Cydgynhyrchu yn Ymchwil Gymdeithasol y Llywodraeth: ymchwil gwersi a ddysgwyd o brototeip cydweithredol Llywodraeth Cymru a'r Tasglu Hawliau Pobl Anabl - Casgliad

Nod penodol y prototeip oedd mynd ati i gydgynhyrchu gyda phobl sydd â phrofiad bywyd o gael eu hanablu gan rwystrau mewn cymdeithas mewn cyd-destun GSR. Roedd hyn er mwyn asesu i ba raddau y mae'n bosibl i ymchwilwyr cymdeithasol y llywodraeth gydgynhyrchu ymchwil gymdeithasol ac ystyried unrhyw wersi a ddysgir ynghylch cymhwyso'r model cymdeithasol o anabledd o fewn GSR. 

Gellir defnyddio'r hyn a ddysgir o'r gwaith hwn ar gyfer prosiectau cydgynhyrchu yn y dyfodol, yn ogystal â chyfranogiad pobl sydd â phrofiad bywyd mewn prosiectau Ymchwil Gymdeithasol y Llywodraeth. Mae llawer o'r dysgu hefyd yn berthnasol i gydgynhyrchu mewn gwahanol gyd-destunau.

Mae’r adran olaf hon felly’n cwmpasu: 

• y broses gydgynhyrchu a'r defnydd ohoni 
• pŵer a pherthnasoedd
• cydgynhyrchu a chyfranogiad trwy wahanol gamau ymchwil GSR
• y model cymdeithasol o anabledd a hygyrchedd
• dysgu unigol a sefydliadol

Mae'r llenyddiaeth yn dangos nad oes unrhyw un diffiniad unigol o gydgynhyrchu a dangosodd y dystiolaeth a gafwyd trwy'r prototeip bod gan unigolion ddehongliadau gwahanol o'r hyn y mae cydgynhyrchu yn ei olygu. Gall methodolegau cydgynhyrchu fod ar wahanol ffurfiau ac amrywio o ran sut maent yn cael eu cymhwyso a'r lefelau o gyfranogiad. Yn y prototeip hwn, roedd gan unigolion brofiadau blaenorol gwahanol o gydgynhyrchu. Roedd datblygu diffiniad a gweledigaeth ar y cyd i ddarparu dealltwriaeth gyffredin o'r hyn y mae cydgynhyrchu yn ei olygu yn hanfodol ar gyfer y prototeip hwn fel bod gan bawb gyd-ddealltwriaeth o sut y gallai’r unigolion sy'n gysylltiedig weithio gyda'i gilydd mewn ffordd gydgynhyrchiol. Er bod y tîm cydgynhyrchu wedi rhoi ystyriaeth i weledigaeth y prototeip ar adegau penodol, byddai cynnwys amser penodol ar gyfer hyn yn y trafodaethau wedi helpu i sicrhau eu bod yn parhau i gadw at y weledigaeth. 

Dangosodd y canfyddiadau y gall cynnal prosiect cydgynhyrchu fod yn heriol, a bod ar aelodau o dimau cydgynhyrchu angen set craidd o sgiliau a phrofiadau i wneud hyn. Roedd profiad mewn trafod, technegau hwyluso ac ymgysylltu â rhanddeiliaid yn cael eu hystyried yn bethau oedd yn galluogi. Roedd arfogi pawb i weithio mewn ffordd gydgynhyrchiol trwy hyfforddiant, cysgodi a dysgu o arfer gorau yn gallu helpu i feithrin perthnasoedd a hybu dealltwriaeth gyffredin o sut i gyflawni prosiect cydgynhyrchu yn y dyfodol. 

