Cylchlythyr dileu elw o ofal plant sy'n derbyn gofal: Tachwedd 2026
Diweddariadau gan Lywodraeth Cymru a phartneriaid y gwaith i ddileu elw o ofal plant sy'n derbyn gofal.
Ar y dudalen hon
Cyflwyniad
Dyma drydydd rhifyn ein cylchlythyr. Mae'r cylchlythyr hwn yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf ar hynt y gwaith o ddileu elw o ofal plant sy'n derbyn gofal. Caiff y newidiadau hyn eu nodi yn Neddf Iechyd a Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2025.
Mae'r cylchlythyr hwn yn cynnwys diweddariadau gan Lywodraeth Cymru a sefydliadau partner, gan gynnwys awdurdodau lleol. Mae'n esbonio'r hyn sydd wedi digwydd hyd yma, a'r hyn sy'n dod nesaf. Bydd mwy o ddiweddariadau yn dilyn.
Llywodraeth Cymru
Datganiad Ysgrifenedig yn nodi hynt y gwaith a'r camau nesaf
Ar 8 Gorffennaf 2026, cyhoeddodd y Dirprwy Weinidog dros Ofal Cymdeithasol, Iechyd Meddwl ac Iechyd Menywod Ddatganiad Ysgrifenedig ar hynt y gwaith a'r camau nesaf.
Roedd hwn yn ailddatgan y nod o gadw arian cyhoeddus mewn gwasanaethau gofal plant. Roedd hefyd yn tynnu sylw at roi hawliau, lles ac anghenion plant yn gyntaf.
Cadarnhaodd y datganiad y bydd cymorth ariannol yn parhau. Roedd hefyd yn nodi amserlen arfaethedig ar gyfer cynlluniau digonolrwydd blynyddol, ac ymgynghoriad ar gynlluniau i gyfyngu ar dwf pellach gwasanaethau er-elw o 1 Ebrill 2027.
Rydym yn disgwyl cyhoeddi'r ymateb i'r ymgynghoriad ym mis Tachwedd.
Mae rheolau newydd ar gyfer cynlluniau digonolrwydd blynyddol mewn grym bellach
Bydd cynlluniau digonolrwydd blynyddol yn dangos sut mae pob awdurdod lleol yn bwriadu diwallu anghenion gofal a llety y plant yn eu gofal. Bydd y cynlluniau yn asesu'r anghenion presennol ac yn edrych i'r dyfodol. Byddant hefyd yn esbonio sut y bydd yr awdurdod yn sicrhau digon o leoedd addas.
Daeth rheoliadau i rym ar 26 Hydref 2026. Mae'r rhain yn rhestru'r wybodaeth y mae'n rhaid i bob cynllun ei chynnwys.
Rydym hefyd wedi cyhoeddi canllawiau a thempled i helpu awdurdodau i baratoi cynlluniau mewn ffordd gyson.
Rhaid i awdurdodau:
- anfon eu cynlluniau drafft cyntaf at Weinidogion Cymru erbyn 1 Rhagfyr 2026
- cyhoeddi'r cynlluniau erbyn 31 Mawrth 2027, ar ôl eu cymeradwyo
Bwrdd Gweithredu newydd yn cyfarfod am y tro cyntaf
Ar 23 Medi 2026, cyfarfu Bwrdd Gweithredu newydd Llywodraeth Cymru ar gyfer Gofal Plant Nid-er-elw am y tro cyntaf.
Mae'r Bwrdd yn tynnu ynghyd bartneriaid allweddol i oruchwylio'r diwygiadau. Mae'n olrhain cynnydd, yn nodi risgiau ac yn helpu partneriaid i gytuno ar gamau gweithredu. Mae'r ffocws ar amddiffyn plant a chadw gwasanaethau yn sefydlog wrth i'r diwygiadau ddod i rym.
Dysgwch fwy
Dileu elw o ofal plant sy'n derbyn gofal
Cysylltu
Arolygiaeth Gofal Cymru
Mae'r Cwestiynau Cyffredin wedi'u diweddaru bellach ar gael i ddarparwyr
Rydym wedi diweddaru ein cwestiynau cyffredin i ddarparu rhagor o wybodaeth am gofrestru ac ailsefydlu fel endid nid-er-elw.
