Fframwaith 30x30 i Gymru

Mae gweunydd niwlog, coedwigoedd glaw Celtaidd ffrwythlon ac arfordiroedd garw Cymru yn rhan annatod o'n hunaniaeth genedlaethol, ac wedi llywio ein hanes, ein diwylliant, ein heconomi, ein hiechyd a'n llesiant. Ond nid yw gwydnwch y lleoedd pwysig hyn yn ddiogel. Rydym yn dibynnu ar we gyfoethog a chymhleth o fywyd - genynnau, rhywogaethau ac ecosystemau - sy'n rheoleiddio ein hinsawdd, yn rheoli dŵr, yn ysbrydoli celf ac yn sail i gynhyrchu bwyd iach, ymhlith gwasanaethau hanfodol eraill. Wrth i ni wynebu'r argyfwng natur, adfer a diogelu'r gwe o fywyd sy'n cefnogi gwytnwch cymdeithasol, economaidd ac ecolegol ac sy’n sail i lesiant a ffyniant hirdymor cymunedau ar draws Cymru yw hanfod ymrwymiad Llywodraeth Cymru i '30x30'; y targed byd-eang i amddiffyn 30% o dir, dŵr croyw a môr ar gyfer natur erbyn 2030.

Mae natur yn bodoli mewn gofod ffisegol. Mae 30x30 yn tanlinellu'r egwyddor bod diogelu'r gofodau hyn ar gyfer natur yn hanfodol os ydym am ei adfer. Mae'r fframwaith hwn ar gyfer 30x30 yng Nghymru, sy'n rhan o'n Cynllun gweithredu adfer natur (2026) wedi’i ddiweddaru, yn amlinellu ein dull cyffredinol ac yn mynegi'r meini prawf ar gyfer ardaloedd sy'n cyfrannu at y targed. Mae'n cadarnhau'r cyfraniad y bydd ein hardaloedd gwarchodedig a Mesurau Cadwraeth Effeithiol Eraill (OECMs) ar sail ardal, sy’n cael ei gydanbod yng Ngymru fel safleoedd Naturfa, yn ei wneud at sicrhau rhwydwaith gwydn o ofodau sy'n doreithiog o ran natur y gall cenedlaethau'r presennol a'r dyfodol eu mwynhau ac elwa arnynt. Mae Partneriaeth Bioamrywiaeth Cymru yn cefnogi cyflawni ar y cyd 30x30 ledled Cymru ac yn darparu gwybodaeth am ddatblygiad Naturfa, astudiaethau achos ac adnoddau ategol.

Wrth galon 30x30, mae cydnabyddiaeth nad yw creu ffiniau ar fapiau yn diogelu nac yn gwarchod ac adfer natur. Bydd cyflawni'r targed yn ystyrlon yn cofleidio dull wedi’i gyd-arwain, sy’n gynhwysol ac yn gyfranogol, ac yn sicrhau canlyniadau hirdymor i bobl a natur.

Gyda mewnbwn gan randdeiliaid, aethom ati i ddatblygu cyfres o feini prawf y dylai ardaloedd a nodwyd o dan y targed 30x30 eu bodloni, gan alinio ag uchelgeisiau Fframwaith Bioamrywiaeth Byd-eang Kunming-Montreal (GBF) a'r Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (IUCN):

Bydd ardaloedd gwarchodedig a chadwriaethol yr adroddir o dan y targed 30x30 yng Nghymru yn:

