Trefniadau Monitro Rheolau Safonau Gweithredol (Cymru)

Mae nodiadau canllaw ychwanegol wedi’u hychwanegu at lawer o ddangosyddion perfformiad allweddol.

Mae rhai cyfeiriadau at ddeddfwriaeth wedi’u diweddaru i fod yn gyson â’r rheoliadau presennol.

Mae gwybodaeth wedi’i hychwanegu i esbonio sut y bydd Cymeradwywyr Cofrestredig Rheolaeth Adeiladu yn cyflwyno eu data perfformiad i’r Rheoleiddiwr Diogelwch Adeiladau.

Mae’r data adroddadwy a’r dangosyddion perfformiad allweddol (“DPA”) ar gyfer cyrff rheolaeth adeiladu (“BCBs”) yn ategu Rheolau Safonau Gweithredol (Cymru). Mae BCBs yn cynnwys awdurdodau lleol a chymeradwywyr rheolaeth adeiladu cofrestredig (“RBCAs”).

Er bod yn rhaid i bob BCB gadw at y Rheolau Safonol Gweithredol, mae'r data adroddadwy a'r DPA yn y ddogfen hon yn benodol i'r BCBs hynny sy'n cael eu rheoleiddio gan y Rheoleiddiwr Diogelwch Adeiladu ar ran Gweinidogion Cymru. Nid yw hynny'n cynnwys awdurdodau lleol yng Nghymru ac felly nid yw adrannau 2 a 3 o'r ddogfen hon yn berthnasol i awdurdodau lleol yng Nghymru. 

Fodd bynnag, gall adran 4 "Nodyn esboniadol" fod o ddefnydd i bob BCB, gan gynnwys awdurdodau lleol, fel canllaw ar gyfer rhannau o'r drefn reoleiddio ehangach.

Rhaid i RBCAs gyflwyno data i’r awdurdod rheoleiddio, fel a nodir yn DPA 1 i 6 ac adrannau dulliau cofnodi y ddogfen hon. Gallwch ddarllen canllawiau ar gyflwyno data rheolau safonau gweithredol i ddeall sut i gyflwyno eich ffurflen

Bwriedir i’r data adroddadwy a’r DPA ddangos a yw RBCAs:

• yn gweithredu’n effeithlon ac yn effeithiol
• bod adnoddau wedi eu targedu’n briodol
• yn cyflawni eu diben o sicrhau bod deiliaid dyletswyddau yn cydymffurfio â Rheoliadau Adeiladu 2010.

Disgwylir i ddata RBCA fod yn ddigon manwl i alluogi’r awdurdod rheoleiddio i ddadansoddi’r data a monitro RBCAs wrth iddynt gyflawni eu swyddogaethau ac allbynnau.

Lle ceir cyfeiriadau at unrhyw rai o’r dogfennau canlynol, trowch at y fersiwn ddiweddaraf sydd wedi’i chyhoeddi ar wefan Llywodraeth Cymru: 

• Fframwaith Cymhwysedd Arolygwyr Adeiladu (Cymru)
• Cod Ymddygiad ar gyfer Arolygwyr Cofrestredig Adeiladu (Cymru) 
• Rheolau Ymddygiad Proffesiynol ar gyfer Cymeradwywyr Cofrestredig Rheolaeth Adeiladu (Cymru)
• Rheolau Safonau Gweithredol (Cymru) 

DPA 1: swyddogaethau rheolaeth adeiladu

Mae RBCAs yn sicrhau y gwneir y defnydd gorau o adnoddau ac maent yn gweithredu’n effeithlon ac yn effeithiol i gyflawni eu diben o sicrhau diogelwch a safon adeiladau, gan ddiogelu pobl rhag unrhyw risgiau sy’n gysylltiedig ag adeiladau. 

Gofyniad: DPA 1

Dylai’r sawl sy’n cyflawni gwaith rheolaeth adeiladu sicrhau y bodlonir gofynion Rheoliadau Adeiladu 2010 a dilyn trywydd cyson mewn perthynas â’r holl swyddogaethau rheolaeth adeiladu er mwyn rhoi sicrwydd bod deiliaid dyletswyddau yn cael eu trin mewn modd cyson i gydymffurfio â’r gyfraith.

Diben: DPA 1

Monitro effeithiolrwydd proses rheoli ceisiadau ac ymgynghori RBCAs a mesur effaith RBCAs ar yr amgylchedd adeiledig.