Mae'r llenyddiaeth yn nodi y gall talu pobl am eu hamser alluogi unigolion i gymryd rhan trwy gael gwared ar rwystrau ariannol a thrwy hynny ddenu grŵp mwy amrywiol o gydgynhyrchwyr a hefyd fod yn ffordd ddiriaethol o ddangos bod cyfraniadau pawb at gydgynhyrchu’n cael eu gwerthfawrogi a’u bod yn gallu meithrin ymddiriedaeth. Ar gyfer y prototeip hwn, cyd-ddyluniwyd a chytunwyd ar becyn cydnabyddiaeth o fewn y tîm cydgynhyrchu, gan ddarparu cyfleoedd dysgu a phrofiadau ymchwil. Roedd hyn yn lle taliad ariannol oherwydd y posibilrwydd y gallai cyfranogwyr golli hawliau lles ac incwm o ganlyniad i reolau treth a budd-dal lles y DU. Nod y pecyn cydnabyddiaeth y cytunwyd arno oedd cynnig profiad gwerth chweil o gymryd rhan drwy gydol y cylch ymchwil, o bennu’r cwmpas i ledaenu’r canfyddiadau. Roedd hefyd yn cynnwys dosbarthiadau meistr a hyfforddiant yn ymwneud â chynnwys hawliau anabledd mewn technegau ymchwil a chydgynhyrchu. Er y dywedwyd fod y pecyn cydnabyddiaeth yn arwain at fwy o ymrwymiad amser yn gyffredinol, cafodd ei dderbyn yn dda ac roedd yn darparu cyfleoedd i'r tîm gymhwyso sgiliau a gwybodaeth a oedd eisoes yn bodoli neu ddatblygu sgiliau a gwybodaeth newydd. Fodd bynnag, canfu'r prototeip y gallai peidio â chynnig taliad ariannol gyfyngu ar ymgysylltiad rhai mewn prosiectau cyd-gynhyrchu yn y dyfodol. Dylai ymarferwyr hefyd ystyried cynnwys digon o amser i gytuno ar drefniadau cydnabyddiaeth o fewn amserlenni prosiectau. 

Fel dull o gyflawni ymchwil gymdeithasol yn y prototeip hwn, roedd cydgynhyrchu yn golygu defnydd trwm o adnoddau a chymerodd fwy o amser na phrosiect GSR safonol. Roedd yn anodd rhagweld yn iawn faint o amser ac adnoddau fyddai eu hangen i gyflawni'r hyn y cytunwyd arno, yn enwedig o ystyried bod cydgynhyrchu’n ffordd iteraidd o weithio. Dangosodd y canfyddiadau fod cyfnewidiau ystyrlon rhwng aelodau trwy gydol y prosiect yn dibynnu’n aml ar lawer iawn o lafur cudd (er enghraifft, rhannu dogfennau prosiect yn ddiogel, amserlennu a chyfathrebu). Roedd y prototeip yn gofyn am lawer o ewyllys da, ymrwymiad ac amynedd i gynnal cyfranogiad. Cynigir bod hyn yn cael ei ystyried gan ymarferwyr sy'n ceisio cydgynhyrchu ymchwil yn y dyfodol.

Roedd cynnydd yng nghwmpas yr ymchwil yn ystod y prototeip lle cynhaliwyd ymchwil sylfaenol yn hytrach na’r adolygiadau o dystiolaeth a gynlluniwyd ar y dechrau. Arweiniodd hyn at fwy o alwadau ar bobl dros gyfnod hirach na'r disgwyl ac roedd yn golygu na chafodd yr holl allbynnau arfaethedig eu cyflawni. Dylai prosiectau yn y dyfodol ystyried treulio mwy o amser ar y cam cyd-ddylunio cynnar i gadarnhau cwmpas yr ymchwil a chytuno ar hyn mewn unrhyw gylch gorchwyl. Gallai hyn helpu i deilwra prosiectau’n well i gyd-fynd ag adnoddau’r prosiect a chyfyngu ar ledaeniad graddol y cwmpas. 

Roedd teimlad bod y prototeip hwn yn cael effaith ar les unigol ar adegau, o ystyried maint y gwaith a'r perthnasoedd cysylltiedig. O ganlyniad i hyn roedd y tîm cydgynhyrchu wedi cynnwys pwyntiau gwirio lles ar ddiwedd pob cyfarfod prosiect. Cynigir bod angen i brosiectau yn y dyfodol ystyried lles aelodau unigol o dimau cydgynhyrchu trwy gydol cyflawniad y prosiect ac mae angen i hyn fod yn gyfrifoldeb a rennir ymhlith aelodau'r grŵp. 