1. Gefnogi organebau byw a mathau o gynefinoedd sy'n cael eu gwarchod yn gyfreithiol a/neu sydd o prif bwysigrwydd at ddiben cynnal a gwella bioamrywiaeth mewn perthynas â Chymru, gan gynnal ac adfer swyddogaethau a gwasanaethau ecosystemau sy'n hanfodol i lesiant cenedlaethau'r presennol a'r dyfodol.
2. Cyfrannu at gynrychiolaeth gymesur o'r ystod lawn o ecosystemau, prosesau ecolegol ac eco-ranbarthau sy'n bresennol yng Nghymru.
3. Ceisio cyfrannu at rwydwaith sydd wedi'i gysylltu'n strwythurol a swyddogaethol â choridorau cynefinoedd sy'n caniatáu llif genynnau, rhywogaethau ac adnoddau naturiol, gan ganiatáu gwydnwch i newid.
4. Cael eu rheoli'n effeithiol am byth a sefydlu mecanwaith atebol erbyn 2030 i ddangos canlyniadau cadarnhaol ar gyfer gwydnwch bioamrywiaeth ac ecosystemau yn y fan a'r lle. Mae hyn yn cynnwys mynd i'r afael â bygythiadau a phwysau a allai effeithio ar werthoedd bioamrywiaeth yr ardal. Dylai canlyniadau barhau am gyfnod amhenodol, a dylent gael eu profi drwy ddulliau cyfreithiol neu ddiffiniedig tebyg am o leiaf 25 mlynedd. 
5. Integreiddio gwaith monitro safonedig o ansawdd uchel, a thystiolaeth i gefnogi rheolaeth effeithiol ar lawr gwlad ac ar lefel genedlaethol. Sicrhau bod y defnydd a'r rheolaeth o ddata bioamrywiaeth yn mabwysiadu egwyddorion FAIR h.y. y gallu i ddod o hyd iddo, hygyrchedd, y gallu i ddefnyddio a chyfnewid, a’i ailddefnyddio.
6. Cyfrannu at reoli adnoddau naturiol yn gynaliadwy (SMNR).
7. Bod wedi'u sefydlu ac yn cael eu rheoli a'u llywodraethu fel bod costau a buddion ardaloedd 30x30 yn cael eu rhannu'n deg, a bydd hyn yn cynnwys cyfranogiad tryloyw, atebol a chynhwysol wrth wneud penderfyniadau, gan gydnabod hawliau, bywoliaethau ac amrywiaeth pobl Cymru.

Y Targed 30x30

Enw arall ar 30x30 yw Targed 3  Fframwaith Bioamrywiaeth Byd-eang Kunming-Montreal y Confensiwn ar Amrywiaeth Fiolegol, y cytunwyd arno gan 196 o wledydd, gan gynnwys Cymru drwy'r DU. Mae'r diffiniad llawn yn darllen fel a ganlyn:

Ensure and enable that by 2030 at least 30 per cent of terrestrial, inland water, and of marine and coastal areas, especially areas of particular importance for biodiversity and ecosystem functions and services, are effectively conserved and managed through ecologically representative, well-connected and equitably governed systems of protected areas and other effective area-based conservation measures, recognising indigenous and traditional territories, where applicable, and integrated into wider landscapes, seascapes and the ocean, while ensuring that any sustainable use, where appropriate in such areas, is fully consistent with conservation outcomes, recognising and respecting the rights of indigenous peoples and local communities, including over their traditional territories.

Ardaloedd Gwarchodedig

Mae'r IUCN yn diffinio ardal warchodedig fel gofod daearyddol wedi'i ddiffinio'n glir, sy'n cael ei gydnabod, ei neilltuo a'i reoli, drwy ddulliau cyfreithiol neu ddulliau effeithiol eraill, er mwyn sicrhau bod natur yn cael ei warchod yn yr hirdymor gyda gwasanaethau ecosystem a gwerthoedd diwylliannol cysylltiedig.

At ddibenion 30x30 yng Nghymru, bydd gan ardaloedd gwarchodedig sy'n cyrraedd y targed 30x30 o leiaf un o'r dynodiadau canlynol ar draws yr ardal yn ei chyfanrwydd: 

• Ardaloedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig
• Parthau Cadwraeth Morol
• Safleoedd Ramsar
• Ardaloedd Gwarchodaeth Arbennig (AGA)
• Ardaloedd Cadwraeth Arbennig (ACAau) 
• Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol (GNG), lle maent yn cael eu hategu gan SoDdGA

Gan gynnwys dynodiadau sy'n gorgyffwrdd, mae'r ardaloedd hyn yn cwmpasu ~11% o dir Cymru (0.2 miliwn ha) a ~69% o arwynebedd morol Cymru (1 miliwn ha) yn 2025.

Mae Cymru wedi ymrwymo i sicrhau bod y gyfres o safleoedd gwarchodedig yn cael ei rheoli’n well, yn fwy gwydn ac wedi’u cysylltu’n fwy effeithiol, gan gefnogi gwaith adfer natur a rhwydweithiau ecolegol. Wrth nodi ardaloedd gwarchodedig newydd, bydd canllawiau presennol yn cael eu cymhwyso e.e. canllawiau dewis safleoedd JNCC ar gyfer SoDdGA biolegol.

