Grant Dylunio a Datblygu Prosiectau Datgarboneiddio: canllawiau

Darparwyd y canllawiau hyn ochr yn ochr â ffurflen gais ar gyfer y Grant Dylunio a Datblygu Prosiectau Datgarboneiddio (‘grant datblygu’).

Mae’r cyllid ar gael i bob prif gorff sector cyhoeddus sy’n cyflwyno Adroddiadau Sero Net y Sector Cyhoeddus. Diben y cyllid yw cefnogi gwariant refeniw ar gymorth dylunio a datblygu datgarboneiddio proffesiynol, gweithredadwy a thrydydd parti ar gyfer adeiladau sy’n eiddo i’r sector cyhoeddus.

Gall ymgeiswyr llwyddiannus o rowndiau blaenorol wneud cais eto, ar yr amod eu bod yn gallu profi bod y gwaith hwn wedi'i gwblhau'n llawn mewn pryd ar gyfer rowndiau dilynol.

Amcanion

Mae Llywodraeth Cymru yn gwerthfawrogi bod gwariant ymlaen llaw ar ddatblygu Mae Llywodraeth Cymru yn gwerthfawrogi bod gwariant ymlaen llaw ar ddatblygu prosiectau yn rhwystr i gyflymu datgarboneiddio ystad y sector cyhoeddus. Bydd y grant hwn yn ariannu’n rhannol waith dylunio a datblygu sy’n cefnogi’r llif o brosiectau datgarboneiddio.

Noder bod y cyllid hwn wedi'i fwriadu i gefnogi gwaith datblygu sy'n ymestyn y tu hwnt i gwmpas y cymorth sydd eisoes ar gael i sefydliadau'r sector cyhoeddus drwy'r Gwasanaeth Ynni.

Amcanion y Grant Dylunio a Datblygu Prosiectau Datgarboneiddio yw:

• lleihau allyriadau carbon fel rhan o’r ymgyrch tuag at gyflawni sero net ar gyfer y sector cyhoeddus
• cefnogi prosiectau cynhyrchu adnewyddadwy sydd mewn dwylo lleol
• creu llif o brosiectau aeddfed sy’n barod ar gyfer buddsoddiad a fyddai’n addas ar gyfer sicrhau cyllid o fewn 2 flynedd

Mae’r Grant ar gael i gyrff sector cyhoeddus yn unig; fodd bynnag, rydym yn annog defnyddio Mentrau Cymunedol i helpu i gyflawni’r gwaith dylunio a datblygu, a’r prosiect cyfalaf dilynol.

Manylion allweddol

Mae’r grant yn cefnogi 50% o gostau dylunio a datblygu wedi’u hanfonebu.

Mae’r dyfarniad uchaf fesul cais wedi’i gyfyngu i £50,000.

Gall cais o £100,000 neu fwy dderbyn y grant llawn o £50,000. Fodd bynnag, bydd yn ofynnol i’r ymgeisydd dalu’r holl gostau dros £100,000.

Rhaid i’r holl waith dylunio a datblygu gael ei gyflawni erbyn 31 Mawrth 2027.

Ar agor i sefydliadau’r sector cyhoeddus yn unig.

Amserlenni ymgeisio

Y cyfnod ymgeisio yn y rownd hon yw 1 Medi i 25 Medi 2026 yn gynwysedig. 

Efallai y byddwn yn cau neu’n ymestyn y cyfnod ymgeisio yn dibynnu ar faint o geisiadau a fydd yn dod i law. 

Ffurflen gais

Gwnewch gais gan ddefnyddio’r ffurflen Excel sydd wedi’i darparu. 

Gall pob cais gynnwys sawl safle a phrosiect technoleg. Mae pob ffurflen yn caniatáu ar gyfer hyd at 10 safle, 4 prosiect a enwir, a 5 dyfynbris gan gontractwyr.

