Y gronfa cymorth dewisol: Medi 2025 i Mawrth 2026

Mae’r Gronfa Cymorth Dewisol (DAF) yn rhaglen a gyflwynwyd gan gyn-lywodraeth Cymru sy’n darparu grantiau i bobl mewn argyfwng ariannol heb unrhyw fodd arall o gymorth neu bobl sydd angen cymorth i fyw yn annibynnol. Mae’r taliadau yn cael eu rhannu’n ddau fath, yn dibynnu ar ba gategori y mae pobl yn perthyn iddo.

• Taliadau Cymorth mewn Argyfwng (EAP): taliadau arian parod i helpu i dalu am gostau hanfodol, megis bwyd, nwy, trydan, dillad neu deithio mewn achos o argyfwng.
• Taliadau Cymorth i Unigolion (IAP): nwyddau gwyn a/neu ddodrefn i helpu pobl i fyw yn annibynnol yn eu cartref neu mewn eiddo y maen nhw’n symud i mewn iddo.

Er mwyn sicrhau adrodd amserol ar ffigurau DAF mae’r nifer a gwerth taliadau yn yr adroddiad yma yn cyfeirio at geisiadau wedi’u cymeradwyo, nid ceisiadau wedi’u talu. Mae hyn yn golygu efallai bod gwerth y taliadau yn yr adroddiad yma yn gwahaniaethu i’r symiau terfynol wedi’u talu i dderbynyddion. Mae'r data diweddaraf ar y DAF, yn ogystal â dadansoddiadau misol ychwanegol, i'w gweld ar StatsCymru. I helpu defnyddwyr i ddehongli’r data, gellir dod o hyd i ragor o wybodaeth am ansawdd data yn adroddiad ansawdd DAF.

Ar ôl ymgynghori â defnyddwyr ar sut rydym yn adrodd data y DAF rydym wedi penderfynu cyhoeddi'r ystadegau hyn ddwywaith y flwyddyn, yn y gwanwyn a'r hydref, fel arfer yn cwmpasu'r chwe mis blaenorol. Nod y newid hwn yw gwella cywirdeb ffigurau cyhoeddedig, trwy leihau tebygolrwydd a maint y diwygiadau.

Ar gyfer y datganiad hwn, rydym yn cyhoeddi data ar gyfer y saith mis rhwng Medi 2025 ac Mawrth 2026 yn unigol ar StatsCymru. Mae'r cyfnod saith mis yn eithriad i gynnwys data heb ei gyhoeddi o'r blaen ar gyfer blwyddyn ariannol 2025 i 2026.

Mae'r adroddiad cryno hwn yn cymharu saith mis o ddata (Medi 2025 i Fawrth 2026) â'r cyfnod cyfatebol yn y flwyddyn ariannol flaenorol. Bydd datganiadau yn y dyfodol yn cwmpasu cyfnod o chwe mis a byddant yn cael eu cyhoeddi ym mis Mai a Thachwedd.

• Ar gyfer y cyfnod rhwng Medi 2025 a Mawrth 2026 cafwyd 220,000 o daliadau DAF gyda gwerth cyfunol o £31,062,000.
• Rhwng mis Medi 2025 i Mawrth 2026, rhoddwyd 129,200 o daliadau, gwerth cyfanswm o £18,779,000.
• Roedd 122,200 o’r taliadau hyn yn daliadau EAP gwerth  £10,248,000.
• Roedd 7,000 o’r taliadau hyn yn daliadau IAP gwerth £8,531,000.
• Gwerth cyfartalog (cymedr) taliad EAP oedd £84 a gwerth cyfartalog taliad IAP oedd £1,220.

