Cylchlythyr dileu elw o ofal plant sy'n derbyn gofal: Mehefin 2026

Dyma ail rifyn ein cylchlythyr. Mae'r cylchlythyr hwn yn rhoi diweddariadau ar hynt y gwaith o ddileu elw o ofal plant sy'n derbyn gofal. Mae'r newidiadau hyn yn cael eu nodi yn Neddf Iechyd a Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2025.

Ers ein diweddariad diwethaf, mae Llywodraeth newydd Cymru wedi cadarnhau ei hymrwymiad i weithredu'r polisi hwn. Bydd mwy o fanylion am y camau nesaf yn cael eu rhannu cyn bo hir.

Digwyddodd newid pwysig ar 1 Ebrill 2026:

• ni fydd unrhyw gartrefi plant, gwasanaethau llety diogel, na darparwyr maethu newydd er-elw yn gallu cofrestru yng Nghymru; ac
• ni all darparwyr er-elw presennol ychwanegu gwasanaethau na chartrefi.

Mae'r cylchlythyr hwn yn cynnwys diweddariadau gan Lywodraeth Cymru a sefydliadau partner, gan gynnwys awdurdodau lleol. Mae'n esbonio'r hyn sydd wedi digwydd hyd yma, a’r hyn sy'n dod nesaf. Bydd mwy o ddiweddariadau yn dilyn.

Daeth rheolau newydd i rym ar 1 Ebrill 2026

ae rheolau cofrestru bellach yn golygu ei bod yn ofynnol i sefydliadau ddangos eu bod yn bodloni gofynion nid-er-elw pan fyddant yn cofrestru gydag Arolygiaeth Gofal Cymru. Mae rheolau ffurflenni datganiadau blynyddol hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i ddarparwyr nad ydynt yn awdurdodau lleol gadarnhau eu statws nid-er-elw bob blwyddyn. Bydd hyn yn helpu'r Arolygiaeth i oruchwylio'r system newydd.

Mae Llywodraeth newydd Cymru wedi cadarnhau ei bod yn cefnogi'r polisi hwn, a'i bod wedi ymrwymo i'w weithredu. Rydym yn disgwyl cyhoeddi datganiad am hyn yn fuan.

Mae cyllid i awdurdodau lleol yn parhau yn ei le

Mae £75 miliwn yn parhau i fod yn ymrwymedig hyd at fis Mawrth 2028. Mae cyllid cyfalaf hefyd yn parhau i fod ar gael.

Rydym yn symud ymlaen gyda chynlluniau digonolrwydd awdurdodau lleol

Mae hyn yn dilyn yr ymgynghoriad diweddar. Rydym yn gweithio gyda Chymdeithas Cyfarwyddwyr Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru (ADSS Cymru) a Chonsortiwm Comisiynu Cymru ar gyfer Plant i gyd-gynhyrchu canllawiau a thempled ar gyfer cynlluniau. Mae'r gwaith hwn yn adlewyrchu adborth a gafwyd gan y rhai a ymatebodd i'r ymgynghoriad. Bydd Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi ymateb i'r ymgynghoriad maes o law.

Rhagor o wybodaeth

Gwefan: Dileu elw o ofal plant sy'n derbyn gofal | GOV.WALES

E-bost:Removingprofit@llyw.cymru

Mae gofynion cofrestru newydd bellach mewn grym

Ers 1 Ebrill 2026, dim ond awdurdodau lleol ac endidau cyfreithiol nid-er-elw a gymeradwywyd gan Lywodraeth Cymru sy'n gallu cofrestru cartrefi gofal plant, gwasanaethau maethu neu wasanaethau llety diogel newydd yng Nghymru, neu amrywio eu cofrestriad i ychwanegu gwasanaethau neu leoedd newydd. Gall darparwyr er-elw sy'n bodoli eisoes barhau i weithredu eu gwasanaethau presennol.

Gall darparwyr er-elw ailsefydlu fel endid nid-er-elw

Mae ffurflen 'Newid Endid Cyfreithiol' newydd bellach ar gael ar gyfrifon AGC Ar-lein o dan 'Amrywiad'. Mae'r ffurflen yn canolbwyntio ar wneud newidiadau i endid cyfreithiol a threfniadau llywodraethu fel na bod angen cwblhau cais newydd llawn i gofrestru. O 1 Ebrill 2027, ni fydd darparwyr er-elw yn gallu ychwanegu gwelyau na chymeradwyo gofalwyr maeth newydd oni bai eu bod wedi ailsefydlu fel darparwyr nid-er-elw. Mae cyngor ar ddim ar ailsefydlu ar gael gan Cwmpas, a ariennir gan Lywodraeth Cymru.

Rhagor o wybodaeth

Ewch i dudalen we dileu elw AGC i weld cwestiynau cyffredin, dyddiadau allweddol a manylion y pedwar model nid-er-elw cymeradwy. Caiff y dudalen hon ei diweddaru'n rheolaidd wrth i'r rheoliadau gael eu cadarnhau.