Gall sefydliad gyflwyno hyd at ddau gais. Fodd bynnag, er tegwch, mae’n bosibl y rhoddir llai o flaenoriaeth i ail geisiadau o gymharu â cheisiadau cyntaf. 

Cyflwynwch dystiolaeth gan gynnwys dyfynbrisiau contractwyr i gefnogi’ch cais. Dylai’r rhain gael eu hanfon drwy e-bost ochr yn ochr â’ch ffurflen gais. 

Asesiad

Bydd ceisiadau’n cael eu hasesu yn ôl maint y datgarboneiddio posibl, yr wybodaeth ategol sy’n cael ei darparu, cyflawnadwyedd dyluniadau a gwaith datblygu, pa mor barod yw’r prosiect ar gyfer buddsoddiad ar ôl cefnogaeth.

O ran y ffurflenni cais sy’n cael eu cyflwyno, rhaid bod pob adran berthnasol wedi’i chwblhau a bod yr wybodaeth ategol ynghlwm. Gall methu â gwneud hynny arwain at wrthod eich cais.

Efallai y bydd angen cyfarfodydd egluro gydag ymgeiswyr. Gall y rhain ddigwydd unrhyw bryd yn ystod y cynllun grant.

Sefydliad

Mae’r cyllid hwn yn agored i bob prif sefydliad sector cyhoeddus sy’n adrodd ei allyriadau ar gyfer Adrodd Sero Net y Sector Cyhoeddus, gan gynnwys:

• awdurdodau lleol
• byrddau iechyd, ymddiriedolaethau, ac awdurdodau iechyd arbennig
• prifysgolion
• colegau
• tân ac achub 
• parciau cenedlaethol
• sefydliadau eraill yn y sector cyhoeddus fel: Trafnidiaeth Cymru, Amgueddfeydd Cenedlaethol Cymru, Cyfoeth Naturiol Cymru, Cyngor Celfyddydau Cymru, a chyrff eraill a noddir gan Lywodraeth Cymru.

Mae ymgeiswyr anghymwys yn cynnwys:

• cynghorau tref a chymuned (oni bai trwy awdurdod lleol ar gyfer allyriadau sy’n cael eu cynnwys yn adroddiadau sero net sector cyhoeddus blynyddol awdurdodau lleol)
• adrannau Llywodraeth Cymru
• sefydliadau’r sector cyhoeddus nad ydynt yn cyflwyno data ar gyfer Adrodd ar Sero Net y Sector Cyhoeddus
• yr heddlu (gan nad yw’n sefydliad sector cyhoeddus datganoledig)
• mentrau cymunedol (fodd bynnag, efallai y bydd y corff cyhoeddus yn dymuno defnyddio menter gymunedol ar gyfer y gwaith)

Math o waith dylunio a datblygu

Dyma restr o’r math o waith dylunio neu ddatblygu yr ydym yn barod i’w gefnogi (nid yw’r rhestr hon yn un gynhwysfawr):

• dyluniadau cyfnodau Sefydliad Brenhinol Penseiri Prydain
• caniatâd cynllunio
• costau dylunio a datblygu sy’n gysylltiedig â gweithredwyr rhwydwaith dosbarthu 
• cymorth caffael prosiect
• arolygon, profion a gwaith datblygu archwiliadol

Rydym yn barod i gefnogi sefydliadau sy’n defnyddio gwahanol ddulliau o gontractio’r gwaith dylunio a datblygu:

• peirianwyr dylunio ymgynghorol neu beiriannydd perchnogion (mae angen caffael pellach ar gyfer contractwr cyflenwi/gosod)
• prosiect un contractwr: contractwr sy’n parhau i ymgymryd â gwaith cyflenwi/gosod yn ddiweddarach
• mentrau cymunedol: datblygu’r prosiect ar gyfer sefydliad sector cyhoeddus a pharhau i gyflenwi/gosod

Mae safleoedd a gafodd eu cynnwys mewn rowndiau blaenorol o geisiadau yn gymwys i wneud cais mewn rowndiau dilynol. Rhaid i ymgeiswyr a fu'n llwyddiannus yn y gorffennol ddangos bod y gwaith a ariannwyd gan y grant wedi'i gwblhau'n llawn mewn pryd ar gyfer y rowndiau dilynol. Noder bod y broses o wneud cais yn un gystadleuol a bod llwyddiant blaenorol yn rhywbeth a ystyrir yn y broses ddethol, lle rhoddir blaenoriaeth i leoliadau a phrosiectau newydd.

