Yr Ardoll Ymwelwyr i ddarparwyr llety ymwelwyr: trosolwg

Mae’r Ardoll Ymwelwyr yn dreth ar arosiadau dros nos mewn llety ymwelwyr. Rydych yn hunanasesu’r dreth hon. Mae'n berthnasol i'r ardaloedd lle mae’r cyngor lleol wedi ei chyflwyno.

Yng Nghymru, mae gan gynghorau’r pŵer i ddechrau’r Ardoll Ymwelwyr o 1 Ebrill 2027.  Ar ôl hynny, gallan nhw ddechrau'r ardoll ar naill ai 1 Ebrill neu 1 Hydref bob blwyddyn.

Mae'r ardoll yn berthnasol (i ddarparwyr llety ymwelwyr):

• yn yr ardaloedd lle mae'r cyngor lleol yn ei chyflwyno yn unig
• os ydych yn cymryd archebion ar gyfer arosiadau dros nos mewn llety ymwelwyr
• i archebion gan ymwelwyr o unrhyw le o'r byd, gan gynnwys o Gymru

Rhaid i gynghorau lleol ymgynghori â’r trigolion lleol cyn dechrau'r ardoll. Rhaid iddyn nhw gyhoeddi dyddiad dechrau'r ardoll 12 mis ymlaen llaw os byddan nhw’n penderfynu ei ddechrau. Rhaid i gynghorau lleol wario’r Ardoll Ymwelwyr ar wella twristiaeth leol.

Bydd Awdurdod Cyllid Cymru (ACC) yn casglu ac yn rheoli'r ardoll ar ran cynghorau lleol.

Gallwch edrych i weld a yw cyngor lleol yn codi Ardoll Ymwelwyr yng Nghymru.

Gan eich bod chi’n darparu llety ymwelwyr, chi fydd yn gyfrifol am dalu’r Ardoll Ymwelwyr.

Byddwch yn gyfrifol am dalu'r ardoll hyd yn oed os byddwch yn dewis trosglwyddo cost yr ardoll i’ch ymwelwyr.

Os ydych chi'n defnyddio asiant

Byddwch yn gallu defnyddio asiant i ffeilio'ch ffurflen ardoll a thalu'r ardoll. Ond chi fydd yn gyfrifol am sicrhau eu bod yn ei wneud yn gywir ac yn brydlon.

Mae’r Ardoll Ymwelwyr yn cael ei chodi ar ddwy gyfradd. Mae’r rhain yn berthnasol pan fydd ymwelwyr yn aros dros nos mewn llety ymwelwyr.  

Cyfradd is yr ardoll 

75 ceiniog y pen y noson ar gyfer:

• ystafelloedd i’w rhannu mewn hosteli, tai bync, bothies neu ystafelloedd cysgu
• lleiniau ar gyfer pebyll (gan gynnwys y rhai dros dro ar gyfer digwyddiadau a gwyliau)

Cyfradd uwch yr ardoll

£1.30 y pen y noson ar gyfer pob math arall o lety i ymwelwyr, er enghraifft:

• gwestai, gwely a brecwast a thai llety
• llety hunanarlwyo, gan gynnwys:
  • cabanau
  • chalets
  • bythynnod
  • tai gosod
  • parciau carafannau
  • cytiau bugail
  • safleoedd glampio 
  • cartrefi (megis Airbnb)
• lleiniau ar gyfer carafannau, cartrefi modur neu faniau gwersylla
• llety dros dro ar gyfer digwyddiadau (megis podiau glampio ar gyfer gwyliau)

Bydd cyfraddau’r ardoll yn aros yr un fath am o leiaf y 12 mis cyntaf ar ôl i'r ardoll ddechrau. 

Beth os ydych yn fusnes sydd wedi cofrestru at ddibenion TAW 

Mae Treth Ar Werth (TAW) yn berthnasol i'r ardoll. Os ydych yn fusnes sydd wedi cofrestru at ddibenion TAW, bydd angen i chi gyfrifo TAW ar yr ardoll a'i thalu i CThEM.

