Canllawiau drafft ar gyfer dylunio safleoedd Sipsiwn a Theithwyr

Mae’r bennod hon yn amlinellu tarddiad yr angen i ddylunio Safleoedd Sipsiwn a Theithwyr fel a ddaeth i’r amlwg drwy’r Cynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol. Mae hefyd yn tynnu sylw at ddiben y canllaw ymarferol hwn i roi gwybod i awdurdodau lleol sut i ddylunio, datblygu a gwella safleoedd. Dyma’r fersiwn ddiweddaraf o’r canllawiau, yn dilyn y canllaw gwreiddiol a gyhoeddwyd yn 2015. 

Mae Cynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol Llywodraeth Cymru yn nodi ei hymrwymiad i greu Cymru yn genedl wrth-hiliol. Mae’r camau gweithredu yn y cynllun yn cynnwys cymorth i gymunedau Sipsiwn, Roma a Theithwyr yn y gymdeithas yng Nghymru a’r camau y byddwn yn eu cymryd i gyflawni gwrth-hiliaeth ar gyfer y cymunedau hyn. Rydym yn cydnabod y gwahaniaethau diwylliannol sydd yn aml wedi arwain at allgáu cymdeithasol y grwpiau hyn, ac rydym am sicrhau bod lleisiau’r cymunedau hyn yn cael eu clywed wrth ddarparu gwasanaethau. Felly, mae’r canllawiau hyn yn seiliedig ar ymgysylltu ag aelodau o’r gymuned Sipsiwn, Roma a Theithwyr.

Yn aml at ddibenion polisi ac er mwyn sicrhau bod y gwahaniaeth rhwng y tair cymuned hyn yn cael ei adlewyrchu, defnyddir y term Sipsiwn, Roma a Theithwyr. Fodd bynnag, at ddibenion y canllawiau hyn, bydd y term Sipsiwn a Theithwyr, fel y’i diffinnir yn Neddf Tai (Cymru) 2014, yn cael ei ddefnyddio i gwmpasu cymunedau sy’n arfer ffordd nomadig o fyw. 

Mae Cynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol yn cydnabod bod angen llety diogel a diwylliannol briodol er mwyn i unigolion ffynnu mewn rhannau eraill o’u bywydau, a'i fwriad yw mynd i’r afael â’r prinder safleoedd a’r llety o ansawdd gwael sydd ar gael i Sipsiwn a Theithwyr yng Nghymru. Rhoddir sylw i’r nod hwn drwy argaeledd barhaus cyllid Grant Cyfalaf Safleoedd ar gyfer datblygu safleoedd presennol a newydd. Mae deddfwriaeth fel Deddf Tai (Cymru) 2014 a Deddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013 hefyd wedi cefnogi’r nod hwn. 

Mae tuedd ar hyn o bryd i Sipsiwn a Theithwyr ddod yn fwy ‘sefydlog’ ar safleoedd parhaol neu symud i dai confensiynol. Mae teithio wedi dod yn anoddach oherwydd patrymau newidiol mewn gwaith a diffyg mannau aros cyfreithiol neu ddarpariaeth tramwy, ac effaith Deddf yr Heddlu, Troseddu, Dedfrydu a’r Llysoedd 2022 (Deddf yr Heddlu 2022).

Roedd Cyfrifiad 2021 yn awgrymu mai dim ond 3,630 o Sipsiwn a Theithwyr Gwyddelig sy’n yw yng Nghymru. Ar draws Cymru a Lloegr dim ond 21.6% o holl aelodau’r gymuned y cofnodwyd eu bod yn byw mewn carafanau neu strwythurau symudol neu dros dro eraill, gyda 78.4% yn byw mewn gwahanol fathau o dai confensiynol (‘brics a morter’). Adeg cyhoeddi, mae gan 16 o’r 22 awdurdod lleol yng Nghymru safleoedd i Sipsiwn a Theithwyr, sy’n darparu oddeutu 465 o leiniau.

Bwriad y canllawiau hyn yw helpu awdurdodau lleol i ddylunio a darparu safleoedd priodol ar gyfer Sipsiwn a Theithwyr yng Nghymru. Dylid ei ddarllen ochr yn ochr â safonau enghreifftiol 2008 ar gyfer safleoedd carafannau yng Nghymru, y mae’n rhaid i awdurdodau lleol eu hystyried. Mae’n cynnwys canllawiau ymarferol i helpu awdurdodau lleol i sicrhau bod eu holl safleoedd, gan gynnwys safleoedd aros dros dro/safleoedd wedi eu negodi a safleoedd tramwy, yn addas i’r diben.

Dylid darllen y canllawiau hyn hefyd ar y cyd â’r canllawiau Rheoli Safleoedd Sipsiwn a Theithwyr yng Nghymru sy’n nodi cyfrifoldebau gwahanol awdurdodau lleol a phreswylwyr fel y nodir yn Neddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013. Mae Llywodraeth Cymru yn argymell bod y dogfennau canllaw hyn yn cael eu darllen cyn dylunio safleoedd newydd.

Dan adran 10 Deddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013, caiff gweinidogion Cymru bennu safonau enghreifftiol ar gyfer cynllun a darpariaeth cyfleusterau, gwasanaethau ac offer ar gyfer safleoedd sy’n cael eu rheoleiddio o dan y Ddeddf honno. Mae adran 56 y Ddeddf honno yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol, wrth ddarparu safleoedd cartrefi symudol, roi sylw i unrhyw safonau a bennir gan weinidogion Cymru dan adran 10.

Nid yw’r canllawiau hyn yn statudol. Fodd bynnag, bydd dilyn y canllawiau hyn wrth ddylunio safleoedd newydd neu ailwampio safleoedd presennol yn helpu awdurdodau lleol ac eraill i ddylunio, datblygu a gwella safleoedd Sipsiwn a Theithwyr yn eu hardal. Bydd y graddau y mae awdurdodau lleol wedi ystyried y canllawiau hyn hefyd yn rhan o ystyriaeth Llywodraeth Cymru wrth asesu ceisiadau am gyllid Grant Cyfalaf Safleoedd mewn perthynas â safleoedd Sipsiwn a Theithwyr. Mae unrhyw gais a wneir am safleoedd/lleiniau newydd nad ydynt yn bodloni’r safonau disgwyliedig sy’n ymwneud â chynaliadwyedd amgylcheddol e.e. adeiladu ar safleoedd tirlenwi neu dir anaddas neu anghynaliadwy arall, yn debygol o gael eu gwrthod. Atgoffir awdurdodau lleol y dylai safle newydd fod yn gynaliadwy ac ar gael i’w ddefnyddio fel safle Sipsiwn a Theithwyr yn y tymor hir (o leiaf 21 mlynedd).

Bydd awdurdodau lleol, wrth ystyried y canllawiau hyn a’r canllawiau ‘Rheoli Safleoedd Sipsiwn a Theithwyr yng Nghymru’ yn helpu i sicrhau bod safleoedd Sipsiwn a Theithwyr yng Nghymru:

• yn cael eu hadeiladu ar dir addas a diogel
• yn gynaliadwy, yn cael eu rheoli’n dda a bod gwaith cynnal a chadw’n cael ei gynllunio ac nid bob amser yn adweithiol
• wedi’u cynllunio gyda chyfranogiad gan gymunedau Sipsiwn a Theithwyr
• bod â safonau cyfatebol, lle bo hynny'n berthnasol, i'r rhai ar gyfer mathau eraill o safleoedd cartrefi symudol a thai cymdeithasol
• wedi’u cynllunio er mwyn helpu i annog a datblygu perthynas dda rhwng Sipsiwn a Theithwyr a’r gymuned sefydlog, a rhwng preswylwyr y safle a rheolwr y safle / yr awdurdod lleol

Mae’r canllawiau hyn yn disodli canllawiau 2015 ‘Dylunio Safleoedd Sipsiwn a Theithwyr’, a ddatblygwyd drwy ymgysylltu â gweithwyr proffesiynol ledled Cymru, gan gynnwys staff tai, cynllunio, iechyd yr amgylchedd ac addysg awdurdodau lleol.

Wrth ddatblygu’r canllawiau hyn, mae Llywodraeth Cymru wedi ceisio cysoni safonau â’r rhai y gall y gymuned sefydlog ddisgwyl eu profi. Yn y rhan fwyaf o achosion, gwneir cymhariaeth uniongyrchol â mathau eraill o safleoedd cartrefi symudol ond mewn rhai achosion mae’n fwy priodol cymharu â’r ddarpariaeth tai cymdeithasol.

Mae safleoedd Sipsiwn a Theithwyr awdurdodau lleol bellach o fewn y diffiniad o ‘safleoedd gwarchodedig’ at ddibenion Deddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013, gan ddarparu sicrwydd deiliadaeth cyfartal i breswylwyr sy’n byw ar safleoedd Sipsiwn a Theithwyr ac egluro rolau a chyfrifoldebau am leiniau a mwynderau eraill ar y safleoedd hyn.

Mae’r canllawiau hyn yn canolbwyntio’n llwyr ar safleoedd Sipsiwn a Theithwyr sy’n eiddo i awdurdodau lleol neu ar brydles ganddynt. Mae Adran 62 o Ddeddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013 ac adran 108 o Ddeddf Tai (Cymru) 2014:

yn diffinio ‘Teithwyr a Theithwyr’ fel a ganlyn:

1. Personau sy’n arfer ffordd nomadig o fyw, beth bynnag fo’u hil neu eu tarddiad, gan gynnwys:
   1. Personau sydd, ar sail eu hanghenion addysg, eu hanghenion iechyd neu eu henaint eu hunain neu anghenion addysg, anghenion iechyd neu henaint eu teulu neu ddibynnydd, ac ar y sail honno yn unig, wedi rhoi'r gorau i deithio dros dro neu yn barhaol, ac
   2. Aelodau o grŵp trefnedig o siewmyn teithiol neu bersonau sy’n rhan o syrcasau teithiol (p'un a ydynt yn cyd-deithio mewn grŵp o’r fath ai peidio); a
2. Unrhyw bersonau eraill sydd â thraddodiad diwylliannol o nomadiaeth neu o fyw mewn cartref symudol.

Bwriad y diffiniad uchod yw sicrhau bod Sipsiwn Romani ethnig a Theithwyr Gwyddelig yn cael eu cynnwys, yn ogystal â’r rhai o unrhyw grŵp ethnig arall sy’n arfer ffordd o fyw nomadig. Mae’r diffiniad hefyd yn cynnwys Siewmyn Teithiol. Dylid cynnwys Teithwyr Newydd yn y diffiniad hefyd os ydynt yn dangos traddodiad diwylliannol o nomadiaeth neu o fyw mewn cartrefi symudol. Nid oes angen i aelodau o’r cymunedau hyn o reidrwydd ddangos eu bod yn arfer ffordd o fyw nomadig parhaus i gael eu hystyried yn Sipsiwn neu’n Deithwyr. 

Mae Sipsiwn a Theithwyr ymysg y grwpiau sydd wedi’u hallgáu fwyaf yn gymdeithasol, gyda chanlyniadau iechyd ac addysg yn sylweddol waeth na’r boblogaeth sefydlog. Mae rhywfaint o dystiolaeth yn awgrymu lle mae Sipsiwn a Theithwyr yn gallu ymgartrefu ar safleoedd sy’n cael eu rheoli a’u cynnal yn dda, eu bod yn gallu cael gafael ar wasanaethau iechyd ac addysg yn well, a all arwain at ansawdd bywyd gwell.

Fel sy’n cael ei gydnabod gan Estyn, mae plant elwa drwy well presenoldeb a chyrhaeddiad yn y system addysg, sy’n galluogi gweithwyr addysg proffesiynol i feithrin perthynas sefydlog ac ymddiriedus gyda theuluoedd.

Bydd gwell iechyd yn deillio o, er enghraifft, y nifer sy’n manteisio ar ofal iechyd ataliol, gan gynnwys brechu plant gan fod ymwelwyr iechyd yn gallu cael gafael ar deuluoedd na allent gael gafael arnynt o’r blaen. 

Mae Sipsiwn a Theithwyr sy’n byw ar safleoedd parhaol hefyd yn fwy tebygol o ddefnyddio cyfleusterau lleol, sy’n helpu i sicrhau bod eu plant yn gallu byw a chwarae mewn amgylcheddau diogel.