Data adroddadwy chwarterol: DPA 1

Ymgynghoriadau statudol:

1.1      Dyletswydd i ymgynghori â’r awdurdod gorfodi neu tân ac achub mewn perthynas ag adeiladau neu rannau o adeiladau y mae’r Gorchymyn Diwygio Rheoliadau (Diogelwch Tân) 2005 yn gymwys iddynt: 

Rheoliadau Adeiladu (Cymeradwywyr Rheolaeth Adeiladu Cofrestredig etc.) (Cymru) 2024, rheoliad 8: nifer y tystysgrifau planiau sydd wedi'u rhoi: 

• heb ymgynghori â'r awdurdod tân ac achub 
• ar ôl ymgynghori â'r awdurdod tân ac achub, a dim atebion wedi dod i law o fewn y cyfnod statudol 

1.2      Dyletswydd i ymgynghori â'r ymgymerwr carthffosiaeth lle bydd H4 o Atodlen 1 o Reoliadau Adeiladu 2010 yn gwneud hynny'n ofynnol mewn perthynas â'r gwaith adeiladu.

Rheoliadau Adeiladu (Cymeradwywyr Rheolaeth Adeiladu Cofrestredig etc) (Cymru) 2024, rheoliad 9: nifer y tystysgrifau planiau sydd wedi'u rhoi: 

• heb ymgynghori â'r ymgymerwr carthffosiaeth 
• ar ôl ymgynghori â'r ymgymerwr carthffosiaeth, a dim atebion wedi dod i law o fewn y cyfnod statudol 

Rheoliadau Adeiladu (Cymeradwywyr Rheolaeth Adeiladu Cofrestredig etc) (Cymru) 2024, rheoliad 9: nifer y tystysgrifau terfynol sydd wedi'u rhoi: 

• heb ymgynghori â'r ymgymerwr carthffosiaeth 
• ar ôl ymgynghori â'r ymgymerwr carthffosiaeth, a dim atebion wedi dod i law o fewn y cyfnod statudol

Dim ond pan fo dyletswydd statudol i ymgynghori y mae angen data.

1.3      Nifer yr hysbysiadau cychwynnol sydd wedi eu cyflwyno i’r awdurdod lleol.

1.4      Nifer yr hysbysiadau cychwynnol sydd wedi eu gwrthod; dylid darparu’r rheswm neu restr o’r wybodaeth ychwanegol y mae’r awdurdod lleol yn ei gwneud yn ofynnol.

Mae’r templed casglu data yn rhoi opsiynau i gofnodi’r rhesymau dros wrthod hysbysiad cychwynnol.

1.5      Nifer yr hysbysiadau cychwynnol sydd wedi eu canslo gan RBCA oherwydd tramgwyddau sydd heb eu datrys.

1.6      Nifer yr adroddiadau asesu planiau (gwirio planiau) sydd wedi eu cwblhau.

Darparu nifer yr asesiadau planiau neu wiriadau planiau a wnaethpwyd, waeth a ddarparwyd tystysgrif plan ai peidio.

1.7     Nifer yr arolygiadau terfynol, yn ôl y rhai sydd wedi'u cynnal o bell ac ar y safle. Yn dilyn arolygiad terfynol:

• nifer y tystysgrifau terfynol sydd wedi eu rhoi ar gyfer gwaith adeiladu sydd wedi ei gwblhau
• nifer yr adeiladau na roddwyd tystysgrif derfynol ar eu cyfer o fewn 3 mis yn dilyn arolygiad terfynol

Mae’r templed casglu data yn cynnig opsiynau i gofnodi nifer yr arolygwyr o bell ac ar y safle.

1.8      Nifer y ceisiadau gan geisydd (perchennog neu adeiladwr yr adeilad) am gopïau o adroddiadau arolygu ar gyfer ei adeilad a nifer yr adroddiadau sydd wedi eu rhoi. 

1.9      Nifer yr adeiladau risg uwch sy’n mynd rhagddynt (hysbysiad cychwynnol wedi'i gyflwyno cyn daeth y gyfundrefn newydd i rym ar 6 Ebrill ac i'r gwaith ddechrau erbyn 1 Hydref 2024). 

DPA 2: gorfodi ac ymyriadau

Dylai RBCAs sicrhau bod eu hymyriadau a’u gweithgareddau gorfodi yn targedu deiliaid dyletswyddau a gweithgareddau sy’n peri’r risgiau mwyaf difrifol o ran bodloni unrhyw ofynion cymwys yn Rheoliadau Adeiladu 2010.