Beth os nad ydych yn fusnes sydd wedi cofrestru at ddibenion TAW 

Ni fydd TAW yn berthnasol i’r ardoll os nad ydych yn fusnes sydd wedi cofrestru at ddibenion TAW. Ond mae'r ardoll yn cyfrif tuag at eich trosiant trethadwy at ddibenion TAW.

Efallai y bydd angen i chi gofrestru ar gyfer TAW os yw eich trosiant trethadwy yn uwch na'r trothwy TAW. Gallwch gael cyngor ar TAW gan Gyllid a Thollau EF (CThEF) neu eich cyfrifydd.

Nid ydych yn talu Ardoll Ymwelwyr am:

• arhosiad o 32 noson neu fwy a wneir mewn un archeb
• rhywun o dan 18 oed sy'n aros mewn llety cyfradd is, fel maes gwersylla neu rannu ystafell mewn hostel, tŷ bync, neu bothy neu ystafell gysgu
• llety wedi’i ddarparu gan gyngor lleol i fod yn lety dros dro
• archebion neu arosiadau sy’n cael eu canslo neu rai pan nad yw’r ymwelwyr yn dod

Gweithwyr, contractwyr neu brentisiaid sy’n aros dros nos

Nid oes angen i chi dalu'r ardoll pan fydd eich gweithwyr, eich contractwyr neu eich prentisiaid yn aros dros nos. Ond, dim ond os ydyn nhw’n aros yn eich llety fel rhan o'u swydd. Er enghraifft, staff sy'n gofalu am eich llety pan fydd ymwelwyr yn aros yno. Neu os bydd eich gweithwyr yn aros dros nos i fynd i gyfarfodydd busnes neu ddigwyddiadau gyda'r nos.

Bydd cyngor lleol yn cyhoeddi hysbysiad ar ddyddiad dechrau'r ardoll ar gyfer eu hardal. Ar ôl 6 mis o'r hysbysiad hwn, bydd arosiadau dros nos yn cyfrif tuag at yr ardoll. Ond dim ond ar archebion am arosiadau sy'n dechrau ar neu ar ôl dyddiad dechrau'r ardoll, gan gynnwys:

• pob archeb newydd
• newidiadau i archebion presennol

Mae newidiadau i archebion presennol yn golygu:

• ychwanegu mwy o ymwelwyr
• ychwanegu mwy o nosweithiau

Pan fydd archebion yn cael eu newid, byddwch ond yn talu’r Ardoll Ymwelwyr ar yr ymwelwyr ychwanegol a'r nosweithiau ychwanegol.

Enghraifft o sut y byddech chi'n talu'r ardoll ar archebion newydd

Ar 31 Mawrth 2026, mae cyngor lleol yn cyhoeddi hysbysiad i ddweud y byddan nhw’n dechrau'r ardoll ar 1 Ebrill 2027. Mae eich llety ymwelwyr o fewn ardal y cyngor hwnnw. Mae hyn yn golygu y bydd angen i chi roi cyfrif am yr ardoll ar unrhyw arosiadau sy'n dechrau ar neu ar ôl 1 Ebrill 2027. Ond dim ond os ydyn nhw wedi’u harchebu ar neu ar ôl 1 Hydref 2026.

Mae hyn yn golygu, ar gyfer arhosiad ym mis Mai 2027:

• ni fyddwch yn talu'r ardoll os caiff yr arhosiad ei archebu ym mis Medi 2026 neu'n gynharach, ond
• rhaid i chi dalu'r ardoll os caiff yr arhosiad ei archebu ym mis Hydref 2026 neu'n hwyrach

Enghreifftiau o sut y byddwch yn talu'r ardoll ar archebion sy’n cael eu newid

Ar 31 Mawrth 2026, mae cyngor lleol yn cyhoeddi hysbysiad i ddweud y byddan nhw’n dechrau'r ardoll ar 1 Ebrill 2027. Rydych chi’n gosod bwthyn yn yr ardal. Mae hyn yn golygu y bydd rhaid i chi roi cyfrif am yr ardoll o 1 Hydref 2026 ymlaen.