Mae'r canllaw hwn yn ceisio sicrhau y bydd llawer mwy o Sipsiwn a Theithwyr yn gallu cael gafael ar lety sy’n briodol i’w diwylliant. Mae hyn yn rhoi sylw dyledus i gyfraith achosion Hawliau Dynol ac yn cefnogi ein Hamcanion Cydraddoldeb Cenedlaethol 2024 i 2028 drwy adlewyrchu anghenion y rhai sydd â nodweddion gwarchodedig wrth ddiwallu anghenion tai.

Mae’r bennod hon yn amlinellu’r angen am ddarparu safleoedd digonol ar gyfer y gymuned Sipsiwn a Theithwyr ac yn amlinellu’r ffordd mae'r cyfrifoldeb hwn yn gorwedd ar ysgwyddau awdurdodau lleol. Mae hefyd yn defnyddio’r cyllid Grantiau Cyfalaf Safleoedd sydd ar gael gan Lywodraeth Cymru i awdurdodau lleol ar gyfer datblygu safleoedd newydd ac adnewyddu safleoedd presennol.  Darperir rhagor o gymorth drwy ddarpariaeth canllawiau cynllunio a thai Llywodraeth Cymru a gan grwpiau rhanddeiliaid allanol.

Mae’r galw am leiniau ar safleoedd awdurdodau lleol yn fwy na nifer y lleiniau sydd ar gael. Mae angen o leiaf 277 o leiniau preswyl parhaol ledled Cymru ar hyn o bryd, gydag anghenion ychwanegol o ran mannau aros dros dro/a negodwyd a safleoedd tramwy.

Mae’r ffigur hwn wedi cael ei nodi drwy ddadansoddi Asesiadau Llety Sipsiwn Teithwyr Cylch 2 awdurdodau lleol (GTAA). Mae Cylch 2 GTAA yn cwmpasu’r cyfnod (25 Chwefror 2016 i 24 Chwefror 2022). Disgwylir y bydd GTAA Cylch 3 (ar gyfer y cyfnod 25 Chwefror 2022 i 24 Chwefror 2027) yn cael eu cyflwyno erbyn Chwefror 2027.

Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i sicrhau cyfle cyfartal i bawb ac mae’n credu’n gryf y dylai pawb yn y gymdeithas yng Nghymru gael y cyfle i gael cartref o ansawdd da, p’un a yw hynny’n llety cartref symudol neu dai brics a morter.

Mae Deddf Tai (Cymru) 2014 yn gosod dyletswydd statudol ar awdurdodau lleol i sicrhau bod anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr yn cael eu hasesu’n briodol. Mae’n ofynnol i awdurdodau lleol arfer eu pwerau o dan adran 56 o Ddeddf Cartrefi Symudol (Cymru), cyn belled ag y bo angen, i ddarparu safleoedd Sipsiwn a Theithwyr ar gyfer yr angen nas diwallwyd. Mae rhagor o wybodaeth am ddeall asesiadau anghenion llety ar gael yn nogfen Llywodraeth Cymru Cynnal Asesiadau o Anghenion Llety Sipsiwn a Theithwyr: canllawiau.

Mae’r ddogfen hon yn rhoi canllawiau ar gyfer dylunio safleoedd awdurdodau lleol yng Nghymru. Fodd bynnag, efallai y bydd awdurdodau lleol hefyd yn dymuno ystyried gweithio gyda chymunedau Sipsiwn a Theithwyr i annog datblygu safleoedd preifat newydd. Gall hyn gynnwys helpu aelodau’r gymuned i ddeall sut i ofyn am ganiatâd cynllunio a sicrhau bod y tir a brynir yn addas ar gyfer rhoi caniatâd cynllunio. Dylai awdurdodau lleol hefyd gyfeirio aelodau’r gymuned at y contract Eiriolaeth a Chyngor sy'n cael ei gyllido gan Lywodraeth Cymru, a all gefnogi aelodau’r gymuned ar faterion sy’n ymwneud â thai a safleoedd.

Mae cylchlythyr cynllunio 005/2018 Cynllunio ar gyfer Safleoedd Sipsiwn, Teithwyr a Siewmyn gan Lywodraeth Cymru yn darparu arweiniad i awdurdodau lleol wrth geisio canfod lleoliadau addas ar gyfer safleoedd yn eu Cynlluniau Datblygu Lleol statudol. Fel ymgynghorai statudol ar gyfer pob Cynllun Datblygu Lleol, bydd Llywodraeth Cymru yn rhoi adborth i awdurdodau lleol mewn perthynas â’u cynlluniau ar gyfer llety Sipsiwn a Theithwyr.

Mae’r cylchlythyr cynllunio yn amlinellu pwysigrwydd:

• cynnwys Sipsiwn a Theithwyr yn rhagweithiol yn y GTAA a’r broses gynllunio drwy Gynlluniau Cynnwys y Gymuned wrth baratoi Cynlluniau Datblygu Lleol a sicrhau bod cyfathrebu’n uniongyrchol ac yn hygyrch
• ystyried cynaliadwyedd posibl y safle, gan gynnwys mynediad at gyfleusterau cymunedol addas ar gyfer y rhai sy’n byw yno
• canllawiau i Sipsiwn a Theithwyr sy’n gwneud ceisiadau cynllunio
• awdurdodau cynllunio lleol yn nodi lleoliadau addas yn eu Cynllun Datblygu Lleol ar gyfer safleoedd parhaol a thramwy sy’n diwallu anghenion Sipsiwn a Theithwyr
• cynnwys polisi sy’n seiliedig ar feini prawf yn y Cynllun Datblygu Lleol a fydd yn darparu sail resymegol glir a theg ar gyfer penderfynu ar geisiadau cynllunio
• cyfrifoldebau awdurdodau lleol dan ddeddfwriaeth Cydraddoldeb a Hawliau Dynol a chyfraith achosion

Drwy ddefnyddio canllawiau Llywodraeth Cymru ‘Cynnal Asesiadau o Anghenion Llety Sipsiwn a Theithwyr’, y canllawiau hyn a’r canllawiau ‘Rheoli Safleoedd Sipsiwn a Theithwyr yng Nghymru’, dylai awdurdodau lleol fod â’r adnoddau i ymgymryd â’r Asesiadau o Anghenion Llety Sipsiwn a Theithwyr (GTAA) ac i ddiwallu’r anghenion a nodwyd o ran lleiniau.

Er mwyn lleihau’r risg o wersylloedd diawdurdod, mae angen darparu safleoedd yn briodol. Gellir darparu’r rhain drwy safleoedd awdurdodau lleol, mannau aros dros dro/a negodwyd neu safleoedd tramwy (gweler dogfen Llywodraeth Cymru Canllawiau ar Reoli Gwersylla Diawdurdod). Mae darparu mwy o safleoedd, boed yn safleoedd awdurdodau lleol, mannau aros preifat neu dros dro/a negodwyd, yn gyfrifoldeb ar bob awdurdod lleol yng Nghymru, sydd â dyletswydd i ddod o hyd i atebion lleol ar gyfer anghenion lleol. Mae darparu llety priodol yn cael effaith gadarnhaol ar fynediad at wasanaethau i Sipsiwn a Theithwyr ac yn cael effaith fanteisiol ar y gymdeithas ehangach drwy well cydlyniant cymunedol a llai o wersylloedd diawdurdod.

Mae Llywodraeth Cymru yn darparu cyllid i awdurdodau lleol ar gyfer datblygu lleiniau a safleoedd newydd, gan gynnwys adnewyddu safleoedd presennol awdurdodau lleol drwy’r Grant Cyfalaf Safleoedd.

Mae’r cyllid hwn hefyd ar gael ar gyfer safleoedd tramwy yn ogystal â mannau aros dros dro/wedi eu negodi. Dylai awdurdodau lleol sy’n bwriadu gwneud cais am gyllid Grant Cyfalaf Safleoedd ymgynghori â Llywodraeth Cymru ar eu cynlluniau yn gynnar i weld a fydd y cynnig yn gymwys.

Fel yr amlinellwyd yn y cylchlythyr ‘Cynllunio ar gyfer Safleoedd Carafanau Sipsiwn a Theithwyr’, rhaid i safleoedd allu cael eu defnyddio fel safleoedd Sipsiwn a Theithwyr am o leiaf 21 mlynedd er mwyn bod yn gymwys i gael cyllid Grant Cyfalaf ar gyfer Safleoedd.

Mae’r bennod hon yn rhoi manylion cydrannau hanfodol safle awdurdod lleol y dylid eu hystyried pryd bynnag y bydd safle’n cael ei ddylunio.

Dylai awdurdodau lleol ymgynghori ag aelodau o’r gymuned yn ardal eu hawdurdod i ddeall anghenion teuluoedd unigol ar gyfer safleoedd cartrefi symudol.  Os oes cynnig i gynnwys unigolion o wahanol grwpiau ethnig neu gefndiroedd diwylliannol ar yr un safle, dylai awdurdodau lleol ofyn yn benodol i’r rhai yr effeithir arnynt a oes ganddynt unrhyw bryder ynghylch trefniant o’r fath cyn bwrw ymlaen â chynlluniau ar gyfer safleoedd newydd neu ehangu rhai sy’n bodoli'n barod.

Nid yw’r canllawiau hyn yn pennu isafswm nac uchafswm nifer y lleiniau ar gyfer safleoedd. Bydd angen ystyried pob safle yng nghyd-destun ei amgylchiadau penodol ei hun. Y ffordd orau o bennu maint safleoedd o ran niferoedd lleiniau yw yn ôl angen lleol, caniatâd cynllunio a thrwy ymgysylltu â chymunedau lleol. Fodd bynnag, mae tystiolaeth anecdotaidd yn awgrymu y gall safleoedd llai fod yn haws eu rheoli a’u bod yn fwy tebygol o ddenu unedau teuluol cydnaws.

Gall awdurdod lleol ystyried ei bod yn briodol cael safle mwy mewn rhai amgylchiadau, ond ni ddylai hyn gael effaith niweidiol ar lesiant preswylwyr y safle, a dylai hefyd fod yn destun ymgynghori ac ymgysylltu â phawb sy’n bwriadu byw ar y safle, a lle bo hynny’n ymarferol, y gymuned ehangach.

Gall awdurdod lleol ystyried ei bod yn briodol cael nifer uwch o leiniau ar safle lle mae amgylchiadau eithriadol a lle na fyddai hyn yn cael effaith niweidiol ar lesiant preswylwyr, ond dylai hyn fod yn destun ymgynghori ac ymgysylltu â phawb sy’n bwriadu byw ar y safle, a lle bo hynny’n ymarferol, y gymuned ehangach.

Gellid ystyried bod safle mwy yn briodol er mwyn cadw cymuned fawr gyda’i gilydd, er enghraifft os yw aelwydydd yn cael eu hadleoli o safle presennol anghynaliadwy, neu os oes diffyg tir addas neu lefelau uchel o angen am leiniau heb ei ddiwallu o fewn ardal awdurdod lleol.

Bydd yn rhaid ystyried nifer o ffactorau wrth benderfynu ar gynllun ffisegol y safle. Mae’r rhain yn cynnwys: nifer y teuluoedd sydd i’w lletya, math a lleoliad cyfleusterau neu amwynderau, materion mynediad ac amgylchedd ac estheteg y tir sydd i’w ddatblygu. Gall y grwpiau ethnig, diwylliannol neu deuluol sy’n byw ar y safle hefyd arwain at ystyriaethau dylunio penodol. Er enghraifft, pan fwriedir i safleoedd gael eu rhannu gan wahanol gymunedau, gallai dyluniad ar ffurf ‘canghennau coeden’ fod yn well na dyluniad ‘cylchol’ (gweler Atodiad 2). Y pwynt allweddol yw y dylai unrhyw gynllun gael ei wneud mewn ymgynghoriad â’r preswylwyr arfaethedig.

Pan fo’n bosibl, dylai cynllun ffisegol y safle ystyried dewisiadau penodol preswylwyr y safle neu ddarpar breswylwyr y safle. Dylid ystyried lleoliad y safle hefyd er mwyn cynhyrchu cymaint o ynni adnewyddadwy â phosibl a bod o fudd i effeithlonrwydd ynni. Gall ymgynghori â thrigolion arfaethedig sicrhau bod yr awdurdod lleol yn deall anghenion y presennol a’r dyfodol yn llawn, er enghraifft, drwy nodi mewn da bryd unrhyw blant sy’n debygol o gyrraedd oedran pryd byddant angen eu lleiniau eu hunain yn fuan, neu deuluoedd yn dyblu ar eu lleiniau.