Gofyniad: DPA 2

Dylai gweithgareddau gorfodi ac ymyrryd fod yn gymesur â lefel y risg gan gynnwys difrifoldeb posibl achos o dorri Rheoliadau Adeiladu 2010. Rhaid i RBCAs ystyried niwed posibl a niwed gwirioneddol y risgiau hynny, a difrifoldeb unrhyw achos o dorri’r gyfraith.

Diben: DPA 2

Monitro pa mor effeithiol y mae RBCAs yn cyflawni eu swyddogaethau a sicrhau bod RBCAs yn defnyddio’r holl adnoddau ymyrryd a gorfodi rheoleiddiol sydd ar gael iddynt, fel y bo’n briodol. 

Data adroddadwy chwarterol: DPA 2

2.1      Nifer y cansliadau mewn perthynas â hysbysiadau cychwynnol sydd wedi eu rhoi i awdurdodau lleol yn sgil tramgwyddau sydd heb eu datrys, gan gynnwys enw’r awdurdod lleol yr anfonwyd y cansliad mewn perthynas â’r hysbysiad cychwynnol iddo.

Mae'r templed casglu data yn cofnodi nifer yr hysbysiadau cychwynnol a gafodd eu canslo o ganlyniad i dramgwyddau heb eu datrys, a manylion yr awdurdod lleol yr anfonwyd yr hysbysiad cychwynnol ato. 

2.2      Nifer y dychweliadau mewn perthynas â hysbysiadau cychwynnol i’r awdurdod lleol gan nad yw RBCA wedi gallu cyflawni ei swyddogaeth.

Data adroddadwy blynyddol: DPA 2

Cipolwg blynyddol o ymyriadau drwy gydol mis Chwefror, o 2026 ymlaen:

2.3      Nifer y tramgwyddau a welwyd yn ystod arolygiadau. 

Pan ganfuwyd mwy nag un achos o dorri Rheoliadau Adeiladu 2010 yn ystod arolygiad, adroddwch gyfanswm nifer y tramgwyddau.

2.4      Nifer y gohebiaethau ysgrifenedig ynghylch diffyg cydymffurfedd (gan gynnwys hysbysiadau electronig) sydd wedi eu rhoi, gan gynnwys disgrifiad o’r diffyg cydymffurfedd.

Mae'r templed casglu data yn darparu opsiynau i adrodd rhifau a'r maes diffyg cydymffurfio fel y nodir yn y Dogfennau Cymeradwy.

2.5      Nifer yr ymyriadau ataliol neu gywirol sydd wedi eu cymryd sydd wedi galluogi’r deiliad dyletswyddau i unioni’r tramgwydd ar unwaith.

Darparu nifer yr ymyriadau ataliol neu gywiro a wnaed a arweiniodd at ddeiliad y ddyletswydd yn cywiro'r mater ar unwaith. Ymyriadau ataliol neu gywirol yw'r camau rheoleiddio rydych chi'n eu cymryd sy'n galluogi deiliad dyletswydd i gywiro tramgwyddo Rheoliadau Adeiladu 2010 ar unwaith.

DPA 3: rheoli risg

Yn unol â phrosesau rheoli risg, mae 90%* o’r prosiectau y nodir eu bod yn ‘ansafonol’ yn ddarostyngedig i amserlen arolygu bwrpasol sy’n nodi pwyntiau arolygu hanfodol ychwanegol, a dangosir tystiolaeth o hynny at ddiben adolygu mewnol.

* Caiff y ganran ei newid o flwyddyn i flwyddyn (Blwyddyn 1: 90%, Blwyddyn 2: 92%, Blwyddyn 3: 95%).

Gofyniad: DPA 3

Mae a wnelo rheoli risg prosiectau yn effeithiol â dyrannu gwaith rheolaeth adeiladu i bersonau cymwys er mwyn sicrhau bod ffactorau risg yn cael eu hasesu o’r dechrau a bod cynlluniau arolygu yn cyfateb i’r math o brosiect o dan sylw, yn ogystal â maint a graddfa’r prosiect hwnnw.

Diben: DPA 3

Monitro effeithiolrwydd prosesau risg RBCA.

Data adroddadwy chwarterol: DPA 3

3.1      Nifer yr adeiladau sydd wedi eu nodi’n ansafonol (yn wahanol i adeiladau cyffredin) yn dilyn asesiad o geisiadau ar gyfer cymeradwyaeth rheolaeth adeiladu neu hysbysiadau cychwynnol.

Am wybodaeth ar adeiladu ansafonol, darllenwch y nodyn esboniadol.

