Canllawiau cynnal asesiadau llety Sipsiwn a Theithwyr - Pennod 5: adolygu a diweddaru

Mae Deddf 2014 yn mynnu bod awdurdodau lleol yn cynnal asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr o leiaf unwaith ym mhob cyfnod adolygu pum mlynedd. Y rheswm am hyn yw ei bod hi’n anodd llunio asesiad cywir o newidiadau mewn poblogaeth Sipsiwn a Theithwyr dros gyfnod sy’n hirach na phum mlynedd.

Mae gan awdurdodau lleol yr hyblygrwydd i ymgymryd ag asesiadau llety Sipsiwn a Theithwyr bob 5 mlynedd neu unrhyw bryd rhwng hynny. Mae’n bosib iddynt gynnal asesiadau’n amlach os gwelir bod newid mawr yn lefel yr angen yn yr ardal. Caiff awdurdodau lleol ddewis adnewyddu eu hasesiadau llety Sipsiwn a Theithwyr ar yr un pryd â chynnal yr adolygiad mawr o’r Cynllun Datblygu Lleol bob pedair blynedd.

Ar ôl cynnal asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr, dylai awdurdodau lleol sicrhau eu bod yn ymgysylltu’n barhaus â chymunedau er mwyn rhannu eu cynlluniau a’r camau nesaf i roi sylw i ganfyddiadau eu hasesiad, gan sicrhau tryloywder, atebolrwydd a gweithredu ystyrlon. Hefyd, mae cymunedau wedi pwysleisio y dylai ymgysylltiad ag awdurdodau lleol barhau y tu allan i’r broses asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr, ac y dylai awdurdodau lleol fynd ati i ddatblygu perthynas waith effeithiol â chymunedau a darparu ymatebion gweladwy i anghenion cymunedau yn rheolaidd.

Er mwyn sicrhau bod yr awdurdod lleol yn cyflawni ei ddyletswyddau statudol, bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i fonitro faint o safleoedd sydd ar gael a’r cynnydd at fodloni’r angen a nodwyd yn asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr pob awdurdod lleol yn rheolaidd.

Mae’n bwysig i awdurdodau lleol gofio mai nhw ac nid Llywodraeth Cymru sy’n gyfrifol am y ddyletswydd i fodloni’r anghenion llety a nodwyd. Pan fydd asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr wedi canfod angen heb ei fodloni am safle Sipsiwn a Theithwyr, ond bod Gweinidogion Cymru yn fodlon bod yr awdurdod lleol wedi methu cydymffurfio â’i ddyletswydd i fodloni’r angen hwnnw, gellir cyfarwyddo’r awdurdod lleol i wneud hynny fel y nodir yn adran 103 o Ddeddf Tai (Cymru) 2014. Bydd Gweinidogion Cymru yn ymgynghori â’r awdurdod lleol perthnasol cyn cyhoeddi unrhyw gyfarwyddyd er mwyn deall amgylchiadau llawn unrhyw achos cyn gwneud penderfyniad terfynol.

Os yw aelodau’r gymuned yn anfodlon ar gynnydd unrhyw awdurdod lleol o ran bodloni’r anghenion llety a nodwyd, gallant gwyno’n uniongyrchol i’r cyngor yn y lle cyntaf. Cynghorir pob awdurdod lleol i gynnwys manylion ei weithdrefn gwyno wrth gyhoeddi ei asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr.

Os yw aelodau’r gymuned yn anfodlon ar ganlyniad proses gwyno’r awdurdod lleol, gallant ofyn am ymchwiliad gan Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru.

Bydd Llywodraeth Cymru yn adolygu’r canllawiau hyn yn rheolaidd ac o ganlyniad i ddysgu o gylchoedd asesiadau llety Sipsiwn a Theithwyr.