Costau prosiect / technolegau cymwys

Dyma restr o’r math o gostau prosiect / technoleg y byddem yn cefnogi gwaith dylunio neu ddatblygu cymwys ar eu cyfer (nid yw’r rhestr yn un gynhwysfawr):

Datrysiadau technoleg gan gynnwys:

• ynni adnewyddadwy wedi’u gosod ar y ddaear (fferm solar / tyrbin gwynt / dŵr) drwy wifren breifat i safle sector cyhoeddus (gan gynnwys datblygiadau newydd gyda gwifren breifat, neu wifrau preifat newydd o asedau adnewyddadwy presennol yn unig)
• cynhyrchu ynni adnewyddadwy ar y safle wedi’i gysylltu ‘y tu ôl i’r mesurydd’ (e.e. paneli solar ffotofoltäig wedi’u gosod ar do, pyrth ceir / canopïau solar)
• systemau storio ynni batri (‘y tu ôl i’r mesurydd’)
• seilwaith gwefru cerbydau trydan (rhaid iddo gael ei ddefnyddio gan fflyd neu staff y sector cyhoeddus, ond gall gael ei ddefnyddio gan y cyhoedd hefyd)
• datrysiadau gwres carbon isel (e.e. pympiau gwres a mesurau galluogi)
• rhwydweithiau gwres o amgylch un safle/campws (e.e. campws ysgol uwchradd fawr)
• uwchraddio systemau dŵr poeth i gefnogi’r broses o weithredu gwres carbon isel 
• gwelliannau i adeiledd adeiladau
• rheolaethau adeiladau a mesuryddion/monitro gwell (lle mae cyfle datgarboneiddio penodol wedi’i nodi)

Costau eraill prosiect gan gynnwys:

• costau cymorth caniatâd cynllunio a dyluniadau technegol cysylltiedig, costau ymgysylltu â rhanddeiliaid ac asesiadau (e.e. arolygon ecolegol)
• ffioedd a gwaith datblygu ceisiadau grid gweithredwyr rhwydweithiau dosbarthu (ac eithrio taliadau uwchraddio cysylltu â’r grid, gan y dylai’r rhain gael eu cyfalafu)
• arolygon strwythurol 
• arolygon asbestos (os oes eu hangen yn ardal benodol y prosiect)
• monitro dros dro ar y safle
• tyllau turio i weld a ellir gosod systemau pympiau gwres o’r ddaear  
• cyngor cyfreithiol megis ar gyfer contractio, mentrau sector cymunedol ar y cyd, neu gytundebau prynu pŵer 

Costau prosiect / technolegau anghymwys

Ni fydd y Grant Datblygu yn cefnogi cyllid ar gyfer:

• unrhyw brosiectau sy’n gysylltiedig â’r grid yn unig
• system gwresogi ardal neu waith uwchraddio i rwydweithiau system gwresogi ardal bresennol (oni bai ei fod ar gyfer cysylltiadau adeiladau sector cyhoeddus Cymru yn unig)
• gwaith dylunio a datblygu ar gyfer adeilad newydd neu waith adnewyddu mawr ar gyfer gwaith cyfalaf mawr
• taliadau uwchraddio cysylltiad grid Gweithredwyr Rhwydwaith Dosbarthu
• costau staff cyflogedig mewnol
• TAW adenilladwy: bydd angen i ymgeiswyr reoli’r agwedd hon ar lif arian parod yn briodol lle y caiff TAW ei thalu mewn un flwyddyn ariannol ond ei hadennill y flwyddyn wedyn. Noder: rydym yn disgwyl i’r holl TAW gael ei hadennill
• cynlluniau gweithredu a chynnal a chadw
• Contract Perfformiad Ynni: costau dichonoldeb a Chynigion Gradd Buddsoddi a all gael eu cyfalafu