3.2      Nifer y prosiectau ansafonol pan fo proses rheoli risg RBCA wedi nodi pwyntiau arolygu hanfodol ychwanegol i’w cynnwys yn yr amserlen wasanaethau neu cynllun arolygu.

Archwiliad critigol ychwanegol yw arolygiad na fyddai fel arfer yn ofynnol ar gyfer prosiectau risg isel.

3.3      Nifer yr arolygiadau o adeiladau ansafonol (er enghraifft, prosiectau dosbarth 3G) (o bell ac ar y safle) sydd wedi nodi materion diffyg cydymffurfio, gan ddarparu manylion am yr holl ddiffyg cydymffurfio sydd wedi ei nodi, gan gynnwys yr achosion sydd wedi eu hunioni ar unwaith.

Mae'r templed casglu data yn darparu opsiynau i adrodd am y math o arolygiad a'r meysydd diffyg cydymffurfio a nodir fel y nodir yn y Dogfennau Cymeradwy.

3.4      Nifer yr adeiladau ansafonol a disgrifiad o’r adeiladau ansafonol pan nad yw’r adeilad cyfan neu ran ohono yn dilyn yr egwyddorion dylunio sydd wedi'u cymeradwyo gan y diwydiant ac sydd wedi'u nodi yn y codau canllaw adeiladu perthnasol (gweler y diffiniad o ansafonol yn y nodyn esboniadol) fel modd i gydymffurfio â Rheoliadau Adeiladu 2010.

Am wybodaeth am godau canllawiau adeiladu perthnasol, gweler y nodyn esboniadol. Mae'r templed casglu data yn darparu opsiynau i ddal disgrifiadau o brosiectau, a pham rydych chi'n ystyried y prosiect yn ansafonol.

DPA 4: cymhwysedd (gwybodaeth ac arbenigedd)

Caiff 100% o’r gweithgareddau cyfyngedig eu cyflawni gan arolygwyr cofrestredig adeiladu (“RBI”).

Mae 95% o’r gweithwyr proffesiynol ym maes rheolaeth adeiladu (gan gynnwys RBIs ac eraill) sy’n cynnal gweithgareddau RBCAs wedi dangos tystiolaeth o'u datblygiad proffesiynol parhaus sy'n berthnasol i'w rôl o fewn cyfnod o 12 mis.

Gofyniad: DPA 4

Rhaid i RBCAs sicrhau bod adnoddau priodol ar gyfer swyddogaethau rheolaeth adeiladu a bod ganddynt y bobl gymwys a’r adnoddau angenrheidiol i reoli’r risgiau sy’n ymwneud â bodloni gofynion Rheoliadau Adeiladu 2010.

Diben: DPA 4

Asesu bod gan RBCAs adnoddau sy’n ddigon profiadol, cymwysedig a chymwys i gyflawni eu dyletswyddau o ran llwythi gwaith presennol ac yn y dyfodol, cymhlethdod a lleoliad gwaith a newidiadau i reoliadau a chanllawiau.

Data adroddadwy blynyddol: DPA 4

4.1      Cymhwysedd:

Darparu nifer yr RBIs wedi eu nodi yn ôl dosbarth:

• arolygwyr adeiladu Dosbarth 1
• arolygwyr adeiladu Dosbarth 2
• arolygwyr adeiladu Dosbarth 3
• arolygwyr adeiladu Dosbarth 4

Cynnwys nifer yr RBIs a gyflogir yn uniongyrchol, a’r rheini ar gontract allanol.

4.2      Nifer y gweithwyr proffesiynol eraill ym maes rheolaeth adeiladu (nad ydynt yn RBIs) â gwybodaeth a phrofiad ym maes rheolaeth adeiladu.

At ddibenion y dychwelyd data, mae gweithwyr proffesiynol rheolaeth adeiladu eraill (ac eithrio RBIs) yn ymgynghorwyr ac arbenigwyr, megis hyfforddeion, peirianwyr cymorth (strwythurol a thân), hyfforddwyr technegol, ymgynghorwyr ac arbenigwyr arbenigol rheoleiddio nad ydynt yn ymgymryd â gweithgareddau cyfyngedig ond sy'n ymwneud â chyflawni swyddogaethau rheolaeth adeiladu.

4.3      Pobl a sgiliau:

• nifer yr RBIs yn ôl y math o ymgysylltiad: amser llawn; rhan-amser; wedi eu cyflogi gan RBCA yn uniongyrchol; ar gontract allanol

Mae'r templed casglu data yn darparu opsiynau i gofnodi nifer yr RBIs sy'n ymgysylltu, a'u statws cyflogaeth.