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) yn defnyddio cyfres o "safonau cyffredin" ar gyfer monitro bioamrywiaeth o fewn SoDdGA, ACA ac AGA yn unol â chyrff cadwraeth natur statudol eraill y DU. Mae asesiadau yng Nghymru yn adlewyrchu cyflwr rhywogaethau a chynefinoedd allweddol ('nodweddion diddordeb’).

Er mwyn i SoDdGA, ACA ac AGA gyfrif tuag at y targed 30x30 yng Nghymru, dim ond y rhai sydd â thystiolaeth sy'n cefnogi asesiad cyflwr adferiad 'ffafriol' neu 'anffafriol' a fydd yn cael eu cynnwys. Bydd asesiadau sy'n seiliedig ar nodweddion, synhwyro o bell a barn arbenigol cadarn yn darparu sail ar gyfer amcangyfrifon cyflwr sy'n seiliedig ar raddau.

Bydd rheolwyr tir sy'n gyfrifol am 30x30 o ardaloedd gwarchodedig yn cael eu cefnogi i wella eu cyflwr. Er enghraifft, bydd gan ffermwyr sy'n gyfrifol am SoDdGA fynediad at ystod o gamau gweithredu cyffredinol, dewisol a chydweithredol yn y Cynllun Ffermio Cynaliadwy sydd wedi'i gynllunio i wella cyflwr nodweddion hysbysu'r safle.

Safleoedd Naturfa

Mae'r targed 30x30 yn cydnabod y dylid cydnabod ardaloedd eraill sy'n cyflawni canlyniadau hirdymor‑cyfatebol ar gyfer bioamrywiaeth am eu cyfraniad at adferiad natur. Yn rhyngwladol, gelwir yr ardaloedd hyn yn Fesurau Cadwraeth Effeithiol‑Eraill (OECMs). Yng Nghymru, maent yn cael eu cydnabod fel safleoedd Naturfa .

Mae'r Confensiwn ar Amrywiaeth Fiolegol (CBD) yn diffinio OECM fel "a geographically defined area other than a Protected Area, which is governed and managed in ways that achieve positive and sustained long-term outcomes for the in situ conservation of biodiversity, with associated ecosystem functions and services and, where applicable, cultural, spiritual, socioeconomic, and other locally relevant values”.

Mae cyflawni statws Naturfa yn gyfle i geidwaid ein tir a'n morluniau arddangos a chefnogi cyflawniadau cadarnhaol i natur a phobl. Bydd cydnabyddiaeth yn wirfoddol, yn seiliedig ar ganiatâd rhydd, ymlaen llaw a gwybodus y rhai sy'n rheoli ardal.

Yn bwysig, mae statws Naturfa yn gydnabyddiaeth, nid yn rheoliad. Nid yw'n gofyn am ofynion rheoli ychwanegol i dirfeddianwyr. Yn hytrach, mae'n cydnabod - trwy ddulliau cyfreithiol neu ddulliau tebyg wedi'u diffinio'n dda - lle mae canlyniadau cadwraeth eisoes yn cael eu cyflawni trwy lywodraethu a rheolaeth bresennol.

Mae ein dull gweithredu wedi'i seilio ar ganllawiau IUCN, ac mae'n defnyddio pecyn cymorth wedi'i gyd-gynllunio gyda rhanddeiliaid i nodi a gwella meysydd sy'n cyd-fynd â'n meini prawf 30x30. Bydd y dull hwn yn integreiddio ac yn adeiladu ar fecanweithiau achredu a chyllido cyhoeddus a phreifat presennol, megis y Cynllun Ffermio Cynaliadwy, i gefnogi rheolaeth barhaus ac annog buddsoddiad mewn adferiad natur.

Ar ôl eu nodi, bydd yr ardaloedd hyn yn cael eu cydnabod yn gyhoeddus fel safleoedd Naturfa. Mae cydnabyddiaeth yn darparu sylfaen ar gyfer denu buddsoddiad pellach o ffynonellau cyhoeddus a phreifat, gan gefnogi gwaith adfer natur, cyfranogiad gan y gymuned, sgiliau gwyrdd a stiwardiaeth amgylcheddol leol.

