.
Mae sefydlu'r Gronfa Teithio Llesol ers 2018 wedi cefnogi gwaith cyflawni pellach o dan y Ddeddf, gydag adroddiadau blynyddol sy'n dangos tystiolaeth o welliannau parhaus mewn llwybrau a chyfleusterau. Canfu'r adolygiad fod y ddyletswydd i hyrwyddo teithio llesol wedi ysgogi gweithgarwch eang gan awdurdodau lleol, gyda bron pob awdurdod yn gweithredu gwefannau teithio llesol pwrpasol ac yn darparu cynlluniau a chyfleusterau sy'n cyd-fynd â nodau'r Ddeddf, gyda chymorth adnoddau canolog fel y pecyn cymorth hyrwyddo.
Mae gwaith i gryfhau safonau dylunio teithio llesol hefyd wedi gwella'r ystyriaeth o ddiogelwch ar gyfer pob math o deithio llesol yn sylweddol. Mae hyn wedi helpu i lunio llwybrau mwy cyson, o ansawdd uwch, gan sicrhau bod seilwaith yn fwy diogel, yn fwy cynhwysol ac yn cyd-fynd ag arferion gorau yn rhyngwladol.
Mae heriau allweddol y tynnwyd sylw atynt yn yr adolygiad, fel mewn adroddiadau blaenorol, yn ymwneud â gofynion y Ddeddf o ran monitro ac adrodd. Er bod dyletswyddau monitro yn cael eu cyflawni gan Weinidogion Cymru, mae bylchau data ehangach wedi cyfyngu ar ein gallu i fynd y tu hwnt i'r gofynion adrodd penodol a gwerthuso maint y newid ymddygiad sydd wedi digwydd.
Mae'r adolygiad yn dod i'r casgliad, er bod meysydd i'w cryfhau, nad yw'n ymddangos bod achos dros ddiwygio deddfwriaethol i fynd i'r afael â'r rhain. Yn hytrach, bydd gwelliannau parhaus i gyflawni a llywodraethu yn parhau i wella'r broses weithredu. O 2026–27, bydd y newid i Gronfa Drafnidiaeth Ranbarthol unedig yn creu cyfleoedd newydd ar gyfer gwell integreiddio ar draws dulliau teithio, cynllunio tymor hwy a gweithio trawsffiniol mwy effeithiol. Cyn bo hir, byddwn yn derbyn y set gyntaf o ddata o Arolwg Teithio Cenedlaethol Cymru newydd, a fydd yn darparu sylfaen gadarn ar gyfer gwaith monitro a gosod targedau, gan fynd i'r afael â'r bylchau data hollbwysig hyn.