• nifer yr RBIs cyfwerth ag amser llawn sydd wedi eu dyrannu yn erbyn nifer y prosiectau sy’n gofyn am adnoddau RBI

Mae'r templed casglu data yn ei gwneud yn ofynnol i'r BCB nodi cyfanswm yr adnodd RBI cyfwerth ag amser llawn a nifer y prosiectau sydd angen adnodd RBI.

• nifer y staff gweinyddol a cymorth rheolaeth adeiladu cyfwerth ag amser llawn

Nodwch nifer y staff gweinyddol a chymorth cyfwerth ag amser llawn sy'n cefnogi'r swyddogaeth rheolaeth adeiladu.

4.4      Cadw a hyfforddi staff:

• nifer yr RBIs cyfwerth ag amser llawn, gan gynnwys y rhai ar gontract allanol; gweithwyr proffesiynol ym maes rheolaeth adeiladu (nad ydynt yn RBIs); staff gweinyddol a chymorth sydd wedi gadael, a’r nifer sydd wedi eu llogi
• cyfanswm y diwrnodau hyfforddi y mae gweithwyr proffesiynol ym maes rheolaeth adeiladu wedi cymryd rhan ynddynt
• cyfanswm y diwrnodau datblygu proffesiynol parhaus (“DPP”) a diwrnodau datblygu eraill y mae RBIs wedi cymryd rhan ynddynt

Mae'r templed casglu data yn dal niferoedd cadw staff a phresenoldeb mewn diwrnodau hyfforddi a diwrnodau DPP.

DPA 5: systemau a rheolaethau

RBCAs i gydymffurfio 100% â chynllun rheoli ansawdd ac wedi pasio adolygiad blynyddol o gynllun rheoli ansawdd achrededig.

Gofyniad: DPA 5

Dylai RBCAs weithredu cynllun rheoli ansawdd, cydymffurfio ag ef, a’i gynnal, a dylai fod ganddynt systemau a rheolaethau effeithiol ac effeithlon i reoli a lliniaru risgiau i swyddogaethau rheolaeth adeiladu.

Diben: DPA 5

Asesu graddau, dyfnder ac effeithiolrwydd systemau rheoli prosesau RBCAs.

Data adroddadwy blynyddol: DPA 5

5.1      System rheoli prosesau:

• Mae gan RBCA system rheoli ansawdd achrededig (oes neu nac oes)
• Mae gan RBCA system rheoli ansawdd heb ei achredu yn ei lle - rhowch enw'r system rheoli ansawdd
• Nid oes gan RBCA system rheoli ansawdd achrededig na system rheoli ansawdd heb ei hachredu yn ei lle

5.2      Gweithgareddau archwilio:

• nifer yr archwiliadau mewnol a gynlluniwyd fel rhan o'r system rheoli ansawdd sydd wedi'u cwblhau
• nifer yr archwiliadau mewnol eraill a gynlluniwyd 

Archwiliadau mewnol eraill a gynlluniwyd yw unrhyw archwiliadau eraill y mae'r BCB yn bwriadu eu cynnal mewn perthynas â'r gwasanaeth rheolaeth adeiladu y maent yn ei ddarparu (nid archwiliadau ariannol).

• nifer yr archwiliadau mewnol nas cynlluniwyd sydd wedi eu cwblhau a’r rheswm dros yr archwiliad

Mae archwiliadau heb eu cynllunio yn archwiliadau sy'n cael eu cynnal mewn perthynas â'r swyddogaethau rheolaeth adeiladu y mae'r BCB yn eu darparu. Mae'r tabl casglu data yn galluogi'r BCB i gofnodi'r rheswm dros yr archwiliad heb ei gynllunio.

• nifer yr adolygiadau allanol a’r math o adolygiadau allanol sydd wedi eu cwblhau

Mae'r tabl casglu data yn ei gwneud yn ofynnol i'r BCB gofnodi nifer yr adolygiadau allanol a gwblhawyd a'r math o adolygiadau allanol a gwblhawyd.

Mae'r holl ddata y gofynnir amdanynt mewn perthynas ag archwiliadau mewnol ac adolygiadau allanol yn ymwneud â'r swyddogaethau rheolaeth adeiladu sy'n cael eu cyflawni gan y BCB.

DPA 6: ymdrin â chwynion ac apelau

Caiff 95% o’r cwynion sy’n ymwneud â chydymffurfio â Rheoliadau Adeiladu 2010 eu datrys yn unol â gweithdrefn ac amserlenni cyhoeddedig yr RBCA.

