Siân Gwenllian AS, Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
Bydd Aelodau'r Senedd yn dymuno cael gwybod fy mod wedi rhoi cydsyniad i Ysgrifennydd Gwladol Llywodraeth y DU arfer pŵer i wneud is-ddeddfwriaeth mewn maes datganoledig mewn perthynas â Chymru.
Mae Deddf Trafnidiaeth a Gwaith 1992 (TWA) yn darparu system ganiatâd ar gyfer cynlluniau seilwaith, gan gynnwys datblygu rheilffyrdd a thramffyrdd, cynlluniau dyfrffyrdd mewndirol a seilwaith harbwr.
Mae Simon Lightwood AS, y Gweinidog Bysiau a Thrafnidiaeth Leol, yr Adran Drafnidiaeth, wedi ysgrifennu ataf ynglŷn â Rheoliadau arfaethedig Trafnidiaeth a Gwaith (Gweithdrefn Ceisiadau, Gwrthwynebiadau, Adeiladau Rhestredig, Ymholiadau a Phenderfyniadau) (Cymru a Lloegr) 2026 (Rheoliadau 2026).
Yn unol ag Erthygl 5(1) o Orchymyn Trosglwyddo Swyddogaethau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 1999 (TFO) ac Atodlen 2 iddo, dim ond gyda chytundeb Gweinidogion Cymru y gall Llywodraeth y DU wneud rheoliadau neu reolau sy'n gymwys i Gymru.
Felly, mae Gorchymyn 2026 yn gwneud y diwygiadau canlynol:
- Dyddiad cau ar gyfer penderfyniadau statudol: Cyflwyno gofyniad i benderfyniadau ar geisiadau TWA gael eu cyhoeddi o fewn tri mis.
- Caniatâd adeilad rhestredig a chaniatâd ardal gadwraeth: Ni fydd angen gwneud cais ar wahân i gael ei benderfynu gan Weinidogion Cymru ar gyfer ceisiadau am ganiatâd adeilad rhestredig yng Nghymru a Lloegr a chaniatâd ardal gadwraeth yng Nghymru. Yn hytrach, gall Gweinidogion Cymru gyfarwyddo bod y caniatâd cymwys sy'n cael ei ystyried yn cael ei roi wrth wneud Gorchymyn TWA. Bydd angen i ymgeiswyr ddarparu copi o'r cais i'r awdurdod cynllunio lleol perthnasol a chyfeirio'r cais hwn yn yr hysbysiad o'r cais.
- Trwyddedau morol tybiedig: Ni fydd angen cais ar wahân i Gyfoeth Naturiol Cymru mwyach ar gais am drwydded forol yng Nghymru neu Loegr o dan Ran 4 o Ddeddf y Môr a Mynediad i'r Arfordir 2009. Yn hytrach, gall y penderfynwr perthnasol gyfarwyddo bod y drwydded forol sy’n cael ei hystyried yn cael ei rhoi wrth wneud Gorchymyn TWA. Bydd gofyn i ymgeiswyr ymgynghori â Cyfoeth Naturiol Cymru cyn ymgeisio ar y darpariaethau trwydded forol arfaethedig, a chyflwyno trwydded forol ddrafft gyda dogfennaeth y cais.
- Proses sylwadau ysgrifenedig: Pan fydd cais yn cael ei ystyried trwy sylwadau ysgrifenedig yn hytrach nag ymchwiliad cyhoeddus, defnyddiwch amserlenni byrrach ar gyfer y broses.
- Ailbenderfynu yn dilyn her gyfreithiol lwyddiannus: Pan fydd penderfyniad TWA yn cael ei herio'n llwyddiannus, cyflwyno proses sy'n ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gyhoeddi Datganiad o Faterion ar unrhyw fater sy'n gofyn am ystyriaeth bellach o'r cais, gan gynnwys materion sy'n deillio o ddyfarniad y Llys, a rhoi cyfle i bartïon perthnasol wneud sylwadau ysgrifenedig cyn i'r cais gael ei ailbenderfynu.
Trosglwyddodd y TFO rai swyddogaethau i Weinidogion Cymru o dan y TWA. Fodd bynnag, ni all Gweinidogion Cymru wneud darpariaeth gyfatebol i'r hyn a gynhwysir yn Rheoliadau 2026 ar sail Cymru yn unig. Cydsynio i Reoliadau 2026 yw'r ffordd fwyaf effeithiol o ddeddfu i gyflawni'r amcanion polisi. Mae'r diwygiadau yn rhan o fframwaith ddeddfwriaethol ehangach Cymru a Lloegr sy'n llywodraethu gorchmynion TWA a byddant yn gwella gweithrediad y gyfundrefn gydsynio yng Nghymru. Rwy'n fodlon bod cydsynio i Reoliadau 2026 yn gyson ag Egwyddorion Llywodraeth Cymru ar Ddeddfwriaeth y DU mewn Meysydd Datganoledig.
Rwy'n ystyried bod y gwelliannau arfaethedig o fudd i'r system cydsynio TWA ac yn cyd-fynd â'n Rhaglen Lywodraethu. Nid yw'r Rheoliadau yn effeithio ar gymhwysedd deddfwriaethol y Senedd ac mae cydsyniad wedi'i roi yn unol ag Erthygl 5(1) ac Atodlen 2 o'r TFO. Mae'r Rheoliadau'n ddarostyngedig i'r weithdrefn negyddol, ac fe'u gosodwyd gerbron Senedd y DU ar 30 Hydref 2026.
Mae rhagor o fanylion am darddiad, diben ac effaith y diwygiadau wedi'u nodi yn Rheoliadau Trafnidiaeth a Gwaith (Gweithdrefn Ceisiadau, Gwrthwynebiadau, Adeiladau Rhestredig, Ymholiadau a Phenderfyniadau) (Cymru a Lloegr) 2026 a'r Memorandwm Esboniadol cysylltiedig.