Roedd angen egluro sut y byddai penderfyniadau'n cael eu gwneud i sicrhau tryloywder a chynnal ymddiriedaeth. Roedd dogfennu penderfyniadau a sut y cawsant eu gwneud yn bwysig er mwyn sicrhau bod pawb yn glir ynghylch yr hyn y cytunwyd arno ac yn gwybod sut i godi unrhyw faterion. Canfuwyd bod gwneud penderfyniadau yn cymryd mwy o amser na'r disgwyl. Roedd amcangyfrif amserlenni yn arbennig o heriol gan mai'r nod oedd i bawb gytuno gyda’i gilydd ar unrhyw benderfyniadau a wneir. Ar gyfer prosiectau cydgynhyrchu yn y dyfodol, cynigir y dylid gwneud protocolau gwneud penderfyniadau yn glir mewn unrhyw gylch gorchwyl.

Roedd angen i'r prototeip fod yn iteraidd ac yn ymatebol i benderfyniadau a wnaed ar hyd y ffordd. Dylai prosiectau yn y dyfodol ystyried dull rheoli prosiect hyblyg. Gallai chwilio am reolwr prosiect annibynnol i arwain ar reoli’r prosiect helpu i leihau'r baich, yn enwedig ar gyfer aelodau cydgynhyrchu sydd â chyfrifoldebau rheoli prosiect.

Mae'r llenyddiaeth yn dangos bod perthnasoedd yn greiddiol i lwyddiant mewn cydgynhyrchu a dangosodd tystiolaeth fod angen mwy o amser i sefydlu ymddiriedaeth a pherthnasoedd ar ddechrau'r prototeip. Roedd y cydgynhyrchwyr yn ystyried bod rhoi mwy o amser i bawb ddod i adnabod ei gilydd a dechrau datblygu perthnasoedd yn bwysig. Defnyddiwyd mapio asedau fel offeryn i archwilio manteision y cydgynhyrchu i bawb. Gallai unigolion fynegi beth oedden nhw eisiau ei gyfrannu a'r hyn yr oeddent am ei gymryd o'r prototeip. Er enghraifft, cyflwyno ymchwil ddylanwadol, cyfleoedd newydd i gyd-gyflawni ymchwil (nid dim ond ei gyd-ddylunio) yn ogystal â dysgu sgiliau newydd mewn darparu dulliau ymchwil. Canfu'r prototeip fod mapio asedau’n ddefnyddiol o ran ddeall cymhellion unigolion ac i ddatblygu perthnasoedd dwy-ffordd. Cynigir y dylid treulio amser yn sefydlu perthnasoedd ac yn mapio asedau ar ddechrau unrhyw brosiectau cyd-gynhyrchu yn y dyfodol. 

At ei gilydd ni lwyddwyd i lwyr gyflawni cydbwysedd pŵer ar gyfer y prototeip hwn ac roedd cydbwysedd pŵer yn amrywio trwy wahanol gamau’r prosiect. Cwestiynwyd o fewn y prototeip a yw cydbwysedd pŵer cyfartal yn rhywbeth i ymdrechu i'w gyflawni mewn cydgynhyrchu, gan gydnabod nad yw bob amser yn bosibl i’w wireddu'n llawn mewn cyd-destun llywodraeth. Roedd y ffaith mai ymchwilwyr cymdeithasol Llywodraeth Cymru oedd yn gyfrifol am reolaeth prosiect ac adnoddau yn cael effaith ar gydbwysedd pŵer ac roedd hyn ar adegau’n arwain at densiynau o fewn y tîm cydgynhyrchu. Cynigir y dylai unrhyw brosiectau cydgynhyrchu yn y dyfodol gydnabod anghydbwysedd pŵer posibl mewn prosiect cydgynhyrchu ar ddechrau a thrwy gydol prosiect, gyda phawb yn agored ynghylch y rhesymau drostynt. Gellid adlewyrchu unrhyw anghydbwysedd ar bwyntiau gwirio trwy gydol y prosiect pan fo angen. 