Mae'r canllawiau wedi'u diweddaru yn cynnwys gwybodaeth am y broses gofrestru ac amserlenni, ynghyd â dolenni i'r cyngor a'r cymorth ymarferol am ddim sydd ar gael gan Cwmpas.
Paratoi ar gyfer y newidiadau nesaf o 1 Ebrill 2027
O 1 Ebrill 2027, ni fydd darparwyr er-elw presennol yn gallu ychwanegu gwelyau na chymeradwyo gofalwyr maeth newydd oni fyddant wedi ailsefydlu fel endid nid-er-elw.
Rydym yn paratoi rhagor o wybodaeth ar gyfer darparwyr yr effeithiwyd arnynt cyn y newidiadau hyn, gan gynnwys cwestiynau cyffredin wedi'u diweddaru a gohebiaeth wedi'i thargedu at wasanaethau maethu annibynnol a chartrefi gofal i blant er-elw.
Mae newidiadau wrthi'n cael eu gwneud i'r datganiad blynyddol
Rydym yn cyflwyno datganiad newydd ar gyfer sefydliadau nid-er-elw sy'n darparu gwasanaethau plant o dan gyfyngiad i gadarnhau eu bod yn parhau i weithredu fel endid cyfreithiol nid-er-elw.
Dysgwch fwy
Dileu elw o ofal plant: Arolygiaeth Gofal Cymru
Cysylltu
Gofal Cymdeithasol Cymru
Recriwtio’n seiliedig ar werthoedd
Mae Gofal Cymdeithasol Cymru newydd gyhoeddi pecyn cymorth i'ch helpu i ddenu, recriwtio a chefnogi gweithwyr sy'n cyd-fynd â'ch gwerthoedd a'ch diwylliant, ac sy'n awyddus i aros gyda'ch sefydliad.
Mae'r pecyn cymorth recriwtio yn seiliedig ar werthoedd yn cynnwys awgrymiadau ymarferol a thempledi i'ch helpu i adolygu eich arferion recriwtio presennol, a chynnwys gwerthoedd yn yr hyn a wnewch eisoes.
Mae'r pecyn cymorth wedi'i ddatblygu ar gyfer pobl sy'n gweithio mewn gofal plant preswyl, ond gall unrhyw un sy'n recriwtio cymdeithasol ei ddefnyddio.
Mae'r adnodd ymarferol hwn wedi'i gefnogi gan bum fideo, gan gynnwys astudiaeth achos ar sut mae hyn wedi cael ei ddefnyddio i adolygu arferion recriwtio mewn awdurdod lleol.
Gall hyn eich helpu i gael y gorau o'ch recriwtio.
Gwyddom y gall recriwtio sy’n seiliedig ar werthoedd gefnogi sefydliadau i:
- ehangu eu cronfa recriwtio trwy edrych y tu hwnt i brofiad a chymwysterau blaenorol
- denu ac adnabod ymgeiswyr sydd â'r potensial a'r angerdd i fod yn weithwyr anhygoel
- dod o hyd i ymgeiswyr sydd wedi ymrwymo i ddiwylliant a gweledigaeth eich sefydliad
- creu diwylliant cadarnhaol sydd ei angen i ddarparu gofal rhagorol
- rhoi gofal a chymorth fel sydd wedi ei nodi yn Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (2014) a Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (2015)
Dyma’r pecyn cymorth ar ddefnyddio recriwtio’n seiliedig ar werthoedd.
Gallwch hefyd weld y fideos ar ddefnyddio recriwtio’n seiliedig ar werthoedd.
Adeiladu gofal preswyl wybodaeth-drawmatig yng Nghymru
Mae Gofal Cymdeithasol Cymru yn cydweithio â Hub ACE Cymru, ac yn gwahodd darparwyr gofal preswyl ar draws gwasanaethau plant, pobl ifanc ac oedolion i ddefnyddio’r Pecyn Cymorth Sefydliadol sy’n ystyriol o TrACE.
