Mark Hooper AS, y Dirprwy Weinidog dros Drafnidiaeth
Ymwelais ag Iwerddon ar 9-10 Medi ar gyfer cyfarfod dwyochrog gyda'r Gweinidog Sean Canney, Llywodraeth Iwerddon.
Roedd fy ymweliad yn weithred o'r Fforwm Iwerddon-Cymru diweddar i gyflwyno digwyddiad dwyochrog Gweinidogol ar faterion Trafnidiaeth i fynd i'r afael â phryderon a gwydnwch ynghylch llwybr môr Dulyn-Caergybi. Mae cysylltedd a gwydnwch yn flaenoriaethau allweddol ar gyfer cydweithredu rhwng Cymru ac Iwerddon fel y nodir yn y Datganiad a Rennir Cymru-Iwerddon.
Cefais drafodaeth adeiladol iawn gyda'r Gweinidog Canney am y rôl hanfodol y mae ein porthladdoedd yn ei chwarae wrth gefnogi cysylltedd rhwng ein gwledydd a chytunwyd i weithio gyda'n gilydd ar ein hymrwymiad cyffredin i gryfhau cysylltedd trafnidiaeth a gwydnwch rhwng ein gwledydd. Bu i'r cyfarfod gryfhau'r berthynas dda a'r cysylltiadau hirsefydlog rhwng ein dwy wlad ymhellach. Mae'r ymweliad hefyd wedi rhoi cyfle i mi weithio ar raglen o weithgarwch sy'n canolbwyntio ar borthladdoedd, cyn tymor hwylio y gaeaf, a stormydd posibl. Adeiladu perthnasoedd gwaith cadarnhaol gyda rhanddeiliaid allweddol fel rhan o gynllunio gwydnwch yn erbyn y posibilrwydd o gau porthladdoedd o bosibl ar ddwy ochr Môr Iwerddon.
Dechreuodd fy rhaglen ar y diwrnod cyntaf gyda thaith o amgylch Porthladd Abergwaun cyn mynd ar y Stena Nordica i groesi Môr Iwerddon i Rosslare Port ar gyfer taith o'u gweithrediadau. Ar ôl y cyfarfod gyda'r Gweinidog Canney, ar yr ail ddiwrnod cefais gyfle i ymweld â Phorthladd Dulyn cyn cyfarfod ag Irish Ferries ac yna Dixon, un o brif gwmnïau logisteg Iwerddon. Clywais yn uniongyrchol sut y gwnaeth cau Porthladd Caergybi ym mis Rhagfyr 2024 effeithio ar eu busnes a chael gwybodaeth werthfawr am sut maen nhw'n rhedeg eu gweithrediadau. Gorffennodd fy ymweliad ag Iwerddon trwy gyfarfod â Swyddfa Datblygu Morwrol Iwerddon, sy'n cynghori Llywodraeth Iwerddon ar bolisi morwrol. Roedd yr ymweliad ag Iwerddon yn dilyn fy nhaith ddiweddar o amgylch porthladd Caergybi dros yr haf. Rwyf wedi cael gwybodaeth werthfawr am sut mae'r holl weithrediadau hyn yn cael eu rhedeg a sut mae llwybrau môr Iwerddon mor bwysig i gadwyni cyflenwi hanfodol ac i Economïau Iwerddon, Cymru a'r DU.
Mae hynny'n fy arwain at ddibenion creu Tasglu Môr Iwerddon a oedd i archwilio beth y gellid ei wneud i osgoi yr un sefyllfa eto a lliniaru'r sefyllfa os bydd digwyddiadau tebyg yn digwydd eto yng Nghaergybi neu mewn unrhyw borthladd arall yng Nghymru. Mae'r rhanddeiliaid allweddol hyn, ynghyd ag eraill yr wyf wedi cwrdd â hwy ar ddwy ochr Môr Iwerddon dros yr haf a dechrau'r hydref, wedi cyfrannu at y diweddariad chwe mis i argymhellion tasglu Môr Iwerddon, yr wyf yn bwriadu ei gyhoeddi yn fuan ochr yn ochr â datganiad ysgrifenedig.