Rhaglen Tai Arloesol, blwyddyn tri: gwersi a ddysgwyd

Cyflwynwyd y Rhaglen Tai Arloesol (RTA) i gefnogi datblygiad dulliau arloesol o ddarparu tai yng Nghymru. 

Mae’r adroddiad hwn yn drydydd asesiad y gwersi a ddysgwyd o’r Rhaglen Tai Arloesol. Mae’r adroddiad yn canolbwyntio ar Flwyddyn Tri (2019 i 2020).

Mae'r adroddiad hwn yn canolbwyntio ar y brosesau adeiladu a chais cynllunio. Y nod yw deall profiadau Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig, Awdurdodau Tai Lleol, datblygwyr a chyfarddwyr.

Prif canfyddiadau

Proses adeiladu

Mae cydweithrediad cryf rhwng datblygwyr a chyflenwyr yn cefnogi darparu tai arloesol. Mae rheolwyr prosiect profiadol a chasglu data cadarn yn allweddol. Mae busnesau yn buddsoddi mewn sgiliau a hyfforddiant net-zero, gan helpu i gau'r bwlch sgiliau adeiladu er gwaethaf diffygion parhaus yn y gweithlu.

Rhoddodd prosiectau sy'n defnyddio Dulliau Adeiladu Modern amserlenni cyflymach a gwastraff llai o gymharu â dulliau adeiladu traddodiadol. Roedd canfyddiadau lleol o Dulliau Adeiladu Modern yn gadarnhaol oherwydd llai o lwch a sŵn yn ystod y datblygiad.

Ni achosodd mynediad at dechnolegau arloesol unrhyw oedi neu oedi bach iawn. Roedd y rhan fwyaf o'r oedi'n gysylltiedig â phandemig y coronafeirws, ac yn brin iawn oedd rhai'n ddifrifol.

Roedd ymgysylltu cynnar yn hanfodol i berswadio Awdurdodau Lleol a rhanddeiliaid bod arloeseddau’n ymarferol ac yn realistig.

Roedd arbrofi yn bwysig ar gyfer profi dulliau newydd. Darparodd Blwyddyn Tri gyfleoedd dysgu amser real i'r sector tai.

Dywedodd tua hanner y cyfranogwyr fod dulliau arloesol bellach yn arferol. Daeth rhai arloesiadau o Flwyddyn Tri yn eu “norm newydd.”

Proses gynllunio

Roedd y broses gynllunio ym Mlwyddyn Tri yn debyg i gynllunio cyffredinol yng Nghymru. Roedd y heriau yn bennaf yn ymwneud â chadarnhad gan awdurdodau eraill, megis Awdurdodau Priffyrdd Lleol.

Proses gais

Canfyddiad y mwyafrif o’r datblygwyr oedd bod y broses gais Blwyddyn Tri yn syml. Daeth gwneud cynnig yn haws gyda phob blwyddyn o gyfranogiad yn y Rhaglen.

Profwyd rhwystrau fel adborth amheus a chyfnodau hir gan Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig, ond croesawyd hyblygrwydd cost y Rhaglen.