Adolygiad o ddata i fesur cynnydd yn erbyn y cynllun ‘Mwy na Geiriau’ (2022 i 2027) mewn iechyd a gofal cymdeithasol

Mae'n cefnogi mesur cynnydd tuag at y cynllun ‘Mwy na geiriau’ (2022 i 2027). Dyma'r fframwaith strategol i gryfhau’r ddarpariaeth Gymraeg ym maes iechyd a gofal cymdeithasol. Ei nod yw sicrhau bod gwasanaethau'n cael eu darparu yn Gymraeg heb i ddefnyddwyr orfod gofyn amdanynt (Cynnig Gweithredol).

Mae'r astudiaeth yn adolygu data ar y defnydd o'r Gymraeg ar draws iechyd a gofal cymdeithasol. Mae'n defnyddio:

• adolygiad strwythuredig o ddata gweinyddol
• datganiadau ac arolygon rheoleiddiol
• ymgysylltu â rhanddeiliaid

Mae'n canfod bod ystod eang o ddata perthnasol eisoes yn bodoli ar draws y sector. Fodd bynnag, mae data yn aml yn dameidiog ac yn cael ei gofnodi yn anghyson. Mae yna:

• fylchau yn y ddarpariaeth
• amrywiad rhwng sefydliadau
• argaeledd cyfyngedig o ddata ar ffurf sy'n addas ar gyfer ei ddadansoddi’n genedlaethol

Mae hyn yn cyfyngu ar y gallu i asesu'r ddarpariaeth Gymraeg ar lefel system.

Fframwaith dangosydd

Mae'r adroddiad yn cynnig fframwaith i fesur cynnydd dros amser. Mae'n cynnwys 39 o ddangosyddion ar draws 4 maes, y rhain yw:

• cynnig a darparu gwasanaethau dwyieithog yn weithredol
• y galw am wasanaethau yn Gymraeg
• gallu Cymraeg y gweithlu
• gallu Cymraeg y gweithlu yn y dyfodol

Mae angen rhannu neu brosesu data ychwanegol ar gyfer y rhan fwyaf o ddangosyddion cyn y gellir eu hadrodd yn rheolaidd.

Bylchau data a gwelliannau a awgrymir

Mae'r adroddiad yn nodi bylchau yn y sylfaen dystiolaeth. Mae’r rhain yn cynnwys:

• cofnodi iaith yn anghyson
• data cyfyngedig ar brofiad y defnyddiwr
• heriau sy'n cysylltu sgiliau'r gweithlu â darparu gwasanaethau

Mae'n nodi argymhellion i wella cysondeb, cyflawnrwydd a defnydd y data. Nod y rhain yw cefnogi dull cliriach o fonitro cynnydd tuag at nodau'r cynllun ‘Mwy na geiriau’ (2022 i 2027).