Bydd ardaloedd ar lwybr i adferiad yn cael eu cydnabod am eu cyfraniad at adfer ecosystemau. Bydd statws Naturfa llawn yn cael ei roi unwaith y bydd tystiolaeth glir bod canlyniadau sylweddol ar gyfer cadwraeth bioamrywiaeth yn y fan a'r lle yn cael eu cyflawni ac y disgwylir iddynt barhau yn y tymor hir.

Nododd ein grŵp arbenigol ar OECMs ardaloedd y tu allan i ardaloedd gwarchodedig y gellid eu cydnabod fel OECMs, ar yr amod bod meini prawf 30x30 yn cael eu bodloni. Mae’r rhain yn cynnwys y canlynol, ond nid dyma'r unig rai:

• Ardaloedd a reolir yn effeithiol ar gyfer bioamrywiaeth o fewn ystad Llywodraeth Cymru.
• Safleoedd o Bwysigrwydd er Cadwraeth Natur a Gwarchodfeydd Natur Lleol, gan gynnwys y rhai sy'n eiddo i awdurdodau lleol.
• Ardaloedd sy'n eiddo i sefydliadau anllywodraethol amgylcheddol.
• Ardaloedd sy'n eiddo i awdurdodau cyhoeddus sy'n cael eu rheoli ar gyfer bioamrywiaeth o dan Ddyletswydd Adran 6.
• Ardaloedd a warchodir ar gyfer gwerthoedd hanesyddol neu ddiwylliannol sy'n cyflawni cadwraeth bioamrywiaeth yn y fan a'r lle.
• Ardaloedd sy'n eiddo i unigolion preifat, ffermwyr, grwpiau cymunedol a/neu a reolir ganddynt, neu a reolir fel tir comin.
• Ardaloedd sy'n cael eu rheoli fel cynefin sy'n gyfoethog o natur gan ffermwyr o fewn y Cynllun Ffermio Cynaliadwy.
• Ardaloedd a reolir fel pyllau glo a safleoedd tir llwyd.
• Ardaloedd sy'n darparu cadwraeth bioamrywiaeth ategol neu eilaidd fwy effeithiol, megis dalgylchoedd dŵr a systemau rheoli tir traddodiadol sy'n cynnal lefelau uchel o fioamrywiaeth.
• Ardaloedd sy'n darparu cysylltiad rhwng ardaloedd gwarchodedig h.y. clustogfeydd a pharthau cysylltedd.
• Ardaloedd a reolir ar gyfer bioamrywiaeth gan Bartneriaethau Tirwedd, megis o fewn haen gydweithredol y Cynllun Ffermio Cynaliadwy.

Mae ardaloedd a reolir yn gynaliadwy, sy'n cefnogi gwydnwch ecosystemau, ond sy'n annhebygol o fod yn gymwys fel OECMs yn cynnwys:

• Tir gyda gorchudd >25% o rywogaethau wedi eu hau yn amaethyddol
• Mesurau dros dro neu gylchdro (e.e. cnwd gorchudd adar y gaeaf, ymylon cnydau gwael)
• Darnau bach, lled-naturiol mewn tirweddau a reolir yn ddwys (e.e. parciau trefol, gerddi ffurfiol/domestig, arboreta, ymylon ochr y ffordd)
• Coedwigoedd a reolir yn bennaf ar gyfer cynhyrchu pren masnachol, wedi'i fwriadu ar gyfer coedwigo.
• Mesurau sy'n berthnasol i un rhywogaeth dros ardal ddaearyddol eang, heb fudd cyfyngedig i'r ecosystem ehangach.

Rôl adfer natur ehangach ar gyfer Tirweddau Dynodedig

Gyda'i gilydd, gelwir Parciau Cenedlaethol a Thirweddau Cenedlaethol yn 'Dirweddau Dynodedig' yng Nghymru. Mae'r dynodiadau hyn yn cael eu cydnabod yn rhyngwladol fel ardaloedd gwarchodedig Categori V yr IUCN am eu priodweddau ecolegol, biolegol, diwylliannol a golygfaol unigryw. Fodd bynnag, nid yw pob ardal o fewn y tirweddau hyn yn cael ei rheoli'n benodol ar gyfer natur. Felly, o’u hanfod, ni all yr holl Dirweddau Dynodedig gyfrannu at y targed o 30%.

