Mae Llywodraeth Cymru heddiw wedi cyhoeddi mesurau, gan gynnwys deddfwriaeth, i helpu ffermwyr i reoli effeithiau sychder, tanau gwyllt a phwysau eraill ar y sector yr haf hwn.
- Mae taliadau ymlaen llaw ar gyfer busnesau fferm yn codi o 70% i 80%, gan leddfu pwysau llif arian a achosir gan yr amodau eithriadol o anodd y mae ffermwyr wedi'u hwynebu eleni.
- Mae ffermwyr yn cael mwy o amser i reoli slyri yn ddiogel, gan y bydd deddfwriaeth yn cael ei chyflwyno i ymestyn y cyfnod agored ar gyfer lledaenu hyd at 15 Tachwedd 2026, gan ymateb yn uniongyrchol i effeithiau sychder yr haf hwn.
- Dywed y Gweinidog mai rhoi amser ychwanegol i ffermwyr ledaenu'n ddiogel a lleihau lefelau 'bellach yw'r dewis amgylcheddol mwyaf cyfrifol'
Mae ffermwyr Cymru wedi wynebu amodau eithriadol o anodd eleni. Er mwyn cefnogi'r sector ar hyn o bryd, mae Llywodraeth Cymru wedi cynyddu'r gyfradd taliad ymlaen llaw sydd ar gael o dan Gynllun Haen Gyffredinol a Chynllun Taliad Sylfaenol (BPS) y Cynllun Ffermio Cynaliadwy (SFS) o 70% i 80% o werth hawliad cymwys amcangyfrifedig pob fferm. Bydd busnesau fferm cymwys yn derbyn mwy o'u taliad disgwyliedig yn gynt, gan helpu i leddfu pwysau llif arian a achosir gan yr amodau heriol sy'n cael eu hwynebu, gan gynnwys y sychder.
Mae Ffermwyr a Cyfoeth Naturiol Cymru wedi adrodd bod y tywydd sych wedi lleihau twf glaswellt yn sylweddol drwy gydol yr haf, gan amharu ar batrymau torri a phori arferol a golygu bod llawer o ffermydd yn methu â lledaenu slyri fel y byddent fel arfer.
Mae hyn wedi arwain at bryderon bod lefelau storio slyri yn uwch na'r arfer yn yr hydref.
Mewn ymateb i hyn, bydd Llywodraeth Cymru yn cyflwyno deddfwriaeth sy'n diwygio'r cyfnod cau ar gyfer taenu slyri a thail, lle mae ffermwyr yn cael eu cyfyngu rhag ei ddefnyddio ar dir, ar gyfer pob math o bridd a thir, gyda thaenu yn cael ei ganiatáu hyd at 15 Tachwedd 2026.
Mae'r newid yn rhoi mwy o amser i ffermwyr leihau lefelau storio yn gyfrifol a lleihau'r risg o storfeydd slyri yn methu yn y Gaeaf.
Gyda lefelau storio yn uwch eleni, rhoi amser ychwanegol i ffermwyr ledaenu'n ddiogel a lleihau'r lefelau hynny bellach yw'r dewis amgylcheddol mwy cyfrifol, gan helpu i atal y risg uwch o lygredd o storfeydd sy'n gorlifo neu fethu.
Mae'r newid, sy'n berthnasol i'r cyfnod taenu hwn yn unig, yn cynnwys mesurau diogelu ansawdd dŵr, gan gynnwys terfyn ar gyfaint y slyri y gellir ei ledaenu ar unrhyw adeg a chyn lleied â phosibl o fwlch rhwng y lledaenu.
Mae tail dofednod wedi'i eithrio o'r newid, gan y gellir ei reoli'n ddiogel trwy ddulliau storio amgen.
Dywedodd Llyr Gruffydd, y Gweinidog Cabinet dros Wydnwch Gwledig a Chynaliadwyedd:
"Rwyf wedi clywed yn uniongyrchol gan ffermwyr a thyfwyr am effeithiau sychder yr haf hwn, a'r heriau ehangach sy'n wynebu'r sector, ac maen nhw wedi dweud wrthyf fod angen tri pheth arnynt gan eu llywodraeth: sicrwydd, hyblygrwydd a chefnogaeth.
"Rydw i wedi gwrando, ac rydyn ni'n gweithredu.
"Rydym yn gwneud newidiadau i'r cyfnod cau ar gyfer taenu slyri a thail i roi mwy o hyblygrwydd i ffermwyr reoli storio'n ddiogel ac yn gyfrifol wrth i ni fynd i'r hydref.
"Nid yn unig rydym wedi cyflawni ein hymrwymiad i dalu taliad ymlaen llaw am SFS ym mis Hydref, ond rydym hefyd wedi mynd ymhellach i helpu gyda llif arian, trwy gynyddu taliadau ymlaen llaw o dan SFS a BPS, o 70% i 80%, fel bod busnesau fferm yn cael mwy o'u taliad disgwyliedig yn gynt.
"Mae hyn yn adeiladu ar y sicrwydd yr ydym eisoes wedi'i roi i ffermwyr trwy ein biliwn o bunnoedd ar gyfer y cytundeb cyllido aml-flwyddyn, ac yn dangos i ffermwyr, wrth i heriau newydd ddod i'r amlwg, y byddwn yn parhau i ymateb mewn ffordd sy'n ystwyth, ymarferol ac ar eu hochr hwy.