Gwefan: Dileu elw o ofal plant | Arolygiaeth Gofal Cymru

E-bost: AGC@llyw.cymru

Datblygu cynllun gweithlu gofal preswyl plant

Fel rhan o'n gwaith i ddiweddaru a chefnogi'r strategaeth Gweithlu Iechyd a Gofal Cymdeithasol Cenedlaethol, rydym yn creu cynllun gweithlu gofal preswyl plant newydd. Dechreuodd y gwaith sy'n cael ei arwain gan y Sefydliad Gofal Cyhoeddus (IPC) ym mis Mawrth. I ddechrau, gwnaethom ofyn i bartneriaid a phobl sy'n gweithio ar draws y sector roi adborth ar gynllun drafft trwy lenwi ffurflenni ar-lein. 

 Yr hyn a rannodd pobl gyda ni ar y cam hwn oedd;

• Roedd cytundeb eang ar gyfer y datganiadau gweithredu ond roedd angen mwy o fanylion
• Byddai lles a diwylliannau cadarnhaol yn gwneud 'gwahaniaeth mawr' yn eu rolau
• Sicrhau hyfforddiant o ansawdd uchel i'r gweithlu oedd y weithred a fyddai'n gwneud 'gwahaniaeth mawr' o fewn y cynlluniau gwaith

Yn ystod Mai a Mehefin, bydd IPC yn cyfarfod â rhanddeiliaid allweddol ac yn cynnal sesiynau sy'n canolbwyntio ar gyfer archwilio themâu yn fwy manwl a siapio camau gweithredu allweddol. Un o'r gweithdai y byddant yn eu cynnal yw gyda'r Gymuned Ymarfer Unigolion Cyfrifol, gallwch ddarganfod mwy am y gymuned a sut i ddod yn aelod.

Os oes gennych chi neu unrhyw gymunedau rydych chi'n gweithio gyda nhw ddiddordeb mewn mynychu sesiynau galw heibio, gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am y rhain, ein gwaith a'n cyfleoedd ymgysylltu ar ein gwefan. 

Os hoffech drafod sut y gallech helpu i hyrwyddo'r prosiect hwn yn eich cymunedau neu rwydweithiau, cysylltwch â ni yn workforcedevelopmentproject@socialcare.wales. 

Ymgyrch recriwtio gofal plant preswyl

Yn ystod mis Mawrth, cynhaliodd Gofal Cymdeithasol Cymru  ymgyrch gofal preswyl plant WeCare Wales. Anelu at adeiladu ymwybyddiaeth o'r rolau sydd ar gael a dealltwriaeth o'r gwerthoedd sydd eu hangen i ddod yn weithiwr preswyl a sut mae hyn yn effeithio ar bobl ifanc mewn gofal. Fe wnaethom rannu postiadau ar draws ein cyfryngau cymdeithasol a sianeli Google. Roedd hyn yn cynnwys Facebook, Instagram, LinkedIn a YouTube gyda dros 4 miliwn o olygfeydd yn ystod cyfnod yr ymgyrch. Roedd gweithgaredd hefyd yn rhedeg ar draws Google Search and Display, Bauer DigitialDigital Audio, Spotify (Saesneg a Chymraeg) a Nation Radio (cenedlaethol a rhanbarthol). Roedd ein  swyddi cyfryngau cymdeithasol yn canolbwyntio ar straeon go iawn, gan gynnwys fideos astudiaeth achos fideos a  dyfyniadau gan bobl go iawn yn y sector. Byddwn yn cynnal ymgyrchoedd pellach yn ddiweddarach yn y flwyddyn. 

Hoffai Gofal Cymdeithasol Cymru annog darparwyr i ychwanegu eu swyddi gwag at borth swyddi WeCare Cymru . Gallwch hefyd ddefnyddio'r pecyn cymorth cartref plant preswyl, lle byddwch yn dod o hyd i ddetholiad eang o adnoddau i helpu i hyrwyddo a chodi ymwybyddiaeth o gartrefi plant preswyl.

Rhagor o wybodaeth

Gwefan: Gofal Cymdeithasol Cymru

E-bost: jessica.matthews@socialcare.wales

Mae ADSS Cymru yn parhau i ymateb i'r newidiadau fydd yn dod yn sgil yr agenda dileu elw, ac mae’n mynd ati i gefnogi awdurdodau lleol i baratoi.

Trefnwch eich lle nawr: gweminar cinio a dysgu

Cynhelir ein gweminar nesaf ar gyfer timau gofal cymdeithasol plant awdurdodau lleol ledled Cymru ddydd Llun 22 Mehefin 2026, 12pm i 1.30pm. Cofrestrwch yma. Bydd yn canolbwyntio ar ddulliau o faethu.

Dylunio'r genhedlaeth nesaf o ofal plant yng Nghymru

Rydym wedi dechrau cyfres o weithdai awdurdodau lleol rhanbarthol sy'n cwmpasu preswyl a maethu. Mae camau gweithredu ar ôl y digwyddiad yn cynnwys yr angen i awdurdodau lleol rannu gwybodaeth â rhanddeiliaid allanol i hwyluso trafodaethau yn y dyfodol gyda darparwyr.