Bydd gan y rhai sy’n cymryd rhan gefnogaeth ymarferol, cyfleoedd rhwydweithio a chanllawiau wedi’u teilwra i gryfhau arfer gwybod-trauma, datblygu cynllun gweithredu clir a chydymffurfio â Fframwaith Cymru Wedi'i Lywio Gan Drawma.
I ddarganfod mwy neu i fynegi diddordeb, cysylltwch â rhiannon.Wright@gofalcymdeithasol.cymru.
Dysgwch fwy
Cysylltu
Cymdeithas Cyfarwyddwyr Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru
Mae ADSS Cymru yn parhau i ymateb i'r newidiadau fydd yn dod yn sgil yr agenda dileu elw, ac mae’n mynd ati i gefnogi awdurdodau lleol i baratoi.
Cwestiynau cyffredin
Mae set o gwestiynau cyffredin wedi’i drafftio i ymateb i rai cwestiynau cyffredin ac i gefnogi dealltwriaeth Bellach o’r agenda dileu elw.
Mae’r rhain yn cynrychioli cyfnod mewn amser, Hydref 2026, ac maent ar gael ar ein gwefan.
Cadwch y dyddiad yn rhydd: cinio a gweminar ddysgu
Cynhelir ein gweminar nesaf ar gyfer timau gofal cymdeithasol plant awdurdodau lleol ledled Cymru o ganol dydd tan 1.30pm ddydd Mawrth 12 Ionawr.
Bydd yn canolbwyntio ar cefnogi i gael sgyrsiau hyderus am ddileu elw gyda’ch timau a gofalwyr maeth.
Model cost maethu
Mae gwaith wedi cael ei wneud gyda Maethu Cymru i ddatblygu model cost maethu cenedlaethol, gan ddarparu fframwaith ar gyfer dealt y costau sy’n gysylltiedig â recriwtio, cymeradwyo a chefnogi gofalwyr maeth.
Mae’r gwaith hefyd yn helpu i nodi lle bydd mwy o gysondeb a data gwell yn cryfhau cynllunio yn y dyfodol.
Rhannu dysgu gyda chydweithwyr yn Lloegr
Ym mis Medi, gwnaeth ADSS Cymru gyflwyno mewn sesiwn brysur a gynhaliwyd gan y Gymdeithas Cyfarwyddwyr Gwasanaethau Plant, gan rannu profiad Cymru o weithredu diwygiadau dileu elw a’r gwaith ehangach sydd ar y gweill ar ddigonolrwydd a datblygu’r farchnad.
Gwnaeth y drafodaeth godi cwestiynau ymarferol am weithredu, lleoliadau trawsffiniol a phontio darparwyr.
Datblygu digonolrwydd mewn gofal preswyl plant
Mae gwaith wedi parhau gydag awdurdodau lleol i gryfhau’r dystiolaeth sy’n cefnogi cynllunio digonolrwydd lleol.
Mae adroddiadau Rhagweld Galw’r Dyfodol diweddaredig bellach yn cael eu dyrannu i gydweithwyr, gan uno gweithgareddau lleoli hanesyddol, data lleol cyfredol a sefyllfaoedd yn y dyfodol i ddarparu darlun cliriach o sut gall galw newid dros y blynyddoedd i ddod.
Dysgwch fwy
Cysylltu
Maethu Cymru
Lansiwyd Fframwaith Dysgu a Datblygu newydd Maethu Cymru ym mis Medi, a dyma’r fersiwn fwyaf cynhwysfawr a chadarn o'r fframwaith hyd yma. Wedi'i ddatblygu mewn partneriaeth â gofalwyr maeth ledled Cymru, mae'r fframwaith wedi'i siapio gan eu profiadau a'u hadborth nhw, gan sicrhau ei fod yn adlewyrchu'r wybodaeth a'r gefnogaeth y gwnaeth ofalwyr ddweud wrth Maethu Cymru eu bod eu hangen fwyaf.