Ffigur 1: gwerth Mae Taliadau Cymorth mewn Argyfwng ac Mae Taliadau Cymorth i Unigolion ar gyfer Medi 2025 i Fawrth 2026 ac ar gyfer yr un cyfnod yn y ddwy flynedd flaenorol

Image

Disgrifiad o ffigur 1: mae'r siart bar hwn yn dangos gwerth EAP ac IAP rhwng mis Medi 2025 i Mawrth 2026 ac ar gyfer yr un cyfnod yn y ddwy flynedd flaenorol. Roedd 10.2 miliwn o bunnoedd o EAP ym mhrosesu gyda Medi 2024 i Fawrth 2025, cynnydd o 3.8 miliwn o'i gymharu â'r un cyfnod yn Medi 2024 i 2025 a 8.5 miliwn o bunnoedd mewn IAP, cynnydd o 2.4 miliwn. Roedd cymharol lai o newid wrth gymharu'r gwerthoedd diweddaraf â Medi 2023 i Fawrth 2024.

Ffynhonnell: Data a gasglwyd gan NEC Software Solutions UK ar ran Llywodraeth Cymru rhwng mis Medi 2025 i Mawrth 2026.

Fel cronfa argyfwng i'r rhai sydd mewn argyfwng ariannol heb unrhyw ddulliau eraill o gael cymorth, mae amrywiadau yn y symiau a ddyfernir o dan y Gronfa Cymorth Buddsoddi Ariannol yn digwydd o flwyddyn i flwyddyn.

Nifer a gwerth taliadau DAF, fesul mis, ar StatsCymru

Mae'r gwahaniaethau yng nghyfanswm gwerthoedd EAP ac IAP yn y cyfnod diweddaraf yn cael eu gyrru gan newid yn nifer y taliadau. Ar gyfer EAP roedd cynnydd o 49% yn nifer y taliadau ym misoedd Medi 2025 i Mawrth 2026 o'i gymharu â’r un cyfnod yn 2024. Roedd cynnydd o 35% ar gyfer IAP.

Ffigur 2: gwerth taliadau Mae Taliadau Cymorth mewn Argyfwng a thaliadau Mae Taliadau Cymorth i Unigolion ym mhob awdurdod lleol rhwng mis Medi 2025 i Mawrth 2026

Image

Disgrifiad o ffigur 2: mae’r siart far hon yn dangos cyfanswm gwerth taliadau EAP ac IAP a dalwyd ym mhob awdurdod lleol rhwng mis Medi 2025 i Mawrth 2026. Amrywiodd gyfanswm gwerth taliadau EAP rhwng £1,208,000 yng Caerdydd a £126,000 yng Ceredigion. O ran taliadau IAP, amrywiodd gyfanswm gwerth y taliadau rhwng £1,432,000 yng Caerdydd i £93,000 yng Ceredigion. Sylwch nad yw’r canlyniadau hyn wedi’u haddasu ar gyfer y gwahaniaeth yn y boblogaeth rhwng awdurdodau lleol.

Ffynhonnell: ‌‌Data a gasglwyd gan NEC Software Solutions UK ar ran Llywodraeth Cymru rhwng mis Medi 2025 i Mawrth 2026.

Gellir dod o hyd i nifer a gwerth y taliadau, fesul mis, ar gyfer pob awdurdod lleol ar StatsCymru.

Roedd gwerth cyfartalog taliad yn amrywio rhwng £107 ym Ceredigion i £79 yng Casnewydd ar gyfer taliadau EAP ac o £1,359 ym Merthyr Tudful i £943 yng Ceredigion ar gyfer taliadau IAP.

Ffigur 3: gwerth taliadau EAP a thaliadau IAP yn ôl grŵp oedran rhwng mis Medi 2025 i Mawrth 2026

Image

Disgrifiad o ffigur 3: mae’r siart far hon yn dangos gwerth taliadau EAP ac IAP a ddyrannwyd yn ôl grŵp oedran rhwng mis Medi 2025 i Mawrth 2026. Derbyniodd y grŵp oedran 30 i 39 oed y gwerth uchaf o EAPs gyda'r grŵp oedran 40 i 49 oed yr ail uchaf. Ar gyfer IAPs, derbyniodd y grŵp oedran 16 i 29 oed y gwerth uchaf o IAPs. Sylwch nad yw'r canlyniadau hyn wedi'u haddasu ar gyfer y gwahaniaeth yn y boblogaeth rhwng grwpiau oedran.