Diweddariad ar gynllunio digonolrwydd

Mae gwaith yn parhau rhwng llywodraeth leol a Llywodraeth Cymru i gyd-gynhyrchu canllawiau anstatudol ar gyfer cynllunio digonolrwydd 2027 i 2028. Ochr yn ochr â chymorth ymarferol i gynghorau gwblhau eu cynlluniau, mae hyn yn anelu at sicrhau cysondeb (gan gydnabod yr angen am gyd-destun lleol) a rheoli disgwyliadau priodol, gan leihau'r risg na fydd cynlluniau'n cael eu cymeradwyo gan weinidogion.

Rhagor o wybodaeth

Gwefan: ADSS Cymru Dileu elw o ofal plant sy'n derbyn gofal

E-bost: removalofprofit@adss.cymru

Mae pob un o'r 22 o wasanaethau maethu awdurdodau lleol, sy’n rhan o Maethu Cymru, yn canolbwyntio ar ein cynllun gwaith ar gyfer 2026–28. Un o’r prif flaenoriaethau yw recriwtio, cefnogi a datblygu gofalwyr maeth.

Ar hyn o bryd rydym yn ymgynghori â gofalwyr maeth ar ein fframwaith dysgu a datblygu newydd. Dyma ein rhaglen gryfaf a mwyaf strwythuredig hyd yma. Mae'n cynnwys rhaglen sefydlu newydd ar gyfer gofalwyr maeth sydd newydd eu cymeradwyo.

Mae Maethu Cymru hefyd wedi llofnodi memorandwm cyd-ddealltwriaeth gyda sefydliadau maethu'r trydydd sector. Nod y bartneriaeth strategol hon rhwng awdurdodau lleol a'r trydydd sector yw cynyddu cydweithio. Mae wedi ehangu'n ddiweddar i gynnwys mwy o bartneriaid awdurdodau lleol, ochr yn ochr ag elusennau presennol.

Rydym yn hyrwyddo awdurdodau lleol fel lle cadarnhaol i ddechrau eich taith faethu. Rydym hefyd yn tynnu sylw at faethu drwy awdurdodau lleol fel opsiwn cryf i ofalwyr sydd eisiau trosglwyddo.

Dechreuodd Cath a Neil eu taith maethu gydag asiantaeth faethu annibynnol cyn trosglwyddo i Maethu Cymru, Wrecsam. Dywedon nhw:

Mae mor bwysig bod plant yn aros yn eu hardaloedd lleol, fel eu bod yn agos at eu ffrindiau a'u hysgol.

Pan oeddem yn maethu gydag asiantaeth, roedd plant yn aml yn cael eu symud o ofalwr i ofalwr, weithiau ymhell i ffwrdd o'u gwreiddiau. Yn achos un person ifanc a oedd yn byw gyda ni, roedd eu hysgol dros awr i ffwrdd. Nawr, mae'r plant rydyn ni'n gofalu amdanynt yn cadw mewn cysylltiad â'u ffrindiau a'u perthnasau, ac mae hynny'n hanfodol.

Gwnaethon nhw rannu hefyd:

Yn ein profiad blaenorol, dim ond ychydig o ofalwyr maeth oedd i gysylltu â nhw, ac nid oedd llawer o'r rheiny yn byw yn lleol, felly roedd yn anodd cael yr agwedd gymunedol honno.

Nawr, mae Cath a Neil yn mynychu digwyddiadau cymdeithasol wyneb yn wyneb yn rheolaidd. Maen nhw'n cwrdd am foreau coffi gyda gofalwyr eraill yn eu hardal leol i rannu straeon a chyngor. Darllenwch eu stori yma: https://maethucymru.llyw.cymru/stori-neil-cath/ 

Rydym yn annog gofalwyr maeth presennol sydd â diddordeb mewn trosglwyddo i awdurdod lleol i gysylltu â'u tîm Maethu Cymru lleol i archwilio eu dewisiadau.

Rhagor o wybodaeth

Gwefan: Maethu nid-er-elw | Maethu Cymru

E-bost: jill.jones@fosterwales.gov.wales

Ar ôl cael grant gan Lywodraeth Cymru, mae Cwmpas yn parhau i gefnogi darparwyr gwasanaethau plant cyfyngedig er-elw sy'n dymuno ystyried ailsefydlu eu sefydliadau o dan un o'r pedwar model nid-er-elw a ganiateir.

Ni fydd Cwmpas yn "gwthio" unrhyw un i lawr llwybr nad yw'n ymarferol nac yn ddeniadol i'r darparwr. Mae'n cynnig cefnogaeth a chyngor ystyrlon i gyfranogwyr a'r rheini sydd am gael dealltwriaeth gliriach o'u dewisiadau unigol a'r rhwystrau i'w goresgyn.

Rhagor o wybodaeth

Gwefan: Cwmpas

E-bost: michael.bawden@cwmpas.coop