Mae Mary a John yn archebu eich bwthyn ar gyfer Medi 2027. Maen nhw'n archebu ym mis Chwefror 2026. Felly, nid oes rhaid i chi dalu'r ardoll ar eu harhosiad. Nes ymlaen, mae Mary a John yn penderfynu gwahodd eu merch, Alison, i aros gyda nhw. Maen nhw’n ei hychwanegu at yr archeb ar 1 Rhagfyr 2026.  Gan eu bod wedi ychwanegu Alison at yr archeb ar ôl 1 Hydref 2026, mae'n rhaid i chi dalu'r ardoll ar gyfer cyfran Alison o'r arhosiad.

Yn yr un ardal, mae Clyde yn archebu llety yn eich gwesty ar gyfer Awst 2027. Mae'n archebu ym mis Mai 2026, felly nid oes angen i chi dalu'r ardoll ar ei arhosiad. Ym mis Mawrth 2027, mae Clyde yn ychwanegu 3 noson arall at ei archeb. Bydd yn rhaid i chi dalu'r ardoll ar y 3 noson y mae Clyde wedi'u hychwanegu at ei arhosiad.

Bydd angen i chi gadw cofnodion er mwyn cyfrifo faint o ardoll y mae’n rhaid i chi ei dalu pan fyddwch yn ffeilio'ch ffurflenni Ardoll Ymwelwyr.

Rhaid i'r cofnodion ar gyfer pob archeb gynnwys:

• faint o ymwelwyr sy’n aros
• faint o nosweithiau maen nhw wedi’u harchebu

Rhaid i chi hefyd gadw cofnodion ar arosiadau pan na fydd gofyn i chi dalu'r ardoll amdanyn nhw, gan gynnwys:

• sawl arhosiad sy’n 32 noson neu fwy sydd o un archeb
• nifer y plant o dan 18 oed sy'n aros mewn llety cyfradd is (nid oes angen i chi gofnodi unrhyw fanylion personol, e.e. dyddiad geni neu enw)
• arosiadau sy’n cael eu darparu gan gyngor lleol fel llety dros dro

Beth os bydd mwy neu lai o ymwelwyr yn dod 

Byddwch yn talu'r ardoll yn seiliedig ar nifer y bobl sydd ar yr archeb. Does dim angen i chi gadw cofnod o newidiadau yn nifer yr ymwelwyr sy’n aros o ddydd i ddydd yn ystod eu harhosiad.

Rhaid i chi gyfrifo symiau’r ardoll ar gyfer pob archeb.

I gyfrif faint o ardoll y mae'n rhaid i chi ei thalu fesul archeb:

• cyfrwch nifer y gwesteion ar yr archeb
• lluoswch hwnnw â nifer y nosweithiau y maen nhw wedi’u harchebu, ac yna
• lluoswch hwnnw â chyfradd yr ardoll

Er enghraifft, petai 4 ymwelydd yn aros yn eich bwthyn am 7 noson:

1. Cyfrifwch sawl noson o lety sydd yn yr archeb trwy luosi 4 ymwelydd x 7 noson = 28 noson o lety.
2. Lluoswch hwn â’r gyfradd ardoll berthnasol: 28 × £1.30 = £36.40.
3. Rhaid i chi dalu ardoll o £36.40 am yr archeb.

Sut i gyfrifo’r ardoll ar gyfer arosiadau cyfradd is

Peidiwch â chynnwys plant o dan 18 oed pan fyddwch yn cyfrifo'r ardoll sy’n ddyledus ar gyfer arosiadau cyfradd is. 

Er enghraifft

• Pe bai teulu o 5 yn aros 3 noson mewn pabell yn eich llain gwersylla. Mae pob un o’r plant dan 18 oed.
• Bydd angen i chi dynnu’r 3 plentyn o’r cyfanswm o 5 ymwelydd. Felly ar gyfer 2 oedolyn yn aros 3 noson y bydd angen talu’r ardoll.
• Mae'r gyfradd ardoll o 75 ceiniog y pen y noson yn berthnasol i leiniau ar gyfer pebyll. Mae hyn yn golygu bod angen i chi luosi 2 ymwelydd × 3 noson × £0.75 = £4.50. Rhaid i chi dalu ardoll o £4.50 ar gyfer yr archeb.

Byddwch ond yn ffeilio ffurflen ardoll os yw eich llety mewn ardal lle mae cyngor lleol wedi dechrau'r ardoll.