Gofyniad: DPA 6

Dylai RBCA gynnal trefniadau rheoli priodol ar gyfer ymdrin â chwynion er mwyn gallu gwella’n barhaus.

Diben: DPA 6

Monitro trefniadau rheoli cwynion RBCA er mwyn sicrhau bod ganddynt drefniadau sydd wedi eu diffinio’n glir ar gyfer ymdrin yn effeithiol â chwynion ysgrifenedig a chwynion llafar.

Data adroddadwy blynyddol: DPA 6

6.1     Cwynion yn ymwneud â diffyg cydymffurfedd â Rheoliadau Adeiladu 2010:

• nifer y cwynion yn ymwneud â diffyg cydymffurfedd sydd wedi dod i law fel cyfran o brosiectau adeiladu parhaus

At ddibenion y dychwelyd data, prosiect parhaus yw prosiect nad oes ganddo dystysgrif gwblhau neu derfynol.

6.2      Datrys cwynion:

• nifer y cwynion yn ymwneud â diffyg cydymffurfedd â Rheoliadau Adeiladu 2010 nad ydynt wedi eu datrys yn unol ag amserlenni’r RBCA ei hun

6.3      Cyfeirio cwynion i fyny:

• nifer y cwynion yn ymwneud â diffyg cydymffurfedd â Rheoliadau Adeiladu 2010 sydd wedi eu cyfeirio i fyny i'r awdurdod rheoleiddio Rhowch fanylion y canlyniad (er enghraifft cwyn wedi'i chynnal, ei chynnal yn rhannol, neu heb ei chynnal).

Bydd data adroddadwy blynyddol ar gyfer DPA 6.3 nawr yn cael ei gasglu trwy ddull amgen. At ddibenion casglu data, bydd y cais data hwn yn cael ei dynnu o drefniadau monitro’r Rheolau Safonau Gweithredol. Hyd nes y cyfarwyddir fel arall, cyflwynwch dim ymateb yn erbyn DPA 6.3 ar y templedi dychwelyd data.

Rhaid cyflwyno’r data sy’n orfodol o dan y trefniadau monitro i’r awdurdod rheoleiddio bob chwarter a phob blwyddyn. Cewch ddarllen canllawiau ar gyflwyno data safonau gweithredol.

Data chwarterol

Bydd angen darparu data chwarterol am y DPA a'r data adroddadwy canlynol:

Ffurflenni data chwarterol ar gyfer DPA 1: swyddogaethau rheolaeth adeiladu

• RBCA i baratoi adroddiad ar 1.1 i 1.9

Ffurflenni data chwarterol ar gyfer DPA 2: gorfodi ac ymyriadau

• RBCA i baratoi adroddiad ar 2.1 i 2.2

Ffurflenni data chwarterol ar gyfer DPA 3: rheoli risg

• RBCA i baratoi adroddiad ar 3.1 i 3.4

Bydd angen ffurflenni data chwarterol, i'w cyflwyno i'r awdurdod rheoleiddio fel a ganlyn:

• 1 Ebrill i 30 Mehefin erbyn 31 Gorffennaf
• 1 Gorffennaf i 30 Medi erbyn 31 Hydref
• 1 Hydref i 31 Rhagfyr erbyn 31 Ionawr
• 1 Ionawr i 31 Mawrth erbyn 30 Ebrill

Ffurflenni data blynyddol

Bydd angen ffurflenni data blynyddol, i'w cyflwyno i'r awdurdod rheoleiddio erbyn 30 Ebrill ar gyfer y DPA a'r data adroddadwy:

Ffurflenni data blynyddol ar gyfer DPA 2: gorfodi ac ymyriadau

• RBCA i baratoi adroddiad ar 2.3 i 2.5 (cipolwg blynyddol ar 4 wythnos o weithgareddau ym mis Chwefror, o 2026 ymlaen)

Ffurflenni data chwarterol ar gyfer DPA 4: cymhwysedd (gwybodaeth ac arbenigedd)

• RBCA i baratoi adroddiad ar 4.1 i 4.4

Ffurflenni data chwarterol ar gyfer DPA 5: systemau a rheolaethau

• RBCA i baratoi adroddiad ar 5.1 a 5.2

Ffurflenni data chwarterol ar gyfer DPA 6: ymdrin â chwynion ac apeliadau

• RBCA i baratoi adroddiad ar 6.1 i 6.3

Mae’r nodyn esboniadol hwn yn gynghorol a dylai gynorthwyo BCB i ddwyn ynghyd y gofynion o ran data a nodir yn y trefniadau monitro sy’n ategu’r Rheolau Safonau Gweithredol, ac adrodd arnynt.