Mae sicrhau rhywfaint o breifatrwydd a diogelwch ar safleoedd yn hanfodol i breswylwyr. Mae angen taro cydbwysedd rhwng darparu’r lefel gywir o breifatrwydd a sicrhau bod ymdeimlad o gymuned yn cael ei gynnal.

Dylai awdurdodau lleol ystyried ffyrdd o gadw’r ymdeimlad o gymuned ar safleoedd, sy’n rhan bwysig o’r diwylliant o fyw ar safleoedd. Gall dyluniad cylchol adlewyrchu dyluniad gwersyll traddodiadol yn agosach ac yn gyffredinol byddai’n addas ar gyfer safleoedd â 12 llain neu lai. Gallai’r cynllun cylchol fod yn anymarferol ar gyfer safleoedd mwy.

Bydd tirweddu safleoedd yn helpu i greu amgylchedd deniadol i fyw ynddo. Lle bo’n bosibl, dylai’r awdurdod lleol geisio darparu atebion naturiol yn hytrach nag artiffisial o ran creu ffiniau. Er enghraifft, dylai awdurdodau lleol ystyried plannu rhywogaethau brodorol ar gyfer sgrinio o amgylch terfynau’r safle yn hytrach na defnyddio waliau concrit uchel.

Bydd darparu coed i greu ffin o amgylch y safle yn sicrhau bod arwynebedd y safle wedi’i ddiffinio’n glir. Bydd hefyd yn helpu i gadw safleoedd yn breifat, fel bo’n briodol.

Dylai awdurdodau lleol sicrhau eu bod wedi dadansoddi canfyddiadau’r gwaith o gasglu data o’r Cyfrif Carafanau a’r GTAA i ganfod unrhyw ddewisiadau o ran lleoliad a nodwyd gan aelodau’r gymuned Sipsiwn a Theithwyr neu unrhyw ardaloedd lle ceir gwersylloedd yn aml. Gall y dadansoddiad hwn a’r ymgysylltu parhaus ag aelodau o’r gymuned Sipsiwn a Theithwyr fod yn ddefnyddiol iawn i gefnogi trafodaethau ynghylch dod o hyd i leoliadau addas ar gyfer safleoedd.

Mae Safon Enghreifftiol 2008 yn mynnu bod awdurdod lleol yn dangos cynllun a strwythurau’r safle’n glir. Wrth nodi lleoliadau ar gyfer safle awdurdod lleol, dylid ystyried dewisiadau aelodau’r gymuned fel rhan o broses asesu’r awdurdod lleol. Fodd bynnag, mae’n bosibl na fydd awdurdodau lleol yn gallu sicrhau safleoedd mewn lleoliadau penodol mae aelodau’r gymuned yn gofyn amdanynt. Cydnabyddir y bydd yn rhaid ystyried ffactorau eraill fel argaeledd tir, cynaliadwyedd safle a pha mor hawdd yw cael caniatâd cynllunio. Bydd perthynas dda gydag aelodau’r gymuned yn helpu i sicrhau eu bod yn teimlo eu bod yn cael eu clywed a’u bod yn rhan weithredol o brosesau gwneud penderfyniadau. Bydd perthnasoedd da hefyd yn gymorth i ddeall a derbyn pan na fydd awdurdodau lleol yn gallu cyflawni holl nodau’r gymuned.

Efallai y bydd gan Sipsiwn a Theithwyr gysylltiadau hirsefydlog ag ardal benodol o awdurdod lleol ac efallai y byddant yn dymuno cael llety yno. Dylai awdurdodau lleol ystyried y safbwyntiau hyn, yn enwedig os lle mae'r rhain yn  ymwneud â pharhau i gofrestru gyda gwasanaethau lleol gyda phrofiad ac arbenigedd o ymwneud â’r cymunedau hyn neu pan fyddant yn gysylltiedig â chyfleoedd addysg neu waith. Fodd bynnag, dylai awdurdodau lleol hefyd ystyried effaith hirdymor unrhyw grynodiad o leiniau / safleoedd mewn un rhan benodol o ardal yr awdurdod. Mae’n bwysig nad yw darparu safleoedd mawr neu luosog mewn un ardal yn creu gwahanu gofodol yn y cymunedau hyn. Os yw lleoliad yn cael ei ystyried yn amhriodol ar gyfer defnydd tai confensiynol am unrhyw reswm, mae hefyd yn debygol o fod yn amhriodol ar gyfer safle awdurdod lleol.

Dylid ymgysylltu’n gynnar â darpar breswylwyr a Llywodraeth Cymru cyn i’r cynlluniau fynd yn rhy bell.

Wrth geisio dod o hyd i leoliad addas ar gyfer safle, dylai awdurdodau lleol ystyried y themâu cyffredinol canlynol:

Mynediad

Dylid lleoli safleoedd preswyl awdurdodau lleol gyda mynediad i ffyrdd cyhoeddus a llwybrau troed sy’n arwain at y safle. Er y byddai mynediad at drafnidiaeth gyhoeddus yn ddelfrydol, gallai fod yn afrealistig ar gyfer unrhyw safleoedd mewn lleoliadau gwledig.

Cynaliadwyedd ac addasrwydd tir: rhaid i awdurdodau lleol ystyried materion cynaliadwyedd wrth nodi lleoliadau addas ar gyfer safleoedd parhaol. Dylai unrhyw safle fod ar gael i’w ddefnyddio fel safle awdurdod lleol yn y tymor hir (o leiaf 21 mlynedd) gyda’r disgwyliad y byddai angen gwaith cynnal a chadw rheolaidd ar adeiladau mawr fel blociau cawodydd, ond nid dymchwel ac ailadeiladu ar raddfa lawn o fewn yr amserlen honno. Rhaid i’r awdurdod lleol sefydlu a yw’r safle mewn perygl o lifogydd drwy gyfeirio at Fap Llifogydd Asiantaeth yr Amgylchedd. Os oes perygl o lifogydd rhaid i'r awdurdod lleol gysylltu ag Asiantaeth yr Amgylchedd i gael cyngor ar y tebygolrwydd o lifogydd, y dyfnderoedd a'r cyflymder y gellid eu disgwyl, argaeledd gwasanaeth rhybuddio a chymryd camau priodol.

Dylai ystyriaethau cynaliadwyedd gynnwys cyflwr amgylcheddol y tir, er enghraifft, diystyru tir a adeiladwyd ar orlifdir, tir gwenwynig neu safleoedd tirlenwi. Rhaid cynnal arolwg safle a fydd yn nodi problemau posibl fel draenio, perygl llifogydd, tir halogedig ac ati. Dylai awdurdodau lleol ystyried a yw gwaith adfer i ddatrys unrhyw broblemau yn ymarferol yn ariannol. Ystyrir bod cartrefi symudol yn agored iawn i lifogydd felly ni ddylid lleoli safleoedd mewn parthau llifogydd C2. Dylai lleoliadau mewn parthau llifogydd C1 fod yn destun prawf cyfiawnhad.

Gwasanaethau Lleol

Dylai lleoliad safle hefyd alluogi, nid llesteirio, mynediad at wasanaethau fel iechyd ac addysg. Yn ddelfrydol, byddai unrhyw safle wedi’i leoli bellter rhesymol oddi wrth leoliadau addysg, gwasanaethau iechyd a siopau. Os yw safle wedi’i leoli, neu’n mynd i gael ei leoli, mewn ardal wledig, efallai na fydd modd cyflawni hyn mewn llawer o achosion, er y gellir ystyried mesurau lliniaru fel dod ag ymwelwyr iechyd i’r safle’n rheolaidd. Rhaid i awdurdodau lleol gydymffurfio â Mesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008 (fel y’i diwygiwyd) a’r canllawiau cysylltiedig. I gael rhagor o fanylion, gweler y canllawiau Teithio gan Ddysgwyr.

Yr Amgylchedd

Diogelwch preswylwyr, gan gynnwys eu plant, yw’r flaenoriaeth bwysicaf.  Ni ddylid lleoli safleoedd wrth ymyl peryglon posibl fel afonydd neu gamlesi, oni bai bod modd rhoi mesurau diogelu priodol ar waith. Dylai lleoli safleoedd wrth ymyl safleoedd diwydiannol neu brif ffyrdd gael ei ystyried yn ofalus, a allai olygu bod angen monitro sŵn ac ansawdd aer a mesurau dylunio canlyniadol i leihau unrhyw effaith anffafriol. Gallai lliniaru yn erbyn effeithiau fod yn gostus yn y tymor hir, ac felly dylid cynnal yr holl asesiadau amgylcheddol angenrheidiol cyn penderfynu ble i leoli safle.

Cyfleustodau

Rhaid darparu dŵr, trydan, carthffosiaeth, draenio a gwaredu sbwriel ar bob safle. Mae’n bosibl y bydd angen ymgynghori â darparwyr cyfleustodau i sicrhau bod modd cyflawni meini prawf hanfodol ar gyfer cysylltiadau newydd ar safle arfaethedig. Dylai awdurdodau lleol feddwl am y costau tebygol y bydd preswylwyr yn eu hwynebu gan ddarparwyr cyfleustodau a, lle bynnag y bo modd, y goblygiadau o ran tariffau masnachol a phreswyl.

Dylai pob safle gael mesurau gostegu traffig sy’n arwain i mewn a thrwy'r safle.

Dylai pob ffordd fod ag arwyddion sy’n cael eu harddangos yn glir yn gofyn i geir arafu ar gyfer mynediad i’r safle. Dylai fod arwyddion ar ffyrdd mewnol hefyd yn rheolaidd yn gofyn i yrwyr arafu a rampiau i gyfyngu ar gyflymder lle bo’n briodol.

Dylai perchennog y safle adeiladu a chynnal a chadw ffyrdd o ansawdd da sy’n gallu gwrthsefyll cerbydau trwm. Rhaid i ffyrdd newydd gael eu hadeiladu a’u gosod â macadem bitwmen neu goncrid addas gyda gwaelod wedi ei gywasgu addas. Dylai’r ffyrdd fod yn ddigon llydan i alluogi mynediad i gartrefi symudol ar gerbydau sy’n llwytho’n isel. Rhaid i ffyrdd dwyffordd beidio â bod yn llai na 3.7 metr o led, neu os ydynt wedi eu dylunio ar gyfer traffig unffordd, dim llai na 3 metr o led.

Rhaid i ddyluniad ffyrdd sy’n arwain at a thrwy safle roi mynediad clir ar gyfer cerbydau argyfwng. Rhaid peidio â gosod cartrefi symudol o fewn 2 fetr i unrhyw ffordd neu faes parcio cymunedol ar y safle neu fwy na 50 metr o ffordd o’r fath o fewn y safle. Rhaid i fargod ceblau fodloni’r gofynion statudol. Ni chaniateir ceblau uwchben ffyrdd sy’n is na 4.5 metr uwchben y ddaear. Rhaid i fynedfeydd a mynediad i gerbydau i’r safle fod o leiaf 3.1 metr o led a bod â cliriad uchder o 3.7 metr o leiaf.

Mae’n bosibl y bydd awdurdodau lleol yn dymuno ddarparu un pwynt mynediad yn unig i’r safle i atal pobl nad ydynt yn breswylwyr rhag defnyddio'r safle fel ffordd drwodd. Gallai ramp cyflymder ger y fynedfa i’r ffordd gyhoeddus helpu i sicrhau gostyngiad yng nghyflymder cerbydau unwaith y byddant ar y safle. Os yw’r safle ar gynllun coeden / ffordd bengaead, dylid cael digon o le i droi cerbydau mawr megis injans tân, ambiwlansys, lorïau sbwriel ac, wrth gwrs, cerbydau mawr a ddefnyddir gan y preswylwyr. Fe allai’r awdurdod lleol ddymuno cysylltu â’r Heddlu lleol i sicrhau bod dyluniad arfaethedig unrhyw safle newydd neu estynedig yn cyd-fynd ag egwyddorion Diogel Drwy Ddyluniad. Dylid cysylltu’r safle â’r gymuned leol drwy gyfrwng llwybr troed lle bo hynny’n bosibl. Dylai awdurdodau lleol gynnwys llwybrau mewnol o leiaf 0.9 metr o led, yn enwedig lle gall plant fod yn chwarae neu ar unrhyw lwybr i fan chwarae ar y safle. Ar safleoedd sydd â chynllun coeden, dylid osgoi llwybrau troed sy’n cysylltu ffyrdd pengaead er mwyn sicrhau preifatrwydd a llesiant y preswylwyr.

