Anna Brychan AS, Gweinidog Cabinet dros Addysg a’r Gymraeg
Rwyf wedi gwneud yn glir ers dod i'r swydd bod cynaliadwyedd y system Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) yn flaenoriaeth allweddol i mi a'r llywodraeth hon.
Rwy'n cydnabod y pwysau ariannol a gweithredol sylweddol sy'n wynebu ysgolion, colegau, awdurdodau lleol a gwasanaethau cymorth gan gynnwys y rhai sy'n ymwneud â lles, iechyd meddwl, dysgwyr difreintiedig ac ADY, a sut mae hyn yn effeithio ar ddysgwyr, eu teuluoedd a'r gweithlu.
Rwyf wedi gweld drosof fy hun yn ystod fy ymweliadau ag ysgolion a lleoliadau yr ymrwymiad, yr arbenigedd a'r arloesedd sy'n bodoli ar draws y system. Ond rydym yn gwybod bod yna heriau ac nid yw'r system eto yn gweithio cystal ag y gallai ym mhobman nac ychwaith i bawb.
Dyna pam mae fy swyddogion a minnau wedi bod yn gweithio ar gyflymder i ymgysylltu â rhanddeiliaid ar draws y system i sicrhau ffordd briodol ymlaen.
Mae'r gwaith hwn wedi'i wneud ar ddwy lefel; y cyntaf yn canolbwyntio ar sut y gallwn leddfu'r pwysau presennol o fewn y system, ac yn ail, sut y gallwn ddatblygu model ADY mwy cynaliadwy sy'n gweithio i bawb ymhell i'r dyfodol.
Fel rhan o'r ymgysylltiad hwn, rydym wedi bod yn gweithio gydag undebau llafur addysg, Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (CLlLC) ac Cymdeithas Cyfarwyddwyr Addysg Cymru (CCAC), sydd wedi darparu mewnwelediad a dealltwriaeth werthfawr o gymhlethdod y system ADY fel y mae'n gweithredu ar hyn o bryd.
Gwnaethpwyd yn glir i mi mai sicrhau mwy o gyllid i ysgolion a lleoliadau oedd y mater mwyaf brys, ac rwy'n falch iawn ein bod wedi gallu cyflawni hynny gyda chefnogaeth ein partneriaid.
Fe wnaethom gytuno, drwy gyfnewid llythyrau ar 18 Medi, i ystyried ystod o gynigion a gyflwynwyd mewn trafodaethau ag ASCL Cymru (Saesneg yn unig), a pharhau mewn trafodaethau gweithredol gyda NAHT Cymru ynghylch cyflog a llwyth gwaith.
Rydym hefyd wedi cymryd rhan mewn deialog adeiladol gyda phleidiau eraill er mwyn cael y gefnogaeth wleidyddol angenrheidiol yn y Senedd.
Yng ngoleuni cytundeb rhwng Llywodraeth Cymru a'r Grŵp Llafur yn y Senedd, mae Gweinidog Cyllid y Cabinet wedi gosod Ail Gyllideb Atodol a fydd yn gweld £60m ychwanegol yn cael ei fuddsoddi yn system ADY Cymru. Bydd yr arian yn cael ei rannu yn y ffyrdd canlynol:
- £56m i'r Diwygio Addysg (Grant Addysg Awdurdodau Lleol) i'w rannu 80/20 (£44.8m/11.2m) yn uniongyrchol i ysgolion/Awdurdodau Lleol;
- £1.5m i gefnogi'r gwaith o ddatblygu cynllun cynaliadwyedd hirdymor; a
- £2.5m i Medr ar gyfer y sector Addysg Bellach.
Fy ngobaith yw y bydd y cyllid ychwanegol hwn, i'w ddefnyddio yn ystod y flwyddyn, yn lleddfu rhan o'r pwysau ariannol a gweithredol mwy uniongyrchol sy'n wynebu ysgolion, colegau, awdurdodau lleol a gwasanaethau cymorth. Felly, byddwn yn gobeithio y bydd y cyhoeddiad yn ennill ffafriaeth ar draws y Siambr.
Fodd bynnag, rydym yn cydnabod bod mwy o waith i'w wneud o hyd ac yn parhau i fod yn ymrwymedig i ddatblygu system ADY gynaliadwy sy'n addas i'r diben yn y tymor canolig i'r tymor hwy. Rydym yn awyddus i ddechrau'r gwaith hwn cyn gynted â phosibl.
Bydd dyraniadau cyllid ar gyfer ADY ar gyfer blynyddoedd i ddod yn cael eu hystyried fel rhan o'n paratoadau ar gyfer y Gyllideb Ddrafft ar gyfer 2027-28, yng nghyd-destun yr angen i gyrraedd cefnogaeth drawsbleidiol. Hoffwn ddiolch i'r holl bartneriaid addysg allweddol am eu cyfraniadau adeiladol i ddatblygiad ADY yng Nghymru.