Nid oedd y profiad cydgynhyrchu’n gyson ymysg pob cyfranogwyr ac ar draws gwahanol gamau’r ymchwil. Dro ar ôl tro roedd y canfyddiadau’n dangos gwahaniaethau a oedd weithiau’n wrthgyferbyniol: roedd rhai cyfranogwyr yn teimlo wedi'u grymuso, eraill yn teimlo wedi'u heithrio. Roedd hyn yn wir am y Cadeiryddion Tasglu, ymchwilwyr Llywodraeth Cymru ac eraill a oedd yn rhan o'r prototeip. Gwelodd rhai gynnydd mewn rhannu pŵer, roedd eraill yn teimlo bod strwythurau'r llywodraeth yn eu hanfod yn cyfyngu ar bartneriaeth. Roedd rhai’n gweld y profiad o’r prototeip fel un egnïol ac eraill yn ei weld yn llethol. Fel gyda'r prototeip dysgu hwn, awgrymir bod ymarferwyr yn ceisio deall y gwahaniaethau hyn gan y gallai hynny ddarparu tystiolaeth hanfodol ynghylch yr amodau sy’n arwain at lwyddiant neu fethiant mewn cydgynhyrchu.

Nod y prototeip oedd cydgynhyrchu ar draws pob cam o'r cylch ymchwil, fodd bynnag roedd lefel y cydgynhyrchu’n amrywio ar draws gwahanol gamau cylch ymchwil GSR, yn enwedig wrth i amserlenni ymestyn. Roedd cyfathrebu agored a gonest am amser ac adnoddau yn bwysig i ddeall y rhesymau dros addasu'r arddull gweithio cydweithredol ar draws gwahanol gamau. Yn ystod camau dadansoddi ac adrodd y prototeip, cytunodd y tîm cydgynhyrchu i fabwysiadu dull mwy ymgynghorol i leihau rhywfaint o'r llwyth gwaith i'r grŵp, gydag ymchwilwyr Llywodraeth Cymru yn cymryd mwy o'r awenau. Yn y dyfodol, efallai y bydd prosiectau cydgynhyrchu eisiau ystyried beth sy'n bosibl neu ddim yn bosibl i’w gydgynhyrchu a rheoli disgwyliadau o fewn y grŵp o'r cychwyn cyntaf. 

Roedd enghreifftiau cadarnhaol o brofiad bywyd pobl o gael eu hanablu gan rwystrau mewn cymdeithas yn llywio prif gamau cylch ymchwil GSR. Roedd yr enghreifftiau hyn yn amrywio o brofiad bywyd sy'n ychwanegu gwerth at ddylunio, moeseg a chwmpasu gwaith ymchwil i ymgymryd â gwaith maes, dadansoddi data a llunio adroddiadau; pethau yr oedd y grŵp yn barnu eu bod yn gwella ansawdd cyffredinol yr ymchwil. Fodd bynnag, roedd i ba raddau y gallai rhai aelodau o’r grŵp gyfrannu yn cael ei bennu’n rhannol gan eu sgiliau ymchwil a’u harbenigedd. Mae'r prototeip yn ceisio dod i gasgliadau ynghylch pa lefel o gysylltiad sy'n ymarferol ar bob cam o brosiect GSR ac roedd y dystiolaeth yn dangos y gellir cynnwys hyn yn effeithiol ar bob cam. 