Ystyried safbwyntiau a gaiff eu mynegi gan ymgynghorai statudol

Rheoliadau Adeiladu (Cymeradwywyr Cofrestredig Rheolaeth Adeiladu etc.) (Cymru) 2024 a Rheoliadau Adeiladu 2010. Y gofyniad statudol yn y ddeddfwriaeth yw i BCBs roi sylw i’r safbwyntiau a gaiff eu mynegi gan yr ymgynghorai statudol; rhaid i BCBs ystyried y safbwyntiau a gaiff eu mynegi.

Os caiff barn yr ymgynghorai statudol ei diystyru am fod amgylchiadau achos yn awgrymu bod ystyriaethau eraill yn drech na’r farn a fynegwyd, dylai fod rheswm clir sy’n benodol i’r achos dros fynd yn erbyn y farn a dylid ei chofnodi. 

Trefniadau pontio i'r gyfundrefn "HRB" sy'n mynd rhagddynt

I drefniadau pontio fod yn gymwys i waith HRB, rhaid bod hysbysiad cychwynnol wedi'i roi i awdurdod lleol (heb ei wrthod) neu bod cynlluniau llawn wedi'u hadneuo (a heb eu gwrthod) gydag awdurdod lleol cyn daeth y drefn HRB newydd i rym (6 Ebrill 2024). Hefyd, rhaid dechrau'r gwaith HRB erbyn 1 Hydref 2024. Os yw prosiectau HRB yn bodloni'r 2 faen prawf hyn, byddent yn dal i fod, hyd at eu cwblhau, o dan reolaeth yr awdurdod lleol neu Gymeradwywr Cofrestredig Rheolaeth Adeiladu. Os nad yw prosiect yn gallu bodloni'r naill faen prawf neu'r llall, caiff ei drosglwyddo i reolaeth adeiladu'r awdurdod lleol. 

Os bydd angen hysbysiad cychwynnol ar gyfer y gwaith adeiladu sy'n mynd rhagddo, rhaid i'r arolygydd cymeradwy a roddodd yr hysbysiad cychwynnol gofrestru fel cymeradwywr rheolaeth adeiladu erbyn 6 Ebrill 2024 er mwyn iddo gael parhau i oruchwylio'r gwaith HRB dan sylw. 

Adroddiadau arolygu

Wrth ddarparu’r data adroddadwy, y ceisydd yw’r person sy’n gwneud cais i’r CRhAC am gopi o adroddiad arolygu.

Arolygiadau o bell

Arolygiadau o bell yw arolygiadau, adolygiadau neu weithgareddau cysylltiedig eraill a gynhelir mewn man ar wahân i’r safle arolygu. Gallant gael eu cynnal yn fyw, yn ôl-weithredol neu gyfuniad o’r ddau.

Gallant gynnwys teithiau rhithwir byw sy’n defnyddio datrysiadau digidol fel Microsoft Teams neu ddronau, gan dynnu lluniau llonydd a recordiadau eraill yn ystod y broses at ddibenion tystiolaeth. Mae hyn yn cynnwys gwerthuso tystiolaeth, er enghraifft, gwybodaeth dechnegol a dogfennaeth wedi ei chwblhau gyda delweddau ffotograffig ategol.

Gall arolygiadau o bell gynnwys gweithgarwch sydd wedi ei gynllunio fel y’i nodir yng nghynllun arolygu prosiect, neu weithgarwch a sbardunir gan ddiffyg cydymffurfio neu wybodaeth newydd.

Gweithgareddau a swyddogaethau cyfyngedig

Mewn perthynas ag awdurdodau rheolaeth adeiladu, mae adran 46A o Ddeddf Adeiladu 1984 yn darparu y caiff swyddogaethau rheolaeth adeiladu rhagnodedig eu pennu’n swyddogaethau y bydd awdurdodau rheolaeth adeiladu ond yn gallu eu cyflawni ar ôl yn gyntaf gael ac ystyried cyngor gan RBI y mae ei gofrestriad yn cwmpasu’r math o adeilad a’r math o waith adeiladu y mae’r swyddogaeth yn ymwneud ag ef.

Mae adran 54B o Ddeddf Adeiladu 1984 yn gwneud yr un ddarpariaeth mewn perthynas â RBCAs.

