Daw system orfodol, safonol ar gyfer dosbarthu carcasau defaid ac adrodd am brisiau i rym ar 28 Ionawr.
Bydd y rheoliadau yn gwella effeithlonrwydd y farchnad i ffermwyr defaid Cymru ac yn meithrin hyder busnes trwy raddio cyson a phrisio cynnyrch sefydlog.
Gwnaeth y Dirprwy Brif Weinidog Huw Irranca-Davies y cyhoeddiad yn nigwyddiad Brecwast Ffermdai UAC yn yr Eglwys Norwyaidd, Caerdydd yr wythnos hon.
O 28 Ionawr 2026 ymlaen, rhaid i ladd-dai ddosbarthu carcasau defaid ac adrodd am brisiau gan ddefnyddio meini prawf safonol. Mae hyn yn dod â'r sector defaid yn unol â'r rheolau sydd eisoes yn rheoli cig eidion a phorc.
Mae'r rheoliadau yn creu fframwaith ledled y DU, gyda rheolau tebyg eisoes yn gweithredu yn yr Alban a Lloegr gyda Gogledd Iwerddon i gyflwyno mesurau cyfatebol yn gynnar eleni.
Dywedodd y Dirprwy Brif Weinidog sy'n gyfrifol am Newid Hinsawdd a Materion Gwledig, Huw Irranca-Davies:
Mae ein cig oen Cymreig eiconig yn cael ei ddathlu ledled y byd am ei ansawdd rhagorol a'i safonau cynhyrchu uchel. Bydd y mesurau hyn yn gweithredu methodoleg gyson ar gyfer dosbarthu carcasau defaid mewn lladd-dai a thrwy hynny hyrwyddo tryloywder, tegwch a chynhyrchiant cynyddol yn y farchnad ddefaid.
Dywedodd José Peralta, Prif Swyddog Gweithredol Hybu Cig Cymru:
Bydd y rheoliadau newydd, sydd bellach yn cyd-fynd â sefyllfa debyg ar gyfer gwartheg a moch, yn caniatáu i fwy o gasglu a dadansoddi data ac yn cefnogi mwy o dryloywder yn y sector. Fel sector mae'n rhaid i ni chwilio am bob cyfle ar gyfer mwy o dryloywder o fewn y gadwyn gyflenwi i sicrhau y gellir gwneud dewisiadau doeth. Bydd cyflwyno'r rheoliadau hyn yn cefnogi hyn.
Yn ystod ei anerchiad yn y digwyddiad, amlinellodd y Dirprwy Brif Weinidog newid sylweddol arall ar gyfer 2026 – cyflwyno'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy nodedig. Diolchodd y Dirprwy Brif Weinidog i'r FUW a'r aelodau am y mewnbwn i ddyluniad y Cynllun.
Mae'r Cynllun yn cynrychioli partneriaeth newydd rhwng pobl Cymru a ffermwyr - gan gefnogi cynhyrchu bwyd yn gynaliadwy yn barhaus, wrth fynd i'r afael â'r argyfwng hinsawdd a natur.
Mae Llywodraeth Cymru wedi cadarnhau ei hymrwymiad i gefnogi ffermwyr drwy'r trawsnewidiad hwn. Mae hyd at £238 miliwn wedi'i ymrwymo i'r Haen Gyffredinol a'r Cynllun Taliad Sylfaenol etifeddol yn 2026, gan ddarparu sicrwydd ariannol.
Dywedodd y Dirprwy Brif Weinidog Huw Irranca-Davies:
Hoffwn ailadrodd ymrwymiad Llywodraeth Cymru i gefnogi ffermydd teuluol Cymru, nid yn unig yn y tymor byr ond hefyd yn y tymor hir. Ein nod yw blaenoriaethu sefydlogrwydd i'r diwydiant ffermio, gan sicrhau cydbwyso hyn â chynaliadwyedd yn ei hanfod.
Mae hefyd yn flaenoriaeth i mi gefnogi ffermwyr drwy'r newid hwn, a'n bod ni i gyd yn gallu tynnu at ein gilydd a chynnig cyngor a chefnogaeth gyson i'n ffermwyr.
Rwyf am adeiladu ar y perthnasoedd pwysig hyn rhwng rhanddeiliaid sydd wedi'u datblygu i gefnogi ein ffermwyr i lywio'r trawsnewidiad hwn a mwynhau diwydiant ffyniannus a gwydn.
Mae adeiladu tegwch o fewn y gadwyn gyflenwi amaethyddol yn parhau i fod yn flaenoriaeth allweddol y llywodraeth ac yn rhan annatod o ddiogelwch bwyd.