Gan gwmpasu 25% o Gymru a chyfran sylweddol o gynefinoedd â blaenoriaeth, mae gan Dirweddau Dynodedig swyddogaeth bwysig o ran cefnogi gwaith adfer natur, gwydnwch yr hinsawdd a chymunedau gwledig llewyrchus . Yn ymarferol, mae hyn yn golygu cynyddu cyfran y tirweddau arbennig hyn sy'n gyrru adferiad natur – yn benodol, y rhai sy'n bodloni'r meini prawf ar gyfer cynnwys yn y targed o 30% (gweler safleoedd Naturfa). Gellir cyflawni hynny trwy harneisio partneriaethau adfer tirwedd sy’n cefnogi gwaith adfer natur ar y cyd â chymunedau gwledig llewyrchus, cynhyrchu bwyd a manteision ecosystem ehangach .  Mae ymgysylltu a stiwardiaeth gyfunol y bobl sy'n byw yn y tirweddau hyn, sy’n gweithio ynddynt, ac yn eu mwynhau yn allweddol i'r ymdrech hon. Mae hyn yn cynnwys yr awdurdodau perthnasol a'r tirfeddianwyr sy'n gyfrifol am eu rheoli, y mae llawer ohonynt yn dibynnu ar y tir am eu bywoliaeth. Cefnogir y gwaith hwn yn genedlaethol drwy Tirweddau Cymru, partneriaeth Tirweddau Dynodedig Cymru.

Ar hyn o bryd ni ellir adrodd safleoedd Naturfa a gydnabyddir o fewn Tirweddau Dynodedig yn rhyngwladol fel OECMs o dan arweiniad cenedlaethol, ond byddant yn dal i gael eu cydnabod a'u hadrodd ar wahân. Bydd y sefyllfa hon yn cael ei hadolygu wrth gael eglurder ar lefel genedlaethol a rhyngwladol, er mwyn sicrhau bod meysydd a reolir yn effeithiol yn cyfrif tuag at y cyfraniad i 30x30. 

Creu Rhwydweithiau Ecolegol Gwydn (RENs)

Bydd ardaloedd gwarchodedig a safleoedd Naturfa yn ffurfio calon Rhwydweithiau Ecolegol Gwydn (RENs) ledled y wlad. Mae RENs yn gysyniad a fathwyd yng Nghymru i ddisgrifio rhwydweithiau o gynefinoedd sydd mewn cyflwr ecolegol da sy'n cysylltu safleoedd gwarchodedig a llecynnau cyfoethog o ran bioamrywiaeth eraill ar draws y dirwedd ehangach, gan ddarparu'r budd mwyaf posibl i fioamrywiaeth a llesiant. Mae gan rwydweithiau natur o'r fath ecosystemau gwydn iach sy'n darparu ystod o wasanaethau ecosystemau pwysig yn ogystal â chaniatáu i rywogaethau symud ar draws tirweddau mewn ymateb i'r newid yn yr hinsawdd. Mae'r dull RENs wedi'i integreiddio i ddeddfwriaeth bresennol Cymru, strategaethau thematig a gofodol a fframweithiau polisi, gan ddarparu cymorth hirdymor i 30x30 a dyheadau ehangach y GBF.

Image

Ffigur 1 Rhwydwaith ecolegol gwydn cysyniadol, sy'n ymgorffori camau gweithredu credadwy i gynyddu gwydnwch rhwydwaith, megis cynyddu cysylltedd drwy goridorau cynefin a cherrig camu. Yn seiliedig ar y Practitioners’ guide to Resilient Ecological Networks a Defining and delivering resilient ecological networks: Nature conservation in England - Isaac - 2018 - Journal of Applied Ecology - Wiley Online Library

Mae'r cysyniad o RENs yn cydnabod bod prosesau ecosystemau yn digwydd ar raddfa tirwedd ac yn aml y tu hwnt i ffiniau safleoedd unigol. Mae gwydnwch ecosystemau yn dibynnu ar y sicrwydd bod y prosesau hyn, megis peillio a gwasgaru hadau, yn gysylltiedig yn swyddogaethol ac yn strwythurol.