Bydd preswylwyr yn ymwybodol y dylid bod yn ofalus wrth yrru i’r safle ac o’i gwmpas oherwydd y posibilrwydd bod plant yn chwarae. Fodd bynnag, efallai na fydd ymwelwyr â’r safle’n sylweddoli’r perygl posibl ac felly dylid gosod arwyddion rhybudd wrth fynedfa’r safle a thrwy’r safle cyfan yn rhybuddio gyrwyr bod plant yn bresennol. Ar safleoedd sydd â chynllun cylchol, argymhellir system unffordd ar gyfer cerbydau, y dylid ei marcio ag arwyddion unffordd neu saethau wedi’u peintio ar y ffordd. Bydd hyn yn gwneud y llif traffig yn fwy rhagweladwy ac yn helpu i gadw plant yn ddiogel.

Gellid ystyried gosod rhwystr ar fynedfa’r safle, ar ôl ymgynghori â thrigolion y safle. Gall rhwystr mynediad wneud i drigolion y safle deimlo’n fwy diogel, ond dylai awdurdodau lleol hefyd ystyried sut gall gwasanaethau brys gael mynediad i’r safle os rhoddir rhwystr ar waith, fel y nodir yn Nodyn Cyngor Technegol 12 Llywodraeth Cymru. 

Rhaid i ffiniau’r safle o unrhyw dir cyfagos gael eu marcio’n glir gan nodwedd naturiol neu un a grëwyd gan bobl. Dylid bod yn ofalus i sicrhau bod ffin y safle yn cael ei integreiddio i’r amgylchedd lleol. Y nod ddylai fod sicrhau cydbwysedd rhwng sicrhau’r ffiniau a chynnal amgylchedd braf a mwy agored ar y safle.

Dylai iechyd a diogelwch plant fod yn flaenoriaeth wrth ystyried trefniadau ffiniau. Dylid adeiladu ffiniau safle mewn ffordd a fydd yn lleihau i’r eithaf y risgiau i blant sy’n chwarae. Dylid cael bwlch o 3 metr y tu mewn i holl ffiniau’r safle fel mesur atal tân. Gweler Safonau enghreifftiol 2008 ar gyfer safleoedd carafanau yng Nghymru.

Rhaid i'r awdurdod lleol ymgynghori â'r awdurdod tân ac achub lleol ynghylch y mesurau arfaethedig i atal a chanfod tân ar y safle arfaethedig a'r dull arfaethedig o ymladd y tân cyn agor safle i breswylwyr. Gweler Adran 56(4) Deddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013.

Mae’n bwysig gwahaniaethu rhwng mannau cyhoeddus a phreifat ar y safle a dylid marcio ffiniau caeau’n glir, yn enwedig gan fod cyfrifoldebau cynnal a chadw perchnogion safle a phreswylwyr yn wahanol mewn perthynas â lleiniau a mannau cymunedol.

Gellir defnyddio gwahanol ddeunyddiau i ddiffinio ffiniau, fel plannu neu waliau isel. Lle mae nodweddion naturiol yn bodoli, byddai’n ddefnyddiol integreiddio’r rhain i ddyluniad y safle. Rhaid i ffensys a gwrychoedd, lle caniateir hynny a lle byddant yn ffurfio’r ffin rhwng carafanau cyfagos, fod yn uchafswm o 1 metr o uchder.

Dylai fod gan bob llain giât ddiogel y gellir ei chloi. Bydd hyn yn galluogi preswylwyr lleiniau i ddiogelu eu lleiniau eu hunain. Dylai’r gatiau fod o ddyluniad cadarn a dymunol ac ni ddylent fod yn rhy fawr. Argymhellir bod gatiau’n cael eu dylunio i atal anifeiliaid anwes neu blant bach rhag dianc o’r llain. Dylai’r gatiau fod o leiaf 3.1 metr o led.

Bydd cynllun y llain yn dibynnu ar ddyluniad cyffredinol y safle. Fodd bynnag, elfen bwysig yn nyluniad a maint y lleiniau yw’r capasiti arfaethedig. Yn draddodiadol, mae gan Sipsiwn a Theithwyr deuluoedd mwy yn byw gyda’i gilydd na’r gymuned sefydlog ac felly mae’n debygol y bydd mwy o alw am leiniau teuluol mwy o faint wedi’u dylunio’n dda. Yn ogystal, bydd angen digon o le ar gyfer cerbydau sy’n gallu tynnu carafanau. Dylid hefyd ystyried ymarferoldeb darparu digon o le ar y safle ar gyfer cerbydau mawr a allai gael eu defnyddio gan breswylwyr ar gyfer eu cyflogaeth.

Fel isafswm, dylai pob llain allu cynnwys bloc amwynder, cartref symudol, carafán deithiol a lle parcio ar gyfer dau gerbyd. Mae Adran 60 o Ddeddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013 yn diffinio ‘cartref symudol’ fel strwythur sy’n mesur hyd at 20 metr o hyd a 6.8 metr o led. Dylai mannau parcio fod o leiaf 2.4 x 4.8 metr yr un.

Mae’n bwysig sicrhau bod lleoliad y llain yn caniatáu rhywfaint o breifatrwydd i breswylwyr unigol heb amharu ar yr ymdeimlad o gymuned. Bydd darparu ffiniau clir ar gyfer lleiniau, nad ydynt yn rhy uchel, yn cefnogi hyn. Bydd peidio â rhoi llwybrau troed yn uniongyrchol y tu ôl i lain hefyd yn cefnogi preifatrwydd yr aelwyd ac yn helpu i ddiogelu’r preswylwyr.

Dylai lleiniau ddarparu:

• bloc amwynder sydd wedi’i gysylltu â’r cyflenwad dŵr, trydan a gwasanaethau/cyfleusterau eraill
• ardal wastad gydag wyneb caled gyda draeniau’n gostwng
• arwyneb sy’n hawdd ei lanhau a’i gynnal a’i gadw’
• cynhwysydd addas ar gyfer gwastraff domestig - lle darperir biniau sbwriel cymunedol rhaid i'r rhain fod yn rhai na ellir eu llosgi a rhaid eu cadw mewn storfa biniau sydd wedi ei hadeiladu'n briodol. Rhaid i’r holl warediadau sbwriel fod yn unol â’r holl ddeddfwriaeth a rheoliadau cyfredol
• mannau cysylltu trydan sy’n galluogi lleoli cartrefi symudol mewn mannau gwahanol yn y llain
• ffordd o angori cartrefi symudol i’r llain yn ystod gwyntoedd cryfion, fel cylchoedd dur wedi’u gosod mewn concrit
• cysylltu â draeniau a systemau carthffosiaeth
• lle i sychu dillad

Rhaid i bob llain fod ar sylfaen goncrid neu lawr caled. Rhaid i’r sylfaen ymestyn dros yr holl ardal a feddiannir, a rhaid iddi ddangos pellter digonol tuag allan o’r fynedfa neu’r mynedfeydd er mwyn i’r preswylwyr allu mynd i mewn a gadael yn ddiogel. Rhaid i’r lloriau caled gael eu hadeiladu yn unol â chanllawiau’r diwydiant, sy’n gyfredol adeg eu lleoli, gan ystyried amodau lleol.

Awdurdodau lleol fydd yn gyfrifol am drwsio’r llawr caled os caiff ei ddifrodi yn y dyfodol, felly mae’n bwysig ystyried hyn wrth adeiladu hwn am y tro cyntaf. Lle bo’n bosibl, argymhellir rhywfaint o dirlunio meddal ar gyfer pob llain hefyd.

Rhaid i bob llain fod â bloc amwynder y mae’n rhaid ei adeiladu neu ei adnewyddu i fodloni gofynion rheoliadau adeiladu cyfredol, rheoliadau a safonau a wneir gan y Sefydliad Peirianneg a Thechnoleg, a gofynion y cwmni dŵr perthnasol. Dylid defnyddio dyluniadau sengl neu adeilad pâr lle bo hynny’n bosibl. Mae ymddangosiad preswyl yn debygol o wella golwg y llain ac estheteg gyffredinol y safle yn ei gyfanrwydd. Awdurdodau lleol fydd yn gyfrifol am unrhyw waith atgyweirio ar y blociau amwynder.

Dylai blociau amwynder gynnwys toiled ar wahân gydag uned sinc ar gyfer golchi dwylo sy’n hygyrch drwy ystafell â lobi. Argymhellir baddonau gyda chawodydd uwchben hefyd. Dylai’r bloc hefyd gynnwys storfa, cegin ac ardal paratoi bwyd ac ardal fwyta fach i’r teulu. Mae’r diagram yn Atodiad 3 yn rhoi enghraifft o sut y gellid cynllunio hyn. Y gofod llawr lleiaf a argymhellir ar gyfer bloc amwynder yw 23m2.

Dylai awdurdodau lleol ymgynghori â darpar breswylwyr y safle cyn cwblhau cynlluniau bloc amwynder. Efallai y byddai’n well gan breswylwyr gael cawodydd na baddonau neu gael ystafelloedd o feintiau ychydig yn wahanol. Bydd awdurdodau lleol hefyd yn ymwybodol o’u dyletswyddau i wneud addasiadau rhesymol ar gyfer preswylwyr ag anabledd dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010. Yn benodol, os yw nodwedd ffisegol safle yn rhoi person anabl dan anfantais sylweddol o’i gymharu â phersonau nad ydynt yn anabl, rhaid i’r awdurdod lleol gymryd camau rhesymol i osgoi’r anfantais i’r person anabl.  Er mwyn diogelu safleoedd at y dyfodol, argymhellir bod blociau amwynder yn cael eu dylunio mewn ffordd a fydd yn caniatáu i addasiadau gael eu gwneud i ddarparu ar gyfer unrhyw breswylwyr ag anabledd neu unrhyw anghenion penodol eraill yn y dyfodol lle bo'n bosibl.

Dylai adeiladwaith a chynllun y bloc amwynder ystyried y gallai fod angen gwneud addasiadau ar gyfer rhai preswylwyr, er enghraifft y rhai sy’n defnyddio cymorth cerdded neu gadair olwyn. Dylai pob bloc newydd fod â rampiau mynediad yn hytrach na grisiau (neu’r ddau). Efallai y bydd angen gwneud addasiadau pellach i flociau amwynder sydd i’w dyrannu i breswylwyr ag anabledd.

Dylai awdurdodau lleol ystyried gosod rampiau bach ar safleoedd presennol yn lle grisiau ar flociau amwynder. Dylai waliau mewnol mewn ystafelloedd ymolchi a thoiledau allu dal cymhorthion cynnal. Gellir gosod cymhorthion sylfaenol hefyd er mwyn caniatáu hyblygrwydd o ran defnydd. Mae’n bosibl y bydd awdurdodau lleol yn dymuno ymgeisio am y Grant Cyfleusterau i’r Anabl i gyllido’r addasiadau gofynnol.

I ddarparu ar gyfer cadeiriau olwyn, pramiau a fframiau cerdded, dylai’r prif fynedfeydd, drysau a llwybrau fod o leiaf 0.8 metr, 0.75 metr a 0.9 metr yn y drefn honno.

Dylai fod gan y blociau gyflenwad dŵr digonol gan gynnwys dŵr poeth y gellir ei reoli’n thermostatig. Dylai’r ystafelloedd ymolchi fod wedi’u sgrinio’n dda a dylid gosod teils ar y waliau lle ceir cawodydd neu faddonau. Dylid gosod gwaith plymio ar gyfer peiriant golchi/sychwr, a phwyntiau trydanol ar gyfer popty/peiriant golchi/sychwr. Dylid darparu socedi trydan ychwanegol drwy’r bloc cyfan. Dylid cysylltu’r bloc â charthffos neu system ddraenio addas arall.

Dylai’r man paratoi/coginio bwyd fod â lle storio digonol ar gyfer bwyd ac eitemau eraill y cartref. Dylid gosod sinc a draeniwr hefyd. Dylai fod lle ar gyfer offer ychwanegol fel microdon. Dylai’r dyluniad mewnol ganiatáu cymaint o olau naturiol ag y bo modd gan y gall y preswylwyr dreulio cryn dipyn o amser yn yr ardal fwyta. Dylid gallu cloi’r storfa i sicrhau bod modd cadw cynhyrchion glanhau neu beryglon eraill y tu hwnt i gyrraedd plant.