Ffynhonnell: ‌‌Data a gasglwyd gan NEC Software Solutions UK ar ran Llywodraeth Cymru rhwng mis Medi 2025 i Mawrth 2026.

Gellir dod o hyd i nifer a gwerth y taliadau, fesul mis, ar gyfer pob grŵp oedran ar StatsCymru.

Cafodd y rhai 30 i 39 oed daliadau EAP gwerth £3,853,000 (gyfanswm) a thaliadau IAP gwerth £2,443,000. Cafodd y rhai yn y grŵp oedran 16 i 29 oed daliadau EAP a thaliadau IAP gwerth £2,354,000 a £2,444,000 yn y drefn honno a chafodd y rhai 70 oed a hŷn daliadau EAP gwerth £124,000 a thaliadau IAP gwerth £159,000. ‌Sylwch nad yw’r canlyniadau hyn wedi’u haddasu ar gyfer y gwahaniaeth yn y boblogaeth rhwng grwpiau oedran.

O ran taliadau EAP, amrywiodd werth cyfartalog taliad rhwng £105 i’r rhai sy'n 70 oed a throsodd a £75 i’r rhai 50 i  59. O ran taliadau IAP, amrywiodd werth cyfartalog taliad rhwng £1,299 i’r rhai 30 i 39 oed a £929 i’r rhai sy'n 70 oed a throsodd.

Mae'r gwerthoedd EAP cyfartalog wedi'u talgrynnu i'r bunt agosaf, mae’r IAP cyfartalog wedi'u talgrynnu i'r 10 bunt agosaf ac mae'r holl werthoedd ariannol eraill wedi'u talgrynnu i'r 1,000 bunt agosaf. Mae nifer y taliadau wedi'u talgrynnu i'r 100 agosaf. Nid yw’r data a gyflwynir yn yr adroddiad hwn wedi bod yn destun yr un lefel o sicrwydd ansawdd ag ystadegau swyddogol, ac mae’n bosibl y caiff y data ei ddiwygio yn y dyfodol. Mae rhagor o wybodaeth am yr hyn y dylid ei gofio wrth ddehongli’r ystadegau hyn ar gael yn yr adroddiad ansawdd.

Yn ogystal â'r ystadegau hyn cyhoeddodd thaliadau Llywodraeth Cymru adroddiad dadansoddi gan edrych yn fanylach ar:

• sderbynwyr y DAF o ran eu hoedran, sut y mae unigolion yn cael gafael ar daliadau'r DAF a faint o weithiau y mae'r DAF yn cael ei defnyddio fesul unigolyn
• taliadau'r DAF yn y 22 o awdurdodau lleol yng Nghymru i weld a oes unrhyw batrymau sy'n dod i'r amlwg o ran dangosyddion economaidd penodol a allai helpu i egluro nifer y taliadau ym mhob awdurdod lleol

Mae adroddiad dadansoddeg DAF diweddaraf yn cwmpasu'r cyfnod Mai 2024 a Ebrill 2025.

Sylwch fod y setiau data manylach a grynhoir yn yr adroddiad hwnnw yn cwmpasu cyfnodau gwahanol ac wedi'u casglu ar adegau gwahanol i'r ystadegau rheolaidd. Mae'n bosibl felly y bydd gwahaniaethau bach yn y niferoedd.

Am gyd-destun ehangach ar gost byw, gwelwch y Dangosfwrdd Deall costau byw (Data Cymru).

Ystadegau cymdeithasol a lles
E-bost: ystadegau.cynhwysiant@llyw.cymru

Cyfryngau: 0300 025 8099

SB 38/2026