Byddwch yn ffeilio'ch ffurflenni’n seiliedig ar faint o ardoll rydych yn meddwl y bydd angen i chi ei thalu. Os byddwch yn meddwl y bydd yn rhaid i chi dalu:

• £1,000 neu lai o ardoll yn y flwyddyn dan sylw, gallwch ffeilio'ch ffurflen ardoll unwaith y flwyddyn neu ddewis gwneud hyny bob chwarter (bob 3 mis)
• mwy na £1000 o'r ardoll y flwyddyn, rhaid i chi ffeilio'ch ffurflenni bob chwarter (bob 3 mis)

Ffeilio eich ffurflenni ardoll yn flynyddol 

Mae'r cyfnod cyfrifyddu ar gyfer y ffeilio blynyddol yn dod i ben ar 31 Mawrth.

Rhaid i chi ffeilio a thalu eich ardoll erbyn 31 Mai y flwyddyn honno.

Er enghraifft, rhaid i chi ffeilio a thalu erbyn 31 Mai 2028 ar gyfer y cyfnod cyfrifyddu o 1 Ebrill 2027 tan 31 Mawrth 2028.

Ffeilio eich ffurflenni ardoll yn chwarterol (bob 3 mis)

Os byddwch yn ffeilio bob 3 mis, rhaid i chi ffeilio'ch ffurflenni ardoll ar gyfer pob un o'r cyfnodau hyn:

• 1 Ebrill tan 30 Mehefin
• 1 Gorffennaf tan 30 Medi
• 1 Hydref tan 31 Rhagfyr
• 1 Ionawr tan 31 Mawrth

Bydd gennych chi 60 diwrnod ar ôl diwedd pob cyfnod ffeilio i ffeilio a thalu eich ffurflen ardoll. Sy'n golygu bod yn rhaid i chi ffeilio a thalu eich ardoll erbyn:

• 29 Awst am y cyfnod o 1 Ebrill tan 30 Mehefin
• 29 Tachwedd ar gyfer y cyfnod o 1 Gorffennaf tan 30 Medi
• 1 Mawrth (neu 29 Chwefror mewn blwyddyn naid) am y cyfnod o 1 Hydref tan 31 Rhagfyr
• 30 Mai am y cyfnod o 1 Ionawr tan 31 Mawrth

Bydd Awdurdod Cyllid Cymru yn darparu'r gwasanaeth y bydd arnoch ei angen i ffeilio ac i dalu’r Ardoll Ymwelwyr. 

Byddwch yn gallu defnyddio'r gwasanaethau hyn i:

• ffeilio eich ffurflen ardoll
• talu eich ardoll
• gwirio eich cofnodion ar gyfer yr ardoll

Bydd hefyd angen i chi gofrestru eich llety ymwelwyr cyn y gallwch ffeilio a thalu eich Ardoll Ymwelwyr. 

Rhaid i chi ffeilio a thalu eich ffurflen Ardoll Ymwelwyr yn brydlon. Os na wnewch chi hynny, fe allwch gael dirwy.

Os byddwch yn cael dirwy, gallwch ofyn am adolygiad neu apelio.

Mae canllawiau pellach ar gosbau yn cael eu paratoi.

Os oes gennych gwestiynau am ddechrau’r ardoll yn eich ardal chi

Holwch gyngor lleol eich llety ymwelwyr os ydych eisiau:

• gwybod beth yw eu cynlluniau ar gyfer yr Ardoll Ymwelwyr
• cymryd rhan yn y cynllunio a'r ymgynghoriadau
• dysgu sut maen nhw'n bwriadu defnyddio arian yr ardoll

Gallwch hefyd edrych i weld a yw cyngor lleol yn codi Ardoll Ymwelwyr yng Nghymru.

Os oes gennych gwestiynau am ffeilio a thalu'r ardoll

I gael rhagor o wybodaeth am ffeilio a thalu Ardoll Ymwelwyr, gallwch:

• gofrestru i gael yr wybodaeth ddiweddaraf am Ardoll Ymwelwyr gan Awdurdod Cyllid Cymru (ACC)
• gallwch hefyd gysylltu ag ACC i gael gymorth gyda ffeilio’ch ffurflen a thalu'r ardoll