Dangosodd y prototeip nad yw gwneud penderfyniadau ar y cyd yn bosib wrth sicrhau ansawdd adroddiadau ymchwil GSR, gan mai dim ond ymchwilwyr GSR all roi cymeradwyaeth derfynol. Dywedodd rhai aelodau o'r tîm cydgynhyrchu bod proses sicrhau ansawdd YGLl yn gweithio'n dda i ddarparu fframwaith a fformat defnyddiol ar gyfer cyhoeddi. Dywedwyd bod hyn hefyd wedi ychwanegu trylwyredd i'r ymchwil o safbwynt moeseg a diogelu data. Fodd bynnag, gan mai cyfrifoldeb ymchwilwyr GSR yw rhoi cymeradwyaeth derfynol, daeth y cwestiwn 'pwy sy'n berchen ar adroddiad?' i'r amlwg fel thema yn y dystiolaeth gyfweld. Roedd y thema hon yn cwestiynu i ba raddau y gellir bod â chyd-berchnogaeth o’r allbynnau terfynol mewn gwirionedd ac i ba raddau y mae’r trefniadau i roi cymeradwyaeth derfynol yn siapio lefelau o bŵer a dylanwad.

Roedd gwerthoedd gwrthrychedd a didueddrwydd y cod GSR yn ddefnyddiol ar gyfer y prototeip hwn. Mae'r gwerthoedd yn gosod disgwyliad clir am niwtraliaeth wrth ddylunio a chyflawni gweithgareddau ar draws y camau ymchwil ac yn feincnod defnyddiol ar gyfer myfyrio a dilysu. Roedd yr egwyddor o ddidueddrwydd weithiau'n heriol i'w chysoni ag uchelgeisiau'r tîm cydgynhyrchu i sicrhau bod yr ymchwil mor ddylanwadol â phosibl. Er enghraifft, roedd teimlad nad oedd yr iaith a ddefnyddiwyd a chydbwysedd cyffredinol yr adroddiad Hyderus o ran Anabledd yn adlewyrchu cryfder teimladau rhai a gyfrannodd at yr ymchwil. Cynigir bod sgyrsiau am atblygedd a lleoliadedd fel grŵp yn cael eu cynnwys mewn prosiectau cydgynhyrchu yn y dyfodol i gydnabod profiadau bywyd unigol a allai effeithio ar allu'r tîm cydgynhyrchu i gyd-fynd â'r gwerthoedd hyn.

Ystyriwyd bod cydgynhyrchu gyda phobl sydd â phrofiad bywyd o gael eu hanablu gan rwystrau mewn cymdeithas wedi gwella hygrededd ac effaith gyffredinol yr ymchwil. Roedd tystiolaeth bod gwerth ychwanegol profiad bywyd yn llywio ffocws yr ymchwil o ran bod y mater yn berthnasol i’r cyd-destun a bod pynciau a oedd yn gofyn am fwy o dystiolaeth ar y pryd wedi’u hadnabod. Roedd y pynciau ymchwil yn seiliedig ar argymhellion y Tasglu Hawliau Pobl Anabl ac un o'r materion a nodwyd oedd sut i gytuno pa bynciau fyddai'n cael eu symud ymlaen o blith ystod eang o argymhellion. Mae prosiectau Ymchwil Gymdeithasol y Llywodraeth fel arfer yn cael eu gyrru gan flaenoriaethau gwleidyddol, a rhoddodd y prototeip hwn gyfle i wyro oddi wrth hynny a dangosodd fod manteision gwirioneddol i gynnwys pobl â phrofiad bywyd er mwyn canfod materion dilys y mae angen ymchwilio iddynt i lenwi unrhyw fylchau mewn tystiolaeth. Cynigir y gall cynnwys ystod eang o bobl sydd â phrofiad bywyd o bynciau neu faterion perthnasol fod yn fuddiol ac yn werthfawr o ran dilysu wrth gynllunio tystiolaeth.

Mae casgliadau’r ymchwil hwn yn amlygu cwestiynau a godwyd ynghylch a oedd y prototeip yn mynd yn ddigon pell i ymwreiddio profiadau bywyd amrywiol ac ystyried croestoriadedd. Awgrymir y gellid, lle bo hynny’n angenrheidiol ac yn briodol, ddylunio'r tîm cydgynhyrchu gyda chynrychiolaeth o’r croestoriadau perthnasol o gymdeithas mewn golwg. Os nad yw hyn yn ymarferol, yna gellid ystyried profiad bywyd amrywiol a chroestoriadol yn nulliau ymchwil prosiect neu o fewn mathau eraill o gydweithio.