Mae'r fframwaith wedi'i ddiweddaru yn cyflwyno modiwlau newydd sydd wedi'u cynllunio i gefnogi anghenion amrywiol plant a phobl ifanc. Mae sefydliadau arbenigol sydd ag arbenigedd mewn meysydd fel niwrowahaniaeth ac ymarfer sy'n ystyriol o drawma wedi cyfrannu at ddatblygu canlyniadau ac adnoddau dysgu, gan sicrhau bod gan ofalwyr y wybodaeth, yr offer a'r hyder i ymateb yn effeithiol i'r plant yn eu gofal.
Er mwyn gwella hygyrchedd, cefnogir y fframwaith gan e-lyfr Dysgu a Datblygu digidol sy'n cynnwys ystod eang o adnoddau ar-lein, ochr yn ochr â phorth ar-lein hawdd ei ddefnyddio lle gall gofalwyr maeth gofnodi ac olrhain eu dysgu.
Cafodd y fframwaith ei arddangos yng Nghynhadledd Flynyddol Maethu Cymru yn Llangollen ar 23 Medi, lle ymunodd siaradwyr gwadd â phobl ifanc sydd â phrofiad o fod mewn gofal i rannu eu mewnwelediadau pwerus.
Mae pob un o'r 22 awdurdod lleol yn parhau i weithio gyda'i gilydd fel Maethu Cymru i wella cynnig maethu awdurdodau lleol ar gyfer pob gofalwr maeth, a'r rhai sy'n dymuno trosglwyddo o asiantaethau er elw.
Dywedodd Carla Perry, Rheolwr Tîm, Maethu Cymru Caerffili:
Rydym wedi llwyddo i groesawu gofalwyr maeth o asiantaethau er elw i'n cymuned maethu awdurdod lleol, gan eu helpu i gael mynediad at rwydweithiau cymorth lleol a chefnogaeth yn nes at y cartref. Maen nhw wedi dod yn aelodau gwerthfawr o gymuned Maethu Cymru ac wedi siarad yn gadarnhaol am y gefnogaeth, yr hyfforddiant a'r berthynas maen nhw wedi'u meithrin ers trosglwyddo. Mae llawer wedi tynnu sylw at fanteision maethu'n uniongyrchol gyda'u hawdurdod lleol, gan gynnwys cysylltiadau cryfach â gweithwyr cymdeithasol plant a gwasanaethau cymorth ehangach. Rydym hefyd wedi gweld canlyniadau cadarnhaol i'r plant a'r bobl ifanc yn eu gofal, sydd wedi parhau i ffynnu gyda'r sefydlogrwydd a'r gefnogaeth y mae eu teuluoedd maeth yn eu darparu.
Dywedodd Mel Aldridge, gofalwr maeth a drosglwyddodd o AFA i Faethu Cymru Caerffili:
Fe wnaethon ni drosglwyddo i Awdurdod Lleol Caerffili, ac i fod yn deg, nid ydym wedi edrych yn ôl! Mae Caerffili yn wych i faethu iddyn nhw. Mae cefnogaeth bob amser ar gael pan fydd ei angen arnom, mae pawb yn gyfeillgar, ac rydym yn gweld eu dull yn realistig ac yn llawn dealltwriaeth. Rydym yn hapus iawn gyda'n penderfyniad i drosglwyddo'n ôl i Awdurdod Lleol a byddem yn hapus i argymell Caerffili i unrhyw un sy'n ystyried maethu gyda'u hawdurdod lleol.
Dysgwch fwy
Cysylltu
Cwmpas
Ar ôl cael grant gan Lywodraeth Cymru, mae Cwmpas yn parhau i gefnogi darparwyr gwasanaethau plant cyfyngedig er-elw sy'n dymuno ystyried ailsefydlu eu sefydliadau o dan un o'r pedwar model nid-er-elw a ganiateir.
Ni fydd Cwmpas yn "gwthio" unrhyw un i lawr llwybr nad yw'n ymarferol nac yn ddeniadol i'r darparwr. Mae'n cynnig cefnogaeth a chyngor ystyrlon i gyfranogwyr a'r rheini sydd am gael dealltwriaeth gliriach o'u dewisiadau unigol a'r rhwystrau i'w goresgyn.