Ffliw ceffylau

Mae'n cael ei achosi gan y firws ffliw ceffylau. Mae'n endemig yn y DU ac mae achosion yn digwydd o bryd i'w gilydd.

• nid yw ffliw ceffylau yn glefyd hysbysadwy ym Mhrydain Fawr
• y ffyrdd mwyaf effeithiol o leihau ei risg a'i ledaeniad yw:
  • brechu, a 
  • bioddiogelwch da
• os ydych chi'n amau ffliw ceffylau, cysylltwch â'ch milfeddyg

Mae arwyddion ffliw ceffylau yn cynnwys:

• twymyn
• peswch
• llif o'r trwyn
• colli archwaeth
• syrthni

Gellir trosglwyddo ffliw ceffylau fel a ganlyn:

• drwy'r awyr pan fydd ceffylau heintiedig yn pesychu neu'n tisian
• trwy gyswllt uniongyrchol rhwng ceffylau
• yn anuniongyrchol trwy bobl, offer, cerbydau neu arwynebau halogedig

Gall y clefyd ledaenu'n gyflym mewn amgylcheddau lle mae ceffylau yn cymysgu, megis:

• stablau ac ati
• digwyddiadau a chystadlaethau
• digwyddiadau gwerthu a marchnadoedd

Dylai perchnogion ceffylau a milfeddygon barhau i fod yn wyliadwrus am arwyddion clinigol o ffliw ceffylau. Dylech sicrhau bod mesurau bioddiogelwch priodol ar waith. Yn benodol, dylid eu hystyried yn ystod cyfnodau pan fydd mwy o symudiadau ceffylau. Mae'r cyfnodau hyn yn cynnwys tymor y sioeau, y digwyddiadau a'r tymor bridio.

Os ydych chi'n amau ffliw ceffylau:

• cysylltwch â'ch milfeddyg 
• ynyswch y ceffyl yr effeithir arno oddi wrth eraill
• cyfyngwch ar symudiad ceffylau ar ac oddi ar yr eiddo 
• dilynwch gyngor milfeddygol 

Dylid monitro ceffylau sydd wedi bod mewn cysylltiad ag achos dan amheuaeth yn agos.

Brechu yw'r ffordd bwysicaf o leihau risg ac effaith ffliw ceffylau. Mae bioddiogelwch a hylendid da yn allweddol i atal ei gyflwyno a'i ledaenu.

Dylech ofyn am gyngor gan eich milfeddyg ar amserlenni brechu priodol. Dylai hyn gynnwys dos atgyfnerthu ar gyfer eich anifeiliaid unigol.

Gall rheolau brechu fod yn wahanol rhwng digwyddiadau a chynulliadau. Dylech gadarnhau gofynion brechu gyda threfnwyr y digwyddiad neu'r corff llywodraethu perthnasol.

Dylech wneud y canlynol:

• ynysu newydd-ddyfodiaid cyn cymysgu â cheffylau eraill
• osgoi rhannu offer fel bwcedi, offer trin neu harneisio 
• glanhau a diheintio offer, cerbydau a stablau
• golchi dwylo a newid dillad ar ôl dod i gysylltiad â cheffylau eraill
• monitro ceffylau bob dydd am arwyddion o salwch, a chyn teithio

Dylai trefnwyr digwyddiadau a chynulliadau marchogaeth sicrhau:

• fod mesurau bioddiogelwch priodol ar waith, 
• eu bod wedi cynnal asesiadau risg 

Bydd hyn yn lleihau'r potensial ar gyfer trosglwyddo clefydau. 

Gall mesurau eraill gynnwys: 

• gofynion brechu ar gyfer ceffylau sy'n mynd i'r digwyddiadau 
• sicrhau bod cyfleusterau'n cael eu glanhau a'u diheintio'n briodol
• hyrwyddo arferion bioddiogelwch a hylendid da ymhlith cyfranogwyr

Mae Equiflunet viewer (ar equinesurveillance.org) yn dangos ble a phryd mae ffliw ceffylau wedi digwydd yn y DU, a'r byd. 

• Salwch Ceffylau: Atal Clefydau Ceffylau (ar bhs.org.uk)
• Trosolwg ar Glefydau Heintus Ceffylau (ar equinesurveillance.org) 
• Codau Ymarfer Rhyngwladol Bwrdd Ardoll Betio Rasys Ceffylau (HBLB) (ar codes.hblb.org.uk)
• Sefydliad Iechyd Anifeiliaid y Byd (ar www.woah.org)