Dylai awdurdodau lleol archwilio systemau effeithlonrwydd ynni cost-effeithiol ar gyfer blociau amwynder. Gellid darparu paneli solar ar flociau amwynder i ddarparu gwres ffotofoltaidd. Gellid ystyried systemau gwastraff ecogyfeillgar a chasglu dŵr glaw hefyd. Er mwyn sicrhau bod y blociau’n defnyddio ynni’n effeithlon, dylid inswleiddio tanciau dŵr a phibellau i gadw gwres ac atal difrod gan rew. Dylai fod gan bob ystafell system wresogi ddarbodus sy’n rhoi modd o reoli’r tymheredd.

Dylid cymryd pob rhagofal i sicrhau bod socedi trydanol a ffitiadau a gosodiadau eraill yn cael eu diogelu rhag plant, fel arwynebau gwaith crwn. Dylai’r holl osodiadau a ffitiadau fod yn gadarn, yn gryf ac yn rhai sy’n para’n dda, ond yn rhai domestig eu natur. Y bwriad ddylai fod creu amgylchedd diogel ond cyfforddus. Dylai awdurdodau lleol hefyd ystyried cydymffurfio ag egwyddorion Diogelu drwy Ddylunio wrth ddylunio blociau amwynder newydd.

Rhaid cadw bwlch o 3 metr rhwng cartref symudol ac unrhyw ffin safle. Dylid cymryd y mesuriad o wal y cartref symudol. Rhaid cadw pob cartref symudol unigol bellter o ddim llai na 6 metr oddi wrth unrhyw gartref symudol arall am resymau diogelwch tân ac i sicrhau preifatrwydd oddi wrth gartrefi cyfagos.

Mae’r bennod hon yn amlinellu’r gwahanol gyfleusterau y dylid eu cynnwys wrth ddylunio safle awdurdod lleol.

Oherwydd prinder lle dan do mewn cartrefi symudol, mae’r amgylchedd awyr agored yn arbennig o bwysig i deuluoedd Sipsiwn a Theithwyr a’u plant. Mae ardal i blant a phobl ifanc chwarae ac ymgasglu yn bwysig, yn enwedig os nad oes man chwarae addas yn y gymuned ehangach sydd o fewn pellter cerdded diogel. Mae angen ystyried pob safle yn unigol ac yng nghyd-destun amodau lleol. Yn ddelfrydol, bydd plant sy’n byw ar y safle yn gallu cael mynediad diogel at fannau chwarae cyfagos sy’n cael eu defnyddio gan y gymuned ehangach. Fodd bynnag, lle nad yw hyn yn bosibl, dylai safleoedd gynnwys mannau chwarae dynodedig lle bynnag y bo hynny’n ymarferol.

Lle mae cynllun y safle’n caniatáu, dylid lleoli mannau chwarae cymunedol er mwyn galluogi rhieni i oruchwylio eu plant yn hawdd. Rhaid i’r ardal a ddyrennir ar gyfer chwarae plant ystyried nifer y plant y mae’n debygol y bydd gofyn iddo ddarparu ar eu cyfer. Mae Fields in Trust wedi argymell safon sylfaenol ar gyfer mannau chwarae awyr agored yn ei ganllawiau ‘Cynllunio a Dylunio ar gyfer Chwaraeon a Chwarae yn yr Awyr Agored’. Mae’r canllawiau hyn yn helpu cynllunwyr defnydd tir i sicrhau bod digon o le agored i roi modd i breswylwyr o bob oed i gymryd rhan mewn chwaraeon a gemau gyda phwyslais ar fynediad i blant i feysydd chwarae a mannau chwarae eraill.

Dylid lleoli mannau chwarae i ffwrdd oddi wrth draffig a dylent fod yn anhygyrch i gerbydau. Yn ogystal, dylid eu cau i mewn, ffensio, codi waliau neu argloddiau glaswelltog a’u hamlinellu’n glir fel man chwarae. Dylai mannau chwarae fod wedi’u goleuo’n dda a, lle bo hynny’n ymarferol, dylent gael eu dynodi’n fannau heb gŵn. Dylai’r man chwarae dynodedig fod yn hyblyg, yn addasadwy, yn amrywiol ac yn ddiddorol. Bydd darparu nodweddion fel llwyni neu dywod yn caniatáu i blant ddefnyddio’r gofod chwarae ac yn hyrwyddo chwarae o ansawdd da.

Dylid hefyd cynnwys lloches ieuenctid neu fath arall o seddi i hyrwyddo cymdeithasu a gwneud y defnydd gorau posibl o’r man chwarae. Dylid meddwl yn ofalus am y ddarpariaeth o offer chwarae ac argymhellir ymgynghori â phlant. Gall mannau chwarae gynnwys mannau agored a chyfarpar sefydlog. Mae’n bwysig iawn sicrhau bod unrhyw fan chwarae dynodedig yn cael ei wahaniaethu’n glir oddi wrth ofod preswyl neu fan gweithio a dylai’r awdurdod lleol ei gynnal i sicrhau nad yw’n cael ei ddefnyddio at ddibenion eraill.

Rhaid i awdurdodau lleol gynnal Asesiadau Digonolrwydd Cyfleoedd Chwarae fel sy’n ofynnol gan Fesur Plant a Theuluoedd (Cymru) 2010 a’r rheoliadau cysylltiedig. Mae’r asesiadau hyn yn ymwneud â digonolrwydd y cyfleoedd chwarae ym mhob ardal awdurdod lleol a rhaid iddynt gynnwys cynllun gweithredu ar gyfer gwella (neu gynnal) y cyfleoedd i blant chwarae. Mae’n ofynnol i awdurdodau lleol gyhoeddi gwybodaeth am y cyfleoedd chwarae i blant yn eu hardal, gan gynnwys safleoedd awdurdodau lleol lle bo hynny’n briodol.

Ar safleoedd llai neu lle na fydd cyfyngiadau ffisegol yn caniatáu man chwarae, dylid defnyddio’r ddarpariaeth leol bresennol lle bo’n bosibl. Fodd bynnag, yn yr amgylchiadau hyn, dylai awdurdodau lleol geisio sicrhau bod llwybrau cerdded diogel ar gael i fannau chwarae yn yr ardal leol.

Mae Chwarae Cymru a phrosiect TGP Cymru Teithio Ymlaen wedi creu canllaw arfer da i gefnogi awdurdodau lleol i ddatblygu mannau chwarae ar eu safleoedd Sipsiwn a Theithwyr. 

Ar safleoedd mwy, mae’n debygol y bydd angen adeilad cymunedol a dylid trafod ei ddyluniad gyda thrigolion y safle lle bo hynny’n ymarferol. Gellid defnyddio’r adeilad cymunedol ar gyfer gwaith allgymorth a chefnogi, clybiau ieuenctid, grwpiau chwarae, lle tawel i blant wneud gwaith cartref, addysg oedolion, sesiynau blynyddoedd cynnar neu glinigau iechyd.

Mae’n bosibl y gellid talu costau rhedeg cyfleuster o’r fath drwy godi tâl ar fudiadau statudol a gwirfoddol am ddefnyddio’r cyfleusterau neu drwy weithredu lleol gan y preswylwyr yn yr un modd ag y mae nifer o neuaddau pentref yn cael eu gweinyddu fel Ymddiriedolaethau. Efallai y bydd hefyd yn bosibl talu’r costau rhedeg drwy ffioedd lleiniau, yn amodol ar yr awdurdod lleol yn dilyn y gweithdrefnau i weithredu hyn, fel sy’n ofynnol o dan Ddeddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013.

Ar safleoedd llai neu lle mae cyfyngiadau ffisegol yn gwahardd gosod cyfleuster cymunedol, dylid defnyddio cyfleusterau cymunedol cyfagos lle bo hynny’n bosibl. Unwaith eto, dylai awdurdodau lleol ystyried ffyrdd o sicrhau llwybrau mynediad diogel o’r safle i’r cyfleuster cymunedol.

Os nad yw cyfleuster cymunedol parhaol yn ymarferol ar safle, gellid ystyried darparu uned symudol y gellid ei defnyddio at ddibenion ymgysylltu’r blynyddoedd cynnar. Mantais uned o’r fath yw y gellir ei symud o un lleoliad i’r llall. Dylid nodi lleoliad addas a diogel ar gyfer unedau symudol. Os nad yw uned symudol yn ymarferol, dylai rheolwr y safle hwyluso trafodaethau rhwng preswylwyr a darparwyr gwasanaethau er mwyn ceisio cytuno ar leoliad sy’n gyfleus i’r preswylwyr eu defnyddio.

Mae swyddfa safle’n bwysig, yn enwedig ar safleoedd mwy. Dylai’r swyddfa fod yn agos at fynedfa’r safle a chefnogi ymgynghoriadau preifat gyda gweithwyr proffesiynol sy’n ymweld. Mae’n bosibl y bydd yn briodol darparu cyfleusterau cymunedol a swyddfa’r safle yn yr un adeilad, er bod yn rhaid sicrhau cyfrinachedd y preswylwyr lle mae hyn yn digwydd.

Os bydd rheolwr safle / warden yn cael eu lle eu hunain i fyw ar y safle, dylent gael swyddfa safle ar wahân i’w cartref.

Rhaid i ffyrdd, llwybrau troed cymunedol a phalmentydd gael eu goleuo’n ddigonol rhwng y cyfnos a’r wawr er mwyn galluogi cerddwyr a cherbydau i symud yn ddiogel o gwmpas y safle yn ystod oriau tywyll. Ni ddylai lleoliad goleuadau stryd achosi llygredd golau drwy ddisgleirio’n uniongyrchol i garafanau neu adeiladau amwynder ond dylent fod yn addas ar gyfer dwysedd a chynllun cyffredinol y safle. Dylai mannau chwarae i blant gael sylw arbennig o ran goleuadau priodol.

Dylai lleiniau fod at ddibenion preswyl. Dylid gwahardd gweithgarwch peryglus posibl ar leiniau dan delerau cytundebau cartrefi symudol â phreswylwyr. Mae enghreifftiau o weithgareddau a allai fod yn beryglus yn cynnwys storio deunyddiau metel sgrap ar lain ac ymgymryd â gweithgareddau masnachol eraill. Gall gweithgareddau o’r fath ar unrhyw safle nad ydynt wedi’u dynodi at ddibenion gwaith arwain at bryderon iechyd a diogelwch, llygredd a’r amgylchedd.

Efallai y bydd awdurdodau lleol yn dymuno ystyried darparu ‘man gweithio’ dynodedig mewn rhan ar wahân o’r safle neu ar dir cyfagos, lle bo hynny’n ymarferol, ac yn dilyn trafodaethau â thrigolion posibl. Er enghraifft, mae safleoedd Siewmyn yn debygol o fod angen cyfleusterau ar wahân ar gyfer storio a chynnal a chadw reidiau ffair. Mae cynllun enghreifftiol o safle wedi’i gynnwys yn Atodiad 2.

Dylid annog aelodau o’r gymuned hefyd i fynd ar drywydd cytundebau prydlesu preifat ar gyfer gofod neu gyfleusterau cyfagos, lle bo angen. Dylai awdurdodau lleol sydd â thir masnachol perthnasol i’w rentu sicrhau bod y rhain ar gael i breswylwyr o’r fath lle bo hynny’n ymarferol.

Ni ddylid atal preswylwyr rhag ymgymryd â gweithio gartref nad yw’n beryglus, fel teleweithio o’u cartrefi symudol. 

Mae Sipsiwn a Theithwyr yn fwy tebygol o fod yn hunangyflogedig ac efallai y bydd angen iddynt barcio cerbydau masnachol ar eu lleiniau.  Dylid ystyried hyn wrth ddylunio lleiniau. 

Gallai cynnwys nodweddion artistig ar y safle fod yn gyfle delfrydol i breswylwyr presennol neu ddarpar breswylwyr ddathlu diwylliant a hunaniaeth Sipsiwn a Theithwyr. Os bydd hyn am gael ei ystyried, dylid ymgynghori â phreswylwyr presennol neu ddarpar breswylwyr yn gynnar lle bo hynny'n bosibl. Gallai hyn hefyd fod yn gyfle da i annog plant Sipsiwn a Theithwyr i gymryd rhan yn y gwaith o ddylunio a datblygu nodweddion artistig ar y safle, yn enwedig os oes man chwarae i blant.

Rhaid i bob llain gael cyflenwad dŵr o’r prif gyflenwad sy’n addas i’w yfed ac sy’n ddigonol i ddiwallu anghenion rhesymol y preswylwyr. Rhaid i’r cyflenwad dŵr gydymffurfio â’r ddeddfwriaeth a’r safonau perthnasol.