Mae'r adrannau hyn hefyd yn darparu bod rhaid i weithgareddau gan awdurdodau lleol a RBCAs gael eu cynnal drwy RBI sydd wedi'i gofrestru ar gyfer y math o adeilad a'r gwaith adeiladu y mae'r gweithgaredd yn ymwneud ag ef.

Rhagnodir y gweithgareddau a'r swyddogaethau cyfyngedig yn Rheoliadau Adeiladu (Gweithgareddau a Swyddogaethau Cyfyngedig) (Cymru) 2024.

Safle, llain ac adeilad

Safle: y darn o dir i’w ddatblygu sydd wedi ei amgáu o fewn ffiniau’r datblygiad. Gallai ffensys diogelwch, palisiau neu rywbeth tebyg nodi terfynau’r ffin.

Llain: adeilad unigol neu sawl adeilad o fewn y safle, neu sawl uned llety o fewn adeilad.

Adeiladau: yr adeilad a’r unedau o fewn yr adeilad hwnnw. Gallai’r unedau o fewn adeilad fod yn gymysgedd o rai preswyl/di-breswyl/masnachol neu gallent fod yn rhai preswyl i gyd, yn rhai masnachol i gyd, neu’n rhai di-breswyl i gyd.

Manylion yr adeilad a/neu leiniau yw’r hyn a gofnodir yn y planiau a dylent fod yn ddigon manwl i alluogi’r awdurdod rheoleiddio, BCBs ac RBIs i nodi maint a graddfa’r adeilad a’i gydberthynas ag adeiladau eraill, ffyrdd, draeniau, carthffosydd ac ati.

Adeilad(au) safonol ac ansafonol

Mae adeilad safonol wedi'i ddylunio a'i adeiladu yn unol â safonau a chodau cyffredin a gydnabyddir gan y diwydiant. Bydd Dogfennau Cymeradwy ar gael ar gyfer llawer o adeiladau safonol. Dylai fod gan unrhyw un sy'n defnyddio Dogfennau Cymeradwy ddigon o wybodaeth a sgiliau i ddeall y canllawiau a'u cymhwyso'n gywir i'r gwaith adeiladu. Mae hyn yn bwysig gan nad yw dilyn y canllawiau yn gwarantu y bydd y gwaith adeiladu yn cydymffurfio â gofynion y Rheoliadau Adeiladu 2010. 

Mae adeiladau ansafonol yn adeiladau sydd ag unrhyw beth ynddyn nhw sydd y tu allan i dechnegau adeiladu cyffredin yng Nghymru neu Loegr, ac nad ydynt yn dilyn egwyddorion dylunio a gydnabyddir gan y diwydiant ac a nodir mewn canllawiau adeiladu perthnasol. Gallent gynnwys yr adeiladau hynny nad ydynt yn ffitio set tybiannol o ddulliau adeiladu cyffredin a hirsefydlog. 

Mae canllawiau adeiladu yn cynnwys (ymhlith pethau eraill): Dogfennau cymeradwy, Safonau Prydeinig a Dogfennau Technegol. 

At ddibenion dosbarth 3G BICoF (Cymru) a rheoleiddio'r proffesiwn yn unig, gall gwaith 'ansafonol' gynnwys unrhyw un o'r canlynol (ymhlith pethau eraill): 

• adeiladau sydd wedi'u cynllunio ar sail yr egwyddorion cyntaf ac nid o ganllawiau neu ganllawiau adeiladu safonol.
• adeiladau â deiliadaethau anarferol neu gymhleth iawn (er enghraifft rhai manwerthu defnydd cymysg mawr, canolfannau cynadledda ac ysbytai)
• adeiladau mawr neu uchel iawn, 
• adeiladau pren mawr, 
• rhai adeiladau sy'n defnyddio dulliau adeiladu modern. 

Byddai adeilad ansafonol yn gofyn am RBI Dosbarth 3, tra na fyddai adeilad safonol yn gofyn am hyn.

Defnyddio safonau cydnabyddedig eraill y tu hwnt i gwmpas y Dogfennau Cymeradwy

Adeilad y cofnodir nad yw ei ddyluniad neu’r dull o’i adeiladu yn dilyn y Dogfennau Cymeradwy (yn rhannol neu’n llawn) a/neu god(au) neu safon(au) ategol y cyfeirir atynt yn uniongyrchol fel rhan o’r canllawiau mewn Dogfen Gymeradwy, yn ystod y broses o gymeradwyo rheolaeth adeiladu neu yn ystod arolygiad.