E-bostiwch grant.datblygu@gwasanaethynni.cymru os bydd gennych ymholiadau am gymhwystra unrhyw waith dylunio neu ddatblygu

Dyfarniad

Os bydd y cais yn llwyddiannus, bydd hysbysiad o ddyfarniad yn cael ei anfon ac yna bydd Llythyr Cynnig Grant yn cael ei roi. 

Dylai’r Llythyr Cynnig Grant gael ei lofnodi o fewn 10 diwrnod o’i gael. I dderbyn y grant, bydd angen i berson priodol ar lefel uwch lofnodi’r llythyr a darparu manylion banc. 

Gellir cyflwyno hawliadau ar gyfer ceisiadau llwyddiannus ar gyfer gwariant o 1 Medi 2026 tan 31 Mawrth 2027.

Adrodd ar gynnydd

Bydd ceisiadau am adroddiadau ar gynnydd neu gyfarfodydd trwy gydol cyfnod y grant. 

Mae’n rhaid rhoi gwybod i’r Gwasanaeth Ynni drwy e-bostio grant.datblygu@gwasanaethynni.cymru cyn gynted â phosibl am unrhyw newidiadau perthnasol i’r prosiect a gymeradwywyd, e.e. newid mewn cwmpas, cyflawnadwyedd o fewn y flwyddyn ariannol, neu werth gofynnol y grant.

Mae’n ofynnol i’r sawl sy’n derbyn grant roi mynediad i staff gweithredol ar gyfer cyfweliadau neu arolygon, ymateb i geisiadau am astudiaethau achos a datganiadau i’r wasg, a chytuno ar geisiadau rhesymol i rannu dysgu a dealltwriaeth. Mae hyn yn cynnwys, ond nid yw’n gyfyngedig i rannu gwybodaeth dylunio a pherfformiad, cefnogi ymweliadau â’r safle, a rhannu gwybodaeth a lluniau astudiaethau achos.

Hawliadau

Rydym yn disgwyl i’r rhan fwyaf o’r rhai sy’n derbyn grant wneud un hawliad. Fodd bynnag, ar gyfer prosiectau mwy cymhleth, mae’n bosibl tynnu arian i lawr ddwywaith (2) trwy gydol y flwyddyn ariannol, fel rhan o’r cynnig grant y cytunwyd arno. Dylai arian gael ei dynnu i lawr mewn ôl-ddyledion pan eir i gostau. Caiff ffurflen hawlio ei defnyddio i wneud ceisiadau am daliadau.

Rhaid i ymgeiswyr ddilyn safonau hawlio a bennir gan y Gwasanaeth Ynni. Mae hyn yn cynnwys darparu tystiolaeth o anfonebau a thaliadau ar ffurf PDF i gwmpasu 100% o gostau’r prosiect (y bydd hyd at 50% ohonynt yn cael eu hariannu). Rhaid i wariant cymwys fod o fewn y flwyddyn ariannol, a rhaid i anfonebau gael dyddiad sy'n cyfateb i waith a wnaed rhwng dyddiad cychwyn y grant a'r 31 Mawrth 2027. Caiff templedi o’r dogfennau hawlio gofynnol eu darparu i ymgeiswyr ar ôl iddynt lofnodi’r Llythyr Cynnig Grant.

Dylai ymgeiswyr gyflwyno'r canlyniadau o'r grant datblygu i grant.datblygu@gwasanaethynni.cymru, dim hwyrach na mis ar ôl cyflwyno eu cais terfynol am daliad.