Rhaid i gyflenwadau dŵr fwydo’n uniongyrchol i flociau amwynder unigol. Dylid gosod mesuryddion unigol ar gyfer pob llain lle bo hynny’n bosibl er mwyn sicrhau bod biliau’n gallu cyfateb yn uniongyrchol i’r defnydd gwirioneddol. Gallai’r cwmni dŵr perthnasol ganiatáu cysylltiadau unigol ar gyfer pob llain newydd, yn amodol ar fodloni meini prawf y cwmni dŵr. Dylid darparu tapiau allanol a phwyntiau cysylltu ar gyfer carafanau ar bob llain gyda falfiau ynysu mewnol a diogelwch ôl-lif addas er mwyn diogelu’r cyflenwad dŵr, yn unol â'r Rheoliadau Cyflenwi Dŵr (Ansawdd Dŵr) 2016.

Er mwyn sicrhau bod y cyflenwad dŵr yn gallu bodloni’r safonau ansawdd gofynnol, dylai’r awdurdod lleol ymgynghori’n uniongyrchol â’r cwmni dŵr perthnasol ynghylch dyluniad arfaethedig y safle, lle bo hynny’n ymarferol. Efallai y bydd y cwmni dŵr perthnasol yn gallu rhoi cyngor i sicrhau bod modd gosod seilwaith priodol.

Rhaid i waith ar gyflenwadau dŵr a gosodiadau gael ei wneud gan bobl sy’n gymwys yn y math penodol o waith sy’n cael ei wneud a rhaid iddo fod yn unol â’r ddeddfwriaeth berthnasol gyfredol.

Dylid osgoi tapiau cymunedol lle bo hynny’n bosibl er mwyn sicrhau bod preswylwyr yn gallu cael eu bilio’n briodol ar gyfer eu defnydd dŵr eu hunain. Os gosodir tapiau cymunedol, yr awdurdod lleol fydd yn gyfrifol am dalu am y cyflenwad hwn, oni wneir darpariaeth addas mewn cytundebau cartrefi symudol.

Mae’n hanfodol bod draeniau dŵr wyneb yn cael eu darparu. Dylid bob amser ystyried defnyddio systemau draenio cynaliadwy (SuDS) ar gyfer rheoli dŵr wyneb pan fydd safleoedd newydd yn cael eu datblygu. Nod y dull SuDS yw rheoli dŵr wyneb mor agos â phosibl at y ffynhonnell gan ddefnyddio amrywiaeth eang o dechnegau, gan gynnwys casglu dŵr glaw ac ymdreiddio lle bo hynny’n briodol. Dylai’r technegau hyn leihau’r defnydd o ddŵr a biliau cwsmeriaid.

Rhaid i’r holl ddarpariaeth gydymffurfio â deddfwriaeth a safonau perthnasol a dylai ystyried Safonau Dros Dro Llywodraeth Cymru ar gyfer Draenio Cynaliadwy. Dylid rhoi ystyriaeth gynnar i reoli dŵr wyneb wrth ddylunio’r safle.

Lle bo’n bosibl, rhaid cysylltu â charthffos gyhoeddus ar gyfer draenio budr.

Dylid ymgynghori â’r cwmni dŵr perthnasol ynghylch safonau adeiladu a chapasiti carthffosydd, lle bo hynny’n ymarferol. Ni fydd bob amser yn bosibl cysylltu â charthffos gyhoeddus. Mewn amgylchiadau o’r fath, dylid darparu ar gyfer gollwng i gyfleuster trin carthion sydd wedi’i adeiladu a’i gynnal a’i gadw’n briodol, naill ai gwaith trin carthion neu danc carthion. Rhaid i’r ddarpariaeth gydymffurfio â deddfwriaeth a safonau perthnasol a bydd angen trwydded i’w rhyddhau gan Gyfoeth Naturiol Cymru. Nid ystyrir bod carthbyllau wedi’u selio yn briodol.

Rhaid i’r holl ddarpariaeth a gwasanaethau nwy gydymffurfio â gofynion statudol, safonau perthnasol a chodau ymarfer. Rhaid i’r holl gyfleusterau storio a ddarperir ar gyfer silindrau Nwy Propan ar ffurf Hylif fodloni rheoliadau iechyd a diogelwch. Cyfrifoldeb yr awdurdod lleol a rheolwyr y safle yw ceisio arweiniad gan wasanaethau iechyd yr amgylchedd lleol mewn perthynas â chyflenwad nwy a chynnal ac archwilio gwasanaethau a chyfleusterau.

Er mwyn lliniaru’r heriau ariannol ac ymarferol sy’n wynebu safleoedd awdurdodau lleol heb gysylltiadau uniongyrchol â phrif gyflenwad, lle mae’n rhaid i deuluoedd ddibynnu ar boteli nwy a mesuryddion rhagdalu, argymhellir bod awdurdodau lleol yn sicrhau bod y safleoedd hyn yn cael eu cysylltu â gwasanaethau prif gyflenwad uniongyrchol pryd bynnag y bo hynny’n bosibl. Gall hyn helpu i osgoi’r costau uwch sy’n gysylltiedig â chodi tâl ar gyfleustodau ar gyfraddau masnachol, fel poteli nwy drud a chostau uwch drwy fesuryddion talu ymlaen llaw.

Dylai pob llain gael blwch post diogel y ceir mynediad ato ag allwedd a ddelir gan breswylydd y llain. Nid yw’n briodol mynnu bod preswylwyr yn casglu eu post o swyddfa safle ac eithrio pan nad yw preswylydd y llain gartref neu bod parsel neu becyn mawr yn cael ei ddanfon na ellir ei roi drwy’r blwch post.

Os nad yw’n bosibl danfon i leiniau unigol am unrhyw reswm, dylid ystyried system ‘tyllau colomen’ ger y fynedfa i’r safle neu ar wal swyddfa’r safle. Rhaid cael blychau unigol y gellir eu cloi ar gyfer pob llain.

Gall awdurdodau lleol ystyried darparu tir pori wrth ymyl safleoedd lle bo hynny’n bosibl, gan fod perchnogaeth ceffylau yn agwedd bwysig ar ddiwylliant Sipsiwn Romani a Theithwyr Gwyddelig. Pan fydd awdurdodau lleol yn ystyried darparu tir pori, gallant godi tâl ar breswylwyr sy’n penderfynu defnyddio’r tir.

Os gall yr awdurdod lleol ddarparu tir wrth ymyl y safle, dylai fod ganddo ffin a gatiau diogel. O ystyried pwysigrwydd diwylliannol cadw ceffylau a’r gwahaniaethu a wynebir wrth gael mynediad at dir pori, anogir awdurdodau lleol i ystyried y tir pori sydd ar gael wrth nodi safleoedd newydd, a gallent gynnig tir yn eu hystâd ar gyfer prydlesi pori tymor byr.

Mae mynediad at wasanaethau digidol drwy gysylltiad ar-lein a’r gallu i’w defnyddio yn rhan hanfodol o fywyd modern. Am y rheswm hwn, dylai awdurdodau lleol edrych ar opsiynau ar gyfer darparu llinellau ffôn a chysylltiadau band eang i bob safle. Gallai datblygu neu adnewyddu safleoedd fod yn gyfle i sicrhau bod y seilwaith cyfathrebu angenrheidiol yn cael ei osod i alluogi preswylwyr i wneud eu trefniadau eu hunain ar gyfer llinellau tir neu fynediad i’r rhyngrwyd. Mae mynediad digidol llawn yn golygu mynediad at gysylltiad rhyngrwyd dibynadwy, mynediad at ddyfeisiau a’r sgiliau a’r cymhelliant i ddefnyddio gwasanaethau digidol yn hyderus ac yn ddiogel. Heb hyn, gallai pobl brofi allgáu digidol; rhwystr sy’n aml yn gysylltiedig â rhwystrau eraill fel allgáu cymdeithasol, materion iechyd a llesiant a rhwystrau i gyflogaeth. Am y rheswm hwn, ystyrir bod cynnwys mynediad band eang yn nyluniad y safle yn hanfodol.

Mae’r Bennod hon yn amlinellu cyfrifoldebau’r awdurdodau lleol i sicrhau bod eu safleoedd yn addas i’r diben ac yn cydymffurfio â safonau iechyd a diogelwch. Mae hefyd yn ymdrin ag amddiffyn preswylwyr rhag troseddau a sicrhau diogelwch tân ar safleoedd.

Cyfrifoldeb yr awdurdod lleol a rheolwr y safle yw sicrhau bod asesiad risg o'r safle yn cael ei gynnal yn rheolaidd, gan gynnwys asesiad risg tân penodol. Rhaid i’r holl gyfarpar a ddarperir gan yr awdurdod lleol gydymffurfio â’r safonau perthnasol a chael ei archwilio’n rheolaidd gan berson cymwys. Rhaid i reolwyr safle gadw cofnodion o’r holl brofion a gynhaliwyd a dylid cwblhau arolygiadau’n flynyddol. Rhaid i reolwyr safle sicrhau bod pob gofal yn cael ei gymryd i ddiogelu offer rhag yr elfennau os cânt eu storio y tu allan, er enghraifft drwy gasinau addas.

Rhaid i adeiladau tal sy’n cael eu darparu ar y safle gan yr awdurdod lleol gydymffurfio â safonau symudedd perthnasol a hefyd, lle bo’n berthnasol â gofynion Rhan M (Mynediad i Adeiladau a’r Defnydd Ohonynt) o Atodlen 1 i’r Rheoliadau Adeiladu 2010 a’r ddeddfwriaeth berthnasol gysylltiedig.

Mae’n bwysig bod preswylwyr yn teimlo’n ddiogel ar y safle heb deimlo eu bod wedi’u hynysu na’u carcharu. Dylai unrhyw ddyluniad safle newydd anelu at ddiogelu preswylwyr cyn belled ag y bo’n ymarferol. Mae’n bosibl y bydd awdurdodau lleol hefyd yn ei chael yn ddefnyddiol trafod eu cynlluniau gyda’r heddlu lleol i sicrhau eu bod yn cydymffurfio ag egwyddorion Diogelu drwy Ddylunio ac i sicrhau bod materion sy’n ymwneud â diogelwch a throseddu yn cael eu deall a’u datrys o’r cychwyn cyntaf.

Wrth ddylunio safleoedd awdurdodau lleol, mae’n ofynnol i awdurdodau lleol ymgynghori â’r awdurdod tân ac achub lleol o dan adran 56 o Ddeddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013.

Rhaid lleoli cartrefi symudol mewn ffordd a fydd yn lleihau’r risg y bydd tân yn lledaenu rhwng adeiladau a strwythurau ar y llain. Dylai’r pellter lleiaf rhwng carafanau fod yn 6 metr. Ni ddylai lleiniau fod yn fwy na 30 metr o bwynt tân. Rhaid gosod y mannau tân mewn strwythur sy’n gallu gwrthsefyll y tywydd, sy’n hawdd ei gyrraedd ac wedi’i nodi’n glir fel ‘Pwynt Tân’.

Rhaid darparu safbibellau neu hydrantau ar bob safle fel y pennir gan yr asesiad risg ac mewn ymgynghoriad â'r awdurdod tân ac achub perthnasol. Rhaid i’r holl offer gydymffurfio â safonau Prydeinig/Ewropeaidd perthnasol.

Rhaid i bob pwynt tân fod â dull o seinio’r larwm os bydd tân. Rhaid i hyn fod yn briodol i faint a chynllun y safle ac yn seiliedig ar ymgynghori â’r awdurdod tân ac achub perthnasol.

Rhaid i hydrantau gydymffurfio â Safon Brydeinig 750 a rhaid eu gosod fel nad oes unrhyw garafán dros 100m oddi wrth hydrant. Mae’n bwysig sicrhau bod hydrantau a chyflenwadau dŵr eraill yn hawdd eu cyrraedd ac nad ydynt yn cael eu rhwystro na’u cuddio. Gellid ystyried riliau pibelli dŵr; fodd bynnag, rhaid rhoi gwybod i breswylwyr na ddylent oedi cyn cysylltu â’r gwasanaeth tân drwy geisio diffodd y tân eu hunain. Rhaid i bibelli a ddarperir gael eu diogelu rhag yr elfennau a dylid cymryd gofal i’w hatal rhag cael eu camddefnyddio.

Dylid gosod hysbysiadau sy’n amlinellu pa gamau y mae’n rhaid eu cymryd os bydd tân neu argyfwng arall mewn lleoliadau amlwg ar draws y safle. Lle bo’n bosibl, dylid defnyddio pictogramau i egluro beth mae’n rhaid ei wneud a pha drefniadau sydd ar waith os bydd tân, gan gynnwys manylion y man ymgynnull.