Mae'r model cymdeithasol o anabledd wedi bod yn ymrwymiad hirsefydlog i Lywodraeth Cymru. Trwy ganolbwyntio ar gael gwared ar rwystrau cymdeithasol a hyrwyddo cynhwysiant a chyfranogiad ym mhob maes o fywyd, mae'r model cymdeithasol hefyd yn sail i egwyddorion cydgynhyrchu. Roedd aelodau'r tîm cydgynhyrchu yn gadarnhaol ynghylch cymhwyso'r model cymdeithasol o anabledd o fewn y prototeip ac yn teimlo ei fod wedi mynd ymhellach na phrosiectau eraill y buont yn rhan ohonynt. Cymerwyd camau i archwilio a chael gwared ar rwystrau unigol i’r graddau yr oedd y prosiect yn caniatáu hynny. Roedd hyn yn golygu gofyn yn rheolaidd i aelodau'r tîm cydgynhyrchu hysbysu'r tîm ynghylch unrhyw ofynion hygyrchedd. Er enghraifft, cynnig amrywiaeth o ffyrdd i aelodau'r tîm gyfrannu, gan sicrhau mynediad at y dechnoleg briodol ac allbynnau ysgrifenedig hygyrch i ddarllenwyr sgrin.

Fodd bynnag, roedd angen i'r tîm cydgynhyrchu weithio trwy rwystrau i gymhwyso'r model cymdeithasol o anabledd wrth ryngweithio â phrosesau y tu hwnt i reolaeth y tîm prosiect. Er enghraifft, ar adegau roedd prinder dehonglwyr BSL neu balanteipyddion, yn enwedig os oedd cyfarfodydd wedi'u trefnu ar fyr rybudd. Gall gweithio mewn ffordd hygyrch sy'n cadw at y model cymdeithasol o anabledd weithiau gymryd mwy o amser. Fodd bynnag, roedd yn elfen hanfodol o'r prototeip, ac yn arfer parhaus a gweithredol yn unol ag arfer moesegol da i sicrhau cyfranogiad.

Ystyriwyd bod hygyrchedd wedi cynorthwyo i gynnwys gwybodaeth a mewnwelediad newydd yn y broses. Ystyriwyd ei fod yn fwy na dim ond galluogi pobl i gymryd rhan a’i fod yn arwain at wneud i bobl deimlo wedi’u grymuso i gymryd rhan. Roedd yn siapio lefel yr awdurdod a’r dylanwad y gallai unigolion ei gael yn y broses ymchwil gymdeithasol. Cynigir bod ymarferwyr yn ystyried sut i gymhwyso egwyddorion y model cymdeithasol yn well i ymchwil gymdeithasol a'i fod yn cael ei annog yn weithredol mewn prosiectau yn y dyfodol. 

Myfyriodd rhai cydgynhyrchwyr ynghylch eu dysgu unigol o ganlyniad i'r prototeip. Dangosodd tystiolaeth o'r ymchwil enghreifftiau cadarnhaol o bobl mewn gwahanol rolau yn dysgu oddi wrth ei gilydd ac yn goresgyn unrhyw heriau wrth iddynt godi. I rai, roedd y prototeip yn eu grymuso ac yn darparu cyfleoedd ar gyfer datblygiad a thwf personol. Roedd rhai yn cydnabod eu bod wedi ennill dealltwriaeth ddyfnach o hawliau anabledd, yn enwedig yn y cyd-destun polisi presennol o faterion yn ymwneud ag anabledd yng Nghymru. Roedd eraill yn dweud eu bod wedi cael mewnwelediad ymarferol i sgiliau ymchwil a phrosesau GSR yn ogystal â'r model cymdeithasol o anabledd. 

