Y Gwir Anrh Elfyn Llwyd, Cwnsler Cyffredinol
Mae egwyddor cydsyniad deddfwriaethol, fel y'i nodir yng Nghonfensiwn Sewel ac adran 107(6) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, yn ganolog i'n setliad datganoli. Mae'n diogelu rôl y Senedd fel deddfwrfa genedlaethol Cymru ac yn sicrhau atebolrwydd democrataidd am ddeddfwriaeth sy'n effeithio ar faterion datganoledig.
Yn y cyd-destun hwnnw, cadarnhaodd Araith y Brenin ar 13 Mai 2026 raglen ddeddfwriaethol Llywodraeth y DU, gan gynnwys nifer o Filiau sy'n gwneud darpariaeth ynghylch materion datganoledig. Hyd yma yn y Seithfed Senedd, mae Memoranda Cydsyniad Deddfwriaethol wedi'u gosod mewn perthynas â Bil y Lluoedd Arfog, y Bil Seiberddiogelwch a Seiberwydnwch (Systemau Rhwydwaith a Gwybodaeth), y Bil Swyddi Cyhoeddus (Atebolrwydd), Bil Cynrychiolaeth y Bobl, y Bil Rheilffyrdd, y Bil Taliadau Masnachol, y Bil Digwyddiadau Chwaraeon, y Bil Iechyd a Bil y Diwydiant Dur (Gwladoli). Bydd Memoranda eraill yn cael eu gosod yn unol â Rheolau Sefydlog lle bo angen.
Mae ymgysylltu rhynglywodraethol effeithiol a chyson yn hanfodol er mwyn sicrhau bod y broses cydsyniad deddfwriaethol a Chonfensiwn Sewel yn gweithredu'n briodol. Bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i bwyso ar Lywodraeth y DU i ddangos ei hymrwymiad i Gonfensiwn Sewel drwy ansawdd ei hymgysylltu yn ystod y broses o ddatblygu deddfwriaeth, gan gynnwys sicrhau bod amserlenni Senedd y DU yn ystyried yn briodol yr angen i Senedd Cymru gael digon o amser i ystyried cydsyniad deddfwriaethol.
Mae profiadau yn ystod blynyddoedd diweddar yn dangos bod angen diwygio'r Confensiwn. Rydym yn cefnogi argymhellion y Comisiwn Annibynnol ar Ddyfodol Cyfansoddiadol Cymru, ac yn credu bod angen sail ddeddfwriaethol fwy cadarn ar gyfer y broses cydsyniad deddfwriaethol. Byddwn yn parhau i alw ar Lywodraeth y DU a'r Llywodraethau datganoledig eraill i gefnogi'r newid cyfansoddiadol pwysig hwn. Ein safbwynt o hyd yw bod angen mesurau diogelu statudol yn y pen draw i ddiogelu'r setliad datganoli, ond byddwn hefyd yn ymgysylltu â Llywodraeth y DU ar ei hymrwymiad yn ei maniffesto i ddatblygu Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth ar Gonfensiwn Sewel. Byddai hyn o bosibl yn cynnig cyfle ar unwaith yn y tymor byr i wella ymgysylltu a chydymffurfio gweithdrefnol â'r broses cydsyniad deddfwriaethol.
Er mwyn darparu dull gweithredu cyson o ran ein hymateb i ddeddfwriaeth y DU a'r broses cydsyniad deddfwriaethol, mae'r Cabinet wedi cytuno ar Egwyddorion Llywodraeth Cymru ar Ddeddfwriaeth y DU mewn Meysydd Datganoledig, a nodir yn Atodiad A. Mae'r egwyddorion yn datgan yn glir y dylid gwneud cyfraith mewn meysydd datganoledig yng Nghymru fel man cychwyn. Dim ond pan fo cyfiawnhad clir dros wneud hynny, pan fo hynny er budd Cymru, a phan fo cydsyniad priodol Senedd Cymru neu Weinidogion Cymru wedi'i geisio a'i roi y dylai deddfwriaeth y DU wneud darpariaeth mewn meysydd datganoledig. Bydd yr egwyddorion yn darparu fframwaith clir, cyson a chadarn ar gyfer dull gweithredu Llywodraeth Cymru o ran deddfwriaeth y DU yn ystod y sesiwn Seneddol hon. Byddant yn galluogi ymgysylltu adeiladol â Llywodraeth y DU pan fo hynny'n briodol, gan hefyd sicrhau bod argymhellion Llywodraeth Cymru ar gydsyniad deddfwriaethol yn parhau i gael eu harwain gan oruchafiaeth Senedd Cymru a diogelu setliad datganoli Cymru.