Rhaid i bob safle awdurdod lleol gael protocolau ar waith sydd wedi’u nodi’n glir mewn cynllun rheoli safle. Mae angen gwneud preswylwyr yn ymwybodol bod ganddynt gyfrifoldeb i atal tanau rhag digwydd a’u cyfrifoldeb nhw yw cynnal a chadw’r diffoddyddion tân sy’n eiddo iddynt. Rhaid i'r holl offer larwm ac ymladd tân a ddarperir gan yr awdurdod lleol gael eu gosod, eu profi a'u cynnal a'u cadw mewn cyflwr da gan berson cymwys. Rhaid i’r holl gyfarpar sy’n agored i rew gael ei ddiogelu’n briodol.

Rhaid i’r gwaith o gynnal a chadw a phrofi larymau tân ac offer diffodd tân ar y safle gael ei osod, ei brofi a’i gynnal mewn cyflwr gweithredol gan bobl gymwys, nid preswylwyr, a bod ar gael i’w archwilio gan, neu ar ran, yr awdurdod trwyddedu neu’r Awdurdod Tân ac Achub. Rhaid cadw cofnod o’r holl brofion a’r camau unioni a gymerwyd.

Dylid ystyried gofynion yr awdurdod tân ac achub perthnasol wrth storio Nwy Petrolewm Hylifol (LPG) a deunyddiau fflamadwy eraill ar y safle. Dylai storio’r deunyddiau hyn fodloni gofynion statudol a dylid rhoi mesurau ar waith i atal camddefnydd.

Rhaid i’r mynediad i’r safle ac o’i gwmpas roi mynediad hawdd i’r gwasanaethau Tân ac Achub ac ambiwlansys.

Awdurdodau lleol sy’n gyfrifol am sicrhau eu bod yn cydymffurfio â’r ddeddfwriaeth diogelwch tân sydd mewn grym ar unrhyw adeg benodol. Mae’r safonau diogelwch Tân sy’n berthnasol yng Nghymru wedi’u cynnwys yng Ngorchymyn Diwygio Rheoleiddio (Diogelwch Tân) 2005. Mae darpariaethau perthnasol y Gorchymyn yn gymwys i flociau amwynder ac ardaloedd cymunedol safleoedd awdurdodau lleol. Fodd bynnag, nid yw hyn yn cynnwys y cartrefi symudol eu hunain, gan mai adeiladau domestig yw’r rhain.

Os yw'r awdurdod lleol yn dymuno rhoi mesurau atal, canfod ac ymladd tân amgen ar waith, rhaid iddynt ymgynghori â'r awdurdod tân ac achub perthnasol cyn gwneud hynny.

Mae’r bennod hon yn amlinellu unrhyw wahaniaethau y gallai fod angen eu hystyried wrth ddylunio safleoedd tramwy, yn hytrach na safleoedd preswyl. Dylai safonau ar safleoedd tramwy adlewyrchu’r rhai a ddisgwylir ar safleoedd preswyl, oni nodir yn wahanol isod.

Gellir defnyddio Grant Cyfalaf Safleoedd Llywodraeth Cymru i ariannu safleoedd tramwy.

Mae gan Gymru ddiffyg sylweddol o leiniau awdurdodau lleol ac ar hyn o bryd nid oes safleoedd tramwy ar gael yn agored na mannau aros dros dro/a negodwyd mewn unrhyw awdurdod lleol yng Nghymru. Dylai awdurdodau lleol wneud pob ymdrech resymol i ddarparu lleiniau tramwy addas ar gyfer y rhai sy’n byw yn eu hardal er mwyn helpu i ddiogelu hunaniaeth ddiwylliannol y cymunedau hyn a chyfyngu ar wersylloedd diawdurdod.

Wrth ystyried lleoliadau ar gyfer safleoedd tramwy neu fannau aros dros dro / a negodwyd, dylai awdurdodau lleol ystyried hanes unrhyw wersyll diawdurdod yn yr ardal a’r wybodaeth a gafwyd fel rhan o asesiadau llesiant a’r broses asesu llety. Gall awdurdodau lleol hefyd adolygu data’r cyfrif carafanau ynghylch gwersylloedd diawdurdod ac asesu a oes angen safleoedd tramwy neu fannau aros dros dro/a negodwyd yn yr ardal leol.

Pan fydd gan awdurdodau lleol staff penodol sydd â phrofiad o gysylltu â’r gymuned Sipsiwn a Theithwyr, byddant mewn sefyllfa dda i ddarparu gwybodaeth am ble mae aelodau’r gymuned wedi sefydlu gwersyll yn y gorffennol wrth deithio drwy’r awdurdod. Dylai awdurdodau lleol gynnwys yr wybodaeth hon fel rhan o’u harolwg GTAA, ac unrhyw adborth arall a gafwyd gan aelodau o’r gymuned i sicrhau bod lleoliadau unrhyw safle tramwy neu fannau aros mewn lleoliad addas i’w defnyddio gan y gymuned.

Mae Grant Cyfalaf Safleoedd Llywodraeth Cymru hefyd ar gael ar gyfer datblygu safleoedd tramwy. Dylai darparu safleoedd o’r fath, ynghyd â’u rheoli’n effeithiol, leihau nifer yr achosion o wersylloedd diawdurdod mewn lleoliadau anaddas. Mae safleoedd tramwy yn briodol lle mae awdurdod lleol yn profi gwersylloedd mynych anawdurdodedig, yn enwedig rhwng mis Mawrth a mis Hydref. Mae Deddf Tai (Cymru) 2014 yn gosod dyletswydd ar awdurdodau lleol i ddarparu safleoedd i ddiwallu’r anghenion am leiniau a nodwyd drwy’r GTAA. Mae hyn yn cynnwys safleoedd preswyl a safleoedd tramwy.

Mae tystiolaeth anecdotaidd yn awgrymu nad yw’n ddoeth i safleoedd awdurdodau lleol gael cymysgedd o swyddogaethau preswyl a thramwy. Yn dibynnu ar gapasiti safle awdurdod lleol, efallai y bydd yn briodol i awdurdod lleol gynnwys un neu ddau o leiniau tramwy ar ei safle, i hwyluso aelodau o’r teulu sy’n ymweld â phreswylwyr parhaol y safle, ond dylid gwneud hyn dim ond lle gellir sicrhau llesiant holl breswylwyr y safle.

Mae’n debygol y bydd angen lleoli safleoedd tramwy yn agos at gysylltiadau trafnidiaeth pwysig er mwyn hwyluso teithio oddi yno. Fodd bynnag, efallai y bydd angen i rai ardaloedd sydd â nifer uchel o wersylloedd ystyried materion eraill fel agosrwydd at ddigwyddiadau diwylliannol a safleoedd crefyddol.

Gall agosrwydd at borthladdoedd fferi hefyd fod yn ystyriaeth bwysig wrth gynllunio lleoliadau safleoedd tramwy.

Dylai awdurdodau lleol ystyried y nifer tebygol o garafanau a allai feddiannu’r safle i gyd. Dylai maint safleoedd tramwy gydbwyso’r angen i gadw teuluoedd sy’n teithio gyda’i gilydd ar un safle â sicrhau rheolaeth effeithiol a chadw costau datblygu a chynnal a chadw safleoedd ar lefel resymol.

Gall safleoedd tramwy o hyd at 10 llain wneud darpariaeth briodol ar gyfer aelodau o’r gymuned sy’n ymgasglu. Fodd bynnag, dylai awdurdodau lleol ystyried eu hamgylchiadau lleol wrth ystyried maint unrhyw safle tramwy arfaethedig a dylent drafod cynigion gyda Llywodraeth Cymru yn y lle cyntaf.

Gall maint y lleiniau fod yn llai ar safleoedd tramwy i adlewyrchu’r ffaith na fydd cartrefi symudol sefydlog yn defnyddio’r rhain. Serch hynny, dylai lleiniau allu darparu ar gyfer 2 garafán deithiol a 2 fan parcio.

Dylai’r ddarpariaeth barcio gynnwys o leiaf 2 gerbyd i bob llain gydag isafswm maint o 2.4m x 4.8 metr fesul man parcio.

Dylai’r bylchau rhwng lleiniau a charafanau fod yr un fath ag ar gyfer safleoedd parhaol gan nad yw’r risgiau tân yn cael eu lleihau ar y math hwn o safle. Dylid rhoi modd i gadw pellter o 3 metr o ffin y llain a 6 metr rhwng cartrefi symudol.

Bydd cynllun safleoedd tramwy yn wahanol i safleoedd preswyl oherwydd diffyg blociau amwynder unigol. Yn hytrach na blociau amwynder unigol ar bob llain, mae safleoedd tramwy fel arfer yn darparu amwynderau a rennir yn cynnwys toiledau, basnau ymolchi a chyfleusterau cawod gyda chyflenwad dŵr poeth ac oer. Dylid darparu o leiaf 1 bloc amwynder i ddynion ac 1 i fenywod ar bob safle tramwy.

Dylai pob safle tramwy gynnwys rhwystr cyfyngu uchder i sicrhau mai dim ond y rhai sydd wedi’u hawdurdodi sy’n gallu cael mynediad i’r safle. Dim ond rheolwr y safle ddylai gael mynediad at yr allwedd i agor y rhwystr cyfyngu uchder. Dylai awdurdodau lleol ymgynghori â’r awdurdod tân ac achub perthnasol i sicrhau bod peiriannau tân yn gallu mynd i’r safle neu fod dyluniad y safle yn caniatáu ymladd tân o’r fynedfa i’r safle. Gall awdurdodau lleol hefyd ystyried yr angen am warden ar y safle i gyfyngu ar fynediad heb awdurdod. Os felly, bydd angen cynnwys llain parhaol a swyddfa safle wrth ymyl mynedfa’r safle tramwy.

Pan ddefnyddir llawr caled, dylai’r gwaith adeiladu fodloni’r un safon ag ar gyfer lleiniau preswyl.  Fodd bynnag, mae’n bosibl y byddai’n briodol defnyddio arwynebau amgen ar safleoedd tramwy, fel deunyddiau glaswellt-concrit neu ddeunyddiau eraill sy’n gallu helpu i ddarparu draenio cynaliadwy yn hytrach na tharmac mewn rhai ardaloedd.

Argymhellir bod awdurdodau lleol yn darparu mannau gweithio ar safleoedd tramwy neu gyfleusterau mannau gweithio cyfagos ar gyfer defnyddwyr lle bo hynny’n bosibl. Yn wahanol i breswylwyr ar safle awdurdod lleol, nid yw defnyddwyr safleoedd tramwy yn debygol o allu gwneud trefniadau eraill i’w galluogi i weithio wrth deithio. Mae teithio ar gyfer gwaith yn rhan bwysig o ddiwylliant Sipsiwn a Theithwyr, a bydd darparu mannau gweithio yn helpu i gynorthwyo hynny. Fodd bynnag, yn yr un modd â safleoedd awdurdodau lleol, dylai’r awdurdod lleol sicrhau nad oes unrhyw weithgareddau peryglus yn cael eu gwneud ar leiniau tramwy.

Yn wahanol i safleoedd awdurdodau lleol, ni ellir gosod mesuryddion cyfleustodau ar gyfer pob llain gan mai dim ond blociau amwynder a rennir fydd yn cael eu darparu. Serch hynny, bydd angen i awdurdodau lleol gymryd camau i sicrhau bod ganddynt ffordd o ddosrannu biliau cyfleustodau’n deg rhwng y rhai sy’n defnyddio safleoedd tramwy.

Nid oes angen gwasanaethau post ar safleoedd tramwy oherwydd yr amser cyfyngedig y bydd defnyddwyr yn ei dreulio ar y safle a’r post y mae’n debygol na fydd modd ei ddosbarthu a fydd yn parhau i gyrraedd y safle ar ôl i’r defnyddwyr adael.

Fel yr amlinellir dan yr adran draenio a charthffosiaeth, rhaid cael darpariaeth foddhaol ar gyfer draenio dŵr budr a dŵr gwastraff naill ai drwy gysylltiad â charthffos gyhoeddus neu waith trin carthion neu drwy ollwng i danc carthion neu garthbwll sydd wedi’i adeiladu’n briodol ac sydd wedi’i gymeradwyo gan yr awdurdod lleol.

Mae’r bennod hon yn rhoi canllawiau ar faterion i awdurdodau lleol eu hystyried wrth nodi mannau aros dros dro/a negodwyd, yn absenoldeb darpariaeth dramwy addas yn eu hardal.