Rydym wedi datblygu set o fapiau "Rhwydweithiau Natur" (dolen amgen) sy'n nodi ardaloedd o dir sy'n darparu cysylltedd swyddogaethol rhwng ardaloedd gwarchodedig. Bydd y rhain yn llywio datblygiad strategol, cydweithredol RENs – integreiddio ardaloedd gwarchodedig a safleoedd Naturfa. Mae Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) wedi cyhoeddi canllawiau fel y gall ymarferwyr ddatblygu RENs ar y cyd â rhanddeiliaid, gan gynnwys partneriaid tirwedd, er mwyn cyflawni ar gyfer adferiad natur a'r gwasanaethau ecosystemau a ddarperir ganddynt. Bydd Datganiadau Ardal CNC hefyd yn darparu tystiolaeth mawr ei hangen ar gyfer cynllunio a darparu RENs.

Mae ein Grŵp Arbenigol Monitro a Thystiolaeth wedi datblygu fframwaith monitro 30x30 lefel uchel. Mae'n cwmpasu ystod o fetrigau posibl a fydd yn gwerthuso cyflawniad ac yn dwyn cynnydd i gyfrif, gan adrodd tuag at gyfres o ddangosyddion y GBF, gan gynnwys Prif Ddangosydd 3.1. 

Bydd angen i dystiolaeth sy'n cefnogi ein gwerthusiad o 30x30 ddangos cynnydd clir o ran cyflawniad ar draws y meini prawf 30x30 a'r effeithiau angenrheidiol sy'n cael eu gwneud. Bydd yr Adroddiad ar Sefyllfa Adnoddau Naturiol yn fecanwaith allweddol ar gyfer adrodd.

Yng Nghymru, byddwn yn defnyddio'r offeryn Effeithiolrwydd Rheoli Ardaloedd Gwarchodedig a Chadwraeth (MEPCA) fel elfen o'n fframwaith monitro. Mae'r dangosydd MEPCA wedi'i ddatblygu gan JNCC i asesu effeithiolrwydd rheoli ardaloedd gwarchodedig a chadwraeth, gan gynnwys OECMs (safleoedd Naturfa), gyda'i ffocws ar gyflawni canlyniadau cadwraeth. Fe'i rhestrir fel dangosydd cyflenwol ar gyfer Targed 3 yn fframwaith monitro'r GBF.

Ein gweledigaeth ar gyfer 30x30 yng Nghymru yw rhwydwaith ffyniannus, cysylltiedig, cynhwysfawr a gwydn, a lywodraethir yn deg o ardaloedd gwarchodedig a mesurau cadwraeth effeithiol eraill ar sail ardal sy'n cwmpasu tir, dŵr croyw a môr – sy’n cyfrannu at wydnwch ecosystemau, atal colli bioamrywiaeth a chefnogi gwaith adfer natur yn yr hirdymor ar draws Cymru.

Bydd gweithredu 30x30 yn her sylweddol oni bai bod ysgogwyr colli bioamrywiaeth yn cael eu lleihau. Mae'n hanfodol bod 30x30 yn rhan o ddull trawsnewidiol ehangach i gefnogi adferiad natur ledled Cymru, gan gynnwys adfer ecosystemau diraddiedig, mynd i'r afael ag ysgogwyr allweddol colli bioamrywiaeth megis llygredd a rhywogaethau goresgynnol, a sicrhau coedwigaeth, amaethyddiaeth a physgodfeydd cynaliadwy.

Bydd ein dull strategol yn cael ei arwain gan ddyletswydd Adran 6 i 'gynnal a gwella bioamrywiaeth a hyrwyddo cydnerthedd ecosystemau', y 7 nod llesiant a'r 5 ffordd o weithio, a rheoli adnoddau naturiol yn gynaliadwy, ac wedi'i integreiddio i'n hamcanion ehangach, gan gynnwys cyflawni’r Cynllun Gweithredu Hinsawdd a Natur, gwydnwch yr hinsawdd, diogeledd bwyd, gwydnwch gwledig, sgiliau a swyddi gwyrdd a sicrhau mynediad cyfartal at natur.

Mae cyflawni'r weledigaeth hon yn gofyn am ymdrech ar y cyd ar draws y Llywodraeth, sefydliadau cyflawni allweddol a phobl Cymru. Gyda'n gilydd, gallwn greu dyfodol lle mae natur a phobl yn byw mewn cytgord. Daw eto haul ar fryn.