Dangosodd y dystiolaeth fod y prototeip wedi cynyddu hyder a gwytnwch rhai aelodau o fewn y tîm cydgynhyrchu, yn enwedig wrth weithio ar brosiectau ymchwil cymhleth sy'n gofyn i aelodau ystyried safbwyntiau amrywiol a dod o hyd i atebion ar y cyd. Arweiniodd hyn yn ei dro at gyfleoedd arweinyddiaeth i unigolion ac fe'i ystyriwyd yn ganlyniad cadarnhaol i'r prosiect cydgynhyrchu. 

Un o nodau craidd y prototeip hwn oedd myfyrio ynghylch y seilwaith presennol ar gyfer cydgynhyrchu a chymhwyso'r model cymdeithasol o anabledd yng nghyd-destun GSR Cymru. Roedd hyn yn ymwneud â deall unrhyw gyfyngiadau ar y llywodraeth sydd yn anochel, a chyfyngiadau sydd wedi'u normaleiddio’n hanesyddol ond y gellid o bosibl eu hail-ddylunio. Mae’r canfyddiadau o'r prototeip hwn wedi amlygu cyfleoedd ar gyfer dysgu a newid sefydliadol. Mae hyn eisoes yn cael ei ystyried yng nghyd-destun Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol lle nodir yn glir mai 'cyfranogiad' yw un o'r ffyrdd hanfodol o weithio i gyflawni nodau llesiant y ddeddf. Bydd hefyd yn cael ei ystyried mewn perthynas â strategaeth yr Uned Tystiolaeth Cydraddoldeb, Hil ac Anabledd i brif ffrydio cydraddoldeb, cynhwysiant a chyfranogiad yn GSR Llywodraeth Cymru a phroffesiynau dadansoddol eraill.

Mae cydgynhyrchu yn ddull cyfranogol ac yn cael ei ystyried yn ddull o ymgymryd ag ymchwil gymdeithasol sy’n seiliedig ar hawliau ac sy’n ystyriol o anghenion pawb. Felly, mae'n llai tebygol o gael ei ystyried yn alldynnol gan unigolion sydd â phrofiad bywyd o fod yn anabl. Roedd rhai o'r tîm cydgynhyrchu’n teimlo bod hon yn ffordd fwy foesegol o weithio, gan adlewyrchu’r egwyddor 'dim amdano ni, hebddo ni' y mudiad hawliau anabledd. Disgrifiwyd hyn fel ymateb i anghyfiawnderau hanesyddol a brofwyd gan bobl anabl mewn ymchwil. Dylai ymarferwyr ystyried hawl pobl sydd â phrofiad bywyd o nodweddion gwarchodedig i fod yn rhan o astudiaethau sy'n ymwneud â nhw. Cynigir y dylid ystyried hyn wrth gwmpasu ymchwil ac y gall cyfranogiad fod ar sawl ffurf, o aelodaeth o grŵp llywio i adolygiad gan gymheiriaid neu gydgynhyrchu llawn. 

Ceisiodd y prototeip hwn ystyried ‘celfyddyd y posibl’ ac i gymhwyso egwyddorion cydgynhyrchu cyn belled â phosibl trwy bob cam o'r prosiect. Roedd y cyfleoedd ar gyfer deinameg pŵer cyfartal a gwneud penderfyniadau ar y cyd yn amrywio trwy gydol camau'r prosiect ac mewn gwahanol weithgareddau a thasgau. Wrth edrych yn ôl, roedd labelu'r prototeip fel 'cydgynhyrchiad' weithiau’n achosi disgwyliadau afrealistig i'r tîm cydgynhyrchu. Dylid ystyried bob amser a ddylid, a sut i ‘gydgynhyrchu’ neu 'gyd-ddylunio' a phryd y mae'n fwy priodol i 'ymgynghori' neu 'hysbysu'. Un o'r prif bwyntiau dysgu i ymarferwyr eu hystyried o'r prototeip hwn yw deall o ddifrif i ba raddau y gellir rhannu penderfyniadau ar bob cam o'r broses a bod yn glir ynghylch hynny o'r cychwyn cyntaf.