Fel rhan o’r Cyllid Grant Safleoedd Cyfalaf, gall Llywodraeth Cymru ddarparu cyllid ar gyfer mannau aros dros dro/a negodwyd, os ydynt yn diwallu angen tramwy ac yn darparu cyfleusterau sy’n addas ac yn briodol. Fodd bynnag, mae lleiniau awdurdodau lleol a darpariaeth ddarfodol yn well fel ateb tymor hir i anghenion llety.

Ni ddylid ystyried mannau aros dros dro/a negodwyd yn ddewis amgen hirdymor i safle awdurdod lleol neu safle tramwy.  Gall mannau aros dros dro/a negodwyd fod yn addas ar gyfer gwneud darpariaeth dros dro ar gyfer ffeiriau neu ddigwyddiadau diwylliannol, neu i ddelio â gwersylloedd diawdurdod yn yr ardal. Os yw gwersylloedd diawdurdod yn brin o fewn ardal awdurdod lleol, gallai mannau aros dros dro/a negodwyd fod yn ateb addas i osgoi'r angen i'r rhain ddigwydd o gwbl.

Mae angen nodi mannau aros dros dro/a negodwyd yn rhagweithiol cyn bod yr angen yn codi, a sicrhau bod y gymuned yn gwybod amdanynt cyn i wersylloedd diawdurdod ddigwydd.

Dylai lleoliad man aros dros dro/a negodwyd fod yn ddiogel a dylai fod mynediad da at rwydweithiau ffyrdd. Dylid rhoi ystyriaeth ofalus i anghenion a lles unrhyw blant a all ddefnyddio’r man aros. Dylai’r lleoliad hefyd geisio amharu cyn lleied â phosibl ar gymunedau cyfagos.

Rhaid rhoi ystyriaeth ofalus i gapasiti mannau aros dros dro/a negodwyd. Mae’r ffactorau i’w hystyried yn cynnwys nifer y gwersylloedd diawdurdod blaenorol a phresennol yn yr ardal, amlder digwyddiadau neu ffeiriau diwylliannol a allai arwain at yr angen am fannau aros dros dro a negodwyd a faint o bobl sy’n debygol o ddefnyddio’r man aros.

Dylai ffyrdd mynediad sy’n arwain at ac ar y man aros dros dro/a negodwyd fod yn ddigon cadarn i ddarparu ar gyfer cerbydau trwm. Dylid hefyd ystyried gosod rhwystr o amgylch y lle i annog pobl i beidio ag ehangu’r safle heb awdurdod. Argymhellir bod giât ar gyfer yr ardal neu ei fod yn cynnwys rhwystr ar y fynedfa.

Gan fod mannau aros dros dro/a negodwyd yn gallu bod yn segur am gyfnodau hir, gellid defnyddio deunydd fel gasscrete i crhau bod dŵr glaw yn gallu draenio’n naturiol wrth ddarparu arwyneb y gellir gyrru arnofydd rhywun yn ei feddiannu.

Dylai’r gwasanaethau brys allu mynd i mewn i’r man aros dros dro/a negodwyd heb rwystr. Dylai’r awdurdod lleol gynnal asesiadau risg yn rheolaidd tra bydd y man aros wedi’i feddiannu.

Rhaid cadw pellter diogel rhwng ôl-gerbydau a charafanau ac unrhyw ddeunydd llosgadwy arall hefyd. Rhaid ceisio cyngor yr awdurdod tân ac achub perthnasol wrth gynllunio ar gyfer mannau aros dros dro/a negodwyd.

Argymhellir hefyd y dylid ymgynghori â’r heddlu lleol ynghylch cynigion dylunio, lle bo hynny’n bosibl ac yn briodol.

Dylid darparu cyflenwad dŵr oer o leiaf ar gyfer y rhai sy’n defnyddio’r man aros dros dro/a negodwyd a man gwaredu carthffosiaeth.

Dylid darparu toiledau symudol, gan gynnwys ystyried darpariaeth ar wahân ar gyfer dynion a menywod. Y gymhareb a argymhellir yw un toiled symudol ar gyfer pob pedwar cartref sy’n defnyddio’r man aros dros dro/a negodwyd. Argymhellir darparu cawodydd symudol hefyd.

Dylid darparu cyfleusterau casglu sbwriel hefyd mewn mannau aros dros dro/a negodwyd.

Dylai darparu’r gwasanaethau hyn helpu i leihau costau glanhau unwaith y bydd yr ardal wedi’i wagio. Gellid codi tâl am wasanaethau a ddarperir i breswylwyr.

Mae’r bennod yn amlinellu’r manteision cymunedol a’r effaith gadarnhaol y gall meithrin perthynas ei chael wrth weithio gydag anghenion cymunedau Sipsiwn a Theithwyr a’u deall.

Pan fo’n bosibl, dylai awdurdodau lleol ystyried dymuniadau Sipsiwn a Theithwyr wrth ddylunio safle awdurdod lleol newydd, gan roi sylw penodol i’r angen i ddarparu llety sy’n addas i gefnogi eu ffordd draddodiadol o fyw. Os yw awdurdodau lleol yn cynnig gwelliannau i safleoedd presennol, mae dyletswydd statudol ar awdurdodau lleol i ymgynghori’n uniongyrchol â phreswylwyr y safle drwy Ddeddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013. Dylid cadw tystiolaeth o’r broses ymgynghori a gynhelir a’i rhannu â Llywodraeth Cymru yn ôl y gofyn.

Lle bwriedir i safle newydd gael ei ddefnyddio gan gymysgedd o gymunedau Sipsiwn a Theithwyr (er enghraifft, Romani a Theithwyr Gwyddelig) byddai’n ddefnyddiol i’r awdurdod lleol geisio barn pob un o’r gwahanol gymunedau cyn penderfynu sut i fwrw ymlaen.

Cynghorir awdurdodau lleol hefyd i ymgynghori â Llywodraeth Cymru yn gynnar os ydynt yn bwriadu gwneud cais am gyllid Grant Cyfalaf Safleoedd. Bydd hyn yn sicrhau y bydd cynigion am safleoedd yn bodloni’r meini prawf cymhwysedd.

Llain

Tir ar safle cartref symudol lle mae gan ddefnyddwyr hawl i osod eu cartrefi symudol am gyfnod amhenodol (oni nodir hynny yn eu cytundeb llain). Fel arfer mae’n cynnwys bloc amwynder, lle ar gyfer carafán sefydlog a charafán deithiol a man parcio.

Bydd cynllun y llain yn dibynnu ar ddyluniad cyffredinol y safle. Elfen bwysig yn nyluniad a maint lleiniau yw’r capasiti arfaethedig. Mae Adran 60 Deddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013, yn diffinio ‘cartref symudol’ fel un sy’n mesur hyd at 20 metr o hyd a 6.8 metr o led.

Safle

Bydd y safle’n cynnwys amrywiaeth o gyfleusterau (yn dibynnu ar faint y tir a’r gofynion), cysylltiadau â chyfleustodau, adeilad cymunedol, man chwarae, llwybr troed o amgylch y safle, goleuadau cyhoeddus, a ffensys/coed i greu ffin o amgylch y safle ar gyfer diogelwch ac amgáu.

Safle awdurdod lleol

Mae hwn yn safle sy’n eiddo i’r awdurdod lleol ac yn cael ei weithredu ganddo. Bydd y safle hwn yn cael ei ddynodi i’w ddefnyddio fel safle Sipsiwn a Theithwyr am gyfnod amhenodol. Gall preswylwyr ar y safleoedd hyn ddisgwyl defnyddio eu lleiniau cyhyd â’u bod yn glynu wrth delerau eu cytundeb llain, dan Ddeddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013. Gellir darparu mannau gweithio hefyd ar safleoedd, neu gerllaw, ar gyfer gweithgareddau a gyflawnir gan aelodau o’r gymuned.

Safle preifat gyda chaniatâd cynllunio

Mae safle preifat Sipsiwn a Theithwyr yn cyfeirio at dir preifat mewn perchnogaeth gyda chaniatâd cynllunio sydd wedi’i gymeradwyo’n swyddogol gan yr awdurdod cynllunio lleol ar gyfer defnydd preswyl parhaol gan Sipsiwn a Theithwyr.

Mae tir sydd wedi ceisio'r caniatâd cynllunio angenrheidiol i gael ei ddefnyddio fel safle Sipsiwn a Theithwyr yn cael ei gydnabod yn gyfreithiol fel tir sy’n bodloni’r safonau iechyd, diogelwch ac amgylcheddol penodol.

Fel arfer, mae’r safleoedd hyn yn fach ac yn cynnwys nifer fach o leiniau ar gyfer teulu. Mae’r safleoedd hyn yn breifat i’w defnyddio gan y teulu hwnnw’n unig.

Safle preifat heb ganiatâd cynllunio

Tir a brynwyd gan aelod o’r gymuned Sipsiwn a Theithwyr, nad yw wedi cael y caniatâd cynllunio angenrheidiol gan yr awdurdod cynllunio lleol i’w ddefnyddio fel safle Sipsiwn a Theithwyr.

Mannau aros dros dro / a negodwyd

Bwriedir i’r rhain fod yn rhai tymor byr o ran natur i helpu awdurdodau lleol pan dderbynnir bod angen lleiniau. 

Rhaid darparu ar gyfer gwaredu gwastraff, cyflenwi dŵr a glanweithdra o leiaf.

Dim ond am gyfnod cyfyngedig y mae gan y safleoedd hyn ganiatâd cynllunio neu drwydded safle. Gall preswylwyr ar y safleoedd hyn ddisgwyl defnyddio eu lleiniau am gyfnod y caniatâd cynllunio neu’r drwydded safle (neu cyhyd â’u bod yn glynu wrth delerau eu cytundebau lleiniau, dan Ddeddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013, pa un bynnag yw’r cynharaf).

Llain dramwy

Tir ar safle cartrefi symudol lle mae gan ddefnyddwyr hawl i osod eu cartrefi symudol am uchafswm cyfnod o dri mis. Gall lleiniau tramwy fodoli ar safleoedd awdurdodau lleol, fodd bynnag, nid yw hyn yn cael ei argymell.

Safle tramwy

Mae safleoedd tramwy yn gyfleusterau parhaol sydd wedi’u cynllunio i’w defnyddio dros dro am uchafswm o 3 mis ar y tro. Bydd awdurdodau lleol yn gyfrifol am gynnal a chadw’r safle gwaredu gwastraff, cyflenwad dŵr a glanweithdra, yn amodol ar dâl.

Mae telerau penodol dan Ddeddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013 yn berthnasol ar y safleoedd hyn. Gellir darparu mannau gweithio hefyd ar safleoedd, neu gerllaw, ar gyfer gweithgareddau a gyflawnir gan aelodau o’r gymuned.

Gwersyll diawdurdod

Tir sy’n cael ei feddiannu heb ganiatâd y perchennog neu heb y caniatâd cynllunio cywir o ran defnydd tir.

Gellir defnyddio gwersylloedd dros dro os nad oes darpariaeth ar gael ar gyfer mannau tramwy neu fannau aros dros dro/a negodwyd, a gall yr awdurdod lleol eu derbyn, tra bydd safleoedd amgen yn cael eu datblygu.

Brics a morter

Tŷ neu fflat, y cyfeirir atynt yn aml fel tai confensiynol. Efallai eu bod ar rent gymdeithasol, ar rent preifat, neu mewn perchnogaeth.

Cymunedau sefydlog 

Mae cymunedau sefydlog yn gymunedau o bobl sydd ddim yn aelodau o’r gymuned Sipsiwn a Theithwyr, ac maent yn byw mewn tai brics a morter.

Safle King’s Meadow, Aberhonddu, Powys: enghraifft o’r cynllun ‘cylchol’

Image

Credyd llun: Cyngor Sir Powys a Capita Symonds

Safle Drenewydd Gelli-farch, Caerdydd: enghraifft o gynllun ‘canghennau coeden’

Image

Credyd llun: Cyngor Sir Caerdydd

Cynlluniau enghreifftiol

Siewmyn teithiol

Image

Credyd llun: Urdd Siewmyn Prydain Fawr

Siewmyn teithiol

Image

Credyd llun: Urdd Siewmyn Prydain Fawr

Enghraifft o safle

Image

Enghraifft o uned

Image

Enghraifft o ystafell ymolchi

Image

Enghraifft o gegin

Image

Credyd llun: Cyngor Sir Powys